Bijlage 1 - Concept Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030
Tekst van het document
De lasten van de watertaken worden door 5 componenten bepaald: 1. Visie en beheerstrategie (geel) a. Beheerambitie en verschil in kwaliteitsniveaus b. Begroting en MJOP c. Beheerstrategie; risico’s en effecten 2. Concernstrategie (rood) a. Doorbelastingen b. Kwijtschelding c. Overhead d. Compensabele BTW 3. Financieringsmethodiek (paars) a. Kapitaallasten verleden b. Investeringen ten lasten van de voorziening c. Opbouw voorziening 4. Bedrijfsvoering (blauw) a. Zelf doen of uitbesteden b. Samenwerking 5. Heffingsgrondslag (groen) Binnen deze componenten heeft de gemeente keuzemogelijkheden. Deze keuzemogelijkheden hebben invloed op de hoogte van de rioolheffing. In dit hoofdstuk zijn de uitgangspunten die hierin van toepassing zijn nader toegelicht. De specificatie van het kostendekkingsplan is opgenomen in Bijlage 10.
blad 49 van 57
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
9.1
Uitgangspunten en rekenmethode Algemeen Prijspeil, indexering en inflatie Alle bedragen zijn gebaseerd op prijspeil 2025. Er is geen rekening gehouden met indexering en/of inflatie. Bij toekomstig gebruik (in bijvoorbeeld begrotingen en budgetten) dienen de bedragen altijd te worden aangepast aan het dan geldende prijspeil. Eenheidsprijzen en staartkosten De ramingen zijn gebaseerd op de kennisbank riolering van Stichting RIONED en eigen gemeentelijke ervaringscijfers uit nacalculaties. In de eenheidsprijzen zijn toeslagen voor uitvoeringskosten/CAR verzekering (10%), algemene kosten/winst en risico (12%) en (plan)voorbereiding en directie en toezicht op de werken (15%), voor die projecten die niet door de eigen organisatie uitgevoerd kunnen worden, meegenomen. De eenheidsprijzen zijn exclusief btw, deze is separaat inzichtelijk gemaakt. Planningshorizon kostendekkingsplan De planningshorizon van het kostendekkingsplan is, net als bij het huidig vGRP, 70 jaar; 2026-2096.
1. Visie en beheerstrategie In hoofdstuk 8 is het uitvoeringsprogramma van dit WRP toegelicht en zijn de verwachte uitgaven in de planperiode 2026-2030 gepresenteerd. De ramingen voor de uitgaven na de planperiode (vanaf 2031) zijn gebaseerd op de inzichten en meerjarenplanningen met peildatum 2024. Exploitatiekosten planperiode De kosten voor het jaarlijks operationeel beheer vormen samen de exploitatiekosten. Deze kosten worden in één keer ten laste van de rioolexploitatie in het betreffende jaar gebracht. Binnen het programmadeel regulier onderhoud wordt op onderdelen (taak 3: reiniging en inspectie vrijverval riolering en taak 4: reiniging kolken en lijngoten) gerekend met 1% jaarlijkse kostenstijging als gevolg van de groei van het areaal. programmadeel Onderzoek & planvorming Regulier onderhoud - kostenstijging a.g.v. areaalgroei Facilitair Personeel totaal
2026
2027
jaar 2028
2029
2030
120.000 1.280.000 3.900 572.300 719.700
120.000 1.280.000 7.700 572.300 719.700
120.000 1.280.000 11.700 572.300 719.700
120.000 1.280.000 15.600 572.300 719.700
120.000 1.280.000 19.600 572.300 719.700
2.695.900
2.699.700
2.703.700
2.707.600
2.711.600
Tabel 9-1: exploitatiekosten planperiode 2026-2030 (afgerond)
Investeringsuitgaven planperiode De investeringsuitgaven komen direct ten laste van de voorziening riolering. programmadeel Levensduur verlengend onderhoud vrijverval riolering Groot onderhoud en vervanging mechanische riolering Integrale projecten totaal
2026
2027
jaar 2028
2029
2030
250.000
250.000
250.000
250.000
250.000
218.950
218.950
218.950
218.950
218.950
1.890.500
2.850.700
2.744.600
2.744.600
2.744.600
2.359.450
3.319.650
3.213.550
3.213.550
3.213.550
Tabel 9-2: investeringsuitgaven planperiode 2026-2030 (afgerond)
blad 50 van 57
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Budgetreservering middellange en lange termijn Voor de budgetreservering investeringen middellange en lange termijn gelden de volgende uitgangspunten:
Figuur 9-1: budgetreservering investeringen middellange en lange termijn
Aanlegkosten nieuwe voorzieningen - grondexploitaties Kosten voor areaaluitbreiding als onderdeel van een grondexploitatie, worden gedekt uit deze grondexploitatie. Het betreft dan planvorming, ontwerp alsmede de aanlegkosten van de nieuwe voorzieningen.
2. Concernstrategie Kwijtschelding Op jaarbasis wordt een bedrag gereserveerd voor kwijtschelding/oninbaar. Conform begroting 2025 bedraagt dit € 243.675. Dit bedrag is ook als uitgangspunt gehanteerd voor de planperiode. Doorbelastingen Op jaarbasis worden van 3 onderdelen (een deel van) de kosten doorbelast richting de rioolheffing. Dit betreft de volgende onderdelen: ▪ Kosten voor het straatreinigen (33% van de totale kosten, jaarlijks € 176.010) ▪ Kosten voor het onderhoud aan watergangen (50% van de totale kosten, jaarlijks € 191.213) ▪ Kosten voor verwerking van kwijtschelding, gemeentelijk belastingen en heffingen (de zogeheten perceptiekosten), jaarlijks circa € 3.285) Dotatie voorziening Investeringen aan de riolering worden direct gedekt ten laste van de voorziening. Om deze voorziening op peil te houden wordt jaarlijks een dotatie aan de voorziening gedaan. Bij het vaststellen van het huidig vGRP in 2020 is besloten in 10 jaar (tot en met 2030) via een ingroeiregeling een extra dotatie aan de voorziening riolering te doen. De dotatie in de jaren 2021 t/m 2030 wordt ieder jaar verhoogd met € 94.500 naar € 945.000. In 2025 bedraagt de dotatie aan de voorziening € 2.267.622.
Historische kapitaallasten verleden en rentevoet Tot het ontstaan van de gemeente Waadhoeke in 2018 zijn investeringen die aan de riolering zijn gerealiseerd geactiveerd en als kapitaallast ten laste van de begroting gebracht (uitgangspunt rente 2,5%). Voor de jaarschijf 2025 bedragen de kapitaallasten uit het verleden € 626.300. Deze bouwen geleidelijk af tot een bedrag van circa € 2.750 in 2081. Vanaf 2082 is geen sprake meer van kapitaallasten uit het verleden.
Kapitaallasten verleden totaal
2026
2027
jaar 2028
2029
2030
615.944
607.231
598.517
589.803
577.282
615.944
607.231
598.517
589.803
577.282
Tabel 9-3: ontwikkeling historische kapitaallasten planperiode 2026-2030
blad 51 van 57
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Overhead De overhead vormt geen aparte post binnen de begroting maar wordt wel toegerekend aan de rioolheffing. Hierbij geldt voor 2025 als uitgangspunt een overhead percentage van 12,51%. De overhead voor de jaarschijf 2025 bedraagt € 717.821. Compensabele BTW De compensabele btw op de exploitatielasten en dotatie aan de voorziening wordt toegerekend aan de rioolheffing. Opbouw compensabele btw planperiode btw component exploitatielasten
2026
2027
2028
2029
2030
425.451
426.268
427.093
427.926
428.767
btw component dotatie voorziening
503.808
525.483
547.158
568.833
591.307
TOTAAL
929.259
951.751
974.251
996.759
1.020.074
Tabel 9-4: specificatie compensabele btw
Baten Naast de inkomsten uit de rioolheffing zijn er geen aanvullende baten. Kosten voor nieuwe rioolaansluitingen worden 1:1 doorbelast aan de aanvrager. Deze verrekening betreft dus een gesloten boekhouding. Eventuele subsidies worden in mindering gebracht op de betreffende investeringen.
