Bijlage 1: Jaarstukken 2023
Tekst van het document
Jaarstukken 2023
Datum: 16 mei 2024
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................2 Jaarverslag ...............................................................................................................................................4 Algemene inleiding ..............................................................................................................................4 Jaarverslag - programmaverantwoording ...........................................................................................8 Programma 1 Bestuur en Ondersteuning ........................................................................................8 Programma 2 Veiligheid ................................................................................................................15 Programma 3 Verkeer, Vervoer en Waterstaat .............................................................................19 Programma 4 Economie ................................................................................................................24 Programma 5 Onderwijs ................................................................................................................31 Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie.....................................................................................39 Programma
7 Sociaal Domein .......................................................................................................51 Programma 8 Volksgezondheid en Milieu .....................................................................................68 Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing .......................79 Algemene Dekkingsmiddelen ........................................................................................................88 Jaarverslag - Paragrafen ....................................................................................................................95 Paragraaf Lokale heffingen ............................................................................................................96 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................101 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .....................................................................................126 Paragraaf Financiering .................................................................................................................131 Paragraaf Bedrijfsvoering ............................................................................................................136 Paragraaf Verbonden partijen
.....................................................................................................142 Paragraaf Grondbeleid ................................................................................................................148 Paragraaf Openbaarheid .............................................................................................................152 Jaarrekening ........................................................................................................................................153 Balans ..............................................................................................................................................154 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .......................................................................158 Toelichting op balans .......................................................................................................................162 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ...........................................................................176 Toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening .....................................................................177 Rechtmatigheidsverantwoording ....................................................................................................190 Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid
........................................................191 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen ..............................................................................195 Jaarrekening - Bijlagen.........................................................................................................................198 Single information Single audit ( SISA).............................................................................................199 Overzicht taakvelden .......................................................................................................................225
2
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
Mutaties in de reserves en voorzieningen ......................................................................................227 Mutaties in de reserves ...............................................................................................................227 Mutaties in de voorzieningen ......................................................................................................234 Gehanteerde afschrijvingstermijnen ...............................................................................................237
3
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
Jaarverslag Algemene inleiding Algemeen Hierbij bieden wij u de jaarstukken 2023 van de gemeente Waadhoeke aan. Deze zien er in grote lijnen hetzelfde uit als voorgaand jaren maar nieuw element is de rechtmatigheidsverantwoording in het jaarverslag en de jaarrekening. Deze komt in verschillende hoofdstukken naar voren. Resultaat Het saldo van de jaarrekening 2023 is afgerond € 4,4 miljoen positief. Dit is € 3,1 miljoen hoger dan geraamd. Immers aan het einde van 2023 was het restbedrag van de post onvoorzien van € 1.257.000 al zichtbaar als begroot resultaat. De verklaring van het niet geraamde positieve resultaat van € 3,1 miljoen is in hoofdlijnen: - De ontvangsten gemeentefonds vallen ruim € 1 miljoen hoger uit omdat de effecten van de decembercirculaire niet meer begroot konden worden. - Binnen het fysiek domein is er minder uitgegeven dan begroot om diverse redenen. - Vanuit de centrumgemeente is het overschot op de middelen voor beschermd wonen aan de gemeenten uitgekeerd, net als voorgaande jaren. - De kosten van de jeugdhulp zijn nagenoeg € 2 miljoen hoger uitgevallen dan begroot. - De overige posten binnen het sociaal domein leveren een voordeel op van ruim € 1,4 miljoen. Dit betreft o.a. een subsidieontvangst re-integratie van € 0,4 miljoen die niet was begroot en een voordeel op de post inburgering van € 0,3 miljoen.
Beide komen terug onder het voorstel resultaatbestemming. Daarnaast bleken de ramingen WMO te royaal wat tot een voordeel van ruim € 0,6 miljoen heeft geleid. Samengevat in tabelvorm: Omschrijving
bedrag (x € 1.000)
Begroot resultaat
1.257
Hogere baten gemeentefonds
1.045
Lagere lasten/hogere baten fysiek domein
832
Niet geraamde bate beschermd wonen
1.018
Hogere lasten jeugdhulp
-1.961
Overige posten sociaal domein
1.427
Overige
807
Saldo jaarrekening
4.425
De in de jaarrekening opgenomen analyse van het resultaat geeft uitgebreider inzicht in de oorzaken die hebben geleid tot dit resultaat. Eveneens zijn zoveel mogelijk de redenen voor afwijking van de begroting aangegeven. Voorstel resultaatbestemming: Wij stellen voor het resultaat van € 4.425.010 als volgt te bestemmen: a. € 400.000 toe te voegen aan de reserve sociaal domein voor kosten project Groeituin; b. € 428.454 toe te voegen aan de reserve invoering Omgevingswet voor compensatie transitiekosten; c. € 364.300 kostendekking exploitatie in 2024 voor: 4
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
- ontmoetingsplek Schalsumerplan € 84.300 - onderhoud vaarwegen en hekkelen e.d. € 200.000 - uitvoering provinciale gebiedsprogramma’s € 80.000 Het resterende deel van rekeningsaldo (zijnde € 3.232.256) wordt vervolgens toegevoegd aan de algemene reserve. Motivering: - vanuit het Europees Sociaal Fonds is eind 2023 € 400.000 ontvangen wat ingezet gaat worden voor het project de Groeituin. Zoals op 28 maart 2024 besloten wordt dit project gedurende de pilotperiode van 2024 tot en met 2026 met incidentele middelen bekostigd uit de reserve sociaal domein. De € 400.000 dient als voeding hiervoor. - eind 2023 heeft het rijk via de algemene uitkering € 428.454 beschikbaar gesteld voor compensatie transitiekosten invoering omgevingswet. Als deze worden toegevoegd aan de reserve invoering omgevingswet blijven de middelen voor dat doel beschikbaar. - bij het overhevelen van budget 2023 naar 2024 via de reserve jaarovergang zijn twee bedragen per ongeluk niet meegenomen. Het budget voor de uitvoering provinciale gebiedsprogramma’s is eind docember door het rijk uitgekeerd. Voor de voortgang van de werkzaamheden in 2024 zijn deze middelen wel nodig. Het resterende deel van rekeningsaldo wordt vervolgens toegevoegd aan de algemene reserve.
Structurele effecten: Er zijn enkele afwijkingen naar voren gekomen die een structureel karakter hebben en die zich in 2024 en volgende jaren naar verwachting ook zullen voordoen: - hogere kosten voor energie en brandstof € 235.000 - hogere kosten voorschoolse opvang € 15.000 - hogere kosten leerlingenvervoer € 75.000 - hogere opbrengsten OZB en liggelden € 125.000 - hogere kosten bewaren OZB € 21.000 - hogere kosten ARBO ivm ziekteverzuim € 56.000 € 277.000 Algemene reserve De algemene reserve heeft na de 5e begrotingswijziging 2024 een saldo van afgerond € 14,7 miljoen en komt met de toevoeging uit de resultaatbestemming op bijna € 18,0 miljoen. De hoogte van de algemene reserve (AR) heeft een duidelijke relatie met het gewijzigde risicoprofiel van de gemeente. Ten aanzien van deze reserve zijn er namelijk twee uitgangspunten/spelregels geformuleerd en vastgesteld door de raad: 1. de AR moet minimaal € 15 miljoen zijn, en 2. de AR moet minimaal de risico’s afdekken (en dus een ratio weerstandsvermogen van 1,0 hebben). Voor beide spelregels geldt dat de AR binnen een meerjarenplanperiode naar de minimumgrens gebracht moet worden. Nu zou dat de periode van 2024 t/m 2027 zijn. Wanneer de risico’s kleiner dan € 15 miljoen zouden zijn, hoeven we alleen naar spelregel 1 te kijken.
