Document · PDF

Bijlage 1 - Concept Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030

Gemeenteraad Waadhoeke 16 oktober 2025, gemeente waadhoekeBij agendapunt: Water- en Rioleringsprogramma 2026-203034.057 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

IJking bestaande subsidieverordening Inwoners en bedrijven in de gemeente Waadhoeke kunnen subsidie aanvragen voor de aanleg van meer groen en het afkoppelen van hemelwater. Hiervoor is sinds 2021 op jaarbasis een vast budget gereserveerd in de begroting. Deze regeling loopt formeel tot en met 2026. Een heroverweging van kaders en budget vindt 2026 plaats. Vooralsnog is het uitgangspunt dat deze regeling ook na 2026 doorgezet wordt met het vergelijkbaar budget als in 2025. Mocht uit de heroverweging een gewijzigd kader en/of budget volgen dan wordt dat via een apart bestuurlijk besluit (college en/of Raad) vastgesteld. Opvang van hemelwater in een groene tuin.

Hemelwaterverordening In het huidig vGRP hebben wij in de ambitiethema’s “Overtollig hemelwater inzamelen en verwerken” en “Rekening houden met klimaatverandering” vastgelegd dat: ▪ Iedereen mee moet werken om wateroverlast aan te pakken en/of te voorkomen én; ▪ Als het nodig is we bewoners en bedrijven kunnen verplichten om op specifieke locaties het hemelwater af te koppelen”. Tot dusver is deze strategie (nog) niet verder vertaald naar concrete kaders. Wel is er een subsidieregeling ingericht (zie ook vorig punt) waarmee we particulieren verleiden anders met hemelwater om te gaan. Circa de helft van het verhard oppervlak wat op onze riolen afvoert is afkomstig van particulieren. Met het aanbrengen van buffer- of bergingsvoorzieningen onder oprit of terras is met eenvoudige ingrepen al snel een significante berging te creëren (zie ook Figuur 7-1). Als meerdere perceel eigenaren bereid zijn dit soort maatregelen te treffen dan hoeft de gemeente uiteindelijk in openbaar gebied minder maatregelen te treffen. Tot dusver is deze verplichting nog niet doorgevoerd. Dit wordt wel een van beleidskeuze voor 2026; kiezen we voor een aanpak van verleiden (zoals we nu doen met een subsidieregeling) of kiezen we voor een aanpak van verplichten zodra er iets wijzigt in en rond het perceel?

blad 28 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

Figuur 7-1: potentie maatregelen op particulier terrein

7.3.3

Goed omgaan met grondwater Ambitie ✓ ✓ ✓

Overtollig grondwater of een tekort aan grondwater mag geen problemen geven; Gemeente is aanspreekpunt voor grondwaterproblemen, maar niet aansprakelijk; De ontwatering in openbaar gebied is goed voor elkaar. Incidenteel kan sprake zijn van hoge grondwaterstanden (bijvoorbeeld bij (langdurig) hoogwater in boezem of polder watergangen) die tot hinder en/of overlast kan zorgen. Mogelijk dat in sommige kruipruimtes af en toe water staat.

✓

Meldingen van grondwaterproblemen kunnen bij het klantencontactcentrum worden gemaakt en worden vervolgens in behandeling genomen; Bij elke melding beoordelen we wie er wettelijk gezien een taak heeft in onderzoek en oplossingen. Deze partijen brengen we met elkaar in contact. In veel gevallen heeft de perceeleigenaar een belangrijke taak, omdat de perceeleigenaar in eerste instantie zelf verantwoordelijk is en zelf zorg moet dragen voor een oplossing. Ook bij lekke kelders, vloeren en muren is het de verantwoordelijkheid van de eigenaar om dit te verhelpen; Als wij als gemeente een taak hebben, onderzoeken we of er sprake is van structurele grondwateroverlast en of doelmatige maatregelen mogelijk zijn. Hierbij houden we voor grondwateroverlast als richtlijn aan dat er zichtbare of anderszins verifieerbare nadelige gevolgen moeten zijn en grondwaterstanden bij panden minimaal 3 maanden in één jaar hoger zijn dan 70 centimeter onder maaiveld; Vervolgens kijken we gezamenlijk met eigenaren, bewoners en het wetterskip of de problemen doelmatig kunnen worden verholpen. Wij als gemeente treffen alleen maatregelen in openbaar terrein. Voor een goede oplossing is dus vaak ook de inzet van de particulier nodig. Als we geen oplossing kunnen bieden, streven we in ieder geval naar verbetering; Bij nieuwbouwlocaties wordt bij het ontwerp al rekening gehouden met een duurzame ontwatering.

Hiermee worden problemen in de toekomst zoveel mogelijk voorkomen; Om problemen met droogte te beperken gaan we, daar waar mogelijk. meer water vasthouden in de bodem (infiltreren) en het watersysteem (sloten en vijvers). Grondwaterproblemen worden zoveel mogelijk voorkomen door instandhouding van oorspronkelijke afvoervoorzieningen (zoals sloten, greppels etc.). Hiervoor is toezicht en goede duidelijke communicatie naar bewoners noodzakelijk.

Strategie

✓

✓ ✓ ✓

blad 29 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

7.3.4

Oppervlaktewateren goed beheren, zodat ze water bergen en afvoeren Ambitie ✓

✓

Oppervlaktewateren hebben een belangrijke rol in onze gemeente; primair zijn ze bedoeld om water te bergen en/of af te voeren. Maar goed en voldoende oppervlaktewater draagt óók bij aan een fijne leefomgeving (speerpunt 1 uit de omgevingsvisie). Het recreëren rondom water (zwemmen of vissen) biedt de leefomgeving een kwaliteitsimpuls. Bij herstructurering van bestaand gebied én ontwikkeling van nieuwe gebieden creëren we meer oppervlaktewater en kijken we nadrukkelijker naar lokale opvang van water. Enerzijds om het lokaal zolang mogelijk vast te houden en er geen problemen ontstaan door afvoer naar aangrenzende gebied en anderzijds zodat dit ook ten tijde van droogte benut kan worden. Bij herstructurering van bestaand gebied én ontwikkeling van nieuwe gebieden passen we bij voorkeur groene(re) natuurvriendelijke oevervoorzieningen toe; deze dragen bij aan het vergroten van de biodiversiteit en de gemiddelde jaarlijkse beheerkosten liggen lager dan een harde stenen, beton en/of houten constructie.

Strategie ✓

✓

Wij voeren, samen met wetterskip Fryslân, onderhoud aan onze watergangen zodat deze op orde zijn en blijven. In onderling overleg bepalen we de taak- en rolverdeling, inclusief afspraken over de kostenverdeling; Ten aanzien van waterberging hanteren we de kaders vanuit de toekomstvisie “Fryslân klimaatbestendig 2050+” en de daaraan gekoppelde “Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving” (zie ook Figuur 7-2); Bij nieuwbouwontwikkeling borgen wij via de Weging van het Waterbelang (voorheen de watertoets) dat er voldoende berging in het watersysteem gerealiseerd wordt en dat de inrichting ervan op een duurzame manier plaatsvindt zodat deze optimaal bij gaat dragen een het verhogen van de biodiversiteit.

Figuur 7-2: Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving

blad 30 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

7.3.5

Rekening houden met klimaatverandering Ambitie ✓

✓

De intensiteit van de regenbuien waar we nu onze afwatering op ontwerpen, neemt naar verwachting toe door klimaatverandering. Ook krijgen we te maken met droogte en hitte, en neemt de kans op overstromingen toe. We proberen daarom Waadhoeke te vergroenen en water zoveel mogelijk vast te houden. Door minder stenen, meer groen en meer ruimte voor water wordt Waadhoeke klimaatbestendiger (speerpunt 7 uit de omgevingsvisie); We weten dat we Waadhoeke niet kunnen beschermen tegen alle weersomstandigheden. Bij de meest extreme weersomstandigheden zal er overlast zijn en kan er schade optreden. We zorgen daarom voor een goede calamiteitenvoorbereiding via de veiligheidsregio.