3. Financieringsmethodiek Investeringsuitgaven direct ten laste van de voorziening riolering Conform de “Nota Waardering, activering en afschrijving Waadhoeke (2022)” worden investeringen voor groot onderhoud, vervanging en verbetering van bestaande voorzieningen direct gedekt ten laste van de voorziening riolering. Deze financieringsmethodiek is ingericht bij het ontstaan van de gemeente Waadhoeke in 2018. De voorziening riolering had op 1-1-2025 een stand van € 15.351.626. Naar verwachting heeft deze op 1-1-2026 (bij het begin van de planperiode) een stand van circa € 10,6 miljoen. Voor- en nadelen in de reguliere exploitatie Eventuele voor- en nadelen in de reguliere exploitatie worden tot dusver opgevangen vanuit de algemene middelen. Met name in het programmadeel regulier onderhoud is jaarlijks sprake van fluctuaties in de werkelijke kosten, omdat: ▪ Wijziging van de energietarieven en fluctuatie in de draaiuren van de gemalen (in een relatief nat jaar verpompen de gemalen meer regenwater) leiden tot variatie in de jaarlijkse elektriciteitskosten; ▪ Het aantal storingen en reparaties aan riolen en gemalen is niet elk jaar gelijk; ▪ Bij uitbestede werkzaamheden zijn we mede afhankelijk van capaciteit van aannemers. Derhalve wordt voorgesteld om met ingang van 2026 een egalisatievoorziening riolering (art.
44 lid 2) in te richten zodat eventuele voor- en nadelen in de reguliere exploitatie binnen de gesloten boekhouding van de rioolheffing opgevangen worden.
4. Bedrijfsvoering Voor het efficiënt uitvoeren van de gemeentelijke watertaken levert lokale gebieds- en organisatiekennis op onderdelen een duidelijke meerwaarde op. Daarom wordt de lijn van het huidig vGRP doorgezet. Dit betekent dat veel activiteiten grotendeels zelfstandig in eigen beheer worden uitgevoerd. Op onderdelen waar specialistische kennis bij benodigd is (bijvoorbeeld onderzoek naar het technisch functioneren of de voorbereiding van de complexe/grootschalige vervangings- en verbeteringsprojecten) wordt externe kennis c.q. capaciteit ingeschakeld.
blad 52 van 57
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
5. Heffingsgrondslag rioolheffing Grondslag rioolheffing De grondslag van de rioolheffing bestaat uit 2 delen: ▪ Een vast basistarief (eigenarenheffing) voor de bekostiging van de zorgtaken voor hemel- en grondwater. ▪ Het gebruikersheffing afhankelijk van de gebruikerssituatie op 1 januari (één persoon, twee of meer personen, bedrijvigheid of recreatieterreinen). Gebruikers van garageboxen/opslagruimtes met minder dan 10 m³ waterverbruik krijgen alleen het basistarief in rekening gebracht. Ook gebruikers van bebouwde percelen in het buitengebied die niet lozen op de riolering of gemeentewater, krijgen alleen het basistarief in rekening gebracht. Toename heffingseenheden als gevolg van areaaluitbreiding Er wordt de komende planperiode rekening gehouden met een jaarlijkse toename van 10 heffingseenheden (woningen). Na de planperiode (vanaf 2031) wordt rekening gehouden met een jaarlijkse toename van 5 eenheden. In totaal wordt voor de periode 2026-2048 uitgegaan van een toename van 140 eenheden. Binnen het programmadeel regulier onderhoud wordt op onderdelen (taak 3: reiniging en inspectie vrijverval riolering en taak 4: reiniging kolken en lijngoten) gerekend met 1% jaarlijkse kostenstijging als gevolg van de groei van het areaal. Inkomsten rioolheffing In 2025 wordt in totaal circa € 6,9 miljoen aan rioolheffing opgelegd.
blad 53 van 57
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
9.2
Ontwikkeling verhaalbare lasten en voorziening riolering planperiode Onderstaande grafiek toont het verloop van de totale lasten en de verhaalbare kosten riolering. Hierin zijn de verschillende lastencomponenten zoals toegelicht in de vorige paragraaf apart aangegeven. Als gevolg van toenemende uitgaven voor het instandhouden én verbeteren van het areaal is in de planperiode 2026-2030 gemiddeld sprake van een jaarlijkse stijging van circa 2,2% in de verhaalbare kosten.
Figuur 9-2: ontwikkeling lasten en totaal verhaalbare kosten planperiode 2026-2030
Onderstaande grafiek en tabel tonen de ontwikkeling van de voorziening riolering.
Benodigd Beschikbaar: - Voorziening per 01-01-2026 (inschatting) - Jaarlijkse dotatie Balans voorziening [tekort/over]
2026
2027
jaar 2028
2029
2030
2.359.450
3.319.650
3.213.550
3.213.550
3.213.550
10.552.581 2.399.088 10.592.249
2.502.301 9.774.868
2.605.515 9.166.791
2.708.728 8.661.928
2.815.750 8.264.086
Tabel 9-5: ontwikkeling voorziening planperiode 2026-2030
Figuur 9-3: ontwikkeling voorziening planperiode 2026-2030
Omdat in de planperiode de onttrekking uit de voorziening groter is dan de jaarlijkse dotatie zal de stand van de voorziening geleidelijk teruglopen. Naar verwachting heeft de voorziening aan het einde van de planperiode een stand van circa € 8,2 miljoen.
blad 54 van 57
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
9.3
Ontwikkeling verhaalbare lasten en voorziening riolering lange termijn Wanneer de huidige koers t.a.v. de jaarlijkse dotatie aan de voorziening wordt gevolgd is deze vanaf 2041 negatief; dit is niet toegestaan. Er is daarom op termijn een aanvullende dotatie aan de voorziening nodig. Het voorstel is om, vergelijkbaar als met het huidig GRP; na de planperiode (vanaf 2031) een jaarlijks gestaffelde extra dotatie van € 95.000 aan de voorziening riolering te doen. Het verloop van de voorziening, met een extra dotatie vanaf 2031 is weergegeven in onderstaand figuur.
Figuur 9-4: ontwikkeling voorziening lange termijn 2026-2096
De extra dotatie is in de basis ontoereikend om een negatieve stand van de voorziening te voorkomen. Vanaf medio 2050 is sprake van een negatieve voorziening. De voorgestelde budgetprognose van gemiddeld € 3 miljoen per jaar voor integrale projecten op middellange termijn (vanaf 2040 en verder) is bepalend voor de ontwikkeling van de voorziening. Deze prognose kent een aantal onzekerheden (zie ook Bijlage 9). De keuze over het eventueel verhogen van de extra dotatie aan de voorziening riolering zal uiterlijk pas in 2045, bij de vierde actualisatie van dit WRP; het WRP Waadhoeke 2046-2050, gemaakt moeten worden. Op dat moment zijn alle bestaande riolen ondertussen minimaal één keer geïnspecteerd en is het functioneren van de riolen in de dorpen en stad Franeker minimaal één keer opnieuw bepaald via modelberekeningen. Daarnaast wordt nog 20 keer de jaarlijkse P&C cyclus doorlopen. Vooruitlopend op de (andere) inzichten die daaruit naar voren komen doen we daarom nu nog geen voorstel voor een eventuele extra dotatie aan de voorziening.
blad 55 van 57
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
9.4
Hoe kunnen wij dat bekostigen? Op dit moment (2025) is sprake van een kostendekkendheid van 94,6% op de tarieven rioolheffing. De overige 5,4% wordt opgevangen vanuit de algemene middelen. De jaarlijkse ontwikkeling van de tarieven wordt bepaald op basis van de stijging van de verhaalbare kosten. In 2026 is sprake van een stijging van de verhaalbare kosten van 4,0%. Vanaf 2027 t/m 2030 bedraagt de jaarlijkse stijging 1,7%. Onderstaande tabel toont de ontwikkeling van de tarieven rioolheffing in de planperiode. In deze tarieven is nog geen rekening gehouden met prijsindexatie. Indexering zal jaarlijks gebeuren op basis van de dan geldende CBS indexatie.
2026 Stijging verhaalbare kosten Tarieven: - Eenpersoonshuidhouden - Meerpersoonshuishouden - Bedrijfsafvalwater of overige niet-woningen - Recreatieterrein - Basistarief Dekkingsgraad
2027
jaar 2028
2029
2030
4,0%
1,7%
1,7%
1,7%
1,7%
180,78 253,09 397,71 72,31 108,47 94,6%
183,93 257,51 404,65 73,57 110,36 94,6%
187,09 261,93 411,60 74,84 112,25 94,7%
190,25 266,35 418,55 76,10 114,15 94,7%
193,43 270,80 425,54 77,37 116,06 94,8%
Tabel 9-6: ontwikkeling tarieven rioolheffing planperiode 2026-2030 (op prijspeil 2025)
blad 56 van 57
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
10. Hoe gaan wij verder? Dit ontwerp WRP wordt in het najaar van 2025 ter vaststelling aangeboden aan college én gemeenteraad. Na vaststelling vindt publicatie plaats via de daarvoor gebruikelijke kanalen.