Maar als de risico’s groter dan de AR zijn moeten we de AR binnen de meerjarenplanperiode naar het totaal van de risico’s brengen. De risico’s zijn voor het laatst in de programmabegroting 2024 op een rij gezet en komen in totaal op € 16,8 miljoen. Bij deze jaarrekening vindt een herrekening van de risico's plaats in paragraaf 1.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
5
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
Rechtmatigheid Met ingang van verslagjaar 2023 moet het college van B&W in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording afgeven. Op die wijze legt het college expliciet verantwoording af over het rechtmatig handelen. Onze verantwoordelijkheid voor rechtmatig handelen brengt met zich mee dat de gemeente haar beheersorganisatie zo inricht, dat onze verantwoording over het naleven van wet- en regelgeving achteraf door de accountant kan worden getoetst. Het werken aan rechtmatigheid is daarmee een dynamisch proces waarbij continu werkprocessen getoetst moeten worden aan relevante wet- en regelgeving. De extra aandacht voor rechtmatigheid is een uitdaging voor onze organisatie omdat zowel de eigen regels en voorschriften alsmede de feitelijke uitvoeringsorganisatie onder de loep worden genomen. De daarbij horende activiteiten en afwegingen bieden kansen om de organisatie doelmatiger en wellicht ook doeltreffender in te richten. Overige rechtmatigheidsaspecten Ten aanzien van het begrotingscriterium heeft er bij meerdere programma's een overschrijding op de begroting plaatsgevonden. Het college is van mening dat de overschrijdingen nagenoeg geheel passen binnen het beleid van de gemeente Waadhoeke, zoals vastgesteld door de raad. De overschrijdingen per programma met toelichting zijn als volgt: Bedragen x € 1.000
Programma 1 Bestuur en Ondersteuning
2 Veiligheid
4 Economie
5 Onderwijs
7 Sociaal Domein
OverToelichting schrijding -41 De overschrijding wordt vooral veroorzaakt door hogere toerekening van personele kosten dan geraamd. De personele kosten worden toegerekend aan de programma’s en kunnen tot afwijkingen t.o.v. de begroting leiden.De overschrijding in programma 1 wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere toegerekende personele kosten. De personele kosten worden toegerekend naar de verschillende programma's en kunnen daar op onderdelen tot afwijkingen leiden t.o.v. de begroting. -248 De overschrijding wordt vooral veroorzaakt door hogere toerekening van personele kosten dan geraamd. De personele kosten worden toegerekend aan de programma’s en kunnen tot afwijkingen t.o.v. de begroting leiden. Daarnaast meer kosten VRF i.v.m. opvang Oekraïners -362 De overschrijding wordt vooral veroorzaakt door meer lasten bedrijventerreinen dan begroot. De grondexploitatiebegroting wordt voor meerdere jaren gemaakt. De realisatie is iets sneller gegaan dan begroot. Hier staan baten tegenover ivm verrekening met de balans zoals voorgeschreven in het BBV. Daarnaast meer personele kosten. -493 De uitgaven voor het onderwijsachterstandenbeleid zijn hoger geweest en hier staan baten in de vorm van een specifieke uitkering van het rijk tegenover. Uitgaven voor onderswijshuisvesting zijn hoger geweest maar daar staan (hogere) inkomsten tegenover.
Daarnaast overschrijding van het budget voor leerlingenvervoer want het is een open-einde regeling. Ten slotte speelt ook hier een hogere toerekening van personele kosten. -2.472 De lasten voor de Opvang Oekrainse vluchtelingen zijn hoger geweest dan geraamd maar daar staan baten tegenover. Het budget voor kinderopvang is overschreden want het is een open-einde regeling. De resterende overschrijding wordt veroorzaakt door uitvoering van de taken vanuit wetgeving door de GR Dienst SoZaWe Noardwest Fryslân*
6
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing
-925
Totaal
-4.541
De overschrijding wordt vooral veroorzaakt door meer lasten woningbouwlocaties dan begroot. De grondexploitatiebegroting wordt voor meerdere jaren gemaakt. De realisatie is iets sneller gegaan dan begroot. Hier staan baten tegenover ivm verrekening met de balans zoals voorgeschreven in het BBV. De rijksregeling voor woningverbetering ihkv duurzaamheid (i.c. aanpak energiearmoede) wordt steeds opnieuw verlengd. Inmiddels tot en met 2025. De uitgaven zijn per ongeluk niet begroot in 2023 maar er staan baten in de vorm van een specifieke uitkering van het rijk tegenover. Tenslotte resulteert ook hier de toerekening van personele kosten tot een overschrijding.
*deze zijn uitgebreider toegelicht bij programma 7 vanaf (pagina 180).
Besluit Begroting en Verantwoording Het jaarverslag 2023 is de spiegel van de programmabegroting 2023. Dit betekent dat dezelfde programma’s en paragrafen opgenomen zijn. Bij ieder programma zijn de drie w-vragen van toepassing, echter nu terugkijkend op het afgelopen jaar: Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Wat heeft het gekost? Door de beantwoording van deze vragen wordt duidelijk wat de gemeente heeft gerealiseerd. Per programma staan de baten en lasten vermeld. Het is aan de raad om per programma zowel de baten en lasten als het uitgevoerde beleid te autoriseren. Leeswijzer In het onderdeel jaarverslag zijn per programma de "hoofdkenmerken" en "wat wilden we bereiken" overgenomen uit de programmabegroting 2023. Onder "wat hebben we daarvoor gedaan" is de tekst uit de programmabegroting in een blauw lettertype weergegeven, waarna de verantwoording volgt. In het onderdeel jaarverslag wordt per programma aangegeven wat de begrote bedragen voor 2023 waren en wat het verschil is tussen de begroting na wijziging en de realisatie over het verslagjaar. Naast het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten zijn ook de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves per programma gepresenteerd. De financiële afwijkingen komen terug in de jaarrekening.
In het onderdeel jaarrekening vindt u de cijfermatige verantwoording in de balans en het overzicht van baten en lasten per programma, met bijbehorende toelichtingen.
7
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
Jaarverslag - programmaverantwoording Programma 1 Bestuur en Ondersteuning Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is er voor zorgen dat het bestuur zijn taken zo goed mogelijk kan uitoefenen. Daarbij gaat het niet alleen om de wettelijke taken, maar ook om samenwerking met mede-overheden, kwaliteit van gemeentelijke dienstverlening en om het uitoefenen van een informatieve en interactieve bestuursstijl. Het college van B&W is belast met de beleidsvoorbereiding en -uitvoering. Vanuit deze verantwoordelijkheid ontwikkelt zij samen met de gemeenteraad nieuw beleid. Dat gebeurt op een (pro)actieve manier: college (en raad) zoeken samenwerking met inwoners en andere belanghebbenden om tot gedragen resultaten te komen. We betrekken onze inwoners, ondernemers en organisaties tijdig bij het maken van keuzes in ons beleid. Zo ontstaat een breed draagvlak, maar ook ruimte voor creatieve ideeën, die aansluiten bij wat er nodig is of waar behoefte aan is. Feiten en analyse zijn daarbij van belang, zodat er niet iets wordt ontwikkeld wat onhaalbaar of onwenselijk is. ‘Nabij besturen’ betekent voor onze dienstverlening: persoonlijk, dichtbij en online. Onze dienstverleningsvisie 2018-2025 is de leidraad voor de verdere ontwikkeling en professionalisering van de organisatie.