Strategie ✓

✓

Projecten in de buitenruimte benutten we om de omgeving direct klimaatrobuust(er) te maken; werk-met-werk maken. Daarbij geldt dat we technieken toepassen waarmee we zoveel mogelijk water lokaal vasthouden (infiltreren in de bodem en/of vasthouden in watergangen), mits dit technisch uitvoerbaar is én geen (nieuwe) problemen oplevert (bijvoorbeeld hogere grondwaterstanden bij infiltratie). Zodat er in tijden van droogte extra water lokaal beschikbaar is; Op dit moment zijn wij nog niet volledig klaar voor de klimaatveranderingen (bekende knelpunten worden aangepakt en daar gaan wij mee door). Op plaatsen waar op dit moment sprake is van een knelpunt wateroverlast betrekken wij in toenemende mate het particulier terrein voor het kunnen realiseren van maatregelen en doen een beroep op onze inwoners en bedrijven.

Toekomstbestendig werken volgens een wijk en buurgerichte aanpak In onze projecten werken we volgens het principe van toekomstbestendig werken volgens een wijk en buurgerichte aanpak. Dit betekent dat wanneer wij riolen gaan vervangen (omdat ze hun functie niet meer goed kunnen uitvoeren) wij dit moment benutten om de omgeving direct klimaatrobuust(er) te maken; werkmet-werk maken. Door klimaatverandering, hevigere buien, langere periodes van droogte en meer hitte, zullen wij in de projecten daarvoor meer en ander soort maatregelen moeten treffen. Een voorbeeld daarvan is het toepassen van technieken waarmee we zoveel mogelijk water lokaal proberen vast te houden (infiltreren in de bodem als dat goed mogelijk is en/of vasthouden in watergangen). Zodat er in tijden van droogte extra water lokaal beschikbaar is.

Voldoende watergangen als buffer bij hevige neerslag.

Ook bekijken we of met aanpassingen aan het groen gelijktijdig de biodiversiteit vergroot kan worden. Ook betrekken we in deze projecten actief de aanwonenden en bieden we ze bijvoorbeeld de mogelijkheid om de straatzijde van hun daken af te koppelen. Deze nieuwe manier van toekomstbestendig werken maakt dat de scope van de projecten steeds breder en complexer wordt. Dat heeft impact op de totale projectkosten.

blad 31 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

Onderstaand figuur visualiseert deze bredere scope.

Figuur 7-3: Principe van toekomstbestendig werken

Communicatieplan water, hitte en droogte Omdat we weten dat we Waadhoeke niet kunnen beschermen tegen alle weersomstandigheden gaan we bij het begin van de planperiode een communicatieplan water, hitte en droogte opstellen Daarin maken we als gemeente duidelijk wat voor inwoners en ondernemers de kansen en bedreigingen voor de komende jaren zijn: ▪ waar moet men rekening mee gaan houden? ▪ wat rekent de gemeente wel en niet tot haar verantwoordelijkheid? ▪ wat kan en gaat de gemeente wel doen en wat verwachten wij van inwoners/bedrijven? ▪ Wanneer is er sprake van overmacht? In het communicatieplan geven wij aan welke maatregelen genomen worden door de gemeente en waar wij inspanning van de inwoners en ondernemers verwachten én wat die zijn. In onze communicatie gaan wij inwoners wijzen op het eigen gedrag en invloed (als er een regionaal beregeningsverbod van kracht is dan houdt de gemeente zich daar ook aan; we gaan dan niet onze groenvoorzieningen beregenen.

7.3.6

Behouden en verbeteren wat we hebben Ambitie ✓

✓

We hebben het beheer nu goed geregeld; de voorzieningen verkeren in een goede technische staat. De risico's op beschadigingen zijn daardoor beperkt. Dat moet zo blijven. Doelmatigheid en risicobeheersing staat daarbij voorop; Wanneer de riolen hun functie niet meer goed kunnen uitvoeren renoveren of vervangen we deze. Bij vervanging is scheiden van het hemelwater van het afvalwater (afkoppelen) al jaren ons uitgangspunt. Daarmee bereiken we dat er minder schoon water naar de zuivering afgevoerd wordt; Ook bekijken we of met aanpassingen aan het groen gelijktijdig de biodiversiteit vergroot kan worden.

Strategie ✓ ✓

Door middel van periodiek beheer en onderhoud zorgen wij ervoor dat de voorzieningen blijven doen wat ze moeten doen; De buitendienst zijn feitelijk de “oren en ogen” voor de binnendienst. Wij zorgen ervoor dat zij de kennis en middelen/materieel hebben om adequaat onderhoud aan onze voorzieningen uit te kunnen voeren.

blad 32 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

Wat moeten wij daarvoor doen? Van theorie naar praktijk Om het gewenste kwaliteitsniveau te realiseren c.q. handhaven, moeten wij diverse activiteiten uitvoeren. Deze activiteiten zijn te onderscheiden in drie onderdelen: reguliere exploitatie, (eenmalige) investeringen binnen het bestaand areaal en de aanleg van nieuw areaal. Reguliere exploitatie

aard van de activiteiten

onderzoek & planvorming

Om tot doelmatige keuzes en planning van maatregelen aan het stedelijk watersysteem te komen, is jaarlijks onderzoek & planvorming nodig. Actueel inzicht in omvang, toestand en functioneren van het areaal is daarbij essentieel.

regulier onderhoud

Dit betreft de reguliere activiteiten die nodig zijn voor het in stand houden van het areaal. Zoals het reinigen van kolken en riolen, klein onderhoud en schadeherstel van riolen en gemalen (incl. elektrische installaties), plaatselijk baggeren van watergangen, elektriciteitskosten gemalen, en bijkomende kosten zoals hosting- en systeemkosten.

personeel & facilitair

Om de werkzaamheden uit te voeren (en te bekostigen) is een organisatie met deskundig en voldoende personeel en materieel nodig.

Investeringen bestaand areaal

aard van de activiteiten

levensduur verlengend onderhoud

Ingrijpende renovatiewerkzaamheden aan de bestaande voorzieningen om deze opnieuw te laten voldoen aan het gewenste kwaliteitsniveau (evenaren nieuw aanleg). Zoals het relinen en herstellen van vrijverval riolering.

vervanging

Het compleet vervangen van bestaande voorzieningen, door nieuwe voorzieningen, als die niet meer voldoen aan het gewenste kwaliteitsniveau en met groot onderhoud niet meer op niveau kunnen worden teruggebracht.

verbetering

Eenmalige activiteiten die nodig zijn om het beoogd kwaliteitsniveau of de ambitie te bereiken. Zoals klimaatadaptatie, afkoppelen van verhard oppervlak of het verhelpen van 'water-op-straat' situaties.

Aanleg nieuw areaal aanleg nieuwe voorzieningen

aard van de activiteiten Aanleg van nieuwe voorzieningen en aansluiting van nieuwbouw.

De volgende paragrafen bevat een detailonderbouwing van de verschillende programmadelen. Hierin zijn de jaarlijkse activiteiten en bijbehorende budgetten gespecificeerd op jaarschijf en (daar waar van toepassing) gekoppeld aan de betreffende kostensoortcode uit de begroting.

Uitgangspunten Bij de programmadelen zijn de volgende uitgangspunten van toepassing: ▪ De geraamde bedragen zijn op prijspeil 2025 en worden in de toekomst met de dan geldende prijsindex gecorrigeerd; ▪ Alle geraamde bedragen zijn exclusief btw (deze wordt separaat inzichtelijk gemaakt in het kostendekkingsplan); ▪ De investeringen zijn inclusief toeslagen voor voorbereiding en toezicht (voor projecten die niet door de eigen organisatie uitgevoerd kunnen worden, uitgangspunt 15%).

blad 33 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

8.1

Reguliere exploitatie

8.1.1

Programmadeel: Onderzoek & planvorming Om tot doelmatige keuzes en planning van maatregelen te komen (die invulling geven aan onze ambities) is jaarlijks onderzoek & planvorming nodig. Daarbij zetten wij de strategische doelen om naar het tactische en operationele beheerniveau én vertalen we deze naar maatregelen. Deze baseren wij op de laatste inzichten en meetresultaten. Elk jaar komen er bijvoorbeeld nieuwe inspecties van de riolen en gemalen beschikbaar. Daarnaast leveren periodieke controle berekeningen ook nieuwe inzichten op. Onderstaande tabel toont een aantal specifieke activiteiten die wij binnen dit programmadeel in de planperiode voorzien. Activiteit 6720001 38030U Onderzoek & planvorming - Financiële actualisatie WRP

Planning/ Frequentie

Toelichting

jaarlijks

Jaarlijkse update met de nieuwe uitkomsten uit beheerplannen. 5-jaarlijks actualiseren wij dit WRP.