Jaarlijkse (financiële) revieuw Binnen de reguliere P&C cyclus doen wij de komende planperiode jaarlijks een (financiële) review als evaluatie en bijstuurmiddel. In onderstaand schema is het proces van deze (financiële) review gevisualiseerd.
blad 57 van 57
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Bijlage 1 Begrippenkader
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Bijlage 1 Begrippenkader Het vakgebied van de gemeentelijke watertaken kent een eigen begrippenkader. De belangrijkste begrippen worden in deze bijlage toegelicht.
Verschillende soorten afvalwater Het onderscheid in verschillende soorten afvalwater is sinds 1 januari 2008 als volgt: ▪ Huishoudelijk afvalwater: afvalwater dat overwegend afkomstig is van menselijke stofwisseling en huishoudelijke werkzaamheden; ▪ Bedrijfsafvalwater: afvalwater dat vrijkomt bij door bedrijfsmatige processen en dat geen huishoudelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater of grondwater is; ▪ Glastuinbouw: afvalwater dat vrijkomt bij de teelt van gewassen in kassen en dat geen huishoudelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater of grondwater is. Het gaat hier onder andere om spoelwater, spuiwater, drainagewater, reinigingswater en condenswater; ▪ Stedelijk afvalwater: huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater, hemelwater, grondwater of ander afvalwater; ▪ Ander afvalwater: datgene wat niet onder een van voorgaande begrippen is te vatten. Een voorbeeld van 'ander afvalwater' is 'zwembadwater' bij een particulier huishouden dat geloosd moet worden. Te lozen zwembadwater van een professioneel zwembad is echter bedrijfsafvalwater.
Particulier terrein De particulier is op eigen terrein verantwoordelijk voor de staat van zijn woning en perceel. Hieronder valt ook het in stand houden van de diverse leidingen (binnensen buitenshuis) die gebruikt worden voor het inzamelen en afvoeren van afvalwater. Op de erfgrens gaat de verantwoordelijkheid over naar de gemeente. Op de erfgrens is veelal een zogenaamd ontstoppingsstuk aangebracht. Via dat ontstoppingsstuk wordt in geval van een verstopping nagegaan in welke deel van de riolering de verstopping aanwezig is (particulier of gemeente). In geval van een verstopping zoekt de particulier het ontstoppingsstuk op. Is de verstopping in het gemeentelijk deel van de riolering aanwezig dan lost de gemeente deze op. Bij een verstopping in het deel van de particulier is de particulier zelf verantwoordelijk voor het oplossen.
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Watersysteem Het watersysteem bestaat uit verschillende onderdelen waarbij water in zijn verschillende verschijningsvormen met elkaar samenhangt. Zo valt hemelwater op de grond en zakt in de bodem (grondwater) of loopt naar het zichtbare water in vijvers en sloten (oppervlaktewater). Het grootste deel komt uiteindelijk in zee terecht. Daar verdampt het, vormt het wolken die naar land drijven en opnieuw neerslag geven (hemelwater). Dit vormt de natuurlijke weg van het water - de natuurlijke waterkringloop - ook wel watersysteem genoemd.
Rioolgemaal Om de stroomsnelheid te bewaren, lopen riolen schuin omlaag. Wanneer de riolen circa 3 meter diep onder de grond liggen wordt een pomp (rioolgemaal) geplaatst dat het water omhoog pompt in een hoger gelegen deel van het rioolstelsel of over langere afstand transporteert. Dit is goedkoper dan het riool over grote afstand steeds dieper leggen.
Rioolwaterwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) Het ingezamelde afval- en hemelwater binnen onze gemeente wordt via rioolgemalen en persleidingen afgevoerd naar de rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s) in Harlingen, Franeker en St. Annaparochie waar het wordt gezuiverd.
Overnamepunten In de rioleringszorg is sprake van een tweetal zogenaamde overnamepunten. Allereerst het punt waar de gemeente het stedelijk afvalwater (hemelwater + afvalwater) van de particulieren (woningen en bedrijven) overneemt. Het tweede punt betreft het punt waar het waterschap het stedelijk afvalwater overneemt van de gemeente (aansluitpunt).
Gemengd rioolstelsel Riolen zijn niets meer of minder dan middelen voor de inzameling en transport van afval- en hemelwater. Er bestaan verschillende typen rioolstelsels. In onze gemeente bestaat iets meer dan de helft van de vrijverval riolen uit gemengde rioolstelsels. Bij een gemengd rioolstelsel wordt overtollig hemelwater gezamenlijk met huishoudelijk en bedrijfsafvalwater ingezameld en afgevoerd. Het gemengde stelsel moet dus geschikt zijn om bij zware regenval aanzienlijke hoeveelheden hemelwater en afvalwater te bergen en af te voeren.
Riooloverstort Het is niet doelmatig om het gemengde rioolstelsel zo groot te maken dat bij hevige regenval al het met hemelwater verdund afvalwater kan worden afgevoerd naar de RWZI. In het rioolstelsel zijn daarom op verschillende plaatsen riooloverstorten aanwezig. Via een overstort wordt het verdund afvalwater dat niet door de riolering kan worden verwerkt, afgevoerd naar oppervlaktewater. Het oppervlaktewater raakt hierdoor mogelijk tijdelijk vervuild.
Bergbezinkvoorziening of Randvoorziening Om de omvang en schade van riooloverstortingen te verminderen zijn diverse randvoorzieningen aangelegd bij de riooloverstorten. De randvoorzieningen zijn uitgevoerd als bergbezinkbassin of bergbezinkleiding. Dit is een grote betonnen bak of leiding waarin afvalwater tijdelijk wordt geborgen. Als de bui is overgetrokken en het riool niet meer vol is, stroomt het hemelwater en het vervuilde slib terug het rioolstelsel in naar de zuivering. Door deze extra inhoud aan het rioolstelsel toe te voegen, daalt het aantal riooloverstortingen. Daarnaast is de voorziening zo ontworpen dat het verontreinigde slib zo veel mogelijk bezinkt. Het water dat alsnog overstort vanuit de randvoorziening op oppervlaktewater is relatief schoon.
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Afkoppelen Een meer duurzame methode om overstortingen te verminderen is voorkomen dat (te veel) schoon hemelwater in het gemengde rioolstelsel terecht komt. Dit kan door hemelwateraansluitingen van het gemengde rioolstelsel 'af te koppelen'. Bijkomend voordeel van afkoppelen is dat het rendement van de rioolwaterzuiveringsinstallatie toeneemt. Afgekoppeld hemelwater kan in de bodem worden geïnfiltreerd of direct worden afgevoerd naar oppervlaktewater. De afkoppelmogelijkheden zijn afhankelijk van de plaatselijke bodemopbouw, de grondwaterstand en de aanwezigheid van oppervlaktewater.
Gescheiden en verbeterd gescheiden rioolstelsels Om overstortingen van afvalwater te voorkomen zijn in woonwijken en op bedrijventerreinen zogenaamde verbeterd gescheiden rioolstelsels aangelegd. Een verbeterd gescheiden stelsel bestaat uit een apart riool voor het afvalwater en een apart hemelwaterriool, die onderling gekoppeld zijn. Bij volledig gescheiden stelsels ontbreekt een koppeling en komt meegespoeld vuil van bijvoorbeeld wegen via het hemelwaterriool rechtstreeks in het oppervlaktewater terecht. Dit wordt de 'first flush' genoemd en gebeurt aan het begin van een regenbui, na een droge periode. In verbeterd gescheiden stelsels stroomt de first flush door de koppeling naar het afvalwaterriool en vandaar naar de RWZI. De koppeling is zo gemaakt dat alleen water van het hemelwaterstelsel naar het afvalwaterstelsel kan stromen en niet andersom. In veel gevallen is de scheiding tussen het afvalwater en hemelwaterriool tot in het gemaal doorgevoerd. Nadeel van verbeterd gescheiden stelsels is dat (op jaarbasis) een groot deel van het hemelwater naar de RWZI wordt getransporteerd. Om dit probleem te voorkomen zijn er de laatste jaren verbeteringen ontwikkeld die de afvoer van hemelwater beperken (o.a. draaitijdbeperking op de gemalen).
