Bijlage 1: Jaarstukken 2023

De ondernemersschool is door een te lage opkomst niet doorgegaan. Voor de startende ondernemers die zich wel hadden aangemeld wordt begin 2024wederom een programma aangeboden.  We richten binnen de huidige webomgeving een digitaal Ondernemersloket in De website is het afgelopen jaar geactualiseerd waardoor veel meer informatie beter online is te vinden en de ondernemers beter worden geïnformeerd. De website krijgt langzaam maar zeker ook een andere “look and feel” door o.a. het toevoegen van een headerfilm en foto’s van lokale ondernemers. Ook worden activiteiten van diverse beleidsterreinen meegenomen in de agenda met relevant nieuws voor de ondernemers. 

Ondernemers bieden we ondersteuning bij het zoeken naar subsidies en mogelijkheden om te verduurzamen en te innoveren. Ondernemers met vragen over o.a. subsidies, verduurzaming en arbeidsvraagstukken worden in verbinding gebracht met de juiste contactpersonen binnen of buiten de gemeente.

28

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023



We nemen het huidige inkoop- en aanbestedingsbeleid onder de loep, met aandacht voor duurzaamheid, lokale werkgelegenheid en de werving van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Eind 2023 is het nieuwe inkoop- en aanbestedingsbeleid door het college vastgesteld. Met specifieke aandacht voor duurzaamheid, lokale werkgelegenheid en de werving van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt (SROI). 

We gaan meer communiceren via diverse mediakanalen waaronder het verzenden van digitale nieuwsbrieven Er is gewerkt aan het opbouwen en uitbreiden van een goed databestand voor het versturen van digitale nieuwsbrieven. Er zijn ook diverse nieuwsbrieven met actuele informatie en uitnodigingen voor activiteiten verstuurd. Andere communicatiemiddelen zoals social media en berichten via de gemeentepagina van de lokale kranten zijn eveneens actief ingezet. Optimalisatie van het communicatiebeleid EZ heeft plaatsgevonden en zal nog verder worden ontwikkeld. 

We werken aan de relatie door bedrijfsbezoeken, bijwonen en/of organiseren netwerkbijeenkomsten en periodiek overleg met ondernemersverenigingen Zie onder kopje “We verbeteren het faciliteren van ondernemers”  We bieden een programma aan voor startende ondernemers Zie onder kopje “We verbeteren het faciliteren van ondernemers”

De doelstellingen uit het coalitieakkoord zijn hiervoor opgenomen onder het kopje ‘Verbeteren ondernemersklimaat’. Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000

Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Begroting 2023

Begroting 2023 na wijziging

Realisatie 2023

Verschil

-2.368 1.472 -895 0 -895

-1.633 935 -698 -205 -903

-1.995 1.258 -737 -181 -918

-362 323 -39 23 -15

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 3.2 3.3 3.4

Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie

29

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Beleidsindicatoren Programma 4 Economie Indicator

Eenheid

Waad Neder hoeke land 43,7 53,8

Bron

Periode Beschrijving

Functiemenging

%

CBS BAG / LISA bewerking ABF Research

2022

Vestigingen (van bedrijven)

Per 1.000 inw.15-65jr

164,1

174,1

LISA

2022

Banen

Aantal per 1.000 inwoners

580,2

825,4 CBS 2022 Bevolkingsstatistiek / LISA - bewerking ABF Research

Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 11-03-2024)

30

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar. Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 65 jaar.

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Programma 5 Onderwijs Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is een bijdrage te leveren aan kwalitatief goed onderwijs. Dit moet een kansrijke ontwikkeling bieden aan alle in de gemeente woonachtige kinderen en jongeren, en soms ook aan volwassenen. De gemeente heeft de regiefunctie in het lokaal onderwijsbeleid. Dit betekent dat we ons richten op de huisvesting van scholen en op kinderen met (onderwijs-)achterstanden. Daarnaast zorgt de gemeente voor de gymnastiekaccommodaties en het vervoer daar naartoe, voor het leerlingenvervoer speciaal onderwijs en voor het voorkomen van schooluitval. In regionaal verband biedt de gemeente basiseducatie, beroepsonderwijs en het NT2 onderwijs (Nederlands als tweede taal) aan statushouders. Waadhoeke hecht aan goed en bereikbaar onderwijs. Het primair onderwijs moet evenwichtig gespreid zijn over de gemeente. Als dat voor instandhouding nodig is, stimuleren we totstandkoming van samenwerkingsscholen door bekostiging van (vervangende) nieuwbouw of uitbreiding van scholen. Samen met onderwijsbesturen heeft Waadhoeke een toekomstvisie op goed bereikbaar onderwijs gemaakt. Demografische ontwikkelingen -o.a. leidend tot daling van leerlingenaantallenhebben in deze visie een prominente plek. Vanuit onze gemeentelijke regiefunctie bevorderen we verbinding tussen het onderwijsveld en het sociale domein. We richten ons o.a.

op het voorkomen schoolverzuim, aanpak van onderwijsachterstanden en samenwerking met ons Gebiedsteam. Eveneens bevorderen we de verbinding tussen het voortgezet onderwijs en de regionale arbeidsmarkt: het programma 'leren en werken in je eigen regio'. Verder zet Waadhoeke in op terugdringen van laaggeletterdheid. Het Friesland College verzorgt in opdracht van de gemeente opleidingen op het gebied van alfabetisering, Nederlands als 2e taal en training van de vrijwilligers en taalcoördinatoren van de zgn. DigiTaalHuizen. Volwassenen kunnen daar o.a. terecht om te leren beter te lezen, schrijven en rekenen. We hebben twee DigiTaalhuizen in onze gemeente: in Franeker en in St.-Annaparochie. Dit programma omvat basisonderwijs, voorgezet onderwijs, gymnastiekonderwijs, onderwijshuisvestingsvoorzieningen, onderwijsbegeleiding, leerlingenvervoer, onderwijsachterstandenbeleid en onderwijs aan volwassenen.

31

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we daarvoor gedaan?



Wij nemen een voorbereidingsbesluit voor de realisatie van de vervangende nieuwbouw voor de AMS en De Kabas. De raad heeft op 29 juni 2023 besloten een nader onderzoek te laten uitvoeren naar mogelijke locaties. Hiervoor is de ‘Startnotitie locatie-onderzoek in Franeker voor de nieuwbouw van twee scholen en een zwembad’ opgesteld. Deze startnotitie is aan de raad voorgelegd en in de raad van 19 oktober vastgesteld. Bureau Laos Landschapsarchitectuur is nu volop bezig met de uitvoering van dit

32

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

locatieonderzoek. Voor de zomer 2024 zal de raad dan een voorbereidingsbesluit kunnen nemen voor de realisatie van de vervangende nieuwbouw voor de AMS en De Kabas. 

Bij nieuwe projecten onderzoeken we de mogelijkheden van clusteren van voorzieningen en multifunctioneel gebruik zodat de voorzieningen ook in de toekomst kunnen blijven bestaan. In dit kader faciliteren wij onderzoeken naar samenwerkingsscholen. In kader van de voorbereidingen nieuwbouw De Kabas zijn (en worden) ook de mogelijkheden van kinderopvang meegenomen. Uitgangspunt bij de voorbereidingen nieuwbouw AMS is de Einstein class een plek te geven in dat nieuwe gebouw. 

Het integraal huisvestingsplan actualiseren we onder andere op thema’s als duurzaamheid en luchtkwaliteit/ ventilatie, maar ook op bijgestelde prognoses. Het actualiseren van het Integraal Huisvestingsplan staat voor 2024 op de planning. -Bij nieuw- of verbouw stimuleren wij de samenwerking tussen onderwijs, zorg, sport, cultuur en kinderopvang. De mogelijkheden van clusteren van voorzieningen en multifunctioneel gebruik worden onderzocht wanneer nieuwbouw of verbouw plannen zijn. In het jaar 2023 is dit niet specifiek aan de orde geweest. Los van nieuwbouw en verbouw zijn we het hele jaar door in gesprek met schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en aanbieders van sport, cultuur en zorg over samenwerking en het creëren van ruim aanbod voor alle leerlingen.