- Opstellen jaarprogramma

5-jaarlijks (2030) jaarlijks

- Actualisatie beheerplannen

periodiek

- Actualisatie SSW

10-jaarlijks

- Optimalisatiestudie vernieuwde zuiveringskring Franeker - Controle berekeningen (bij verbeterplannen en rioolvervanging) en overige onderzoeken

eenmalig (2025-2026) jaarlijks

- Actualisatie DPRA stresstest

6-jaarlijks

- Actualiseren WRP

- Monitoring grondwater

jaarlijks

- Afwegingskader nieuwe aansluitingen buitengebied

Eenmalig (2026-2027)

- Communicatieplan klimaatadaptatie

eenmalig

- Steenbreek

periodiek

- Periodieke overleggen met stakeholders (o.a. wetterskip Fryslân) - Ondersteuning aan platform RIONED

periodiek

- Ondersteuning aan FBWK/GAWO

jaarlijks

- Data op orde houden

periodiek

Jaarlijks stellen wij een jaarprogramma op met de concrete maatregelen en projecten in het betreffende jaar. 2-jaarlijks stellen wij een nieuwe planning risicogestuurde beheer vrijverval riolering op. De resultaten ervan leggen wij vast in ons beheersysteem. In de basis worden de Systeemoverzichten Stedelijk Water (SSW’s) eens per 10 jaar (of eerder als daar aanleiding toe is) geactualiseerd. Gemiddeld gezien komt dat neer op circa 4 actualisaties per jaar (41 kernen in 10 jaar). Afronding van het onderzoek naar mogelijkheden tot optimalisatie van de (afval)waterketen (zie ook aanvullende toelichting). Jaarlijkse controle berekeningen om: - De consequenties van inbreidings- en nieuwbouwplannen op het functioneren van het stedelijk watersysteem in beeld te brengen; - Vraagstukken rond rioolrenovatie en -vervanging te beantwoorden; - Oorzaak van eventuele klachten te achterhalen. In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) is afgesproken dat de klimaatstresstesten periodiek (eens per 6 jaar) worden geactualiseerd. De eerstvolgende actualisatie staat gepland in de komende planperiode. Deze voeren wij binnen het FBWK samenwerkingsverband uit. Jaarlijks analyseren wij de meetresultaten vanuit het grondwatermeetnet. De laatste jaren zijn er steeds meer (particuliere) ontwikkelingen in het buitengebied.

Vaak beschikt de bestaande riolering over onvoldoende capaciteit voor deze nieuwe aansluitingen. In de planperiode gaan wij een afwegingskader voor dergelijke situaties opstellen (o.a. in beeld brengen welke afwijkende/unieke situaties zich kunnen voordoen en bepalen of een aanscherping c.q. nuancering van de bruidsschatregels nodig is). Wij gaan de komende planperiode een communicatieplan klimaatverandering opstellen om gerichter inwoners en ondernemers bewust te maken van het belang en hun invloed op het risico op overlast door klimaatverandering en ze te verleiden actief aan de slag te gaan met het klimaatrobuust inrichten van hun percelen. Waadhoeke participeert sinds 2024 in Stichting Steenbreek. Periodiek overleggen wij met de andere stakeholders in de waterketen. Veelal is dat op projectbasis in de onderzoeken/projecten waar wij op dat moment aan werken. Periodiek leveren wij input en/of delen wij kennis met Stichting RIONED. Zo hebben wij vorig jaar data geleverd voor de Monitor gemeentelijke watertaken 2024. Daarnaast hebben we in 2025 onze ervaringen gedeeld m.b.t. het opleggen van een basisheffing binnen onze aanslag rioolheffing. Sinds 2010 werken Provincie Fryslân, wetterskip Fryslân, Vitens en de Fryske gemeenten samen op het gebied van water en klimaatadaptatie. De samenwerking is vastgelegd in het Fries Bestuursakkoord Water en Klimaat 2021-2025 (FBWK).

Dit is inmiddels het derde akkoord. Jaarlijks leveren wij naast inhoudelijke kennisinbreng een financiële bijdragen aan het FBWK. Periodiek worden er mutaties aan de beheerdata doorgevoerd. Deze worden in de basis door de eigen organisatie uitgevoerd.

blad 34 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

Activiteit

Planning/ Frequentie

Toelichting

- Herijking subsidie voor opvang regenwater en meer groen

In 2026 vindt een heroverweging van kaders en budget van de subsidie voor opvang regenwater en meer groen plaats. Hierin vindt ook een verkenning plaats of vanuit andere taakvelden (bv. duurzaamheid) ook een bijdrage geleverd wordt. Vooralsnog is het uitgangspunt dat deze regeling ook na 2026 doorgezet wordt met het vergelijkbaar budget als in 2025. Mocht uit de heroverweging een gewijzigd kader en/of budget volgen dan wordt dat via een apart bestuurlijk besluit (college en/of Raad) vastgesteld. - Hemelwaterverordening Wij gaan de komende planperiode verkennen hoe we, aanvullend op de subsidieregeling, het verplicht verwerken/opvangen van hemelwater op en nabij particuliere percelen vorm gaan geven via een hemelwaterverordening. Tabel 8-1: programmadeel onderzoek & planvorming planperiode 2026-2030

De meeste activiteiten uit dit programmadeel vinden jaarlijks en/of periodiek plaats. De volgende activiteiten worden eenmalig, voornamelijk bij het begin van de planperiode, uitgevoerd: Optimalisatiestudie zuiveringskring Franeker Wetterskip Fryslân heeft besloten de RWZI in St.-Annaparochie te amoveren en de zuiveringsgebieden Franeker en St.-Annaparochie samen te voegen in één vernieuwde RWZI Franeker. Als onderdeel daarvan wordt een nieuwe persleiding vanaf St.-Annaparochie naar RWZI Franeker aangelegd. Op deze nieuwe persleiding vanuit St.-Annaparochie worden straks 15 kernen/buurtschappen aangesloten. Voor sommige kernen wijzigt door de aanleg van de nieuwe persleiding de afvoerroute vanaf het overnamepunt naar de RWZI. Begin 2025 is samen met wetterskip Fryslân gestart met een onderzoek naar mogelijkheden tot optimalisatie van de (afval)waterketen van de vernieuwde zuiveringskring RWZI Franeker. Dit onderzoek krijgt in 2026 nog een vervolg. Herijking besluiten en verordeningen voor het Omgevingsplan In het stelsel van de Omgevingswet zijn verschillende regels en voorschriften rondom riolering herijkt. Zo zijn een aantal regels van het Rijk naar gemeenten en waterschappen overgegaan. Via de bruidsschat Omgevingswet is de overgang geborgd.

De gemeente kan in het omgevingsplan ter vervanging van deze bruidsschatregels lokaal specifieke regels opnemen die noodzakelijk of nuttig zijn voor het behalen van de doelen voor het stedelijk waterbeheer. Die regels kunnen bijvoorbeeld gaan over lozingen in het buitengebied, klimaatadaptatie, bouwpeilen en afkoppelen. Een verdiepende analyse zal inzichtelijk maken welke bruidsschatregels vervangen moeten worden. Deze analyse staat gepland voor 2027. Opstellen hemelwaterverordening Op dit moment is circa de helft van het afvoerend verhard oppervlak op onze riolen afkomstig van particulier terrein. Met eenvoudige ingrepen kunnen particulieren al snel een significante berging te creëren (zie ook Figuur 7-1). Wij gaan in de planperiode een hemelwaterordening opstellen waarin we kaders voor omgang met water op particulier terrein nader uitwerken. Bestaande situaties Door het landelijk karakter van onze dorpen grenzen veel percelen direct aan een watergang. Voor die locaties willen we onderzoeken of we de perceeleigenaren verplicht gaan stellen hun afvoeren (daar waar dit nog niet het geval is) op het riool af te koppelen en om te zetten naar de aangrenzende watergang. Verbouwing en/of nieuwbouw Bij verbouwing of nieuwbouw is het aanbrengen van wateropvang eenvoudig en met geringe meerkosten te realiseren.