Vanuit de plicht tot actieve informatievoorziening zorgt het college voor terugkoppeling van resultaten van beleid zodat de raad kan toetsen of doelen gehaald worden. Naast deze meer bestuurlijke taken is het college van B&W verantwoordelijk voor wettelijke (dienstverlenende) taken op het gebied van onder meer burgerzaken, verkiezingen en de Wet Open Overheid. Nabij besturen - Wat wilden we bereiken?
8
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
Nabij besturen - Wat hebben we daar voor gedaan?
We stimuleren dorpen en wijken om een eigen toekomstvisie te maken. We hebben met diverse dorpen gesprekken gehad over de dorpsvisie die zij al hadden of over nieuw te maken dorpsvisies. Deze kunnen ook op financiële steun rekenen vanuit het dorpen- en wijkenfonds. We bespreken initiatieven op de initiatieventafel voor een integrale benadering. De initiatieventafel is in het kader van de omgevingswet opgezet. In 2024 gaat de organisatie hiermee werken voor het behandelen van initiatieven. We zetten in op het dorpen-, en wijkenfonds. In 2023 zijn 26 initiatieven ondersteund vanuit het dorpen- en wijkenfonds.
We evalueren in 2022 de subsidieregeling dorpen en wijken en komen op basis daarvan met een voorstel voor een dorpen en wijkenregeling 2.0. C – het dorpen- en wijkenfonds verbeteren en continueren. Het dorpen- en wijkenfonds is geoptimaliseerd, waarmee er onder andere vanaf 2023 een dorps/ wijkbudget beschikbaar is voor dorpen en wijken. C – de dorpen- en wijkencoördinatoren vaker inzetten en een ruimer takenpakket geven. De rol van dorpen- en wijkencoördinatoren is samen met een extern bureau tegen het licht gehouden. Op basis hiervan is de rol opnieuw beschreven en gedeeld binnen de organisatie. Daarnaast zullen de dorpen- en wijkencoördinatoren een rol vervullen bij de initiatieventafel.
We doen mee met de Friese Projectenmachine. Waadhoeke is aangesloten bij de Friese projectenmachine (Europapact Fryslân), een samenwerking tussen overheden, kennisinstellingen, bedrijfsleven, clusterorganisaties en Innovatiepact Fryslân, waarbij Fryslân meer Europese middelen wil binnenhalen. Met Waadhoeke zijn gesprekken om de doelen uit het coalitieakkoord aan te laten sluiten bij Europese projecten. Vanuit de lobby is Noardwest-Fryslân in 2023 opnieuw benoemd als LEADER gebied voor de periode 2024-2027. Het EU-subsidieprogramma LEADER is een Europees subsidieprogramma dat op de ontwikkeling van het platteland in brede zin is gericht. We ontwikkelen een propositie in regioverband. De gemeenten Harlingen, Waadhoeke en Leeuwarden dienden eind 2022 samen met de provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân een voorstel in voor een Regio Deal. Belangrijke regiopartners uit
9
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
onderwijs en bedrijfsleven ondersteunden de aanvraag. Het Rijk heeft in februari 2023 € 20 miljoen voor de regio gereserveerd en aangegeven de plannen samen uit te werken tot een volwaardige Regio Deal in de vorm van een convenant. Op 1 november is het convenant met het Rijk ondertekent, waarna de inrichtingsfase is gestart. Vanuit de regio zelf is ook een bedrag van € 20 miljoen gereserveerd als cofinanciering.
We netwerken en behartigen onze belangen op provinciaal, rijks-, en Europees niveau o.b.v. de ontwikkelagenda. Vanuit de ontwikkelagenda Waadhoeke is actief gelobbyd om belangrijke opgaven op bovenregionale agenda’s te krijgen. De resultaten hiervan zijn hierboven én onder de resultaten van het programma ontwikkelperspectief benoemd. Netwerken en belangenbehartiging zijn inspanningen die over een langere periode resultaten opleveren en de komende jaren meer zichtbaar worden. Programma Ontwikkelperspectief - Wat wilden we bereiken?
Programma Ontwikkelperspectief - Wat hebben we daar voor gedaan?
We faciliteren innovatie. We zetten in op behouden en aantrekken van talent. We versterken het vestigingsklimaat. We werken slimmer samen. Deze doelen bereiken we via het meerjarige Sociaaleconomisch actieprogramma Harlingen/Waadhoeke (SEAP). Waadhoeke werkt daarin samen met een Bestuurstafel en een Programmateam met vertegenwoordigers vanuit de overheden, onderwijs en ondernemers. De resultaten van 2023 zijn gehaald en gedeeld via de twee voortgangsrapportages SEAP op 28 maart 2023 en 28 september 2023.
10
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
We doen een aanvraag voor Planetarium Wereld Erfgoed. Op 19 september 2023 heeft het Werelderfgoedcomité van Unesco besloten het Eise Eisinga Planetarium in Franeker op de Werelderfgoedlijst te plaatsen. Met deze inschrijving erkent Unesco de uitzonderlijke en unieke waarde van dit erfgoed. We realiseren het project Op paad Lâns it Waad. De buitendijkse toegankelijkheid voor het tracé Harlingen-Koehool is gerealiseerd. Centraal stond het toegankelijk maken van delen van de buitenkant van de zeedijk. Daarnaast zijn op verschillende locaties recreatieve voorzieningen op en langs de dijk gerealiseerd die de beleefbaarheid van de Waddenzee hebben vergroot. De voorbereidingen voor fase 2 van het project zijn gestart. Deze fase behelst de integratie van de ambities van Op Paad lâns it Waad in de dijkversterkingsopgave Koehool-Lauwersmeer. We werken samen met Academie van Franeker. Met de Academie van Franeker is samengewerkt rond het SEAP, een verziltingsonderzoek en in de dealmaking van de Regio Deal. We nemen deel aan Sense of Place. Stichting Sense of Place heeft het projectplan voor project Dijk van een Wijf eind 2023 opgeleverd. In 2024 is de besluitvorming gepland voor de realisatie van dit icoonproject nabij de Waddenzeedijk.
We zetten in op Dorpsontwikkelingsmaatschappijen (DOM). Een DOM is een ontwikkelmotor voor fysieke en sociale leefbaarheidsinitiatieven in dorpen. We werkten in 2023 met vijf DOM’s: Ried, Tzum, Wjelsryp, Barradeel (Minnertsga, Oosterbierum, Sexbierum, Tzummarum en Wijnaldum) en Bildtdijken. In 2024 zal de methode geëvalueerd worden. We lobbyen voor middelen voor transitie van bestaande woningvoorraad. Waadhoeke ontving een subsidie van ca. 3,5 miljoen euro uit het Volkshuisvestingsfonds van het Rijk. Dit geld is bedoeld om minstens vijftig woningen aan de Oude- en Nieuwebildtdijk te verbeteren en te verduurzamen. We zetten in op de ontwikkeling van de bloeizone. Een bloeizone is een gebied waar inwoners samen zorgen voor een omgeving waar mensen langer in goede gezondheid kunnen blijven wonen. De ontwikkeling is onderdeel geworden van de uitvoeringsagenda Regio Deal.
11
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
We nemen deel aan Greidhoeke plus. Waadhoeke is aangesloten bij Greidhoeke+, een interbestuurlijke samenwerking met als belangrijkste aandachtsgebied het natuurinclusieve platteland. De haalbaarheid van een Bioregio is verkend. Dit is een wijze van landbouw met aandacht voor de bodem en herstel van de biodiversiteit, dat maatschappelijk draagvlak heeft en economisch rendeert. Vanuit de Regio Deal is hiervoor subsidie ontvangen. We werken aan een visie op landschap. Een visie op een duurzaam landschap is onderdeel van de omgevingsvisie Waadhoeke. We jagen innovatiekansen na. Als project is het recyclen van gemeentelijk berm maaisel en hekkelspecie op het boerenerf als innovatiekans in uitvoering (Agricycling). Waadhoeke is daarnaast partner van het Kenniscluster Verzilting Fryslân en vanuit de Regio Deal is subsidie ontvangen voor een integrale aanpak verzilting in Noardwest-Fryslân. We nemen deel aan de landbouwagenda van de provincie. Het accent lag op deelname aan het Fries Programma Landelijk Gebied. Daarin werkt de provincie samen met de landbouw, natuurorganisaties, kennisinstellingen en de andere Friese overheden aan een gebiedsprogramma. Dit programma gaat over hoe we omgaan met stikstof, natuur, water & bodem, klimaat en een vitaal platteland. Programma Dienstverlening - Wat wilden we bereiken?