 Per situatie worden afspraken gemaakt over de investeringen in functies van een (I)KC. Bij de voorbereidingen nieuwbouw De Kabas is dat het uitgangspunt. 

In geval van groei van een school proberen we in gezamenlijkheid de opvangfaciliteiten te behouden. In Waadhoeke wordt op alle scholen in gezet op samenwerking tussen peuteropvang, buitenschoolse opvang en onderwijs. 

De middelen die we ontvangen hebben in het kader van NPO zetten we in om de samenwerking tussen onderwijs, opvang, sport, cultuur en zorg te versterken en uit te breiden. De middelen van NPO worden ingezet voor verschillende projecten, waaronder de inzet van het gebiedsteam op school (zorgaanbod daar waar het nodig is), cultuureducatie en sport. Hierbij hebben we zoveel mogelijk aangesloten bij de bestaande beleidsdoelen.



We continueren het programma 'leren en werken in je eigen regio' en maken dit integraal onderdeel van het totale voortgezet onderwijs in Waadhoeke. Inmiddels is dit programma ‘leren en werken in je eigen regio ’onderdeel geworden van het sociaal economisch actieplan van Harlingen en Waadhoeke en bieden ook de scholen voor voortgezet

33

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

onderwijs (VO) in Franeker en Harlingen dit programma aan. Het gaat om speeddates, workshops, regionale beroepenmarkten, verkenning beroepen en sectoren, bedrijfsbezoeken etc. ten behoeve van het creëren van beroepsbeelden en baan-mogelijkheden. 

Met gebruik van de NPO middelen gaan we extra inzetten op de verbinding tussen basis- en voortgezet onderwijs en de lokale arbeidsmarkt. We onderzoeken of hierbij ook een koppeling gemaakt kan worden naar jongeren met afstand tot de arbeidsmarkt en/of thuiszitters. Vanuit het actieprogramma Maatschappelijke Diensttijd (MDT) zetten jongeren tussen de 12 en 30 jaar zich vrijwillig in voor een maatschappelijk thema, wat bijdraagt aan talentontwikkeling en zelfregie. Hiermee is het een geschikt instrument om thuiszittende jongeren terug te geleiden naar school, studie of werk (thuiszitters) of voor jongeren die dreigen uit te vallen (preventie). Er is een intentieovereenkomst tussen MDT, Connexa en het voortgezet onderwijs in Waadhoeke opgesteld, om de verwijslijnen tussen betrokken partijen beter uit te werken en MDT tegelijkertijd duurzaam in te bedden in het onderwijs, zodat jongeren wederzijds worden doorverwezen naar passend aanbod.



We faciliteren waar mogelijk het plan van It Twalûk en De Bolder om meer leerlingen uit de buurt van Franeker een passend aanbod te geven. It Twalûk en De Bolder hebben gezamenlijk het gespecialiseerd centrum voor onderwijs en zorg “Grutsk” opgericht. Grutsk zet in op een versterking en verbreding van een structuur voor kinderen met speciale behoeften in de gemeente Waadhoeke om hen meer ontwikkelingsmogelijkheden te bieden. Na evaluatie is besloten om 1 van de 2 pilots waaraan de gemeente deelneemt voort te zetten als KindOntwikkelingsStimulering voor peuters van 2 tot 4 jaar. Net als de Einstein Class is dit nu een structurele vorm van preventief en collectief aanbod jeugdhulp.  We continueren de subsidie aan de Einsteinclass. De subsidie is gecontinueerd. 

We regelen goed vervoer voor leerlingen die aangewezen zijn op een verder gelegen school en daardoor aanspraak maken op de regeling leerlingenvervoer. We verstrekken leerlingenvervoer in de vorm van een buskaart, een vergoeding eigen vervoer of taxivervoer. Dit is afhankelijk van de leeftijd en mogelijkheden van de leerling en de wensen van de ouders/verzorgers. Met de taxivervoerder zijn goede afspraken gemaakt over de kwaliteit van het vervoer. Ouders zijn over het algemeen tevreden met het vervoer, zo blijkt uit de klantreis leerlingenvervoer en het geringe aantal klachten die binnenkomen bij de vervoerder en gemeente.  We stellen een nieuwe verordening op voor leerlingenvervoer. De verordening leerlingenvervoer is in mei 2023 vastgesteld.



We stellen voldoende VVE middelen beschikbaar stellen voor het aanbieden van kwalitatief en effectief VVE.

34

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Er is uitvoering gegeven aan het bestaande landelijke- en gemeentelijke beleid en de doelstellingen en activiteiten zijn opgenomen in de nieuwe gemeentelijke Notitie onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026.  We maken heldere afspraken voor de evaluatie van het beleid met de kinderopvangorganisaties. In de Subsidieregeling Peuteropvang en Voor- en vroegschoolse educatie, gemeente Waadhoeke 2022 zijn specifieke bepalingen opgenomen voor de doelstellingen en evaluatie van het beleid. Over de uitvoering en besteding van de middelen is er per kinderopvangorganisatie een evaluatiegesprek gevoerd en er is overleg over de ontwikkelingen VVE met de werkgroep VVE, bestaande uit de kinderopvangorganisaties en basisscholen, en ook met de bibliotheek Noord Fryslân en de GGD Fryslân.  We maken resultaatafspraken VVE voor de vroegschoolse educatie met het primair onderwijs. In de werkgroep VVE worden de resultaatafspraken uitgewerkt. 

We zetten in op actieve ouderparticipatie voor ouderbetrokkenheid en maken hierover afspraken met instellingen. Op basis van VVE-programma’s en voorleesprogramma Boekstart zijn er activiteiten opgezet voor het ‘educatief partnerschap’, waarmee ouders hun kinderen kunnen ondersteunen. Dit zijn activiteiten van de kinderopvangorganisaties, de bibliotheek en de jeugdgezondheidszorg. 

Wij zorgen voor het aanbod en bekostiging van de deelname van peuters van ouders die niet in aanmerking komen voor de kinderopvangtoeslag (twee dagdelen per week binnen peuteropvang of kinderdagverblijf). In de Subsidieregeling Peuteropvang en Voor- en vroegschoolse educatie, gemeente Waadhoeke zijn de doelstellingen en subsidievoorwaarden voor deelname aan de peuteropvang opgenomen. 

Wij zorgen er voor dat de peuters op het AZC een educatief aanbod in de peuteropvang op het AZC krijgen met een erkend VVE programma en ouderbetrokkenheid. Dit heeft ook een vervolg gekregen met de inzet van extra middelen, waarmee er met twee groepen kan worden gewerkt. 

Wij bekostigen binnen het Onderwijs Achterstanden beleid de extra inzet en ondersteuning voor de schakelklas op het AZC. Evenals in de voorgaande jaren is er subsidie beschikbaar gesteld voor twee schakelklassen. 

We zorgen in samenwerking met de JGZ voor meer toeleiding van de doelgroepkinderen naar VVE. Er is extra subsidie verleend aan de JGZ voor meer inzet bij de toeleiding en het bereiken van alle peuters en het bereik van de doelgroepkinderen. Er is veel overleg met de JGZ en tijdens de werkgroep VVE wordt de stand van zaken verteld en is er een goede samenwerking met de kinderopvang. 

We zorgen voor meer afstemming tussen de JGZ, kinderopvang, Boekstartcoaches van de bibliotheek en de gebiedsteams om gezamenlijk ouders te stimuleren voor de deelname aan VVE. In afstemming op de werkzaamheden bij de JGZ voor de toeleiding en bereik peuters en doelgroepkinderen VVE zijn er programma’s en activiteiten voor taal- en spraakontwikkeling en ouderbetrokkenheid georganiseerd door de kinderopvangorganisaties en bibliotheek. Hierbij is ook afgestemd met de doelstellingen van het Actieprogramma Kansrijke Start.