Mechanische riolering Is een riolering met natuurlijk verval niet mogelijk of in ieder geval onpraktisch of ondoelmatig, dan wordt mechanische riolering toegepast. Mechanische riolering wordt voornamelijk in het buitengebied toegepast bij verspreid liggende boerderijen en percelen. Als het waterpeil in de put een bepaald niveau bereikt, dan zorgt het systeem er automatisch voor dat de put geleegd wordt. Een afvalwaterpomp leegt één of enkele malen per etmaal de pompput en duwt het verzamelde afvalwater in de leiding. Met mechanische riolering wordt uitsluitend afvalwater getransporteerd in verband met de beschikbare capaciteit. Hemelwater wordt lokaal afgevoerd naar open water of infiltreert in de bodem
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Hemelwateroverlast Riolering Door de klimaatverandering zullen zeer zware regenbuien vaker en heftiger optreden. In alle KNMI-scenario's nemen de buien toe. Het traditionele rioolstelsel kan deze grote hoeveelheden neerslag niet meteen op alle plaatsen verwerken. Daarvoor is het niet ontworpen. De riolering is bedoeld om bij normale regenbuien het water van wegen en daken af te voeren. Om bij grote hoosbuien schade te voorkomen, zijn aanvullende maatregelen nodig. Bijvoorbeeld infiltratie in de bodem, afvoer naar open water en kortdurende berging op straat of in de openbare ruimte. Maar ook kan de particulier gestimuleerd/gedwongen worden het water op eigen terrein te verwerken. Wel moeten we leren accepteren dat door toename van hevige buien vaker water op straat zal staan. Wat wel en niet acceptabel is en hoeveel geld aan maatregelen wordt uit gegeven, zijn lokale keuzes die in het GWP gemaakt zullen worden. Oppervlaktewater Een belangrijke taak van het oppervlaktewatersysteem is het bergen en afvoeren van hemelwater. Indien onvoldoende ruimte voor water aanwezig is en de watergangen niet voldoende water kunnen afvoeren kan uiteindelijk het water buiten de oevers treden van de watergang bij zeer zware regenbuien. Voordat dit gebeurd kan het waterpeil in de watergangen al zo gestegen zijn dat riooloverstorten en drainage niet meer onbelemmerd af kunnen stromen.
Het peilbeheer in deze watergangen is een verantwoordelijkheid die bij wetterskip Fryslân ligt.
Grondwaterproblemen Hemelwater zakt de bodem in tot het niet verder kan. Dan stuit het op een laag grond die geen water doorlaat. Boven deze laag raakt de grond 'verzadigd'. Dit houdt in dat de grond geen water meer kan opnemen. De hoogte waar deze verzadiging optreedt, is de grondwaterstand (of het grondwaterpeil). Het water eronder noemen we grondwater. Als de grondwaterstand langere tijd te hoog of te laag is, kan dit problemen geven. Te diepe grondwaterstanden kunnen leiden tot zettingsproblemen (scheuren in woningen en riolering), droogval en aantasting van (houten)paalfunderingen en droogteschade aan planten en bomen. Te hoge grondwaterstanden kunnen leiden tot grondwater en vocht in de kruipruimten met optrekkend vocht in de woningen als gevolg. Waardoor gezondheidsproblemen kunnen ontstaan. Als gevolg van de klimaatveranderingen kunnen deze problemen verergeren of er kunnen zelfs nieuwe problemen ontstaan. Bij slecht doorlatende bodems (zoals klei of leem) kan door het traag weg trekken van hemelwater (tijdelijk) stagneren en kan een schijngrondwaterstand ontstaan. Dit 'schijngrondwater' ontstaat vooral in het winterhalfjaar (dan is de verdamping laag).
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Bijlage 2 Evaluatie uitvoeringsprogramma huidig vGRP
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Bijlage 2 Evaluatie uitvoeringsprogramma huidig vGRP In deze bijlage is een detailevaluatie opgenomen van de activiteiten uit het uitvoeringsprogramma van het vGRP. Legenda status gereed in uitvoering in voorbereiding nog uit te voeren heroverwogen/vervallen uitgesteld
Indien de status van de specifieke activiteit een toelichting behoeft is daar ruimte voor opgenomen. Hierbij valt te denken aan vertraging, besparing op de uitgaven, overschrijding van de uitgaven e.d..
Reguliere exploitatie Onderhoud activiteit
planning
status
toelichting
Reiniging - Vrijvervalriolen
1x per 10 jaar
gereed
Nieuwe R&I ronde in de maak voor 2024/2025.
- Gemalen
2x per jaar
gereed
Uitgevoerd door eigen dienst en derden.
- Drukrioolgemalen
1x per jaar
gereed
Uitgevoerd door eigen dienst en derden.
- Kolken
1x per jaar, hoofdwegen 2x per jaar Bij aanleiding
gereed
Uitgevoerd door eigen dienst en derden.
gereed
Uitgevoerd door eigen dienst en derden.
gereed
Uitgevoerd door eigen dienst en derden.
- Infiltratievoorzieningen
Pompkelder: 1,5x per jaar door eigen dienst. Bassins: 1x per 5 jaar door derden. Bij aanleiding
gereed
- Straatvegen
10 x per jaar
gereed
Dit betreft reinigingswerkzaamheden aan water passerende bestrating, wadi's en doorgroeistenen. 33% van de totale kosten wordt doorbelast naar product riolering.
- Vrijvervalriolen
1x per 10 jaar
gereed
- Gemalen
2x per jaar
gereed
Eigen dienst en derden. 50% geïnspecteerd laatste 5 jaar en 90% in beeld. Nieuwe R&I ronde in de maak voor 2024/2025. Uitgevoerd door eigen dienst en derden.
- Drukrioolgemalen
1x per jaar
gereed
Uitgevoerd door eigen dienst en derden.
- Bergbezinkvoorzieningen
Pompkelder: 1,5x per jaar door eigen dienst. Bassins: 1x per 5 jaar door derden.
gereed
Uitgevoerd door eigen dienst en derden.
gereed
Uitgevoerd door eigen dienst en derden.
gereed
Uitgevoerd door eigen dienst en derden.
gereed
Uitgevoerd door eigen dienst en derden.
- Kolken
o.b.v. inspectie resultaten o.b.v. storingen en onderhoud o.b.v. storingen en onderhoud jaarlijks
gereed
Uitgevoerd door eigen dienst en derden.
- Persleidingen
o.b.v. storingen
gereed
Uitgevoerd door eigen dienst en derden.
- Bergbezinkvoorzieningen
o.b.v. storingen en onderhoud
gereed
Uitgevoerd door eigen dienst en derden.
- Persleidingen - Bergbezinkvoorzieningen
Inspectie
Reparatie - Vrijvervalriolen - Gemalen - Drukrioolgemalen
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Beleid, planvorming en onderzoek activiteit
planning
status
Onderzoek naar niet-aangesloten percelen
Planperiode vorig GRP
gereed
Onderzoek naar kwetsbare objecten bij overstroming
Planperiode vorig GRP
Heroverwogen/ vervallen
Niet duidelijk waarom dit in het vGRP stond. Hoeft ook niet weer terug te komen.
Planperiode vorig GRP
In uitvoering
Opstellen nieuw GRP Afstemming met waterketenpartners
2024
In uitvoering
Alle BRP’s zijn actueel tot maximaal 10 jaar. Up to date brengen BRP’s van 10 jaar oud in komende planperiode WRP. Hernoemen naar WRP.
- Overleg Wetterskip Fryslan - Overleg met alle Friese waterketenpartners
Regelmatig
gereed
Meerdere keren per jaar
gereed
Wij nemen deel aan GAWO. Maar zijn niet altijd in staat een passende afvaardiging te regelen.
planning
status
toelichting
Actualiseren basisrioleringsplanning
toelichting We weten welke percelen aangesloten zijn en welke niet. Riool binnen 40 meter van perceel, dan altijd aangesloten.
Organisatie en facilitair activiteit Doorbelasting personeelskosten taakveld riolering - Loonkosten
gereed
- Binnendienst loonkosten
gereed
- Buitendienst loonkosten
gereed
- overhead
gereed
- Binnendienst overhead
gereed
- Buitendienst overhead
gereed
Er is 1,9 fte begroot in GRP. In werkelijkheid is er 1,7 fte ter uitvoering. Er worden 3 fte bekostigd uit riolering.