Programma Dienstverlening - Wat hebben we daar voor gedaan?
Algemene doelstelling: We leren onze inwoners en ondernemers steeds beter kennen en weten hun steeds beter centraal te stellen in het verbeteren van onze dienstverlening. We onderkennen hiervoor 4 spoorlijnen (onderwerpen/processen): 1. Ken je inwoner: Met het doorlopen van een klantreis leren wij kijken door de ‘bril’ van de inwoners. 2. Experimenteren:
12
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
Vanuit de klantreizen gaan we onze dienstverlening vernieuwen door te ‘experimenteren’ in onze vernieuwde dienstverlening 3. Mogelijk maken: De experimenten worden door zelf-organiserende teams uitgevoerd waarbij we in korte tijd nieuwe vormen van dienstverlening worden opgeleverd 4. Uitvoeren en beheren: We kijken kritisch naar onze dienstverleningskanalen en zorgen dat die aansluiten bij de behoefte van de inwoner/ondernemer.
Elk jaar wordt er een programmaplan opgesteld met daarin de projecten en experimenten die zullen worden uitgevoerd. In 2023 hebben we: De klantreis VTH bouwvergunningen afgerond en de verbeteracties uitgevoerd. De trainingen gastheerschap bij handhaving en publiekscentrum zijn geweest. Voor de interne organisatie is een inspiratiedag georganiseerd (Waadhoekedag) met als thema gastheerschap. Een start gemaakt met de borging van het programma richting eind 2024.
Onze telefonische dienstverlening is verder doorontwikkeld. We hebben verschillende e-diensten geïmplementeerd bij burgerzaken.
We hebben verschillende brieven en website pagina's herschreven naar begrijpelijke tekst (B1 niveau). Waar mogelijk zetten we beeldbrieven in. Begrijpelijk schrijven is een belangrijk onderdeel geworden in onze social media strategie.
13
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000
Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming
Begroting 2023
Begroting 2023 na wijziging
Realisatie 2023
Verschil
-3.951 586 -3.366 0 -3.366
-4.962 531 -4.431 -3.880 -8.312
-5.004 778 -4.225 -3.880 -8.105
-41 248 206 0 206
Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 0.1 0.2
Bestuur Burgerzaken
Beleidsindicatoren N.v.t.
14
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
Programma 2 Veiligheid Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is er aan bij te dragen dat elke inwoner zich veilig voelt in zijn of haar leefomgeving. De gemeente heeft, als eerste overheid, een grote verantwoordelijkheid voor de veiligheid van haar inwoners. Dit programma omvat crisisbeheersing, brandweer, en openbare orde en veiligheid. Veiligheid is een breed begrip. Veiligheid gaat over de aanpak van woninginbraken, overlast van rumoer op straat maar ook over brandveiligheid en veilig verloop van evenementen. Veiligheid is kwetsbaar omdat één woninginbraak het veiligheidsgevoel van de bewoners van een hele straat kan beïnvloeden. Het begrip veiligheid is onder te verdelen in sociale en fysieke veiligheid. Sociale veiligheid heeft betrekking op criminaliteit, op ernstige vormen van overlast en op subjectieve gevoelens van onveiligheid. Fysieke veiligheid heeft betrekking op brandveiligheid, externe veiligheid (zoals risico’s voor de omgeving bij bedrijven die omgaan met gevaarlijke stoffen) en beheersing van rampen en crises. Voor alle veiligheidsitems geldt dat vraagstukken in samenhang worden opgepakt, De gemeente heeft daarbij vaak de regie en werkt intensief samen met veiligheidspartners, zoals de politie, het Openbaar Ministerie en de Veiligheidsregio Fryslân (VRF).
Maar ook het jongerenwerk en het gebiedsteam Waadhoeke zijn vaste sparringpartners, bijvoorbeeld als het gaat om overlast gevende inwoners. Bij zeer extreme casuïstiek wordt de gemeentelijke regie overgedragen aan het Veiligheidshuis Fryslân (VHF). De dagelijkse brandweerzorg is ondergebracht bij de VRF. Brandveiligheid maakt daar deel van uit. De VRF geeft advies bij vergunningverlening, brandpreventie en brandveilig leven. Wat wilden we bereiken?
Wat hebben we daarvoor gedaan?
We sturen besmettingsbrieven* bij inbraken. Het afgelopen jaar zijn besmettingsbrieven verspreid onder de bewoners van een straat of buurt waar een geslaagde woninginbraak heeft plaatsgevonden. De brieven waarschuwen bewoners omdat inbrekers vaker toeslaan in dezelfde straat of buurt. Het doel van de gemeente en politie om deze brieven te verspreiden is om mensen bewust te maken van inbraakrisico en hen te bewegen
15
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
preventiemaatregelen te nemen. Inbrekers slaan na een geslaagde inbraak namelijk vaker toe in dezelfde buurt. We doen horeca-controles en passen het sanctiebeleid toe. Er zijn controles uitgevoerd op de juistheid van vergunningen en het naleven van de schenktijden. Uit deze controles is gebleken dat veel vergunninghouders zich aan de regels houden en dat voldaan wordt aan de voorwaarden. Op enkele locaties is gebleken dat de vergunning aangepast moest worden. Ook tijdens evenementen is gecontroleerd op naleefgedrag van de alcoholwet en op naleving van controles op leeftijd. Uit deze controles is gebleken dat er geen sancties toegepast hoeven te worden. We maken een integrale aanpak op jeugdoverlast. Om onze kwetsbare jongeren weerbaarder te maken, zorgen we als gemeente voor een veilige omgeving en in afstemming met de verschillende ketenpartners hebben we afspraken gemaakt over de gewenste en noodzakelijke preventieve en zo nodig, repressieve aanpak. Dat vereiste een versterking van de huidige samenwerking binnen de keten. Hier zijn we door middel van diverse werkbijeenkomsten met de verschillende partners (o.a. GGD, RIEC, Connexa, scholen, beweegteam, afdeling Samenleving en OOV) mee aan de slag gegaan. Volgend jaar zal hier een zogenoemde Regietafel Jeugd voor opgezet worden, waarbij de verschillende partners vertegenwoordigd zullen zijn.
Aan deze Regietafel worden informatie en beelden gedeeld, en worden afspraken gemaakt over de gewenste en noodzakelijke acties (preventief en repressief; wie wat en wanneer). Hierbij zal worden gezorgd voor een gesloten keten van preventie en repressie op basis van een daarvoor opgesteld plan van aanpak en een convenant tussen de betrokken ketenpartners. We nemen jaarlijks deel aan een crisisoefening. Op 28 juni heeft er crisisoefening in de gemeente Waadhoeke plaatsgevonden. Bij het behandelen van het fictieve incident kwamen diverse onderdelen vanuit de crisisstructuur aan bod. De oefendoelen van de oefening waren als volgt: Deelnemers krijgen de mogelijkheid om samen te werken binnen en tussen de verschillende taakorganisaties en teams in een Team Bevolkingszorg-setting; Deelnemers krijgen de kans om de kerntaken, behorende bij hun functie, uit te voeren in een realistische situatie; Deelnemers krijgen inzicht in scenario-denken en uitwerken van scenario's in een Team Bevolkingszorg; Deelnemers krijgen de mogelijkheid om te oefenen met de BOB-overlegstructuur (BeeldOordeel-Besluitvorming); Deelnemers krijgen de ruimte om te zien en te ervaren hoe een collega invulling geeft aan de rol. De oefening heeft diverse pluspunten en een aantal verbeterpunten opgeleverd.