35

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

 Het cultuureducatieprogramma Waadzinnig geeft structureel aandacht aan de meertaligheid van Waadhoeke. Wij hebben subsidie verleend voor het cultuureducatieprogramma Waadzinnig. Een jaarlijks programma waar alle leerlingen van de basisscholen in Waadhoeke aan mee doen. Meertaligheid is één van de 4 thema’s waar per 2 schooljaren (groep1/2, 3/4, 5/6 en 7/8) mee gewerkt wordt. De andere thema’s binnen Waadzinnig zijn: erfgoed, kijken naar kunst en landschap. Ieder kind krijgt op deze manier 16 activiteiten in zijn/haar basisschoolperiode.  We zorgen er voor dat alle scholen toegang hebben tot meertalig lesmateriaal. Diverse partijen, zoals Keunstwurk/Seewyn (met Waadzinnig), Stichting Mearslach en Afûk, verzorgen met regelmaat meertalig lesmateriaal, zowel structureel als op incidentele- of projectbasis.Met het implementeren van dBos op de basisscholen in Waadhoeke wordt ook een passende boekencollectie aangeschaft. Dit betreft ook Friese boeken en voor OBS De Toverbal ook boeken in diverse andere talen.  We zetten in op een doorgaande leerlijn. Er is gewerkt aan een doorgaande leerlijn tussen kinderopvang, basisonderwijs en voortgezet onderwijs. 

We zetten op lokaal niveau extra in op de taalontwikkeling, met aandacht voor het voorlezen en meertaligheid; afspraken met de kinderopvangorganisaties, bibliotheek en andere betrokken instellingen. Er is een vervolg gekomen op de pilots, waarvoor extra subsidie is verleend aan de bibliotheek en de kinderopvangorganisaties voor het versterken van Boekstart in de kinderopvang en Boekenpret voor de ouderbetrokkenheid en programma’s voor taal- en spraakontwikkeling en het begeleiden van laaggeletterde ouders. Het voorlezen in meerdere talen is hierbij een mooie activiteit. 

We breiden de aanpak van dBos (de Bibliotheek op school) uit naar zoveel mogelijk (basis)scholen in Waadhoeke. In het werkgebied van de Bibliotheken Noord Fryslan is, vanaf schooljaar 2023/2024, 98% van de basisscholen aangehaakt bij dBos. Dit is in Waadhoeke mogelijk gemaakt door een extra bijdrage vanuit de NPO middelen. Daarnaast zijn vanuit het Rijk ook extra middelen beschikbaar gesteld voor het versterken van leesbevordering op scholen voor de komende drie jaar.

•

We zetten in op het O3-concept. We gaan verder met de ondersteuning van O3 op het voortgezet onderwijs in Waadhoeke. Daarnaast gaan we inzetten op de verbinding tussen basisen voortgezet onderwijs en de lokale arbeidsmarkt. We onderzoeken of hierbij ook een koppeling gemaakt kan worden naar jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt en/of thuiszitters. Zie hierboven onder "leren en werken in je eigen regio".

36

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000

Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Begroting 2023

Begroting 2023 na wijziging

Realisatie 2023

Verschil

-6.592 1.182 -5.409 18 -5.392

-6.658 1.627 -5.032 -552 -5.583

-7.151 1.869 -5.282 -552 -5.834

-493 243 -251 0 -251

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 4.1 4.2 4.3

Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

37

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Beleidsindicatoren Programma 5 Onderwijs Indicator

Eenheid

Absoluut verzuim

Per 1.000 leerlingen

Relatief verzuim

Voortijdige school verlaters totaal (VO + MBO)

Per 1.000 leerlingen

%

Waad Neder hoeke land 6,3 4,2

21

2,4

24

2,4

Bron DUO/Ingrado

DUO/Ingrado

DUO/Ingrado

Periode Beschrijving 2022

2022

2022

Het aantal leer- of kwalificatieplichtige jongeren dat absoluut verzuimer is (geweest) gedurende het schooljaar: de jongere is niet ingeschreven bij een onderwijsinstelling en beschikt niet over een vrijstelling. De periodeaanduiding '2022' staat voor schooljaar '2021/2022'. Het aantal leer- of kwalificatieplichtige leerlingen (per 1.000 leerlingen) waarbij sprake is van meer dan 16 uur ongeoorloofd verzuim gedurende 4 opeenvolgende lesweken. De periodeaanduiding '2022' staat voor schooljaar '2021/2022'. Vsv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten. Een startkwalificatie is een havo of vwo diploma of minimaal een mbo-2 diploma. Het vsv-percentage staat voor het aantal vsv’ers als percentage van het aantal onderwijsdeelnemers die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan. De periodeaanduiding '2022' staat voor schooljaar '2021/2022'.

Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 11-03-2024)

38

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is het initiëren en in stand houden van voorzieningen op het gebied van cultuur, sport en recreatie. Deze voorzieningen dragen bij aan levendigheid, maatschappelijke participatie, gezondheid en een aantrekkelijke woon- en leefomgeving. Waadhoeke heeft veel voorzieningen op het vlak van sport, cultuur en recreatie. Deze zijn gericht op de eigen inwoners, zoals bibliotheken en sportvoorzieningen, maar ook op bezoekers van buiten de gemeente, zoals theater De Koornbeurs, Museum Martena en De Aerden Plaats. Waadhoeke kent ook veel particuliere musea, waaronder het schoolplaten-museum in Deinum. Ook voor wat betreft amateuristische kunst- en cultuurbeoefening kent Waadhoeke een breed aanbod. Zo zijn toneel- en muziekverenigingen in de gehele gemeente te vinden, veelal in nauwe verbinding met dorpshuizen en wijkcentra die de activiteiten onderdak bieden. Cultuur wordt dan ook vaak gezien als de stille kracht in de maatschappij welke zorgt voor meer sociale cohesie en verbondenheid. In de afgelopen coronaperiode hebben we gezien wat het wegvallen van het culturele leven betekent voor de mienskip. Cultuur, in al haar facetten, bepaalt voor een belangrijk deel de identiteit van een gemeente.

In Waadhoeke lezen we deze identiteit niet alleen af aan het brede cultuuraanbod, het landschap en de bebouwing, maar ook aan de taal. Naast de twee Rijkstalen, het Nederlands en het Fries, wordt in Waadhoeke het Bildts en het Franekers gesproken. Deze meertaligheid in onze gemeente beschouwen we als een groot goed waarmee we ons onderscheiden van andere gemeenten. Waadhoeke onderkent dat sporten en bewegen op veel vlakken grote maatschappelijke betekenis hebben. Het draagt op individueel vlak bij aan gezondheid, vergroting van zelfvertrouwen en eigenwaarde, en aan ontwikkeling van sociale vaardigheden. Sporten vormt in veel dorps- en wijkgemeenschappen bovendien het 'sociale cement' van de samenleving. Kaatsen wordt in vrijwel de gehele gemeente beoefend. Met de jaarlijkse PC te Franeker onderscheidt Waadhoeke zich daarmee als dé kaatsgemeente, ook in promotioneel opzicht. Om te kunnen sporten is het van belang dat de sportaccommodaties kwalitatief van voldoende niveau zijn en aansluiten bij de behoefte van de sporters en de richtlijnen van de sportbond. Daarnaast is de vitale sportvereniging een belangrijke voorwaarde voor succesvol sportbeleid. De sportverenigingen in Waadhoeke zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor het sport- en beweegaanbod. Een beweegvriendelijke omgeving wordt ook steeds belangrijker voor inwoners.

Het wandelen, fietsen en sporten in de openbare ruimte is sinds de coronaperiode toegenomen. Een beweegvriendelijke omgeving is een leefomgeving die mensen faciliteert, stimuleert en uitdaagt om te bewegen en sporten.

39

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Sport - Wat wilden we bereiken?

Sport - Wat hebben we daarvoor gedaan?