Riolering facilitair - Overige goederen en diensten:
gereed
Vergoeding stroomkosten IBA’s
gereed
- WION-hosting
gereed
- Algemene kosten (GBI)
gereed
- Algemene kosten (SAM)
gereed
- Bijhouden van data in de beheersystemen (uren eigen medewerkers)
gereed
Communicatie activiteit Informeren over beter lozingsgedrag op riolering Informeren over mogelijkheid om particuliere terreinen klimaatbestendiger te maken Informeren over de zelfredzaamheid van bewoners en bedrijven bij extreme weersomstandigheden
planning
status
Vorig GRP
heroverwogen/ vervallen
Vorig GRP
uitgesteld
Vorig GRP
heroverwogen/ vervallen
toelichting Niet nodig. Niet nodig geweest. Willen we in dit WRP meer mee doen. Klimaatbestendige maatregelen willen we niet gratis aanbieden, maar met subsidie. Niet nodig.
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Investeringen Groot onderhoud bestaande voorzieningen activiteit
planning
status
toelichting
Mechanische riolering - mechanische riolering
planperiode
gereed
- gemalen
planperiode
gereed
- persleidingen
planperiode
gereed
- ombouw vacuüm naar druk
2020, 2021
gereed
planperiode
gereed
I.p.v. 2.000.000,- heeft het in totaal 2.500.000 euro gekost
Vrijverval riolering - relinen van riolering
Vervanging en verbetering bestaande voorzieningen activiteit
planning
status
toelichting
planperiode
gereed
NB Mechanische en elektrotechnische delen zoals pompen, keerkleppen, relais, etc. worden vervangen indien nodig. Dit bespaart een gehele renovatie. Dit verklaart de mechanische en elektrotechnische leeftijd van de opstellingen. Het bedrag is te laag geraamd.
planperiode
gereed
planperiode
In uitvoering
planperiode
In uitvoering
Mechanische riolering - vervangen van riolering
Vrijverval riolering - vervangen van riolering
Klimaatadaptieve verbeteringsmaatregelen - budget voor klimaatmaatregelen – knelpunten - budget voor maatregelen - jaarlijks
Dit is deels uitgevoerd. Algemeen beeld is dat er veel te weinig geld geraamd is. Dit is deels uitgevoerd. Algemeen beeld is dat er veel te weinig geld geraamd is.
(Verbeter)maatregelen activiteit
planning
status
toelichting
planperiode
gereed In voorbereiding
Dit is gestart in 2022. In het WRP komt hier een herziening op. Bij verbouwing verplichten. En het voorstel is om een hemelwaterverordening op te stellen.
planperiode
heroverwogen/ vervallen
Dit is geen relevante analyse voor Waadhoeke (ligt al onder zeeniveau, behalve de terpen)
- Plaatsen grondwatermeetpunten in gebieden waar grondwateroverlast zou kunnen optreden
planperiode
gereed
- Onderzoek grondwateroverlast het Schalsumerplan
planperiode
In uitvoering
Uitgebreid. Vooral in 2023 en begin 2024 veel klachten over grondwater. Aantal extra meetpunten aangebracht in Franeker omgeving Severander. Onderzoek loopt/is afgerond.
Klimaatadaptatie - Informeren inwoners om eigen terrein klimaat adaptief in te richten.
Overstromingsrisico - In beeld brengen kritieke punten bij overstroming
Grondwater
Verdere werkzaamheden - Onderhouden oppervlaktewateren o Baggeren o Hekkelen
jaarlijks
gereed
Hekkelen loopt. Baggerplan is uitgevoerd. OSW is uitgevoerd met Wetterskip. Aandachtspunt is baggeren rond stedelijk gebied.
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Klimaatadaptatiemaatregelen activiteit
planning
status
toelichting Algemeen beeld is dat er vanuit het vGRP veel te weinig geld geraamd is voor de klimaatadaptatiemaatregelen.
Klimaatadaptatiemaatregelen algemeen 1. Franeker, Leeuwarderend Herstraten richting oppervlaktewater. 2. St. Annaparochie, De Kempenaerstraat Berging in groen creëren 3 St. Annaparochie, Omgeving AH en verzorgingstehuis Drempel weghalen. 4. St. Annaparochie, N393/Tulpappel HWA op sloot tussen woningen laten lozen. 5. Sexbierum, Omg. De Finne Afkoppelen op nabije sloot. 6. Sexbierum, Hottingabur HWA riool vervangen+ afkoppelen 7. Dronryp, Bregebuorren Afkoppelen. 8. Deinum, Pypsterhof
planperiode
planperiode
gereed
9. Berltsum, Hofsloane Nieuw HWA richting zuiden aanleggen. 10. Menaam, Greatebuorren Herstraten 11. Tzum, Havenwal Afkoppelen
planperiode
gereed
12. Winsum, Pier Winsemiusleane Verdiepte goot naar HWA aanleggen. 13. Tzummarum, Achterpad Buorren Nader onderzoek nodig. 14. Tzummarum, Westerbuoren Weg op 1 oor richting sloot leggen. 15. Tzummarum, De Fjouwere Openbaar groen verlagen. Afkoppelen. Holle weg aanleggen. 16. Tzummarum, Buorren 23 Afkoppelen en vergroten gemengd riool tot Ø600. 17. St. Jacobiparochie, Oosteinde/Dooitzen de Bildtstraat Herstraten en afkoppelen richting oppervlaktewater. Met Ø600 18. St. Jacobiparochie, Westeinde Afkoppelen richting westen met Ø500. 19. St. Jacobiparochie, Gijsbert van Swietenstraat Vergroten naar Ø700 uitlaat + overstort muur verbreden. 20. St. Jacobiparochie, Van Wijngaardenstraat Afkoppelen Van Wijngaardenstraat met Ø500. 21. Achlum, U.P. Draismastraat Afkoppelen naar westen met Ø500. 22. Bitgummole, Menamerdyk Via fietspad oppervlakkig afvoeren. 23. Marsum, Tramstrjitte Afkoppelen naar westen, vergroten bestaande diameter tot Ø600. 24. Nij Altoenae, Mathijs Smitstraat Verplaatsen overstort bij tennisvereniging + grotere diameter Ø600. 25. Dongjum, Noordstraat Nader onderzoek. 26. Peins, Kerkstraat overstort verlagen van -0.05 naar - 0.55 m NAP 27. Herbaijum, Feringastraat Nader onderzoek.
planperiode
planperiode
vervallen
Niet nodig.
nog uit te voeren Moet nog in overleg met afdeling. groen.
planperiode
vervallen
Kan verkeerskundig niet anders.
planperiode
vervallen
.
planperiode
gereed
planperiode planperiode
planperiode planperiode
planperiode planperiode
Projectomschrijving is gedeeltelijk aangepast. Drempels zijn verwijderd en punaises zijn aangebracht. nog uit te voeren Urgentie bijgesteld; onderdeel urgentie 3 project planperiode WRP 2026-2030. vervallen
Uitgevoerd i.c.m. vervanging van oude riolering.
nog uit te voeren Urgentie bijgesteld; onderdeel urgentie 3 project planperiode WRP 2026-2030. gereed Gedeeltelijk, eerst voldoende. nog uit te voeren Urgentie bijgesteld; onderdeel urgentie 3 project planperiode WRP 2026-2030. gereed Onderzocht in SSW. vervallen
planperiode
nog uit te voeren Urgentie bijgesteld; onderdeel urgentie 4 project uitvoering na planperiode.
planperiode
nog uit te voeren Urgentie bijgesteld; onderdeel urgentie 5 project uitvoering na planperiode.
planperiode
nog uit te voeren Urgentie bijgesteld; onderdeel urgentie 4 project uitvoering na planperiode.
planperiode
nog uit te voeren Urgentie bijgesteld; onderdeel urgentie 4 project uitvoering na planperiode. gereed
planperiode
planperiode
heroverwogen/ vervallen
planperiode
nog uit te voeren Urgentie bijgesteld; onderdeel urgentie 4 project uitvoering na planperiode. vervallen
planperiode planperiode
planperiode
planperiode planperiode planperiode
Nieuwe plannen. Extra geld nodig
nog uit te voeren Urgentie bijgesteld; onderdeel urgentie 5 project uitvoering na planperiode. gereed
nog uit te voeren Urgentie bijgesteld; onderdeel urgentie 5 project uitvoering na planperiode. gereed nog uit te voeren Wordt meegenomen in de actualisatie van het SSW (2025/2026).