Daar waar de gemeente Waadhoeke verantwoordelijk is voor de invulling en/of uitvoering van deze punten, wordt het opgepakt. We actualiseren het integraal veiligheidsplan. Tot nu toe werden in het Integraal Veiligheidsplan (IVP) vrij veel thema’s beschreven, maar waren de doelen niet altijd duidelijk. In het nieuwe IVP hebben we daarom een viertal door de raad op 7 september 2023 geprioriteerde en vastgestelde thema’s opgenomen: 1. Digitale veiligheid; 2. Ondermijnende criminaliteit; 3. Jeugd en veiligheid; en 4. Maatschappelijk ongenoegen, polarisatie en radicalisering
16
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
In samenwerking met onze diverse ketenpartners (o.a. politie en OM) zal hier de aandacht de komende jaren op gericht worden. Deze prioriteiten zijn voorzien van duidelijke afspraken of prestaties, zodat het in het totale proces van de partijen helder is waar de prioriteiten liggen en hoe dit wordt aangepakt.. Hierbij wordt rekening gehouden met de altijd beperkte capaciteit van de betrokken partijen. Inmiddels heeft het college van B&W kennisgenomen van het nieuwe IVP. Het plan is door de raad op 25 januari 2024 vastgesteld.
Het integraal veiligheidsbeleid actualiseren. De inwoners en ondernemers van de gemeente Waadhoeke zijn door middel van een enquête bevraagd over diverse veiligheidsthema's in de gemeente Waadhoeke. De uitkomsten van deze enquête zijn verwerkt in een veiligheidsanalyse. Vervolgens is met behulp van deze analyse de vier prioriteiten voor het nieuwe IVP vastgesteld.
Meer aandacht besteden aan bewustwording over ondermijning en georganiseerde criminaliteit en hier steviger tegen optreden. De gemeente Waadhoeke heeft meegedaan aan de landelijke campagne van Meld Misdaad Anoniem rondom vastgoedfraude. Tijdens de campagne zijn inwoners en ondernemers gewezen op het herkennen van signalen en de risico's rondom vastgoedfraude. Signalen van ondermijnende activiteiten worden door de gemeente opgepakt en daar waar mogelijk worden ketenpartners betrokken. De boa’s gemeentebreed inzetten, waar dat het meest nodig is. Het uitvoeringsprogramma geeft aan op welke prioriteiten de boa's worden ingezet. Onderdelen hiervan zijn jeugdoverlast, verkeer en parkeren, evenementen, en alcoholwet. Naast algehele controles en wordt er ook gesurveilleerd in de gehele gemeenten. Tot slot worden overlastmeldingen van inwoners opgepakt Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000
Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming
Begroting 2023
Begroting 2023 na wijziging
Realisatie 2023
Verschil
-4.302 56 -4.246 0 -4.246
-4.362 66 -4.295 4 -4.291
-4.610 90 -4.520 4 -4.516
-248 23 -225 0 -225
17
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 1.1 1.2
Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid
Beleidsindicatoren Programma 2 Openbare Orde en Veiligheid Indicator
Eenheid
Waad Neder Bron hoeke land 4 8 Stichting Halt
Periode Beschrijving
Verwijzingen Halt
Aantal per 1.000 jongeren 1218 jaar
Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners
1,3
2,5
CBS - Diefstallen
2023
3,4
4,3
CBS - Criminaliteit
2023
Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners
1,1
1,3
CBS - Diefstallen
2023
3,9
5,8
CBS - Criminaliteit
2023
Geweldsmisdrijven
Diefstallen uit woning Vernieling
Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 11-03-2024)
18
2022
Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. Het aantal geweldsmisdrijven. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners. Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag.
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
Programma 3 Verkeer, Vervoer en Waterstaat Hoofdkenmerken In dit programma zijn de twee belangrijkste taken: het waarborgen van de bereikbaarheid van de stad en de kernen in onze gemeente en het verbeteren van de verkeersveiligheid. De bereikbaarheid van de stad en de kernen betreft niet alleen de bereikbaarheid over de weg (auto, fiets etc.), maar ook de bereikbaarheid over waterwegen en per openbaar vervoer (spoor en bus). Dit programma omvat de wegen, waterwegen, spoorwegen, fietspaden, openbaar vervoer en het parkeerbeleid. Het regulier onderhoudsplan is terug te vinden in de paragraaf ‘onderhoud kapitaalgoederen’. Wat wilden we bereiken?
Wat hebben we daarvoor gedaan?
We maken een eenduidige ordening en inrichting van wegen. NABO Wjelsryp: de overgang is opgeheven en het fietspad is aangelegd. Daarmee is het project afgerond. NABO Deinum: ProRail zet in op een tunnelbuis op de huidige locatie van de overgang. ProRail heeft 2023 gebruikt voor de voorbereiding van de aanbesteding om de tunnelbuis in de zomer van 2024 aan te leggen. Voor verschillende wegen in het buitengebied zijn verkeersbesluiten genomen om de snelheid te verlagen van 80 naar 60 km/uur. Er is een start gemaakt met het opstellen van een offerteaanvraag voor een onderzoek van Berltsum e.o. We zorgen dat er veilig binnen/ buiten de bebouwde kom gefietst kan worden. In het kader van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid is een subsidieaanvraag ingediend bij het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het gaat om het fietspad Hatsum- Winsum, de aanpak 19
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
van de Sideriushoeke (Winsum) en het afwaarderen van de Getswerderdyk en de Hitzumerweg. Het ministerie heeft ons een bijdrage van € 390.500 toegekend. Voor de Mûntsewei is in overleg met Dorpsbelang Kleaster Lidlum/ Oosterbierum een beperking ingesteld voor alleen gemotoriseerd bestemmingeverkeer. Hiermee wordt de functie van de Mûntsewei steviger in het fietsnetwerk, zoals dat in de Mobiliteitsvisie is opgenomen. We hebben een inventarisatie gedaan van de fietspaaltjes in onze gemeente. Na het strooiseizoen zal verkend worden welke paaltjes weg kunnen blijven en welke op noodzakelijke punten teruggeplaatst moeten worden. Met de aankomende herinrichting van de Harlingerweg in Franeker staat de veiligheid voor de fietser op het kruispunt Harlingerweg/Edisonstraat centraal maar ook het terugbrengen van de snelheid en ervaren overlast van aanwonenden. Door meer ruimte te creëren verbetert het overzicht waardoor de fietsers beter zichtbaar zijn. We geven educatie, doen aan gedragsbeïnvloeding en handhaven. Op veel basisscholen is het verkeersproject Streetwise gehouden, met onder andere de remweg- en dodehoekdemonstratie. Veel scholen hebben meegedaan aan het theoretisch en praktisch verkeersexamen. Er is een groeps scootmobieltraining gegeven in Sint Annaparochie. Er zijn 8 individuele scootmobieltrainingen gegeven.
Er zijn Bijtanken- en Oppoetsen trainingen gegeven in Sint Annaparochie, Franeker (2 keer) en Marsum. In Marsum is een rijvaardigheidstraining gehouden; Op de scholen voor voortgezet onderwijs zijn diverse projecten uitgevoerd, waaronder verkeerslessen, de verkeersmarkt, de Friese Fiets APK, de workshop afleiding, de Friese Alcocart en de theatervoorstelling Kapot van jou. We hebben ingezet op de campagnes “Wij gaan weer naar school” en de “Moddercampagne”, onder meer door het plaatsen van sandwichborden en/of spandoeken.