 De vakleerkrachten van het Beweegteam geven 1 x per week bewegingsonderwijs op PO scholen. Alle kinderen in gemeente Waadhoeke krijgen wekelijks gymles van een vakleerkracht.  We gaan in een wijk of dorp een nieuw project ‘sociaal vitaal’ opzetten. In de plaats van Sociaal Vitaal zijn er in 2023 fittesten georganiseerd. Bij ruim 200 mensen van boven de 65 jaar zijn verschillende testen gedaan om de gezondheid te evalueren. Daarnaast is het sportaanbod voor deze leeftijdscategorie onder de aandacht gebracht middels een flyer. In 2023 hebben we ook het programma Doortrappen uitgevoerd. Er zijn drie fietsgroepen opgezet: in Franeker, in Sint Annaparochie en eentje in Sexbierum. Ouderen fietsen graag en willen dit blijven doen, maar ze zijn ook kwetsbaar in het verkeer. Het programma Doortrappen heeft de ambitie ouderen zo lang mogelijk veilig te laten fietsen. Doortrappen motiveert hen zelf maatregelen te nemen om de risico’s op vallen of botsingen flink te beperken. Zo kunnen ze met een veiliger gevoel hun tocht vervolgen. Wij helpen hen daarbij, samen met het lokale netwerk rondom de ouderen helpt hen daarbij. Met het uitzetten van extra veilige fietsroutes, Doortraproutes, verbeteren we in Fryslân de verkeersveiligheid.  We ontwikkelen nieuwe sportstimuleringsprojecten: wijkgerichte aanpak Beweegteam. Vanuit het aandachtsgebied 'Impuls Dorpen en Wijken' heeft team FRL o.a.

in samenwerking met de dorpen- en wijkencoördinatoren advies gegeven over verschillende beweeginitiatieven. Daarnaast is o.a. project ‘Sûn âlder wurde’ uitgevoerd. Dit project, voor alle inwoners vanaf 65 jaar en ouder, is uitgevoerd door TeamFRL Waadhoeke in samenwerking met partijen uit de dorpen

40

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Sexbierum en Pietersbierum met als inzet gezond ouder te worden (o.a. voeding, slapen en bewegen).Acht weken lang konden alle inwoners van Sexbierum en Pietersbierum van 65 jaar en ouder deelnemen aan dit beweegproject. Naast het uurtje bewegen kwam er wekelijks een samenwerkingspartij iets vertellen over hoe zij de deelnemers het beste gezond ouder kunnen worden. 

We stimuleren verenigingen om aandacht te besteden aan positieve sportcultuur en gezonde voeding (kantine). De verenigingsondersteuner heeft opleidingen en terugkomavonden georganiseerd voor vertrouwenscontactpersoon van sportverenigingen. Daarnaast is er in samenwerking met de KNVB cursus moeilijk gesprek aangeboden. In februari is er een theatervoorstelling georganiseerd in de Koornbeurs voor sportverenigingen over positief coachen.

 We gaan sportverenigingen helpen innoveren. De verenigingsondersteuner ondersteunt sportaanbieders bij het inspelen op kansen om meer mensen in beweging te krijgen. Een voorbeeld is een sportaanbieder (crossfit) die met hulp vanuit het sportinclusiefonds inzet op sportaanbod 55+.  We stimuleren samenwerking tussen sportverenigingen. De verenigingsondersteuner deelt goede voorbeelden en stuurt op samenwerking tussen verenigingen onderling.  We versterken ongeorganiseerde sporters. Bij herinrichting van de openbare ruimte houden we rekening met sporten en bewegen (beweegtuin en open sportpark).

 We ondersteunen sportverenigingen bij het verduurzamen van hun sportaccommodatie. In 2023 heeft de gemeenteraad budget beschikbaar geld voor een subsidieregeling om o.a. verduurzamingsmaatregelen voor sportverenigingen te subsidiëren.  We stimuleren samenwerking, vooral bij renovatie of nieuwbouw van de accommodatie. Onze inzet is hierop gericht. Het stimuleren van samenwerking tussen sportaanbieders onderling en tussen gemeente en sportaanbieders of gebruikers van gemeentelijke accommodaties. Een voorbeeld is de besluitvorming omtrent vervanging sportvelden.

41

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023



We maken in samenwerking met de scholen de schoolpleinen beweegvriendelijker en openbaar toegankelijk. In 2023 is er nieuw speeltuinbeleid vastgesteld. In principe is het schoolplein een verantwoordelijkheid van de scholen, maar de gemeente stuurt aan op koppelkansen en subsidiemogelijkheden.  We ondersteunen Initiatieven voor spelen en sporten in openbare ruimte. In 2023 zijn er een drietal omvangrijke projecten ondersteund (Franeker West, Schalsumerplan en Berlikum).

 Het bestaande beleid verder uitvoeren, bijvoorbeeld door de inzet van buurtsportcoaches. Dit is uitgevoerd. 

Inzetten op multifunctioneel gebruik van voorzieningen, zodat deze toegankelijk zijn voor alle doelgroepen, bijvoorbeeld met breedtesport. Samen met de verenigingsondersteuner sturen we op de voordelen van samenwerking. 

Spelen, bewegen en ontmoeten in de buitenlucht stimuleren, ook met ondersteuning van buurtsportcoaches. Onder andere door naschools aanbod team FRL en sportdagen.



Verenigingen ondersteunen bij het invullen van bestuursfuncties en bij het werven en behouden van leden. Dit doen we door de inzet van verenigingsondersteuning Cursus succesvol vrijwilligers werven en behouden en besturen met impact georganiseerd. 

Samenwerking tussen verenigingen aanmoedigen, bijvoorbeeld door omni-verenigingen en breedtesport te stimuleren. De verenigingsondersteuner en beleidsmedewerkers brengen dit onder de aandacht in gesprekken met verenigingen.  De koppeling van functies in (sport-)accommodaties stimuleren De verenigingsondersteuner en beleidsmedewerkers brengen dit onder de aandacht in gesprekken met verenigingen.  Voorlichting geven over goede voorbeelden en navolging daarvan aanmoedigen. Dit is uitgevoerd door de verenigingsondersteuner.

42

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023



Het huidige sport(accommodatie)beleid evalueren, met als uitgangspunten: verduurzaming van accommodaties, bruikbaarheid, functionaliteit en brede toegankelijkheid. Het actualiseren van het sportaccommodatiebeleid wordt uitgevoerd in 2024. In Q1 2024 wordt er een startnotitie voorgelegd aan de gemeenteraad.  Accommodaties worden zoveel mogelijk door meerdere gebruikers benut. We sturen op het medegebruik van sportaccommodatie vooral op de momenten dat deze beperkt worden bezet door de structurele gebruikers zoals scholen en sportverenigingen. De verenigingsondersteuner helpt verenigingen ook bij binden van nieuwe gebruikers aan sportparken.  Zwembad Bloemketerp wordt vervangen door een duurzame openbare zwemvoorziening. De raad heeft op 29 juni 2023 besloten een nader onderzoek te laten uitvoeren naar de mogelijke locaties voor een nieuw zwembad. Hiervoor is de ‘Startnotitie locatie-onderzoek in Franeker voor de nieuwbouw van twee scholen en een zwembad’ opgesteld. Deze startnotitie is aan de raad voorgelegd en in de raad van 19 oktober vastgesteld. Bureau Laos Landschapsarchitectuur is nu volop bezig met de uitvoering van dit locatieonderzoek. Cultuur - Wat wilden we bereiken?

Cultuur - Wat hebben we daarvoor gedaan?

43

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

 We zetten een cultuurcoach in. We hebben Seewyn Kunsteducatie gesubsidieerd voor de inzet van een cultuurcoach. Daarbij lag dit jaar het accent van de werkzaamheden op onder meer het faciliteren van onderlinge ontmoeting en contact binnen de amateurkunst (toneel en koren) en deelname van jongeren aan cultuur.  We overleggen periodiek met het cultuurveld (Cultuurplatform Waadhoeke). Er is een cultuurplatformbijeenkomst geweest met als thema 'erfgoed'. Daarnaast was er periodiek overleg met de (4) professionele cultuurinstellingen. Met de kleinere (vrijwilligers)instellingen is contact geweest over het herijken van hun subsidie. En middels de cultuurcoach waren er de nodige contactmomenten met de amateurkunst (toneel, koren en hafabra). Daarnaast waren er de nodige contacten met organisatoren van cultuuractiviteiten, over onder meer het verkrijgen van subsidie, het vinden van samenwerking met andere cultuurpartners etc.  We geven structurele en incidentele subsidies t.b.v. cultuurveld. We hebben subsidie verleend aan de 4 professionele instellingen en de vrijwilligersinstellingen zoals genoemd in de cultuurnota. Ook hebben we uitvoering gegeven aan de subsidieregelingen voor de amateurkunst en de twee regelingen voor incidentele subsidies.  We maken jaarlijkse prestatieafspraken met de professionele instellingen.