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Bijlage 3 Details Woonvisie Waadhoeke
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Bijlage 3 Details Woonvisie Waadhoeke Bron: Woonvisie Waadhoeke 2020-2040 Kern
Sloop bestaande woningen
Aantal nieuwe woningen 2022 t/m 2025
Aantal nieuwe woningen 2026 t/m 2031
Aantal nieuwe woningen 2031 t/m 2035
Aantal nieuwe woningen 2036 t/m 2041
Berltsum
-
10
128
-
-
Bitgum
46
96
-
-
-
Boksum
-
16
-
-
-
Deinum
-
Dronryp
-
62
80
-
-
Franeker
69
314
275
100
80
Herbaijum
-
2
-
-
-
Menaam
-
-
20
-
-
Minnertsga
-
20
23
-
-
Nij Altoenae
-
7
-
-
-
Oosterbierum
-
-
25
-
-
Oude Bildtzijl
6
8
-
-
-
Ried
-
14
28
-
-
Sexbierum
-
54
66
-
-
Spannum
-
13
-
-
-
St.-Annaparochie
-
69
109
-
-
St.-Jacobiparochie
14
30
8
-
-
Tzummarum
-
5
20
-
-
Vrouwenparochie
-
-
16
-
-
Winsum
12
59
-
-
-
Wjelsryp
-
-
6
-
-
Zweins
-
-
10
-
-
147
779
814
100
80
Eindtotaal
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Bijlage 4 Onderbouwing nulmeting
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Bijlage 4 Onderbouwing nulmeting In 2024 heeft een nulmeting plaatsgevonden. In deze bijlage is de onderbouwing van deze nulmeting opgenomen. De nulmeting bestaat uit 4 categorieën: 1. Afvalwater 2. Hemelwater 3. Grondwater 4. Energie en duurzaamheid De eerste drie categorieën sluiten aan op de wettelijke zorgtaken.
Categorie: stedelijk afvalwater Binnen de categorie afvalwater wordt onderscheid gemaakt in twee onderdelen. De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater. Met deze zorgplicht wordt invulling gegeven aan Europese regelgeving (de EU-richtlijn stedelijk afvalwater). Daarnaast sluit de zorgplicht aan op de zorgplicht van het Wetterskip om het stedelijk afvalwater te zuiveren alvorens het terug in het milieu wordt gebracht. De zorgplicht is een resultaatsverplichting. Maar de gemeente heeft hierin een bepaalde keuzevrijheid. Onder meer in de inrichting van het inzamelsysteem, de wijze waarop de afvalwaterstromen gescheiden worden en de voorwaarden en regels die opgelegd worden aan de gebruikers. Daarnaast kan in het buitengebied in bepaalde situaties in plaats van een openbaar vuilwaterriool gekozen worden voor afzonderlijke systemen die lokaal het afvalwater zuiveren. Deze keuzes worden vastgelegd in het onderdeel "inzameling van stedelijk afvalwater". Het onderdeel "transport van stedelijk afvalwater" heeft betrekking op het transport van het stedelijk afvalwater naar het overnamepunt van het Wetterskip. Voor het transport van het stedelijk afvalwater moeten de buizen, putten, etc. in goede staat zijn. Regulier onderhoud en tijdige vervanging is daarbij noodzaak.
Daarnaast moeten de riolen groot genoeg zijn en moet het stedelijk afvalwater door de riolen onder vrij verval naar het gemaal of uitlaat binnen een bepaalde tijd kunnen afstromen. De gemalen moeten voldoende capaciteit hebben om het stedelijk afvalwater te kunnen verpompen en bedrijfszeker zijn. Hiermee wordt voorkomen dat stankoverlast en aantasting van de rioolbuizen plaats vindt.
Onderdeel: Inzameling van stedelijk afvalwater Aansluitingen Vanuit de Wet milieubeheer heeft de gemeente een zorgplicht voor inzameling en transport van al het afvalwater wat binnen het grondgebied van de gemeente vrijkomt. Hiertoe worden de percelen waar het afvalwater vrijkomt veelal aangesloten op de riolering. In plaats van riolering kan ook gebruik gemaakt worden voor afzonderlijke systemen (IBAsystemen). De gemeente kan ervoor kiezen de zorg voor deze IBA-systemen op zich te nemen maar kan de verantwoordelijkheid hiervoor ook bij de burger houden. In dit laatste geval is het dan wel noodzakelijk dat de provincie de gemeente een ontheffing voor de zorgplicht verleend.
Vragen - Hoeveel rioolaansluitingen zijn er in de gemeente? (onderverdeeld in woningen, bedrijven, woonboten)
Toelichting 6.629 Eenpersoonshuishoudens 12.713 Meerpersoonshuishouden 1.051 Bedrijven 218 Garagebox/opslag <10m³ waterverbruik
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Vragen
- Wat zijn de criteria bij het maken van een nieuwe vuilwateraansluiting op een gemeentelijke voorziening? Wie doet dit (moet dit onder toezicht van de gemeente uitgevoerd worden of doet de gemeente dit zelf?)? - Op welke wijze brengt de gemeente de kosten voor het maken van een nieuwe vuilwateraansluiting op een gemeentelijke voorziening in rekening bij de aanvrager?
Toelichting In totaal is er sprake van 20.611 huishoudens, hiervan zijn 1.318 niet aangesloten op een gemeentelijke voorziening. Deze percelen hebben een eigen voorziening. Het inboren op riool en aanbrengen PVC en erfscheidingsput tot op erfgrens is voor de gemeente. Voor woningen: Voor de eerste 5 meter een vaste prijs, daarna een extra prijs per meter. Zie website voor bedragen: https://www.waadhoeke.nl/riolering/rioolaansluiting
- Hoeveel IBA aansluitingen zijn er in de gemeente? (onderverdeeld in woningen, bedrijven, woonboten) - Bij wie zijn deze IBA’s in eigendom? - Wie doet het beheer en onderhoud van de IBA’s? - Hoeveel aansluitingen zijn op andere voorzieningen, zoals gierkelders? (specificatie van type voorziening waarbij onderverdeling plaats vindt in woningen, bedrijven, woonboten) - Wat is het beleid omtrent nieuwe aansluitingen in het buitengebied? Onderverdeeld in: o Aanleg van nieuwe woning / bedrijf / camping o Herbestemming van bestaande objecten (bijvoorbeeld transformatie van boerenbedrijf naar een zorgboerderij)
Voor bedrijven op basis van werkelijke kosten. Er zijn 3 gemeentelijke IBA’s. Gemeente heeft 3 IBA’s in eigendom. Gemeente besteed het uit bij Afmitech. Geen aansluitingen op andere voorzieningen.
Bij een nieuwe aansluiting in het buitengebied waar geen riool in de directe omgeving ligt moet zelf een voorziening getroffen worden. De vergunningverlening verloopt via het Wetterskip. Als men persé op het riool wil dan kan dit, waarbij de aanlegkosten voor de initiatiefnemer zijn. Onder voorwaarden neemt de gemeente dit later over.
Scheiden van de stromen In gemengde riolen wordt naast het afvalwater ook overtollig hemelwater via dezelfde buis ingezameld en afgevoerd. Dit houdt in dat bij zwaardere buien het rioolstelsel volledig volloopt. Via de overstorten wordt het (verdund) afvalwater dat niet door de riolering kan worden verwerkt, geloosd in vijvers of sloten. Dat kan tot milieuvervuiling leiden. Om de kans hierop te verminderen is het gewenst vermenging van schoon hemelwater met afvalwater zoveel mogelijk terug te dringen (ontvlechten).
Vragen - Wat is de koers als het gaat om scheiden van hemelwater van vuilwater in bestaand gebied (bijvoorbeeld bij rioolen/of wegwerkzaamheden)? - Is deze koers ook verankerd in beleid, zo ja in welk beleidsstuk? - Wat is de koers als het gaat om scheiden van hemelwater van vuilwater bij nieuwbouw?
- Is deze koers ook verankerd in beleid, zo ja in welk beleidsstuk? - Wat is het beleid voor omgang van hemelwater door particulieren (is er een hemelwaterverordening)?