We optimaliseren de bewegwijzering. We hebben bebording toegevoegd en verwijderd waardoor voor de weggebruikers meer duidelijkheid ontstaat en overbodige borden worden voorkomen. In het project ‘Oud Kaatsveld’ is het onderzoek afgerond. Uit overleg met de stakeholders is naar voren gekomen om de bewegwijzering en rotondes op de westelijke rondweg te bezien en eventueel te optimaliseren. Dit zal in 2024 nader worden uitgewerkt. We maken aantrekkelijkere fietsverbindingen/-netwerken. Fietspad Leeuwarden - Harlingen Tussen Harlingen – Franeker en Leeuwarden ligt een fietspad waaraan de provincie de status ‘Doorfietsroute/ Trochfysrûte’ wil toekennen. Het betreffende fietspad is voor het grootste deel in beheer bij de gemeente Waadhoeke. In december 2022 hebben is er een subsidie- aanvraag bij de provincie Fryslân ingediend om deze fietsroute op te waarderen. Deze subsidie is toegekend. Langs verschillende fietspaden op de fietsroute Harlingen – Franeker en Franeker – Leeuwarden wordt kantmarkering aangebracht. Op de Ryksstrjitwei t.h.v. afrit 21 van de A31 nabij Menaam wordt ingezet op het realiseren van een middengeleider voor overstekende fietsers. Vanuit de regiodeal wordt ingezet op het promoten van deze fietsverbinding
20
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
Fietspad Hatsum-Winsum De grondaankopen zijn geregeld. In het voorjaar van 2024 loopt de procedure voor de bestemmingsplanwijziging. Het werk zal in twee fasen worden uitgevoerd. De eerste fase is het dempen van de sloten waar een voorbelasting wordt aangebracht, met als doel in de zomer van 2024 de gewenste zetting te hebben, zodat dan gestart kan worden met de feitelijke aanleg van het fietspad. Fietspad Winsum-Sideriushoek In 2022 is een start gemaakt met de voorbereiding. De aanleg van dit fietspad is gekoppeld aan het fietspad Hatsum-Winsum. Dit volgt dezelfde planning. In dat kader wordt ook de bocht Sideriushoeke gereconstrueerd. Stationsgebied/ Oud Kaatsveld Franeker Het integraal oppakken van deze projecten is een resultaat van de inspraak en heeft geleid tot een variant voor het opnemen van een vrijliggende fietsvoorziening voor het station vanaf het fietspad Tzummerweg tot aan de Julianastraat. In 2024 zal dit als voorkeursvariant nader worden uitgewerkt voor besluitvorming. Parkeren Julianastraat Franeker Het inrichtingsplan voor dit nieuwe parkeerterrein is gemaakt, er is een ruimtelijk onderbouwing geschreven en de aanvraag omgevingsvergunning is ingediend. Realisatie zal in 2024 plaatsvinden. We gaan in overleg met provincie over het behoud van de kwaliteit van het OV. In 2022 is het aantal trein-stops in Dronryp en Deinum gehalveerd.
Er is overleg met de concessiehouder (provincie) gevoerd. De provincie gaf aan dat de dienstregeling een gevolg was van een personeelstekort bij Arriva. We hebben de provincie erop gewezen dat deze versobering in strijd is met de huidige concessie en dat met spoed die concessie dient te worden nageleefd. In de loop van 2023 is weer gereden conform de oorspronkelijke dienstregeling. Onze zienswijze heeft niet geleid tot bijstellingen in het aanbestedingtraject van de busconcessie bij de provincie. De provincie heeft het busconcessie in 2023 op de markt gezet. Vanwege bezwaren van een aantal inschrijvers is er nog geen definitieve uitkomst. In de loop van 2024 zal meer bekend worden over de invulling van dienstregelingen. We hebben actief deelgenomen aan de werkgroep voor de Lelylijn. Daarmee hebben we een derde variant (over de afsluitdijk) kunnen introduceren met een opstapplaats tussen Franeker en Harlingen. Voor het behoud van de kwaliteit van onder andere het OV nemen wij deel aan het overleg tussen de provincie en gemeenten.
We werken samen met de provincie aan de voorbereidingen voor de verbredingen van de bocht in het Van Harinxmakanaal. We hebben het stedenbouwkundig casco verder uitgewerkt, het Beeldkwaliteitsplan gemaakt en door de provincie is het eerste concept van het bestemmingsplan en de daarbij behorende onderzoeken uitgevoerd.
We starten voorlichting-, en gedragscampagnes. We voeren overleg met de diverse dorpsbelangen om de leefbaarheid in hun dorpen te verbeteren. Eventuele maatregelen worden betaald vanuit het extra werkbudget. Via bloembakken en andere
21
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
kleine maatregelen zijn situaties aangepakt in Sexbierum, Schalsum, Firdgum en Dronryp. Met Hitzum en Menaam zijn we in overleg. Dronryp De bebording aan het Skilpaed en Tsjerkebuorren zijn aangepast voor een betere naleving van het éénrichtingsverkeer. Oud Kaatsveld Bijeenkomsten met de stakeholders hebben geresulteerd in een aanpak van het Oud Kaatsveld. Hierover heeft het college een besluit genomen dat in 2024 nader zal worden uitgewerkt. We hebben een inventarisatie gedaan van (verpauperde) reclameborden die het wegbeeld verrommelen. De kunnen in 2024 verwijderd worden wat zorgt voor een betere uitstraling en kwaliteit. Met dorpsbewoners uit verschillende kernen (St.- Annaparochie, Oude Bildtzijl en Franeker) zijn we het gesprek aan gegaan om met maatregelen de leefbaarheid te verbeteren.
We plaatsen in 2023 de eerste palen op 'strategische plekken' Er zijn 15 aanvragen voor een openbare laadpaal in behandeling genomen. In totaal zijn er nu 29 laadpalen operationeel, waarvan 3 zogenaamde ‘strategische’. De plaatsing van de palen heeft helaas grote vertraging opgelopen. Het is erg lastig om onderaannemers bereid te vinden de laadpalen te plaatsen. We staan positief tegenover nieuwe initiatieven op het gebied van (deel)mobiliteit. Het college heeft vanuit deze ambitie een positieve grondhouding uitgesproken t.o.v. het initiatief om in Marsum een transferium te realiseren in combinatie met enkele Regiohubs. Initiatiefnemer en overheden zijn hierover in gesprek.
We gaan aan de slag met de uitvoering van de maatregelen uit de Mobiliteitsvisie. Een aantal activiteiten is hiervoor al beschreven en zullen de komende tijd nader worden uitgewerkt of uitgevoerd. In het eerste kwartaal van 2024 zal een overleg met stakeholders in St.-Annaparochie worden gehouden om te zien hoe we de 50 km/uur wegen daar tot 30 km/uur wegen kunnen inrichten. Hierbij is draagvlak belangrijk. Voor verschillende wegen in het buiten zijn verkeersbesluiten genomen om de snelheid te verlagen van 80 naar 60 km/uur. Met de herinrichting van de Harlingerweg hebben we rekening gehouden met een aantrekkelijke stadsentree. Er is ingezet op verkeerseducatie en gedragscampagnes (zie hierboven) voor kwetsbare doelgroepen (maatregel G1 uit de Mobiliteitsvisie), samen met provincie Fryslân en Veilig Verkeer Nederland.