We hebben uitvoeringsovereenkomsten gesloten het Koninklijke Eise Eisinga Planetarium, Theater de Koornbeurs, Museum Martena en Seewyn Kunsteducatie.

 We geven een jaarlijkse bijdrage aan de coördinatie van het cultuureducatieprogramma. Het cultuureducatieprogramma 'Waadzinnig' heeft subsidie ontvangen van de gemeente voor de benodigde coördinatie en uitvoering. Met dit programma bereikten we 32 basisscholen in Waadhoeke. 

We hebben subsidieregelingen voor nieuwe culturele initiatieven en activiteiten en voeren deze uit. We hebben uitvoering gegeven aan de 2 bestaande regelingen, te weten de Regeling Incidentele Subsidies en de Regeling Doarre & Dwaan. De regeling incidentele subsidie is bedoeld voor kleine culturele activiteiten. De regeling Doarre & Dwaan is bedoeld voor grote culturele initiatieven waarin nieuwe vormen van samenwerking dan wel het experiment centraal staat.  We geven een jaarlijkse bijdrage aan zowel het volwassenen- als kinderfonds sport & cultuur. Ook in 2023 heeft de gemeente geparticipeerd in deze fondsen. Met het jeugdfonds hebben we 253 kinderen kunnen helpen en met het volwassenenfonds hebben 240 personen kunnen deelnemen aan sport of cultuur.  Samen met het cultuurveld zetten we in op een jaarlijkse cultuuragenda. Vanuit het cultuurplatform is een werkgroep, ondersteunt door de cultuurcoach, hiermee aan de slag gegaan. De focus van de werkgroep ligt bij het ontsluiten van informatie over kunnen deelnemen aan de amateurkunst. Om het aanbod van de verenigingen vindbaar en zichtbaar te maken lijkt aansluiting bij de in 2024 te starten pilot 'drempeloos sport en cultuur beleven' de beste optie. Deze

44

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

pilot gaat namelijk werken met een (permanent) digitaal platform waarop het complete sport en cultuuraanbod in Waadhoeke moet komen.

 We continueren de inzet van een meertaligheidscoördinator. De meertaligheidscoordinator heeft zich onder meer bezig gehouden met de organisatie van de eerste editie van de Taaldâg Waadhoeke. Hierbij werd ook de eerste Taalpriis voor het mooiste taalinitiatief uitgereikt. In september was Waadhoeke gastheer voor de jaarlijkse Streektaalconferentie van de Stichting Nederlandse Dialecten, met gasten uit binnen- en buitenland.  We geven uitvoering aan de taalcampagne. Najaar 2023 zijn we gestart met de eerste voorbereidingen voor een nieuwe taalcampagne. Bedoeling is om hier in 2024 uitvoering aan te geven. De campagne heeft als doel meer taalbewustzijn en gebruik van het Fries, Bildts en Franekers. dit in zowel in onze mienskip maar ook binnen de gemeentelijke organisatie.  We subsidieren Bildts Aigene. Aan Bildts Aigene is jaarlijks een subsidie verleend.  We werken samen met het Taalplatform Waadhoeke bij de uitvoering van ons taalbeleid. Het Taalplatform komt periodiek bij elkaar onder voorzitterschap van de meertaligheidscoordinator. Daarin is aandacht voor actuele taalontwikkelingen, de voortgang van het gemeentelijk taalbeleid en de werkzaamheden van de verschillende taalpartners. 

We zetten in op het meer zichtbaar en hoorbaar maken van het Fries en de minderheidstalen in en buiten het gemeentehuis. Dit is een continue gebeuren. Een grote stap is gezet met het verbeteren van de sichtberens: o.a. door met Bildts Aigene en het Genoatskap foar ut Behoud fan ut Franekers projectplannen te maken en hiervoor subsidie bij provincie Fryslân aan te vragen. De wervingscampagne voor nieuw personeel voor gemeente Waadhoeke is inmiddels ook meertalig, en diverse acties – zoals de ANWB-lichtactie, informatieborden over onze flora & fauna – worden meertalig uitgevoerd. Deze lijn wordt doorgetrokken.

•

We zetten actief in op de ontwikkellijnen in de huidige cultuurnota: ontdekken, meemaken en durven en doen! We hebben hier uitvoering aan gegeven door het verstrekken van subsidies, zowel incidenteel als structureel, de inzet van een cultuurcoach, het organiseren van een Cultuurplatform, etc. Hierboven hebben we onder de verschillende ambities aangegeven wat we daar concreet voor gedaan hebben.

45

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

•

De Koornbeurs krijgt een centrale rol als cultuurknooppunt en zoekt verbinding met de amateurkunst en de verenigingen in de gemeente. De gemeente stimuleert samenwerking op het gebied van cultuur. Vanaf medio 2019 kreeg het Theater, tijdelijk, een aanvullende subsidie van jaarlijks € 75.000. Vanaf 2023 is dit bedrag structureel opgenomen in de subsidie aan Theater de Koornbeurs. De Koornbeurs heeft een subsidieverzoek ingediend voor meer personeelsformatie. De behandeling in de raad heeft geleid tot een aangenomen motie waarin het college werd opgedragen om een onafhankelijk, breed en diepgaand onderzoek in te stellen naar de toekomstbestendigheid van Theater de Koornbeurs. Dit onderzoek is inmiddels gestart. •

We bieden ruimte aan innovatie: het gaat niet alleen om ‘kaartjes verkopen’, maar ook om nieuwe, langdurige verbindingen. Voor wat cultuur betreft geven we hieraan uitvoering onder het thema 'Doarre & dwaan'. Dit betekent onder andere dat we met de subsidieregeling 'Doarre & dwaan' het cultuurveld uitdagen om nieuwe activiteiten te bedenken en nieuwe samenwerkingen aan te gaan. Ook de inzet van het cultuurplatform en de cultuurcoach is gericht op samenwerking binnen het cultuurveld en van het cultuurveld met andere maatschappelijke partijen. Dit met als doel te komen tot nieuwe activiteiten en initiatieven waardoor er nog meer cultuurbeleving in Waadhoeke plaatsvindt. • We koesteren het talent in de eigen regio. Eind 2023 heeft de raad ingestemd met de kaders voor de pilot 'drempelloos sporten en cultuur beleven'. De uitvoering van de pilot staat gepland voor de schoolseizoenen 2024-2025 en 2025-2026. Daarnaast zijn de voorbereidingen gestart voor het project 'De rijke schooldag sport en cultuur': jongeren kunnen in de (loop van de) schooljaren 2023-2024 en 2024-2025 deelnemen aan naschoolse activiteiten sport en cultuur. Deze activiteiten worden georganiseerd op en rondom de drie voortgezet onderwijs scholen in de gemeente.

• Aandacht voor de situatie na corona: wat is er nodig voor opstart en doorstart? Er hebben geen concrete ondersteuningsacties meer plaatsgevonden wat betreft het opstarten na corona. Het activeren van onze inwoners om (weer) deel te nemen aan cultuuractiviteiten blijft ons doel, daar willen we onder meer ARCADIA 2025 voor benutten. • We ondersteunen evenementen, zoals de PC, festivals en de Waadhoeke-fietstocht. We hebben de Waadhoeke Fietstocht inhoudelijk en financieel ondersteund en bij de PC hebben we dit jaar ook weer een faciliterende rol gespeeld. In juni 2023 is er een evenementencoördinator aangesteld. Eén van haar taken is het in kaart brengen van de huidige situatie rondom evenementen en het komen tot een herzien evenementenbeleid in 2024. De evenementencoördinator is de aangewezen persoon om zorg te dragen voor de wens van Waadhoeke om waardevolle evenementen een warm hart toe te dragen door middel van passende ondersteuning. •

We onderzoeken hoe het oude stadhuis van Franeker een bredere functie kan krijgen in verbinding met de nabije omgeving, bijvoorbeeld als schakel tussen Planetarium en Museum Martena. In 2023 zijn enkele verkennende acties en gesprekken geweest. Het daadwerkelijke onderzoek start in 2024. •

Onderzoeken of de tuin van het Academiegebouw in Franeker weer een botanisch karakter kan krijgen. Dit onderzoek wordt in 2024 gestart.