Toelichting Bij het vervangen van gemengd riool zal in bijna alle gevallen een gescheiden riool terug worden gelegd. vGRP 2020-2024. Bij nieuwbouw van bedrijf of woning moet de afvoer tot de erfgrens gescheiden aan worden geleverd. Bij nieuwbouw van een bijgebouw wordt dit niet gevraagd. vGRP 2020-2024. Geen hemelwaterverordening. Het zou wel goed zijn dit te gaan onderzoeken.
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Gebruik van de aansluitingen De riolering is bedoeld voor inzameling en afvoer van afvalwater en overtollig hemelwater. Toch komt het voor dat ook ander water met de riolering afgevoerd naar de RWZI. Dit water wordt veelal rioolvreemd water genoemd. Belangrijke bronnen van rioolvreemd water zijn: drainages, bodemsaneringen, intredend oppervlaktewater (negatieve overstorten), koelwater, bronneringen bij bouwwerkzaamheden, lekkende riolen. Aangezien het rioolvreemde water meestal schoon water is, is de afvoer naar een RWZI ongewenst. Lozing(en) van rioolvreemd water moet daarom worden tegengegaan.
Vragen - In hoeverre is er inzicht in de aanwezigheid van foutieve aansluitingen? Hoe wordt dit inzicht verkregen?
- Hoe worden foutieve aansluitingen bij de aanleg van nieuwe riolering en de vervanging van bestaande riolering voorkomen (bijvoorbeeld vastgesteld kleurgebruik bij rioolbuizen)? - Welke procedure hanteert de gemeente bij nieuwe aansluitingen op de riolering? Worden deze bijvoorbeeld altijd onder toezicht van de gemeente gerealiseerd, of kan de gemeente deze alleen realiseren? - Is er sprake van rioolvreemd water? (instromend grondwater, of drainage aangesloten op een afvalwaterstelsel) zo ja waar? - Wat is de strategie naar onderzoek van foutaansluitingen en/of rioolvreemd water (periodiek onderzoek (b.v. analyse draaiuren gemalen in DWA situatie) of alleen n.a.v. meldingen? - Hoe is de handhaving van de lozings- en aansluitverordeningen geregeld? Wie voert de controles uit, wat zijn de bevindingen?
Toelichting Als er foutieve aansluitingen worden gesignaleerd wordt verder onderzoek gedaan. Wij gaan niet actief op zoek naar foutieve aansluitingen. Dit wordt voorkomen door middel van kleurgebruik en rioolinspectie.
Nieuwe aansluitingen op gemeentelijk riool worden altijd onder regie van de gemeente uitgevoerd. Ja, er zijn infiltraties bekend. Zie hiervoor de rioolinspecties in GBI. Alleen naar aanleiding van meldingen of bijzonderheden.
Lozen op riool wordt gecontroleerd door FUMO. Lozen op oppervlakte water wordt gecontroleerd door wetterskip Fryslân. Wij hebben hier weinig vertrouwen in, dit wordt namelijk niet actief gedaan.
Onderdeel: Transport van stedelijk afvalwater Afvoercapaciteit Afvalwater is een uitermate geschikte voedingsbodem voor de groei van bacteriën. Door groei van bacteriën daalt het zuurstofgehalte. Door het dalen van het zuurstofgehalte ontstaat H₂S-gas. Het gevaar van H₂S -gas is ernstige aantasting van de put en het leidingwerk enerzijds, terwijl anderzijds het gas stankoverlast veroorzaakt voor omwonenden en het een direct gevaar voor de gezondheid kan zijn. Een juiste afvoercapaciteit voorkomt het optreden van lange verblijftijden. Rioolstelsels raken naar verloop van tijd vervuild. Door deze vervuiling zal het transport van het afvalwater gehinderd worden en neemt de kans op rioolverstoppingen toe. Regelmatig de werking controleren evenals het uitvoeren van preventieve rioolreinigingswerkzaamheden voorkomt nare gevolgen. De frequentie waarmee dat dient te geschieden is afhankelijk van het rioolsysteem en van het 'zelfreinigende vermogen' van het stelsel.
Vragen - Is er inzicht in de maximale gemiddelde vullingsgraad in de riolering? Zo ja hoe en wanneer is deze bepaald? - Is er inzicht in de ledigingstijd/verblijftijd in de riolering? Zo ja hoe en wanneer is deze bepaald? - Zijn er problemen doordat ledigingstijd/verblijftijd in (delen) van de rioolstelsels te hoog is? Zo ja waar?
Toelichting Dit is niet inzichtelijk. Dit wordt bepaald door wetterskip Fryslan. Hier zijn geen actuele gegevens van aangezien wetterskip Fryslân dit dynamisch beheerd. Zie BRP’s.
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Vragen - Is er een overzicht van de ledigingstijd/verblijftijd per deelgebied vrijverval riolering beschikbaar? Zo ja dan kan deze eventueel in het Excel werkblad verwerkt worden. - Hoe en wanneer is deze ledigingstijd bepaald (bron)? - Wat is de gemiddeld geconstateerde vervuilingsgraad (in percentage) bij de reiniging van het vrijvervalriool?
Toelichting Zie BRP’s.
Zie BRP’s. Dit hebben wij niet inzichtelijk.
Bedrijfszekerheid gemalen De rioolgemalen zijn een kritisch onderdeel binnen het rioleringsstelsel. Uitval van een rioolgemaal kan al snel leiden tot overlast en schade. Daarom is het noodzakelijk tijdig en adequaat te handelen in geval van een storing. Om de overlast en schade door uitval van een rioolgemaal te beperken is het zaak gemalen snel te kunnen voorzien van een reservepomp. Mocht een pomp om wat voor reden dan ook uitvallen dan is de werking spoedig weer gewaarborgd.
Vragen - Is er inzicht in het gemiddeld aantal storingen per gemaal (onderscheid in rioolgemalen en minigemalen)? Zo ja dan ontvangen wij graag een overzicht.
Toelichting Via ons telemetrie systeem hebben wij inzicht in de werking van onze rioolgemalen. De data en meldingen uit dit systeem helpen ons om voor de buitenwacht het systeem zonder overlast te laten functioneren. Deze meldingen kunnen we op delen in: ▪ Informatieve data en meldingen ▪ Data over herhaling in voor storingsmeldingen ▪ Niet urgente storingen ▪ Urgente stroringen Wij bewaken het functioneren op 2 manieren namelijk door data en meldingen op te delen in urgent, niet urgent, en een informatieve melding. En d.m.v. analyse trending gemaal over langere periode.
- Is er inzicht in de gemiddelde afhandeltijd bij storingen? - Hoeveel gemalen zijn voorzien van telemetrie? - Welke gemalen beschikken over een reservepomp?
- Zijn er aandachtspunten t.a.v. de bedrijfszekerheid van de gemalen, zo ja wat zijn deze?
Op jaarbasis is sprake van gemiddeld 61 urgente storingen, dit is gemiddeld 0,6 urgente storing/rioolgemaal. Bij de drukrioolgemalen bedraagt het aantal urgente storingen op jaarbasis circa 34 stuks; gemiddeld 0,1 urgente storing/drukrioolgemaal De afhandeltijd is maximaal 24 uur. Alle rioolgemalen zijn voorzien van telemetrie. De gemalen met een groter aanbod en waarvan uitval van een pomp sneller tot problemen kan leiden. Nee geen aandachtspunten.
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Afstroming Door zettingen in de bodem kan een riool naar verloop van tijd verzakken. Als deze zettingen onregelmatig plaats vinden wordt de afstroming belemmerd en ontstaat verloren berging. Door verloren berging zal eerder/vaker sprake zijn van overstortsituaties en een verhoogde belasting op de RWZI. Daarnaast is op de locaties met verloren berging het rioolstelsel meestal extra vuil wat kans op aantasting/beschadiging van het riool vergroot. Daarnaast kan een verminderde afstroming leiden tot stankoverlast voor de omgeving.
Vragen Hoe worden meldingen van stank geregistreerd en afgehandeld? Is een overzicht leverbaar met het aantal meldingen m.b.t. stank en de afhandeltijd?
Is er een overzicht van de verloren berging (in percentage) per deelgebied vrijverval riolering beschikbaar? Zo ja dan kan deze eventueel in het Excel werkblad verwerkt worden. Hoe en wanneer is deze verloren berging bepaald (bron)?