Als de perceeleigenaar bijvoorbeeld voor een waterbuffer kiest zit er ook een financieel voordeel in; bijvoorbeeld water gebruiken voor het besproeien van de tuin, of als spoeling voor de WC.

blad 35 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

Bij de uitwerking van de hemelwaterordening gaan wij verkennen of: ▪ Bij nieuwbouwlocaties gaan wij een minimale bergingseis op eigen terrein verplicht stellen; ▪ Indien een perceeleigenaar dit niet kan of wil realiseren dan kan hij/zij de berging “afkopen” bij de gemeente. De gemeente gaat dan in openbaar gebied voorzieningen aanleggen die het “bergingsverlies” op eigen terrein compenseren. De verdere kaders voor deze regeling (o.a. de minimale bergingseis, technische voorwaarden, de afkoopregeling) werken wij in de planperiode P verder uit zodat deze regeling met ingang van bijvoorbeeld 2027 van kracht wordt.

Budget Een deel van deze activiteiten wordt door de eigen organisatie uitgevoerd; team riolering en stedelijk water (bijvoorbeeld het periodiek doorvoeren van mutaties van beheerdata). De kosten voor deze inzet zijn onderdeel van de doorbelasting van de kostenplaatsen (zie ook paragraaf 0). Maar bij een deel van de activiteiten binnen dit programmadeel is specialistische kennis, expertise en/of software nodig die de gemeente zelf niet in huis heeft. Deze werkzaamheden worden uitbesteed. In de planperiode is hiervoor jaarlijks € 120.000 beschikbaar. De budget is in de begroting onder gebracht in kostensoortcode 38030U Uitbestede werkzaamheden algemeen (taak 5); grootboeknummer 6720001.

8.1.2

Programmadeel: Regulier onderhoud Voor het in stand houden van het areaal is regulier onderhoud nodig. Een groot deel daarvan wordt door de buitendienst uitgevoerd. Ondanks dat de buitendienst beschikt over specialistisch materieel en technische kennis kunnen zij niet al het onderhoudswerk zelfstandig uitvoeren. Een deel van het werk wordt door derden uitgevoerd. Coördinatie en aansturing daarvan vindt plaats vanuit de binnendienst (afdeling BOR). De werkzaamheden van het programmadeel regulier onderhoud zijn, in de begroting, ondergebracht in 5 kostensoortcodes; grootboeknummer 6720001: ▪ 38022 Elektriciteit ▪ 38024 Materiaalkosten ▪ 38030 Uitbestede werkzaamheden algemeen ▪ 38096 Telefoon- en datakosten ▪ 38033 Onderhoudskosten onroerende zaken (onderhoud tractie riolering) Onderstaande tabel toont de activiteiten die wij binnen dit programmadeel in de planperiode voorzien. Activiteit

Planning/ Frequentie

Toelichting

6720001 38022 Elektriciteit - Elektriciteitskosten

jaarlijks

De jaarlijkse energiekosten van de 313 gemalen zijn ondergebracht in een aparte kostensoort.

6720001 38024 Materiaalkosten (mechanische riolering) - Materiaalkosten

jaarlijks

Eigen aankopen die ter beschikking worden gesteld voor regulier onderhoud door de eigen buitendienst (zoals: pompen, pomponderdelen (waaiers, e.d.), PVC hulpstukken, putten, deksels, modems, etc.).

6720001 38024 Materiaalkosten (vrijverval riolering) - Materiaalkosten

jaarlijks

Eigen aankopen die ter beschikking worden gesteld voor regulier onderhoud door de eigen buitendienst (zoals: kolken, kolkkoppen, PVC hulpstukken, putten, deksels, etc.).

jaarlijks

6720001 38030 Uitbestede werkzaamheden algemeen Taak 1: mechanische riolering - Regulier onderhoud mechanische riolering

blad 36 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

Activiteit

Planning/ Frequentie

Toelichting - Vervangen van (elektro)mechanische onderdelen in en rondom het gemaal, zoals waaiers en of snijinrichting van pomp(en), geleidestangen, schakelaars, etc.; - Verhelpen van klachten zoals verstoppingen e.d.; - Inclusief eventuele aanschaf van benodigd materiaal door de aannemer. We hanteren een vaste pool met gespecialiseerde bedrijven die deze werkzaamheden voor ons uitvoeren.

6720001 38030 Uitbestede werkzaamheden algemeen Taak 2: vrijverval riolering - Regulier onderhoud vrijverval riolering

jaarlijks

De reguliere onderhoudswerkzaamheden worden bepaald vanuit de periodieke onderhoudsplanningen vanuit het beheersysteem, de uitkomsten uit het inspectieprogramma en door meldingen en klachten. Voor uitvoering van deze werkzaamheden is op jaarbasis een vast budget beschikbaar, van waaruit o.a. de volgende werkzaamheden worden bekostigd: - Herstellen kapotte kolken of putranden; - Herstellen van kapotte en doorgestoken inlaten in de riolen; - Verwijderen van aangekoekte afzettingen, ingegroeide boomwortels en overige obstakels; - Verhelpen van klachten zoals verstoppingen e.d.; - Inclusief eventuele aanschaf van benodigd materiaal door de aannemer. We hanteren een vaste pool met gespecialiseerde bedrijven die deze werkzaamheden voor ons uitvoeren.

6720001 38030 Uitbestede werkzaamheden algemeen Taak 3: reiniging en inspectie vrijverval riolering - Strategische reiniging en inspectie jaarlijks vrijverval riolering (10% van het areaal)

- Reiniging en inspectie vrijverval riolering op project en/of ad-hoc basis

periodiek

Om inzicht te krijgen en te houden in de technische staat van de voorzieningen worden jaarlijks inspecties van de vrijverval riolering uitgevoerd (gemiddeld 10% van het areaal = circa 38 km). Hiermee wordt inzicht verkregen in aard en omvang van eventuele schades. Met deze resultaten wordt de restlevensduur van de riolen vastgesteld en worden de meerjaren onderhouds- en vervangingsplanning daar waar nodig aangescherpt/bijgesteld. Om het riool toegankelijk te maken voor de inspectiecamera ten behoeve van de rioolinspectie wordt deze voorafgaand aan de inspectie gereinigd. Het inspectie- en reinigingsprogramma wordt daarom gecombineerd uitgevoerd. Naast strategische inspecties kan ook sprake zijn van ad-hoc inspectie. Zo is bij stankoverlast, wateroverlast of plotseling optredende wegverzakkingen het in sommige situaties nodig inspecties uit te voeren om vast te stellen of het riool nog wel aan de gestelde eisen voldoet. Ook projecten (bijvoorbeeld wegreconstructies, herinrichtingen e.d.) kunnen aanleiding zijn om inspecties eerder uit te voeren. Zodoende wordt vroegtijdig vastgesteld of rioolvervanging geïntegreerd kan worden in het project (integraal plannen: oftewel "werk-met-werk maken").

6720001 38030 Uitbestede werkzaamheden algemeen Taak 4: reiniging kolken en lijngoten - Reinigen van kolken en lijngoten

jaarlijks

Om te voorkomen dat vuil de straat-trottoirkolken verstopt of dat er vuil via de straat-trottoirkolken in de riolering komt worden de kolken en lijngoten 1 x per jaar gereinigd. De kolken en lijngoten in de doorgaande wegen door de kernen worden 2 x per jaar gereinigd.

6720001 38096 Telefoon- en datakosten - Datakosten telemetriesysteem

jaarlijks

Alle gemalen en randvoorzieningen zijn voorzien van telemetrie, met uitzondering van de 4 poldergemalen. De datakosten van het telemetriesysteem zijn ondergebracht in een aparte kostensoort.