46

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

• We zetten het huidige beleid voor meertaligheid voort. Zie de verantwoording zoals verwoord onder de paragraaf "behoud en stimulering meertaligheid als belangrijk onderdeel van onze identiteit' (blz 24). • Een trap in de toren van de Martinikerk realiseren als nieuwe toeristische attractie. Op 22 december is er opdracht gegeven aan stichting DBF (Kenniscentrum Herbestemming Noord) om een vervolg te geven aan het haalbaarheidsonderzoek toegankelijkheid toren Martinikerk. De eigenaar van de toren heeft aangegeven de exploitatie van het uitzichtpunt niet uit te willen voeren. Er worden gesprekken gevoerd met mogelijke exploitanten om te onderzoeken of er partijen geïnteresseerd zijn in de exploitatie van het uitzichtpunt. Er wordt onderzocht wat de verwachte opbrengsten van het uitzichtpunt zullen zijn en de jaarlijkse lasten. Daarnaast wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn om de aansprakelijkheid af te dekken en op welke wijze de huidige eigenaar niet aansprakelijk gesteld kan worden. Als laatste wordt er onderzocht wat de oplossingen zijn voor het hoop geluid wat de klokken produceren en het voorkomen van gehoor schade. De werkzaamheden van kenniscentrum Herbestemming noord starten in januari 2024 en leidt tot een eindadvies voor 1 juli 2024. • Een monumentenbeleid maken. Hiermee wordt in 2024 gestart.

Daarop vooruitlopend zijn behoudenswaardige panden in Waadhoeke geïnventariseerd. Recreatie - Wat wilden we bereiken?

Recreatie - Wat hebben we daarvoor gedaan?



We zetten in op productontwikkeling op basis van beleving/verhalen zowel voor Franeker als het landschap. 47

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Zie programma 4. 

We zetten in op productontwikkeling aan de waddenkust met passende activiteiten die de beleving van rust en ruimte versterken. Zie programma 4. 

We verkennen bredere openstelling van bezienswaardigheden en attracties met eigenaren/beheerders. Zie programma 4.

 We versterken het centrum van Franeker. Zie programma 4.  We zetten in op een doorontwikkeling van de rondvaart/bootverhuur in Franeker. Zie programma 4.  We maken het landschap en de cultuurhistorie van de streken/dorpen beleefbaar en zichtbaar. Zie programma 4. 

We stimuleren/faciliteren van de inzet van cultureel/industrieel/agrarisch erfgoed/panden voor recreatief gebruik. Zie prgramma 4.

 We ontwikkelen optimale routevoorzieningen. Met gemeenschappelijke regeling de Marrekrite hebben we doorlopend overleg over het routenetwerk in onze gemeenten en eventuele noodzakelijke aanpassingen daarop. Recreatieschap de Marrekrite is verantwoordelijk voor de routenetwerken voor land- en waterrecreatie. 

We ontwikkelen clusters van voorzieningen. (Toeristische Overstap Punten) oftewel TOPS op strategische plekken langs bekende routes. Zie programma 4.  We maken een toekomstplan voor de huidige informatiezuilen. De informatiezuilen zijn verwijderd. Slechts 1 zuil bleek nog te repareren. Deze zuil is om niet ‘verkocht’ aan Stichting Rembrandt en Saskia uit Sint Annaparochie.

48

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

• Ervoor zorgen dat inwoners ontspanning kunnen vinden in hun nabije omgeving. We ontwikkelen nieuwe voorzieningen en bezienswaardigheden die voor ontspanning zorgen. Bijvoorbeeld het Dijk van een Wijf, De Toeristische Overstappunten in Firdgum, Dronryp en Oudebildtzijl en de natuurbeleefplekken op de dijk (ter hoogte van Roptasyl en Frousleane Sexbierum). • De openbare ruimte zo inrichten dat deze uitnodigt tot sporten, spelen, bewegen en ontmoeten. We hebben structureel aandacht voor beheer en onderhoud van voorzieningen in de woonomgeving (sport, recreatie en cultuur). Denk bijvoorbeeld aan bestaande wandel- en fietspaden en sportaccommodaties. •

Speciale aandacht geven aan het toerisme in de kuststrook, met name de bereikbaarheid en de toeristische voorzieningen. Zie programma 4. • Onderzoeken van de mogelijkheden die het Waddenfonds biedt voor ontwikkeling. In 2023 is er meerdere malen overleg geweest met het Waddenfonds betreffende Op paad lans it Waad en Dijk van een Wijf. Tevens was gemeente Waadhoeke vertegenwoordigd op provinciale bijeenkomsten van het Waddenfonds. De lijnen zijn kort met de programmaregisseurs. •

Meer aandacht geven aan toegankelijkheid en duurzaamheid op recreatieve routes en plekken, bijvoorbeeld voldoende oplaadpunten voor elektrisch rijden, fietsen en varen en bloemrijke plekken met goed straatmeubilair. Hier is aandacht voor bij het Dijk van een Wijf en bij de Toeristische Overstappunten. •

Onderzoeken of mensen met afstand tot de arbeidsmarkt ingezet kunnen worden voor dienstverlening langs recreatieve routes en plekken. Nog geen actie op ondernomen. • Recreatieve vaarwegen goed bevaarbaar maken. In 2023 is er budget beschikbaar gesteld in de kadernota en vanuit de Regiodeal voor het bevaarbaar maken van de rondjes ‘Lytse Farwegen’ en ‘Het Bildt’. In 2024 wordt hier verder uitvoering aan gegeven. • Ruimte bieden voor camperplaatsen. Hier is aandacht voor bij nieuwe initiatieven. Eind 2023 is er een aanvraag ingediend voor nieuwe camperplekken. Deze aanvraag zit nog in de vergunningprocedure. • Onderzoeken hoe de gemeente de aanleg van glasvezel kan bevorderen. Niet meer van toepassing.

49

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000

Begroting 2023

Begroting 2023 na wijziging

Realisatie 2023

Verschil

-9.701 815 -8.886 168 -8.718

-12.329 1.488 -10.841 -29 -10.869

-12.206 1.535 -10.671 -43 -10.714

122 47 169 -15 155

Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Beleidsindicatoren Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Indicator Niet-sporters

Eenheid %

Waad Neder hoeke land 56,1

Bron

46,4 Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD’ en, CBS en RIVM

Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 11-03-2024)

50

Periode Beschrijving 2022

Het percentage niet-wekelijks sporters t.o.v. bevolking van 19 jaar en ouder.

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Programma 7 Sociaal Domein Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is, dat de gemeente zich inzet voor het faciliteren en realiseren van de participatiesamenleving. Met als resultaat dat iedereen in Waadhoeke meedoet en wel op eigen wijze én dat er een vangnet is voor die personen die tussen wal en schip dreigen te raken. Dit doen we zeker niet alleen, maar samen met onze lokale en regionale partners. Onze ambitie hier in is, het realiseren van een sluitende keten waarin voorzieningen beschikbaar zijn voor iedereen en op maat indien nodig. Specifieke wetgeving die bepalend zijn voor deze opdracht en koers zijn: de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO), de Participatiewet en de Wet Inburgering nieuwkomers. Iedere wet heeft zijn eigen opgave, zoals “veilig en gezond opgroeien” ingevolge de Jeugdwet. Zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen, regie voeren en meedoen zoals de WMO beoogt. Het bieden van bestaanszekerheid en het stimuleren tot het verkrijgen van eigen inkomsten ingevolge de Participatiewet. En tot slot het begeleiden van nieuwe inwoners met een vluchtelingenachtergrond binnen onze gemeente. Voor de uitvoering in het sociaal domein hanteren we de volgende uitgangspunten:  De budgetten worden zoveel mogelijk ontschot ingezet.  De toegang tot zorg is eenvoudig geregeld.  Mantelzorgers en vrijwilligers kunnen ondersteuning en begeleiding krijgen.