Toelichting Bewoners en ondernemers kunnen op verschillende manieren c.q. via verschillende kanalen melding doen (o.a. telefonisch, mail, internet, chat, social media, etc.). Ingekomen meldingen worden centraal geregistreerd. Het aantal stankmeldingen op jaarbasis varieert gemiddeld tussen 10-20 stuks. Verloren berging komt in de BRP’s naar voren.
In de diverse BRP’s/SSW’s
Technische staat Een rioolbuis zal na verloop van tijd slijten. Naast slijtage als gevolg van het dagelijks gebruik wordt de werking van de riolering ook beperkt door lekkende buisverbindingen, zettingen in de bodem of aantasting door in het riool aanwezige gassen. Zodra de afstroming, stabiliteit of waterdichtheid van het riool in gevaar is en hiermee de werking van het rioolstelsel wordt bedreigd moet ingegrepen worden.
Vragen N.v.t.: technische staat behandeld in hoofdstuk 6
Toelichting Via Rasmariant hebben wij in 2021 en 2023 een risicoanalyse uit laten voeren met betrekking tot: • lekkende buisverbindingen, • zettingen in de bodem, • of aantasting door in het riool aanwezige gassen, afstroming, stabiliteit of waterdichtheid.
Categorie: hemelwater Binnen de categorie hemelwater wordt onderscheid gemaakt in drie onderdelen. In de hemelwaterzorgplicht hebben perceeleigenaren nadrukkelijk een eigen verantwoordelijkheid bij de verwerking van hemelwater. De eigenaar dient het hemelwater op eigen perceel te verwerken door het in oppervlaktewater of in de bodem te brengen. Maar een perceeleigenaar kan niet altijd alles zelf regelen, bijvoorbeeld als er geen watergang in de buurt is of infiltratie in de bodem niet mogelijk is. Dan zal de gemeente een voorziening (bijvoorbeeld een riool) moeten aanbieden waarin het overtollig hemelwater kan worden afgevoerd. Wanneer de gemeente dit overtollig hemelwater overneemt moet voorkomen worden dat dit 'schone' water vervuild raakt (bijvoorbeeld door vermenging met afvalwater uit huishoudens en bedrijven). Hiertoe kan een gemeente een verordening opstellen met regels om dit te voorkomen. Maar ook in openbaar gebied moet vervuiling van het hemelwater voorkomen worden. Bewuste keuzes in het omgaan met overtollig hemelwater zijn dus noodzakelijk. Deze keuzes worden vastgelegd in het onderdeel "inzameling van overtollig hemelwater ".
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Het onderdeel "verwerking van overtollig hemelwater in riolen" heeft betrekking op de afvoercapaciteit van de riolen. Dit stelt in eerste instantie eisen aan de inrichting van de openbare ruimte. Deze moet zodanig zijn ingericht dat bij hevige neerslag het overtollig water eenvoudig en zonder overlast kan worden afgevoerd, al dan niet via de riolering. Vervolgens moeten de riolen voldoende groot gedimensioneerd zijn zodat het water goed afgevoerd kan worden. Maar ook betekent dit dat de buizen, putten, etc. in goede staat moeten verkeren. Regulier onderhoud en tijdige vervanging is daarbij noodzaak. Watergangen zijn van groot belang voor de aan- en afvoer van hemelwater. Bij gescheiden hemelwaterriolen wordt het ingezamelde hemelwater rechtstreeks in sloten en vijvers geloosd. Daarnaast lozen gemengde en verbeterd gescheiden hemelwaterriolen bij zware buien het overtollig water via de overstorten eveneens op de sloten en vijvers. Op deze wijze wordt voorkomen dat water op straat komt te staan. Watergangen maken dan ook onderdeel uit van het openbaar hemel- en ontwateringsstelsel. Om wateroverlast te voorkomen of op te lossen moeten er voldoende mogelijkheden voor waterberging zijn. Dit kan in watergangen maar ook in de openbare ruimte (bijvoorbeeld groenvoorzieningen).
Naast voldoende areaal aan oppervlaktewater is ook regulier onderhoud van de watergangen en bijbehorende oevervoorzieningen nodig om fluctuatiemogelijkheden in het waterpeil te behouden en controleren. Deze keuzes worden vastgelegd in het onderdeel "verwerking van overtollig hemelwater in de openbare ruimte".
Onderdeel: Inzameling van overtollig hemelwater Inzameling in openbaar gebied Bij zware buien kunnen de gemengde riolen overlopen. Dan komt er behalve hemelwater ook vies afvalwater in vijvers of sloten terecht. Dat kan tot milieuvervuiling leiden. Om de kans hierop te verminderen is het gewenst het hemelwater wat van schone verharde oppervlakken afstroomt niet te vermengen met het vuile afvalwater.
Vragen - Wat is het beleid in openbaar gebied ten aanzien van scheiden van waterstromen bij nieuwbouw? Wordt er bijvoorbeeld altijd een rioolvoorziening aangelegd voor afvoer van hemelwater of kan de straat deze voorziening ook vormen?
- Wat is het beleid in openbaar gebied ten aanzien van scheiden van waterstromen bij bestaande bebouwing? Wordt bijvoorbeeld bij rioolvervanging altijd afgekoppeld of alleen tenzij dit doelmatig is?
Toelichting Wij hebben een aantal wijken waar bovengronds is afgekoppeld. Dit is niet wenselijk i.v.m. wateroverlast in tuinen, gladheid bij vorst of groene aanslag. In nieuwbouwwijken wordt het water altijd gescheiden afgevoerd. Hemelwater via het riool of de watergang. Als er een regenwaterriool aangebracht wordt, dan wordt de straat sowieso afgekoppeld, daarnaast proberen wij altijd één voorste regenwaterpijp van het aanliggende pand aan te sluiten op het regenwaterriool.
Inzameling bij particulieren Vanuit de Waterwet zijn particulieren in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor het omgaan met vrijkomend water op hun eigen perceel. Pas wanneer de particulier redelijkerwijs niet in staat is dit hemelwater op eigen terrein te verwerken dan heeft de gemeente de zorg voor een doelmatige inzameling en verwerking van het afvloeiend hemelwater.
Vragen - Op welke wijze wordt de burger gestimuleerd om hemelwater af te koppelen op eigen terrein (bijvoorbeeld subsidie)? Graag onderscheid in nieuwbouw en in bestaand stedelijk gebied. - Wordt de burger ook verplicht om op eigen terrein hemelwater af te koppelen? - Is dit ook formeel vastgelegd (in bijvoorbeeld een hemelwaterverordening)? - Indien sprake is van een hemelwaterverordening wat zijn dan de criteria (overgang, techniek, locaties, etc.)?
Toelichting Middels een subsidie voor het afkoppelen van regenwater van de gemeentelijke riolering.
Niet verplicht, misschien is het wel goed om een hemelwaterverordening te laten onderzoeken. Nee, dit is niet formeel vastgelegd. Er is nog geen hemelwaterverordening.
Water en Rioleringsprogramma Waadhoeke 2026-2030 projectnummer 0491332.100 21 juli 2025 revisie 02
Gebruik van de aansluitingen Ondanks de vele voordelen heeft afkoppelen van verhard oppervlak ook nadelen. Het grootste nadeel is de gevoeligheid voor eventuele verontreiniging van de bodem of oppervlaktewater door incorrect ontwerp, aanleg, beheer of gebruik van het hemelwatersysteem. Factoren die de gevoeligheid bepalen zijn onder andere: - verkeerde aansluitingen tussen het afval- en hemelwaterriool - verontreiniging van de oppervlakken door uitlogende materialen, verkeer, zwerfvuil etc; - gebruik van verontreinigende stoffen zoals (gladheid)bestrijdingsmiddelen, autowasmiddelen - illegale lozingen zoals motorolie en frituurvet - calamiteiten zoals brand en verkeersongelukken
Vragen - Is in beleid vastgelegd hoe wordt voorkomen dat schadelijke stoffen (bijvoorbeeld zware metalen) niet in het hemelwaterstelsel terecht komen. Zo ja, wat houdt dit beleid in en hoe wordt dit beleid gehandhaafd? - Wat is het beleid ten aanzien van onkruidbestrijding? Op welke wijze wordt de bestrijding (na)bij de hemelwaterstelsels vorm gegeven? - Hoe worden foutieve aansluitingen bij de aanleg van nieuwe riolering en de vervanging van bestaande riolering voorkomen? - Is er sprake van rioolvreemd water? (afvalwater aangesloten op een hemelwaterstelsel) Zo ja waar?