6720001 38033U Onderhoudskosten onroerende zaken (onderhoud tractie riolering) - Onderhoudskosten materieel buitendienst (tractie)

jaarlijks

De jaarlijkse onderhoudskosten (tractiekosten) van het materieel van de buitendienst (o.a. kolkenzuiger, service bus, e.d.) zijn ondergebracht in een aparte kostensoort. Tabel 8-2: programmadeel regulier onderhoud planperiode 2026-2030

blad 37 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

Budget De komende planperiode is binnen dit programmadeel voor aanschaf van materiaal en/of inzet van derden totaal jaarlijks € 1.280.000 beschikbaar. Dit is als volgt per kostensoortcode én taak verdeeld: 6720001-38022 Elektriciteit 6720001-38024 Materiaalkosten (mechanische riolering) 6720001-38024 Materiaalkosten (vrijverval riolering) 6720001-38030 Uitbestede werkzaamheden algemeen Taak 1: mechanische riolering 6720001-38030 Uitbestede werkzaamheden algemeen Taak 2: vrijverval riolering 6720001-38030 Uitbestede werkzaamheden algemeen Taak 3: reiniging en inspectie vrijverval riolering 6720001-38030 Uitbestede werkzaamheden algemeen Taak 4: reiniging kolken en lijngoten 6720001-38096 Telefoon- en datakosten 6720001-38033U Onderhoudskosten onroerende zaken (onderhoud tractie riolering)

€ € € € € €

150.000 150.000 100.000 100.000 350.000 275.000

€ € €

110.000 10.000 35.000

De jaarlijkse budgetten per kostensoortcode zijn gebaseerd op de ervaring van de achterliggende jaren en als vast budget in de begroting opgenomen. In de praktijk zullen de daadwerkelijke uitgaven binnen dit programmadeel fluctueren: ▪ De achterliggende jaren was sprake van forse schommelingen in de tarieven voor elektriciteit; ▪ De jaarlijkse hoeveelheid regen bepaalt ook deels de elektriciteitskosten; bij een relatief nat jaar vallen deze hoger uit; ▪ Het aantal storingen en reparaties aan riolen en gemalen is niet elk jaar gelijk; ▪ Bij uitbestede werkzaamheden zijn we mede afhankelijk van capaciteit van aannemers.

8.1.3

Programmadeel: Personeel Om het uitvoeringsprogramma van dit WRP uit te kunnen voeren is een team met deskundig en voldoende personeel en materieel nodig. Om het kennisniveau van het team riolering en stedelijk water op peil te houden en de aanwezige kennis in de eigen organisatie met anderen te delen is de gemeente aangesloten bij verschillende externe kennisinstituten en samenwerkingsverbanden (o.a. FBWK en Stichting RIONED). Daarnaast ondersteunt het team riolering en stedelijk water ook andere afdelingen (bijvoorbeeld door het geven van advies) die niet direct toe te schrijven is aan specifieke projecten of werkzaamheden, voorbeelden daarvan zijn o.a.: ▪ Afhandeling van meldingen; ▪ Voorlichting en communicatie; ▪ Advies omtrent vergunningverlening. Al deze activiteiten zijn geclusterd in het programmadeel personeel & facilitair. Formatieanalyse team riolering en stedelijk water Op dit moment geeft de organisatie invulling aan de gemeentelijke watertaken met eigen personeel aangevuld met inzet van derden. Werkzaamheden waarvoor specialistische kennis en vaardigheden nodig zijn en/of (bulk)werkzaamheden worden extern uitgevoerd. Werkzaamheden waarbij lokale gebieds- en organisatiekennis meerwaarde oplevert of rand voorwaardelijk is worden zoveel mogelijk vanuit de eigen organisatie uitgevoerd.

blad 38 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

Dit geldt in het bijzonder voor de werkzaamheden van de buitendienst. Zij zijn feitelijk de “oren en ogen” voor de binnendienst. De achterliggende jaren is geïnvesteerd in specialistisch materieel (o.a. voertuigen en meet- en analyseapparatuur) zodat de buitendienst zoveel mogelijk werkzaamheden zelfstandig kan uitvoeren.

Er is op dit moment in totaal 6,0 fte fysiek beschikbaar in de eigen organisatie: ▪ Binnendienst- rioolbeheerder / klimaatadviseur 1,0 fte ▪ Binnendienst - rioolbeheerder / toezichthouder 1,0 fte regulier onderhoud ▪ Buitendienst 3,0 fte ▪ Projectleider(s) 1,0 fte Er is een pool van 6 projectleiders beschikbaar die op jaarbasis circa 1,0 fte leveren aan projecten “riolering en water”. De inzet van de binnen- en buitendienst wordt doorbelast in de begroting riolering. De inzet van de projectleiders komt ten laste van het betreffende project en daarmee ten laste van de voorziening riolering. Met behulp van de formatiecalculator van Stichting RIONED is bepaald welke capaciteit de komende planperiode minimaal benodigd is. Deze capaciteit is nader onderverdeeld naar de verschillende activiteiten én onderverdeeld naar reguliere werkzaamheden en investeringsprojecten uit het uitvoeringsprogramma. Rol/ functie Reguliere werkzaamheden

Inzetbaar

Benodigd

Beleidsmedewerker / regisseur watertaken Rioolbeheerder / klimaatadviseur

0,0 fte

1,0 fte

0,8 fte

Rioolbeheerder / toezichthouder regulier onderhoud Buitendienst

0,9 fte

3,0 fte

SUBTOTAAL (excl. projecten) Investeringsprojecten

Conclusie / toelichting In de praktijk wordt deze rol nu deels door beheerder(s) en projectleiders ingevuld. De beheerders leveren ook inzet voor de investeringsprojecten en op de rol “Beleidsmedewerker / regisseur watertaken”. Capaciteit op orde

4,7 fte

5,7 fte

Rioolbeheerder / klimaatadviseur

0,2 fte

Capaciteit op orde

Rioolbeheerder / toezichthouder regulier onderhoud Projectleider, werkvoorbereider, toezichthouder

0,1 fte

Capaciteit op orde

1,0 fte

Capaciteit op orde

SUBTOTAAL (excl. projecten)

1,3 fte

TOTAAL

6,0 fte

7,0 fte

Tabel 8-3: vergelijk beschikbare capaciteit eigen organisatie met benodigde capaciteit [peildatum 2025]

Bijlage 6 bevat een detailonderbouwing van bovenstaande tabel.

blad 39 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

Uit deze analyse komt naar voren dat uitbreiding van de formatie bij de reguliere werkzaamheden nodig is. Specifiek op de rol/functie beleidsmedewerker/regisseur watertaken. De achterliggende jaren hebben de beheerders en beschikbare projectleiders op ad-hoc basis het tekort opgevangen. Maar dit is (deels) ten koste gegaan aan begeleiding van de overige reguliere (beheer)werkzaamheden en investeringsprojecten. In de komende planperiode is minimaal 1 fte op jaarbasis nodig voor de begeleiding van de projecten uit het uitvoeringsprogramma en is er nauwelijks capaciteit bij de projectleiders beschikbaar om (deels) ondersteuning te geven aan de rol/functie beleidsmedewerker/regisseur watertaken. Ook beschikken de beheerders over te weinig capaciteit om structureel een bijdrage op de rol/functie beleidsmedewerker/regisseur watertaken te leveren. Met ingang van 2026 is budget opgenomen om in eerste instantie via inhuur derden de extra benodigde capaciteit aan te vullen. Gedurende de planperiode wordt besloten of en hoe dit omgezet wordt naar een vaste uitbreiding van de eigen formatie. Activiteit 11101 Doorbelasting kostenplaatsen bor/buitendienst/ financiën (1) - Personeelskosten

Planning/ Frequentie

jaarlijks

Toelichting

De doorbelasting van de personeelskosten van team BOR.