 Een proactieve aanpak.  Nieuwkomers (statushouders) krijgen goede maatschappelijke begeleiding, gericht op participatie en integratie, zodat ze volwaardig mee kunnen doen in de maatschappij. Tevens is het belangrijk dat zij Nederlands leren spreken op het hoogst haalbare niveau. De opgave 3 x K: kwaliteit, keten en kosten in balans In het sociale domein intensiveren we onze inzet op transformatie; anders denken, anders doen. De kaders hiervoor zijn vastgesteld in de Lokale Inclusie agenda “En nu aan de slag”. We ontwikkelen nieuwe vormen en werkwijzen om hulp en ondersteuning op maat te bieden. Waarbij gestuurd wordt op kwaliteit en resultaat van de ondersteuning, de keten verstevigd wordt (i.v.m. dekkend zorglandschap) en kosten in balans zijn. Leidende principes hierbij zijn: vraaggestuurd, versterkend en duurzaam. Voor vraaggestuurd en versterkend is het vertrekpunt: wat is de beste oplossing voor deze persoon/dit gezin in deze specifieke situatie gericht op het verkrijgen/behoud van eigen kracht en regie. Dus wat kunnen mensen zelf, waar zijn leemtes en wat is een passend (tijdelijk) aanvullend aanbod. En duurzaam, omdat het noodzakelijk is om te kunnen anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Zoals de vergrijzing en ontgroening binnen onze gemeente, bijstelling van budgetten door het rijk en het karakter van deze wetgeving.

Het zijn namelijk open-einde regelingen en dat betekent dat de gemeente een zorgplicht heeft. Dat is nodig om het aanbod goed te laten aansluiten bij de mogelijkheden van de inwoner, maar ook om de kostenstijging in het sociaal domein te beperken. We voeren regelarme projecten uit om daarmee ervaring op te doen. Op sommige terreinen werken we samen met andere gemeenten. Dat geldt bijvoorbeeld voor beschermd wonen. Met ingang van 2023 wordt dit een rechtstreekse gemeentelijke verantwoordelijkheid. Op weer andere terreinen werken we samen met het onderwijsveld. Dat doen we o.a. voor leerlingen die vanwege hun autismebeperking anders tussen

51

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

wal en schip zouden vallen. En we investeren fors in programma’s om taalachterstand bij jonge kinderen te voorkomen. Om dit hoofddoel te realiseren en het betaalbaar te houden is een samenhangende benadering nodig. Dat wil zeggen: allereerst is de vraag ‘wat kunnen inwoners zelf’ en pas daarna de is vraag aan orde ‘waarbij is ondersteuning nodig’. En áls ondersteuning nodig is, dan wordt deze zoveel mogelijk geboden vanuit basisvoorzieningen in de gemeente. Zo kan het gebruik van specialistische (en meestal duurdere) ondersteuning verminderen. De gemeentelijke gebiedsteams hebben een cruciale rol in dit proces. Zij zorgen voor maatwerk en signaleren op welke onderdelen de basisvoorzieningen in de gemeente versterkt kunnen worden. We werken ook aan maatwerk via de sociale inclusie agenda. Daarmee sluiten we aan bij de vraag en bij de netwerken in dorpen en wijken. Bij de inzet van de Wmo (en de Jeugdwet) is de afgelopen jaren te zien geweest dat de vraag naar ondersteuning en de kosten daarvan toenemen. Dit betekent dat wij in een vroegtijdig stadium het kostenverloop moeten monitoren. Daarnaast is het zinvol om tijdig, preventief, een goede analyse te maken van de zichtbare actuele kosten en de verwachte trends. Het is van belang dat we in beeld krijgen aan welke ‘knoppen we kunnen draaien’ om de kostenstijging op de korte en lange termijn beheersbaar te houden.

Het kostenaspect is één kant van de medaille. Als gemeente werken we vanuit de visie dat inwoners naar eigen vermogen en naar eigen keuze en verantwoordelijkheid hun leven kunnen invullen; de participatiesamenleving. Voor inwoners die daartoe niet in staat zijn, is er een vangnet beschikbaar. Dit is een vangnet van voorzieningen die op maat ondersteunen bij zelfredzaamheid en participatie van inwoners die dat nodig hebben. De huidige toenemende inzet van maatwerkvoorzieningen roept de vraag op of we wel op de goede weg zijn naar het realiseren van deze visie. Steeds vaker lijkt ondersteuning op maat nodig te zijn. Dit kan het gevolg zijn van de demografische ontwikkeling, maar laat onverlet dat het doel van de gemeente is om de eigen kracht en samenleving te versterken en om te voorkomen dat inwoners een onevenredig beroep moeten doen op het vangnet. Sturing sociaal domein De gemeenten Harlingen, Terschelling, Vlieland en Waadhoeke werken samen op de domeinen WMO, Jeugdwet en Participatiewet. In operationele zin binnen de gemeenschappelijke regeling Dienst Sozawe NWF. Beleidsmatig gebeurt dat door middel van het intergemeentelijk Beleidsteam Sociaal domein Noardwest-Fryslân. Dit team zorgt ervoor dat de vier colleges en gemeenteraden in gemeenschappelijkheid de beste besluiten kunnen nemen voor hun inwoners.

De landelijke kaders (wetten en regelingen) zijn voor deze gezamenlijke ambities het vertrekpunt. Daarnaast vertegenwoordigt het team de vier gemeenten als regio Noardwest Fryslân in de regionale en provinciale ketens en structuren zoals Sociaal Domein Fryslân, Arbeidsmarktregio Fryslân Werkt!, RMC-regio Midden en de GR Fryslân-West / Empatec NV. Het intergemeentelijke Beleidsteam Sociaal Domein werkt waar dat nodig is samen met de lokale gemeentelijke beleidsteams die betrokken zijn op de terreinen cultuur, welzijn en gezondheid.

52

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Participatie - Wat wilden we bereiken?

Participatie - Wat hebben we daarvoor gedaan?

Prioriteit bij re-integratie naar betaald werk  Wij zorgen dat de dienstverlening van de Dienst NWF en gemeenten in samenhang leidt tot goede resultaten van onze inwoners en dat zien we door een blijvende daling van het aantal uitkeringsgerechtigden in onze gemeente. Het aantal betaalde uitkeringen per maand in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ of Bbz is gedaald van 949 op 1 januari 2023 naar 917 op 31 december 2023 (Bron: Benchmark werk & inkomen; volume BUIG). Het percentage jongeren (18-27) op de totale groep is licht gedaald, van 10.5% naar 9.9% (Bron: Benchmark Werk en inkomen). Het aantal personen dat parttime werkt (waar de uitkering het salaris aanvult tot het sociaal minimum) is gelijk gebleven, namelijk 7%. Wel zien we een opvallende stijging in de inkomsten per parttime werkende. Een reden daarvan kan zijn dat deze personen meer uren zijn gaan werken. In 2023 is een traject opgestart om de samenwerkingsafspraken rondom de dienstverlening aan inwoner tussen Waadhoeke (in samenwerking met de andere deelnemende gemeenten) en De DIenst NWF te herijken.

53

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023



Wij werken aan een aanvullend passend en gedifferentieerd instrumentarium om mensen voor wie werk nog niet op korte termijn haalbaar is, met kleine stappen dichterbij de arbeidsmarkt te brengen. Als gevolg van de afspraken die de gemeente heeft gemaakt met werkleerbedrijf Empatec en reintegratiebedrijf Pastiel heeft de Dienst plannen kunnen maken voor de begeleiding van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt (doelgroep van Waarde). Ook voor de andere groepen is de samenwerking tussen gemeente, Dienst NWF en het werkleerbedrijf afgestemd op de uitgangspunten van de businesscase Werkleerbedrijf. Samen met werkleerbedrijf Empatec is gewerkt aan een goede bestemming voor de kas in Wier. Begin 2024 zal aan de gemeenteraad in dit kader het projectplan Groeituin worden aangeboden. Dit is een schakelvoorziening voor mensen uit verschillende doelgroepen die de aansluiting bij de arbeidsmarkt nog moet vinden en die daarbij begeleiding nodig hebben. 