22
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
De aftrap van het Doortrappenseizoen was ditmaal in Berltsum. Met Doortrappen willen we de seniore inwoners betrekken bij beweegactiviteiten. Ook de ontmoeting is van belang. Deelnemers krijgen (beweeg)adviezen om ongevallen te voorkomen. Er werd gestart met een nieuwe fietsgroep, onder begeleiding van een buurtsportcoach, in St. Annaparochie. In Franeker is al een fietsgroep actief evenals in Sexbierum. Verder werd er een fietsspiegelactie, een driewieldag en een fiets totaal Doortrappendag georganiseerd. De verkeersveiligheid rondom basisscholen (maatregel G2 uit de Mobiliteitsvisie) heeft aandacht gekregen. Na de trajecten in Winsum en Menaam zijn dit jaar projecten uitgevoerd / in uitvoering in Deinum en Minnertsga. Centraal staat het stimuleren van fietsgebruik bij het halen en brengen van schooljeugd. We plaatsen (strategische) laadpalen op belangrijke plekken met veel bezoekers. Aan de Hoofdstraat in Ried, de Buorren in Oosterbierum, en de Buorren in Tzummarum zijn strategische laadpalen geplaatst. Nog in procedure zijn strategische palen voor Boksum, Franeker, Achlum en Marsum.
In aansluiting op de actualisatie van de binnenstadsvisie bekijken we in Franeker of de bevoorrading slimmer kan worden georganiseerd, zodat de verkeersdrukte afneemt. Dit wordt in afstemming met de stuurgroep binnenstadsmanagement Franeker opgepakt. Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000
Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming
Begroting 2023
Begroting 2023 na wijziging
Realisatie 2023
Verschil
-8.879 135 -8.744 0 -8.744
-13.613 2.068 -11.545 2.557 -8.988
-13.479 2.102 -11.378 2.418 -8.959
134 33 167 -138 29
Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 2.1 2.2 2.3 2.4
Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen
Beleidsindicatoren N.v.t.
23
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
Programma 4 Economie Hoofdkenmerken Dit programma beschrijft onze ambities op het gebied van economie. Het omvat alle activiteiten die bijdragen aan een krachtige en toekomstbestendige economische structuur. De activiteiten van het programma zijn gericht op het aantrekken/behouden van bedrijven en toeristen. Dit bevordert de werkgelegenheid en daarmee het woon- en leefklimaat van Waadhoeke. Provinciaal beleid en rijksbeleid hebben invloed op onze lokale economische mogelijkheden en omstandigheden. Wat wilden we bereiken?
Wat hebben we daarvoor gedaan?
We zetten in op het verbeteren van innovatie en ondernemerschap. Er is gestart met een aantal innovatietafels: 1. ‘Korte keten landbouw’, het opzetten van een voedselcoöperatie. Tal van boeren zijn bezocht die zich (deels) bezighouden met werkzaamheden in de ‘korte keten’. 2. Duurzame gewasbescherming. 5 boeren stellen 80 ha beschikbaar voor een proef met nieuwe duurzame gewasbescherming voor een evenwichtige en verbetering van de grond. 3. Verhogen kwaliteit ondernemers. Onze regio is vooral een MKB-regio en dat betekent dat er heel veel kleine(re) bedrijven zijn. Succesvol ondernemen vraagt kwaliteit. We zetten in op begeleiding. 4. Voortzetten programma “Kom aan Boord”. Werven van personeel voor de Maritieme Sector.
24
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
We zetten in op het verbeteren van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Opnieuw zijn in het regionale programma Leren en Werken 40 activiteiten georganiseerd voor de leerlingen van de VO-scholen in onze regio om bekend te raken met de bedrijven en instellingen. Ruim 100 instellingen en bedrijven zijn betrokken geweest bij de Meet &Greets (activiteiten van bedrijven samen met leerlingen) en ongeveer 1.000 stagebedrijven in onze regio (waarbij leerlingen kennismaken met het werk in de bedrijven). Er is een start gemaakt met het ontwikkelen van een innovatieve leerlijn Groen. In kader van de businesscase Arbeidsmigranten is er input gegeven aan het nieuwe beleid over huisvesting arbeidsmigranten en wordt er nauw samengewerkt. Diverse gesprekken zijn gevoerd met de Franeker Academie om afstemming te krijgen over de rol van de Academie en de link met het wetenschappelijk onderwijs. We zetten in op het versterken van het woon-, en vestigingsklimaat. De website www.hetgoudvannoordwest.nl staat. Hier is alle informatie te vinden over het sociaaleconomisch actieprogramma. Nieuwsbrieven zijn verstuurd, socials zijn regelmatig ingezet en er is een plan ontwikkeld om de jeugd bij het programma te betrekken. Met het adviesbureau Samen Verduurzamen zijn er gesprekken gevoerd met zo’n 20 ondernemers op vier bedrijventerreinen waarvan drie in Waadhoeke.
Geïnventariseerd is wat er speelt op het bedrijventerrein op het thema Energie, Groen en Circulair en waar de energie is om gezamenlijk het verduurzamingsvraagstuk op te pakken. Voor de maakindustrie is een plan in voorbereiding om te kijken of er innovatietafels gestart kunnen worden. * We werken slimmer samen. De aanvraag voor de Regio Deal is door het Rijk gehonoreerd. Dit betekent dat het SEAP kan gaan versnellen. We brengen focus aan op de samenwerken in de regio, met name in Noordwest-Friesland In het kader van de Regio Deal wordt er nu binnen het SEAP ook nauw samengewerkt met gemeente Leeuwarden en de provincie.
We geven uitvoering aan de 13 businesscases van het sociaal economisch actieprogramma (SEAP) SEAP 1 is afgerond. De raad is periodiek geïnformeerd over de voortgang en heeft de eindrapportage SEAP 1 ontvangen. De rekenkamer van Waadhoeke in 2023 onderzoek gedaan naar het SEAP. We zijn nu bezig met het opstellen van SEAP 2.
We zetten in op het verbeteren van zichtbaarheid en samenwerking. Stichting Bestemming Noardwest ontvangt jaarlijks van de gemeenten Leeuwarden, Harlingen en Waadhoeke subsidie om de regiomarketing van Noardwest-Fryslân te verzorgen. Zo ook in 2023. Verbeteren van de regiomarketing is tevens als onderdeel van ontwikkellijn 1.2 ‘Beleef NoardwestFryslân’ en opgenomen in de Regiodeal die in 2023 van start is gegaan. We versterken Franeker als toeristische trekker. De herinrichting van Museum Martena is afgerond in 2023. De herinrichting is mede mogelijk door een bijdrage van € 63.700 van de gemeente.
25
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
Kletterdei 2023: De seizoensopening van de 11 Fontains was in 2023 in Franeker. De ’11 Avontuurtjes’ zijn wederom georganiseerd. Er is onderzoek gedaan naar de kansen voor arrangementontwikkeling in Franeker en het aantrekkelijker maken van de binnenstad van Franeker voor bezoekers. Aanleiding hiervoor is de UNESCO Werelderfgoed status die het Planetarium in 2023 heeft verkregen. Wordt vervolgd in 2024. Er is een start gemaakt met het onderzoek naar de haalbaarheid van openstelling van de toren in de Martinikerk. Wordt vervolgd in 2024. We versterken het landschap als toeristische trekker. Waadhoeke Fietstocht Gemeente Waadhoeke heeft een bijdrage beschikbaar gesteld voor de 3e editie van de Waadhoeke Fietstocht. Op paad lâns it Waad De werkzaamheden die in het bestek zijn opgenomen zijn uitgevoerd. In Harlingen zijn vier dijktrappen gerealiseerd en ook bij De Slachte is een nieuwe dijktrap gerealiseerd (op de plek van de oude). Buitendijks tussen Roptasyl en de Slachte zijn veeroosters geplaatst zodat doorgefietst kan worden en de slagbomen zijn aangepast zodat fietsers en scootmobiels er veilig bij langs kunnen. Alle voorbereidingen voor de TOP in Oudebildtzijl zijn afgerond, wat rest is de uitvoering en de opening in 2024. Er is een ontwerp gemaakt voor de beoogde natuurbeleefplekken.