35100 Inhuur derden beleidsmedewerker/regisseur watertaken - Budget inhuur jaarlijks Budget voor inhuur beleidsmedewerker/regisseur watertaken (met ingang van beleidsmedewerker/regisseur 2026). watertaken Tabel 8-4: programmadeel personeel planperiode 2026-2030

Budget De personeelskosten wijzigen jaarlijks (o.a. door loonstijging). Het budget voor de planperiode is bepaald conform begroting 2025. Dit betekent dat voor leveringen en/of inzet van derden totaal jaarlijks circa € 719.721 beschikbaar is. Dit is als volgt per kostensoortcode én taak verdeeld: 6720001-11101 Doorbelasting kostenplaatsen bor/buitendienst/financiën (1) 6720001-35100 inhuur beleidsmedewerker/regisseur watertaken

8.1.4

€ €

619.721 100.000

Programmadeel: Facilitair Doorbelastingen Naast reguliere activiteiten die het team riolering en stedelijk water zelf uitvoert, coördineert en/of uitbesteed is ook sprake van doorbelastingen. Dit zijn activiteiten waarbij het team riolering en stedelijk water geen inspanningen voor hoeft uit te voeren (dit wordt door andere afdelingen in de organisatie gedaan). Alleen (een deel van) de gemaakte kosten worden doorbelast aan de begroting riolering. Deze activiteiten maken onderdeel uit van programmadeel facilitair. Onderstaande tabel toont de activiteiten die wij binnen dit programmadeel in de planperiode voorzien. Activiteit

Planning/ Frequentie

Toelichting

21101 Doorbelasting kostenplaatsen tractie reiniging (2) - Tractiekosten

jaarlijks

De doorbelasting van de tractiekosten reiniging

35101 Doorbelasting kostenplaatsen afdeling buitendienst (3) - Kosten buitendienst

jaarlijks

De doorbelasting van de kosten buitendienst

38101 Doorbelasting kostenplaatsen automatisering (4)

blad 40 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

Activiteit

Planning/ Frequentie

- Automatiseringskosten

jaarlijks

De doorbelasting van de automatiseringskosten

jaarlijks

Met ingang van 2025 worden specifieke materieelkosten van de buitendienst (waaronder de nieuwe kolkenzuiger en onderhoudsbus) direct ten laste gebracht van de rioolbegroting. Eerder kwamen deze kosten deels via de kostenplaatsen en deels via doorbelastingen ten laste van de begroting.

jaarlijks

De gemeente beschikt over geautomatiseerde rioolbeheersystemen (o.a. GBI World, kikker) en alarmering- en registratiesystemen, met daarin de basisgegevens van de rioleringsvoorzieningen. De jaarlijks abonnements-, licentiekosten van deze applicaties, even als contributies aan kennisplatforms zijn ondergebracht in een aparte kostensoort.

43800 Subsidies en bijdragen - subsidieregeling

jaarlijks

Het jaarlijks budget voor de “Subsidie voor opvang regenwater en meer groen”

6.210.006 Doorbelasting straatvegen (33%) - Doorbelasting kosten straatvegen

jaarlijks

33% van de kosten straatvegen worden doorbelast aan de begroting riolering.

32020U Duurzame roerende zaken (financial lease) - Materieelkosten van de buitendienst

38002 Abonnementen en contributies - Abonnements-, licentie en contributiekosten

Toelichting

6.240.003 Doorbelasting Afwatering kanalen, vaarten en sloten (50%) - Doorbelasting kosten onderhoud jaarlijks 50% van de kosten vooronderhoud van de watergangen worden doorbelast watergangen aan de begroting riolering. 6.630.002 Doorbelasting Kwijtschelding gem.belastingen en heffingen (45%) - Doorbelasting inningskosten en jaarlijks 45% van de inningskosten en afhandeling kwijtscheldingen rioolheffing worden afhandeling kwijtscheldingen doorbelast aan de begroting riolering. Tabel 8-5: programmadeel facilitair planperiode 2026-2030

Budget Net als bij de personeelskosten is ook bij het budget van dit programmadeel sprake van jaarlijkse fluctuaties in de budgetten (o.a. als gevolg van aanschaf van nieuw materieel). Het budget voor leveringen en/of inzet van derden in de planperiode is bepaald conform begroting 2025. Daarmee is in totaal jaarlijks circa € 1.192.000 beschikbaar. Dit is als volgt per kostensoortcode én taak verdeeld: 6720001-11101 Doorbelasting kostenplaatsen bor/buitendienst/financiën (1) 6720001-21101 Doorbelasting kostenplaatsen tractie reiniging (2) 6720001-35101 Doorbelasting kostenplaatsen afdeling buitendienst (3) 6720001-38101 Doorbelasting kostenplaatsen automatisering (4) 6720001-32020 Duurzame roerende zaken (financial lease) 6720001-38002 Abonnementen en contributies 6720001-43800 Subsidies en bijdragen 6.210.006 Doorbelasting straatvegen (33%) 6.240.003 Doorbelasting Afwatering kanalen, vaarten en sloten (50%) 6.630.002 Doorbelasting Kwijtschelding gem.belastingen en heffingen (45%)

€ € € € € € € € € €

619.721 380 22.400 28.219 100.000 30.000 20.800 176.010 191.213 3.285

blad 41 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

Totaal budget programmadelen regulier exploitatie In onderstaande tabel zijn alle budgetten van de vier programmadelen van de regulier exploitatie samengevat. activiteit

geraamd budget planperiode [€] 2026

2027

2028

2029

2030

120.000

6720001-38022U Elektriciteit

150.000

6720001-38024U Materiaalkosten (mechanische riolering)

150.000

6720001-38024U Materiaalkosten (vrijverval riolering)

100.000

6720001-38030U Uitbestede werkzaamheden algemeen Taak 1: mechanische riolering 6720001-38030U Uitbestede werkzaamheden algemeen Taak 2: vrijverval riolering 6720001-38030U Uitbestede werkzaamheden algemeen Taak 3: reiniging en inspectie vrijverval riolering 6720001-38030U Uitbestede werkzaamheden algemeen Taak 4: reiniging kolken en lijngoten 6720001-38096U Telefoon- en datakosten

100.000

350.000

275.000

110.000

10.000

6720001-38033U Onderhoudskosten onroerende zaken (onderhoud tractie riolering)

35.000

619.721

100.000

Onderzoek & planvorming 6720001-38030U Uitbestede werkzaamheden algemeen Taak 5: inzet adviesbureaus

Regulier onderhoud

Personeel 6720001-11101 Doorbelasting kostenplaatsen bor/buitendienst/financiën (1) Ondersteuning formatie binnendienst via inhuur

Facilitair 6720001-21101 Doorbelasting kostenplaatsen tractie reiniging (2)

380

6720001-35101 Doorbelasting kostenplaatsen afdeling buitendienst (3) 6720001-38101 Doorbelasting kostenplaatsen automatisering (4)

22.400

28.219

6720001-32020U Duurzame roerende zaken (financial lease)

100.000

6720001-38002 Abonnementen en contributies

30.000

6720001-43800 Subsidies en bijdragen

20.800

6.210.006 Doorbelasting straatvegen (33%)

176.010

6.240.003 Doorbelasting Afwatering kanalen, vaarten en sloten (50%)

191.213

6.630.002 Doorbelasting Kwijtschelding gem.belastingen en heffingen (45%)

3.285

TOTAAL

2.692.028 2.692.028 2.692.028 2.692.028 2.692.028

Tabel 8-6: totaal budget regulier exploitatie planperiode 2026-2020

blad 42 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

8.2

Investeringen bestaand areaal De investeringen aan het bestaand areaal zijn geclusterd in de volgende programmadelen: ▪ Levensduur verlengend onderhoud vrijverval riolering ▪ Groot onderhoud en vervanging mechanische riolering ▪ Integrale projecten

8.2.1

Programmadeel: Levensduur verlengend onderhoud vrijverval riolering Vanuit de strategie van risicogestuurd beheer (zie ook paragraaf 7.2.1) wordt de komende planperiode op jaarbasis is € 250.000 gereserveerd voor relinen van vrijverval riolering. Jaarlijks wordt op basis van de dan beschikbare inspectiedata en inzichten uit de rasmariant planning bepaald welke riolen gelined worden.

activiteit

geraamd budget planperiode [€] 2026

2027

2028

2029

2030

Jaarlijks relinen vrijverval riolering (diverse locaties)

250.000

250.00

250.000

TOTAAL

250.000

250.00

250.000

Levensduur verlengend onderhoud vrijverval riolering

Tabel 8-7: programmadeel levensduur verlengend onderhoud vrijverval riolering planperiode 2026-2030

In de praktijk worden de jaarlijkse budgetten vaak geclusterd tot grotere projecten; bijvoorbeeld het budget van 2026 en 2027 wordt geclusterd tot één project; deze wordt uitgevoerd in 2028.