Meer mensen met een beperking doen mee op de lokale arbeidsmarkt. Dat zien we door een stijging van het aantal Baanafspraakbanen. 40 inwoners hebben een baan in het kader van Beschut werk. Er is geen nieuwe wachtlijst ontstaan in 2023. Het aantal inwoners met een beperking dat met loonkostensubsidie werkt bij een reguliere werkgever is licht gestegen en is nu 81. Leren en werken in je eigen regio: jongeren hebben perspectief in Noardwest-Fryslân  Voor een beter perspectief voor kwetsbare inwoners, onder wie de jongeren die uitstromen uit het Pro/VS – en MBO-1-onderwijs, leveren wij een bijdrage aan het regionale netwerk van de drie o’s: overheid, ondernemers en onderwijs. Deze drie o’s komen samen in de strategische ontwikkelprogramma’s Sociaal Economisch Actieplan (Harlingen en Waadhoeke) en de (voorbereidingen) op de Regiodeal. In het kader van het SEAP is een plan ontwikkeld voor werkcarrousels in de kanssectoren van de lokale arbeidsmarkt. Betreft een nauwe samenwerking tussen het programmateam SEAP en werkleerbedrijf Empatec. De gemeenteraad en college hebben ingestemd met de verordening Breed Offensief resp. de beleidsregels Werknemersvoorzieningen en Persoonlijke ondersteuning. Dit beleid is gericht op zoveel mogelijk matches tussen werkzoekenden en werkgevers. En met name gaat het hier om werkzoekenden met een arbeidsbeperking.

In het kader van de GR Fryslân West en de GR SOZAWE Dienst NWF zijn de voorbereidingen getroffen voor het vaststellen van de te wijzigen gemeenschappelijke regeling (I.v.m. inwerkingtreding van de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen). Besluitvorming wordt in 2024 verwacht.

54

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Bestaanszekerheid wordt vergroot, ook na werkaanvaarding  De gemeenteraden stellen in 2023 het Integrale Armoedebeleid 2023 – 2027 vast. Er is gestart met een participatief proces waarbij verschillende partners, professionals, inwoners en ervaringsdeskundigen betrokken zijn. Daarmee is gekozen om het Integrale Armoedebeleid 2023 – 2027, omgedoopt tot het beleid Bestaanszekerheid 2024 - 2028, in te laten gaan in 2024. Zo is een zorgvuldig proces gewaarborgd. Besluitvorming vindt in de eerst helft van 2024 plaats. 

Vroegsignalering van schulden blijft prioriteit en het minimabeleid zoals dat in 2022 is herijkt is de basis van het armoedebeleid. Vroegsignalering is een integraal onderdeel van het proces om te komen tot het beleid bestaanszekerheid 2024 – 2028. In september 2021 is de gemeente Waadhoeke gestart met de pilot ‘’Vroegsignalering van schulden’’. Om te kunnen beoordelen of vroegsignalering de gewenste effecten oplevert, heeft eind 2023 een evaluatie plaats gevonden. Uit het evaluatieonderzoek is gebleken dat de huidige aanpak (uitbesteden van de huisbezoeken) niet aansluit op de wensen van gemeente. Het college heeft op 5 december 2023, op basis van de evaluatie, besloten het Gebiedsteam aan te stellen als uitvoerder van de wettelijke taak Vroegsignalering met ingang van 1 januari 2024. Vanuit het Gebiedsteam zijn twee vroegsignaleerders gestart. Ook het minimabeleid wordt onderdeel van het nieuwe beleid. Samen met ervaringsdeskundigen is gekeken naar de doeltreffendheid en toegankelijkheid van onze regelingen. Deze bevindingen liggen aan de basis van het nieuwe beleid. 

We willen bijdragen aan een stimulerende omgeving voor jongeren zodat zij zich optimaal ontwikkelen met het oog op een economisch onafhankelijke toekomst. Wij betrekken kinderen en jongeren bij het opstellen van beleid. In het proces om te komen tot het nieuwe beleid is er gesproken met jongeren van de CSG Ulbe van Houten in St.- Annaparochie en is de jongerenraad betrokken. Waar het beleid bestaanszekerheid voor iedereen opgesteld wordt, worden jongeren en kinderen specifiek benoemd. 

Vanuit het Sociaal Domein zorgen wij ervoor dat wij bijdragen aan betaalbaar wonen, o.a. door de inzet van middelen en mogelijkheden vanuit het rijk in het kader van het terugdringen van energie-armoede en door de energie-transitie samen met corporaties nader vorm te geven. Ook dit jaar is de energietoeslag uitgekeerd aan inwoners die dit nodig hebben. Daarbij zijn er via de bijzondere bijstand extra middelen beschikbaar gesteld voor energiekosten. Waar de coöperaties betrokken zijn bij het beleidsproces is de wens om in 2024 verdergaande betrokkenheid te stimuleren. 

We volgen de herziening van de Participatiewet die moet leiden tot ‘meer menselijke maat’ nauwlettend. We zorgen dat waarden als bestaanszekerheid, complementariteit, iedereen kan werken, eigen verantwoordelijkheid en solidariteit verankerd worden in voorstellen aan de gemeentebesturen en zichtbaar zijn in de dienstverlening aan onze inwoners. Vooruitlopend op de herziening van de Participatiewet worden met het nieuwe beleid plannen uitgewerkt voor het verder integreren van maatwerk en de menselijke maat in onze organisatie en uitvoering. De genoemde waarden zijn meegenomen in de geformuleerde uitgangspunten waarop het nieuwe beleid gebaseerd is. Deze uitgangspunten zijn in september 2023 besproken met de gemeenteraad.



We verbeteren de vindbaarheid en toegang tot (schuld)hulpverlening voor ondernemers.

55

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Zie programma 4, waarin de activiteiten zijn vermeld rondom het faciliteren van ondernemers. Ondernemers worden via mediakanalen en georganiseerde ontmoetingen zo adequaat mogelijk geïnformeerd over relevante zaken. Schuldhulpverlening voor ondernemers wordt namens de gemeente uitgevoerd door Zuidweg&partners. 

We zetten in op ontmoeting en faciliteren dorpen en wijken passende ontmoetingsplekken, zoals dorpshuizen en MFA's. Vanuit het dorpen- en wijkenfonds helpen wij dorpshuizen, buurthuizen en MFA’s financieel met een onderhoudssubsidie. Daarnaast hebben vijf dorpshuizen/MFA’s een projectsubsidie ontvangen voor het verduurzamen van hun dorpshuis. Verder is op 30 november 2023 door de gemeenteraad de startnotitie Dorps- en buurthuizenbeleid vastgesteld om te komen tot beleid voor het ondersteunen en benutten van de dorpshuizen, buurthuizen en MFA’s in onze gemeente. 

Iedere statushouder krijgt binnen de wettelijk gestelde termijn woonruimte toegewezen (waardoor de taakstelling van het Rijk wordt gehaald) en wordt daarbij ondersteund door een maatschappelijk begeleider. Over het jaar 2022 heeft Waadhoeke 25 personen meer gehuisvest dan de taakstelling; die voorsprong konden we in 2023 niet behouden, als gevolg van de stijging van de asielinstroom en een lage mutatiegraad bij de woningcorporaties waardoor er weinig woningen aangeboden kunnen worden. Alternatieve manieren van huisvesting zijn nog beperkt. De taakstelling bedroeg over heel 2023 102 personen. Inclusief de voorsprong vanuit 2022 hebben we in 2023 64 personen gehuisvest, waarvan dus 25 administratief (voorsprong bij de start van 2023) en 39 actief. Betekent dat er 38 personen te weinig gehuisvest zijn. Om de achterstand in te lopen is een start gemaakt met het uitwerken van het Plan van aanpak Huisvesting Statushouders uit 2022 en met het opstellen van een concreet actieplan. Voor asielstatushouders, die voor het eerst in Waadhoeke komen wonen, is er anderhalf jaar maatschappelijke begeleiding. Deze begeleiding wordt door Connexa vormgegeven en bestaat uit onder andere persoonlijke begeleiding en inloopspreekuren. Connexa heeft voor alle in 2023 gehuisveste personen deze begeleiding verzorgd. Het aantal vrijwilligers dat maatschappelijke begeleiding geeft is beperkt.