Tevens zijn er gesprekken geweest met dorpsbelangen en bewoners van Westhoek, Wijnaldum (Roptasyl) en Sexbierum (Frousleane). Uitkomst was dat de bewoners van Sexbierum en Wijnaldum de natuurbeleefplekken graag gerealiseerd zien en dat we vooralsnog afzien van een natuurbeleefplek op de dijk bij Westhoek vanwege te weinig draagvlak aldaar. Dijk van een Wijf Er is een QuickScan natuur (soortenbescherming, gebiedsbescherming en houtopstanden van de Wet natuurbescherming) uitgevoerd voor het perceel gelegen aan de Seedyk en Slachte te Oosterbierum. Het ontwerp van Dijk van een Wijf is in kaart gebracht met een 3D scan gebaseerd op de maquette. Vanuit deze 3D weergave zijn horizontale en verticale doorsneden gemaakt. Dit zijn laagjes van ongeveer een halve meter hoog. Met deze data is berekend wat er benodigd is aan gaas/rastermatten (geogrids) welke aan de buitenzijde en in de kern nodig zijn voor de stabiliteit van het model. Er is verder vooral gerekend aan de fundering. De uitdaging m.b.t. de fundering zit hem vooral in de locatie (bovenop een vm. afvalstort). Begin 2024 wordt hierover duidelijkheid verwacht. Er is een inrichtingsplan en beplantingsplan gemaakt voor het plangebied en het kunstwerk. Er is een aanvraag voorbereid voor het Waddenfonds (STUW-regeling) welke op route kan zodra de wijze van fundering duidelijk is.
Het Dijk van een Wijf maakt onderdeel uit van de Regiodeal. Zwarte Haan De verkeersmaatregelen uit het rapport ‘Verkeersmaatregelen Zwarte Haan’ zijn uitgevoerd. Dit uitgezonderd de toegangsweg naar het bruggetje, die in 2024 wordt gerealiseerd. Bunker Koehool Vanuit het gebiedsproces 1 DYK zijn gemeente en Wetterskip Fryslân in 2023 meerdere malen in gesprek geweest met Stichting Bunker Koehool over renovatie en bredere openstelling van de bunker voor bezoekers. Wordt vervolgd in 2024. Top Dronryp en Oudebildtzijl Alle voorbereidende werkzaamheden zijn vrijwel afgerond voor realisatie en opening van de TOP in 2024. Dit geldt eveneens voor Oudebildtzijl.
26
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
We bieden ruimte voor extra bedrijvigheid in de agrarische sector, bijvoorbeeld kamperen bij de boer. Zulke kleinschalige initiatieven zijn ook goed voor de leefbaarheid op het platteland en voor het toerisme. Er zijn geen aanvragen geweest van actieve agrarische bedrijven.
We blijven in nauw contact met de ondernemers in deze winkelgebieden en werken op diverse manieren aan de vitaliteit. Franeker: In de stuurgroep binnenstadsmanagement zitten vertegenwoordigers van de Ondernemersvereniging Franeker, Stichting Ster van de Elfsteden en Commerciële Club Noordwest Friesland. Elke 6 weken komt de stuurgroep bij elkaar en worden de activiteiten en werkzaamheden die voortvloeien uit de speerpunten van het binnenstadsmanagement (Franeker Vastgoed, Franeker Verwent en Franeker Verleidt) besproken. Het binnenstadsmanagement heeft als doel Franeker als sterk en aantrekkelijk winkelgebied te behouden. St. Annaparochie: We hebben overleg met de Ondernemersvereniging St. Anna Vooruit om zo verbonden te blijven met de ondernemers die de regio vertegenwoordigen. We voeren periodiek overleg met Ondernimmers Fôns St. Anne (OFSA) over zaken zoals de activiteiten en evenementen die bijdragen aan het dorpse sociale leven. We investeren in de openbare ruimte. Franeker: Er is een werkgroep Verlichting gestart voor het aanlichten van markante panden en er is budget aangevraagd voor fase 2 voor het vervangen van de openbare verlichting in de rest van de binnenstad. De eerste fase van de herontwikkeling van de Dijkstraat is afgerond .
We zetten in op kwantitatief en kwalitatief meer aanbod van activiteiten en evenementen en meer bekendheid door inzet van diverse promotiekanalen. Er is een nieuwe aanjager aangesteld voor het initiëren van nieuwe activiteiten en het begeleiden van organisaties van evenementen. Hier wordt met name gefocust op de toename van bezoekers van het planetarium. Er zijn stadswandelingen georganiseerd voor winkelpersoneel zodat zij als ambassadeurs kunnen optreden en de bezoekers beter wegwijs maken in de stad. De website www.franeker.frl is aangepast en wordt nog verder geoptimaliseerd.
We actualiseren de visie op de binnenstad van Franeker en gaan aan de slag met de acties die hieruit voortvloeien In juni is het supermarktbeleid en de binnenstadsvisie geactualiseerd. In de visie staan een aantal speerpunten die verder uitgewerkt moeten worden. We zetten de samenwerking via het binnenstadsmanagement Franeker voort Zie uitleg onder kopje 'We blijven in nauw contact met de ondernemers in deze winkelgebieden en werken op diverse manieren aan de vitaliteit'.
27
Gemeente Waadhoeke
Jaarstukken 2023
We werken aan een visie voor Sint Annaparochie en werken toe naar een duidelijke uitvoeringsagenda De dorpsvisie voor Sint Annaparochie is afgerond. Als vervolg op de dorpsvisie Sint Annaparochie is budget beschikbaar gesteld voor de implementatie. De ondernemersvereniging is gevraagd om een dorpsmanager te werven. Hiermee wordt gewerkt aan een toekomstig vitaal en aantrekkelijk winkelgebied.
We verbeteren de relatie ondernemer – gemeente. Wekelijks zijn er bedrijfsbezoeken afgelegd en regulier overleg heeft plaatsgevonden met de ondernemersverenigingen. Diverse netwerkbijeenkomsten zoals het symposium tijdens de Agrarische Dagen, starterscafé (eerste editie), bijeenkomst duurzaam ondernemen en het ondernemersontbijt op de Dag van de Ondernemer zijn georganiseerd. Er zijn netwerkbijeenkomsten bezocht van andere partijen waar ondernemers aanwezig zijn zoals de Commerciële Club Noordwest Friesland. Er is een Kerstactie geïnitieerd waarbij ondernemers in het zonnetje worden gezet. We verbeteren dienstverlening naar ondernemers. Ondernemers zijn begeleid met diverse vragen en actief doorverwezen naar de juiste contactpersonen binnen of buiten de gemeente. Vragen van ondernemers zijn beantwoord en ondernemers zijn geadviseerd over hoe ze hun plannen verder kunnen brengen. Er is bemiddeld tussen ondernemers en gemeente bij het oplossen van vraagstukken. Bemiddeld bij vergunningaanvragen. Startende bedrijven zijn geadviseerd. We verbeteren het faciliteren van ondernemers Economische Zaken heeft diverse ondernemerschapsprogramma gefaciliteerd zoals het programma Toekomstgericht Ondernemen en het programma voor startende ondernemer (De Ondernemersschool). Het programma Toekomstgericht ondernemen had een hoge opkomst qua deelnemers en werd door hen goed gewaardeerd.