8.2.2

Programmadeel: Groot onderhoud en vervanging mechanische riolering Uitgaven voor groot onderhoud (vervanging van complete kast + besturing of vervangen van totaal binnenwerk van een object), complete renovatie (vervanging van pomp(en), leidingwerk, besturingssysteem en kasten) en vervanging (complete voorziening) beschouwen wij als investeringen. De vervangingsbudgetten zijn gebaseerd op de 10-jarig gemiddelden uit de cyclische vervangingsplanning (zie Bijlage 7 voor een detailonderbouwing). Jaarlijks wordt op basis van de dan beschikbare inspectiedata en inzichten (in de geest van risicogestuurd beheer) bepaald welke componenten van welke gemalen vervangen worden. activiteit

geraamd budget planperiode [€] 2026

2027

2028

2029

2030

Groot onderhoud, renovatie en vervangen schakelkasten (diverse locaties) Groot onderhoud, renovatie en vervangen buitenopstellingskasten (diverse locaties) Groot onderhoud, renovatie en vervangen putten (diverse locaties)

168.300

42.650

8.000

TOTAAL

218.950

Groot onderhoud, renovatie en vervanging mechanische riolering

Tabel 8-8: programmadeel groot onderhoud en vervanging mechanische riolering planperiode 2026-2030

Net als bij het programmadeel levensduur verlengend onderhoud vrijverval riolering geldt ook voor dit programmadeel dat in de praktijk de jaarlijkse budgetten vaak geclusterd worden tot grotere projecten.

blad 43 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

Vervanging mechanische leidingen Op dit moment hebben wij circa 59 km mechanische riolering in eigendom en beheer. Op peildatum 2025 heeft dit areaal een vervangingswaarde van circa € 5,1 miljoen. Aanleg van deze voorzieningen is begonnen in de jaren 80. Dit betreft hoofdzakelijk de mechanische leidingen in het buitengebied. In de periode 1980-1990 is bijna een derde van het areaal aangelegd. Uitgaande van een gemiddelde technische levensduur van 60 jaar zijn de eerste grootschalige vervangingen pas voorzien vanaf 2040. De achterliggende jaren is gestaag landelijk ervaringsinzicht ontstaan in het vervangen van mechanische leidingen. Daaruit komt naar voren dat wijziging (meestal toename) in de afvoercapaciteit tot dusver veelal aanleiding is tot vervanging. En dat slijtage van de leidingen nauwelijks nog aanleiding geeft tot vervanging. Voorwaarde is wel dat tijdig onderhoud van pompen, reinigen van leidingen uitgevoerd wordt en toezicht op de lozingen op orde is. Om die reden is voor dit WRP nog geen reservering opgenomen voor vervangingskosten van persleidingen. Mocht de situatie zich de komende planperiode voor doen dat als gevolg van een gewijzigde afvoercapaciteit vervanging van een leiding noodzakelijk is dan zullen de investeringsuitgaven voor deze vervanging doorbelast worden richting de initiatiefnemer van de ontwikkeling/aanleiding tot de gewijzigde afvoercapaciteit.

8.2.3

Programmadeel: Integrale projecten Als onderdeel van het nieuwe WRP is vanuit het beheersysteem een nieuwe (risicogestuurde) onderhouds- en vervangingsplanning voor de vrijverval riolering opgesteld (peildatum maart 2024). De voorgestelde maatregelen zijn eerst afgestemd met overige kansen en maatregelen binnen het domein riolering (o.a. de resultaten vanuit de klimaatstresstest, aandachts- en knelpunten uit de BRP’s/SSW’s). Vervolgens zijn deze integraal afgestemd met andere (beheer)disciplines, beleidsvelden, opgave(n) en projecten. Het resultaat van deze afstemming levert een overzicht op van integrale projecten die of individueel binnen het domein riolering worden uitgevoerd en / of integrale transitie projecten openbare ruimte. In deze integrale projecten werken we volgens het principe van toekomstbestendig werken volgens een wijk en buurgerichte aanpak. Dit betekent dat wanneer wij riolen gaan vervangen (omdat ze hun functie niet meer goed kunnen uitvoeren) wij dit moment benutten om de omgeving direct klimaatrobuust(er) te maken; werk-metwerk maken. Door klimaatverandering, hevigere buien, langere periodes van droogte en meer hitte, zullen wij in de projecten daarvoor meer en ander soort maatregelen moeten treffen.

Een voorbeeld daarvan is het toepassen van technieken waarmee we zoveel mogelijk water lokaal proberen vast te houden (infiltreren in de bodem als dat goed mogelijk is en/of vasthouden in watergangen). Zodat er in tijden van droogte extra water lokaal beschikbaar is. Ook bekijken we of met aanpassingen aan het groen gelijktijdig de biodiversiteit vergroot kan worden. Ook betrekken we in deze projecten actief de aanwonenden en bieden we ze bijvoorbeeld de mogelijkheid om de straatzijde van hun daken af te koppelen. Deze nieuwe manier van toekomstbestendig werken maakt dat de scope van de projecten steeds breder en complexer wordt. Dat heeft impact op de totale projectkosten. In totaal zijn de komende planperiode 20 integrale projecten voorzien. In het beheersysteem zijn de contourgrenzen van deze projecten vastgelegd. Op basis van de binnen de contouren aanwezige arealen (riolen en wegoppervlak) zijn de budgetramingen voor de projecten bepaald (zie Bijlage 8 voor een detailonderbouwing). Hierbij maken wij onderscheid in: ▪ Kosten voor vervangen van bestaand riool; ▪ Kosten voor het bijleggen van een regenwaterriool; ▪ Kosten voor het afkoppelen van verhard oppervlak (openbaar en particulier); ▪ Overige maatregelen. Deze 20 integrale projecten zijn ingedeeld in 3 urgentieklasses.

Met de uitvoering van de projecten uit urgentieklasse 1 is, vooruitlopend op de besluitvorming van dit WRP, in 2025 al gestart. Via een separaat raadsvoorstel is het budget voor deze projecten aangevraagd én vrijgegeven (Raadsvergadering van 14 november 2024). Hierbij is tevens het budget voor de eerste jaarschijf van project Franeker, It Stilselplak (urgentieklasse 2) meegenomen.

blad 44 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

In onderstaande tabel zijn de budgetramingen van alle 20 integrale projecten weergegeven. De budgetten die reeds door de Raad (raadsbesluit d.d. 14 november 2024) zijn vrijgegeven zijn apart gearceerd. Vanwege het feit dat de urgentieprojecten 1 (en een deel van 2) reeds in 2025 starten en deels doorlopen in de planperiode presenteren wij in deze tabel ook de geraamde budgetten voor de jaarschijf 2025. activiteit

geraamd budget planperiode [€] 2025

2026

2027

2028

2029

2030

1.750.000

Urgentie 1 projecten SJ-1 Sint-Jacobiparochie, Van Wijngaardenstraat en deel 1.800.000 G van Saksenstraat rioolvervanging en afkoppelen + aanleg RWA riool en klimaatadaptief inrichten BG-1 Bitgum, Hemmemastrjitte en Franskeleane 600.000 afkoppelen + aanleg RWA riool en klimaatadaptief inrichten BE-1 Berltsum, L.M. Kuperusstrjitte rioolvervanging en 350.000 afkoppelen + aanleg RWA riool MI-1 Minnertsga, Minnertsga-Noord rioolvervanging en 2.500.000 afkoppelen + aanleg RWA riool en klimaatadaptief inrichten en verplaatsen rioolgemaal WIN-2 Winsum, Kleasterdyk aanbrengen duiker + 50.000 vergroten 2 bestaande duikers SUBTOTAAL 5.300.000

Urgentie 2 projecten FR-1 Franeker, It Stilselplak rioolvervanging en 1.750.000 afkoppelen + aanleg RWA riool SUBTOTAAL 1.750.000

Urgentie 3 projecten TZ-1 Tzum, opwaarderen watergangen

12.500

WIN-1 Winsum, IIsbaenstrjitte afkoppelen + aanleg RWA riool en klimaatadaptief inrichten SA-1 Sint-Annaparochie, onderzoek t.g.v. amoveren RWZI SE-1 Sexbierum, Hottingabur en De Kampen afkoppelen + aanleg RWA riool FR-5 Franeker, Molensteeg rioolvervanging

352.521

267.632

234.374

127.614

16.667

TOTAAL (afgerond)

16.667

47.400

FR-6 Franeker, Wijdesteeg rioolvervanging + kortsluiten putnr. 91 SA-4 Sint-Annaparochie, Burmaniastrjitte rioolvervanging en afkoppelen + aanleg RWA riool en klimaatadaptief inrichten PI-1 Pietersbierum, Van Holtingawei afkoppelen bovengronds TZ-2 Tzum, Meester Klaas Douwesstrjitte afkoppelen + aanleg RWA riool BG-2 Bitgum, WF gemaal Franskeleane vergroten gemaalcapaciteit (kosten niet voor gemeente) ME-1 Menaam, Berltsumerdyk dichtzetten koppelleiding ME-2 Menaam, Orxmasingel vergroten gemaalcapaciteit DE-1 Deinum, putnr. DE-030A overstort saneren (waadhoeke checkt dit nog) RIE-1 Ried, putnr. RIE-042 overstortdrempel verhogen SUBTOTAAL

16.667

70.203

82.425 127.614

2.000 5.000 4.200 2.000 16.667

140.470

1.100.733

994.641

7.066.700

1.890.500

2.850.700

2.744.600

Voor deze projecten heeft de raad al krediet vrijgegeven (raadsbesluit d.d. 14 november 2024) Tabel 8-9: programmadeel integrale projecten planperiode 2026-2030

blad 45 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

8.2.4

Onvoorziene zaken en/of calamiteiten De achterliggende jaren hebben zich geen onvoorziene zaken en/of calamiteiten voorgedaan. Dit is deels te danken aan het sterk verbeterde inzicht in de toestand en het functioneren van het areaal (zie ook hoofdstuk 5). De kans dat zich de komende planperiode onvoorziene zaken en/of calamiteiten voordoen achten we klein maar kunnen we uiteraard niet uitsluiten. Mocht het zich voordoen dan ondernemen we (herstel)acties. Afhankelijk van aard en omvang bepalen we vervolgens hoe we met de kosten voor deze (herstel)acties omgaan. We nemen op voorhand geen jaarlijks reservering op.

8.3

Nieuwe aanleg In de komende planperiode zijn er verschillende nieuwbouwprojecten gepland. In totaal is met alle projecten voorzien in een netto uitbreiding van het aantal woningen met in totaal 1.040 stuks (planhorizon tot 2050). Bijlage 3 toont een specificatie van alle nieuwbouwprojecten (ook projecten na de planperiode). Conform Bouwbesluit 2012 is uitgangspunt bij nieuwbouw dat waterstromen (afval- en hemelwater) op het perceel gescheiden worden en gescheiden worden aangeleverd op de perceelsgrens. Ten aanzien van de (verdere) verwerking van hemelwater geldt daarbij de volgende voorkeursvolgorde: ▪ Al het hemelwater naar oppervlakte water of infiltreren (ook van wegen); ▪ Zoveel mogelijk naar oppervlakte water of infiltreren, maar waar nodig op een hemelwaterriool; ▪ Al het hemelwater op een hemelwaterriool indien er geen of onvoldoende oppervlakte water aanwezig is en/of infiltratie niet mogelijk is. Tijdens de “weging van het waterbelang” (voorheen de watertoets procedure) geldt deze voorkeursvolgorde als uitgangspunt en worden van daaruit de kaders voor het ontwerp op de betreffende nieuwbouwlocatie vastgesteld. Aanlegkosten nieuwe voorzieningen - grondexploitaties Kosten voor areaaluitbreiding als onderdeel van een grondexploitatie, worden gedekt uit deze grondexploitatie. Het betreft dan planvorming, ontwerp alsmede de aanlegkosten van de nieuwe voorzieningen.

Aansluitkosten op gemeentelijke voorzieningen Voor het maken van een nieuwe aansluiting op een gemeentelijke voorziening (riolering) brengt de gemeente de volgende kosten in rekening: ▪ Het leggen van de aansluiting vanaf erfgrens tot aan riool, maximaal vijf meter, € 1.125,00 incl. BTW (prijspeil 2025). ▪ Meerprijs aansluiting per meter, € 85,00 incl. BTW (prijspeil 2025). Indexering van deze kosten vindt jaarlijks plaats op basis van de dan geldende CBS indexatie.

blad 46 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

8.4

Doorkijk middellange (2031-2050) en lange termijn (2051-2096) Integrale projecten 2031-2050 Bij het opstellen van de projectenkaart zijn, naast de 20 projecten die in de planperiode gerealiseerd worden, ook projecten gedefinieerd die na de planperiode gerealiseerd worden. Deze projecten (in totaal 38 stuks) hebben een minder hoge urgentie; zo verkeren de riolen bijvoorbeeld nog in een voldoende goede technische staat waardoor ingrijpen nog enige tijd uitgesteld kan worden. De uitvoeringstermijn van deze projecten betreft 2031-2050. Voor deze projecten zijn al wel de projectcontouren en budgetramingen bepaald. Bijlage 9 bevat een overzicht van deze projecten.

Budgetreservering toekomstig integrale projecten 2051-2096 De aanpak van risicogestuurd programmeren en toekomstbestendig werken stelt ons veel beter in staat om een wijk- en buurtgerichte aanpak toe te passen. De integrale projecten kennen daarom ook duidelijk afgebakende projectlocaties. Binnen deze projecten beschouwen we het totaal; dat betekent ook dat we riolen vervangen die op dit moment nog niet aan vervanging toe zijn, maar waar vervanging op dit moment wél doelmatig is. Deze aanpak leidt er toe dat we de komende jaren minder bestaande riolen vervangen c.q. relinen in vergelijking tot de programmering op basis van technische levensduur 70 jaar conform het huidig vGRP. Dit levert investeringsruimte op. Deze benutten wij om, gelijktijdig met de aanpak van de bestaande riolen, maatregelen te treffen die de omgeving klimaatrobuust(er) maken. De budgetramingen van de integrale projecten houden tot en met 2024 min of meer gelijke trend houdt met de programmering volgens cyclische vervanging op basis van een technische levensduur van 70 jaar. Op basis van de areaaldata en vervangingswaarde uit het beheersysteem is een budgetprognose integrale projecten met planhorizon 2096 (70 jaar) gegenereerd. Onderstaande grafiek toont het resultaat. Hieruit blijkt dat op middellange termijn (vanaf 2050 en verder) een jaarlijkse budgetprognose van gemiddeld € 3 miljoen wordt voorzien.

Figuur 8-1: budgetprognose integrale projecten 2026-2096

In Bijlage 9 is dit voorstel nader onderbouwd.

blad 47 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

Budgetreservering groot onderhoud en vervanging mechanische riolering Onderstaande grafiek toont het verloop van de budgetreservering voor groot onderhoud en vervanging van mechanische riolering. Deze budgetten zijn gebaseerd op de 10-jarig gemiddelden uit de cyclische vervangingsplanning (zie Bijlage 7 voor een detailonderbouwing). Vanwege de “aanleggolven” vertonen de budgetreserveringen sprongen; de gemiddelde jaarlijkse budgetreservering bedraagt circa € 250.000.

Figuur 8-2: budgetprognose groot onderhoud en vervanging mechanische riolering

blad 48 van 57

Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02

Wat betekent dit voor onze financiën? De uitgaven t.b.v. de gemeentelijke watertaken worden gedekt vanuit de rioolheffing die door de bewoners en ondernemers in de gemeente bijeengebracht wordt. Dit hoofdstuk beschrijft de uitgangspunten van het kostendekkingsplan en presenteert de onderbouwing van de rioolheffing. De rioolheffing dient alle lasten uit het watertakenprogramma te ondervangen. In onderstaand figuur is de balans tussen de rioolheffing en de lasten weergegeven.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=waadhoeke&id=9aa49968-8012-435d-9791-67d60eed8e44