Bijlage 1 - Berap II 2025
Tekst van het document
Toelichting
Er wordt een nieuw beleidskader vastgesteld, met als doel schulddienstverlening en vroegsignalering en met name de samenhang daartussen te versterken. Continueren van het Brede Kindpakket om kinderen mee te laten doen aan sport, cultuur en educatie en zorgen voor nog meer bekendheid en gebruik daarvan. Voortzetten van het Participatiefonds voor volwassenen.
53
Gemeente Waadhoeke
Status Status Inwoners zijn sociaal zelfredzaam Berap I Berap II
Toelichting
Subsidiëren van bereikbare collectieve voorzieningen voor het vergroten van (basis)vaardigheden van kwetsbare inwoners, zoals taalvaardigheid en digitale vaardigheid. Status Status Maatschappelijke uitsluiting door schuldenproblematiek Berap I Berap voorkomen II
Toelichting
Naar aanleiding van de evaluatie naar de aanpak van Vroegsignalering in 2023 willen we in 2024 vroegsignalering verder verbeteren. Onder meer door een effectieve koppeling tussen vroegsignalering en schulddienstverlening. We actualiseren het schulddienstverleningsbeleid in het kader van het beleidsprogramma Bestaanszekerheid 2024 – 2028. We continueren het brede Kindpakket om kinderen mee te laten doen aan sport, cultuur en educatie en zorgen voor nog méér bekendheid en gebruik daarvan. We zetten ook het Participatiefonds voor volwassenen voort. Status Status Armoede voorkomen, bestrijden en verzachten, zowel in enge Berap I Berap (tekort aan financiële middelen) als in brede (sociale uitsluiting) II zin Het beleidskader Bestaanszekerheid (2024) wordt geïmplementeerd en uitgevoerd op basis van een Uitvoeringsprogramma.
Toelichting
Beleidsplan wordt uitgevoerd; verschillende onderdelen in voorbereiding of reeds in uitvoering (bijv. Zorgverzekering op maat, evaluatie minimaregeling, beleidsplan schuldhulpverlening, menstruatie-uitgiftepunten, jeugdeducatiefonds). Integraal uitvoeringsprogramma volgt nog.
54
Gemeente Waadhoeke
Status Status Een betere afstemming tussen vraag en aanbod op de Berap I Berap arbeidsmarkt door te investeren in mensen II
Toelichting
Er komt een goede aansluiting op het Sociaal Economisch Actieprogramma (SEAP) ten behoeve van o.a. uitstromers uit het Pro/Vso onderwijs. Meer inwoners worden succesvol en duurzaam uitkeringsonafhankelijk door de samenwerking tussen het Werkleerbedrijf en de Dienst SoZaWe in de lijn van de Businesscase Werkleerbedrijf (2022). Effectmonitoring van het instrumentarium Breed Offensief 2023 (om meer mensen met een arbeidsbeperking bij de arbeidsmarkt te betrekken) en proactieve inzet hiervan. Het SEAP initieert werk(leer)carrousels waar inwoners met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt zich kunnen kwalificeren voor een kansberoep in de regio.
55
Gemeente Waadhoeke
Samenleving Wat willen we bereiken?
56
Gemeente Waadhoeke
Wat gaan wij daarvoor doen? Status Status Inwoners van Waadhoeke kijken naar elkaar om Berap I Berap II
Toelichting
We sluiten vanuit de WMO aan bij het Gezond en Actief Leven Akkoord Waadhoeke (GALA) en het Fries Integraal Zorgakkoord (FrIza), met name op het vlak van mentale weerbaarheid en GGZ. De startnotitie sociale basis wordt uitgewerkt in een beleidsadvies samen met de startnotitie accommodatiebeleid. Uitvoeren van het mantelzorgbeleid 2021 tot en met 2025. Senioren (en 'nieuwe senioren') stimuleren en bewust maken van hun mogelijkheden om langer zelfstandig te wonen. Hiervoor wordt begin 2025 een plan opgesteld. Status Status Er is een thuis voor iedereen Berap I Berap II
Toelichting
Uitvoeren van het convenant Weer Thuis waarbij het transferpunt wordt doorontwikkeld in verband met de nieuwe regionale urgentieverordening. Het transferpunt is momenteel een bemiddelende organisatie voor mensen die uit Beschermd wonen of maatschap Opstellen van de per 2025 verplichte huisvestingsverordening voor Wetgevingstraject is vertraagd; controversieel verklaard. Raad is urgent-woningzoekenden. hierover geïnformeerd via een raadsmemo. Opstellen van de kadernota Aanpak Dakloosheid (voorheen regiovisie Maatschappelijke Opvang, SDF).
Zie opmerking bij regiovisie maatschappelijke opvang (aanpak dakloosheid is nieuwe definitie).
Starten met een nieuwe inkoop Beschermd Wonen. Aan de Woonvisie (Programma 9) bijdragen met een addendum Wonen en Zorg.
57
Gemeente Waadhoeke
Besluitvormingsproces m.b.t. een crisis-bed, dat kan worden ingezet voor acute zorg en ondersteuning, zoals respijtzorg. Status Status Initiatieven van inwoners ondersteunen we Berap I Berap II
Toelichting
Dorpen- en wijkencoördinatoren inzetten. Initiatieven subsidiëren vanuit het dorpen- en wijkenfonds. Het inzetten van dorps- en wijkbudgetten. Initiatieven behandelen volgens het nieuwe initiatievenproces. Status Status Thuis is het veilig Berap I Berap II
Toelichting
De meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling bij de De activiteiten starten in 2026. Keuze is om eerst beleid Huiselijk lokale professionals (medewerkers op scholen, kinderopvang, bij de geweld en Kindermishandeling te actualiseren. Daarmee is er een basis politie en de gemeente) meer onder de aandacht brengen door voor de uitvoering. middel van voorlichting en/of training. Uitvoeren van het Fries actieplan voor aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Status Status Iedereen doet mee Berap I Berap II
Toelichting
Er wordt onderzoek gedaan of en hoe het aanbod van algemene voor iedereen toegankelijke voorzieningen kan worden uitgebreid om zodoende dure maatwerkvoorzieningen te verminderen. Er wordt uitvoering gegeven aan het convenant Weer Thuis Er wordt een regiovisie Maatschappelijke Opvang gemaakt vanuit Sociaal Domein Fryslân. Hierbij is een belangrijk punt dat er gekeken wordt naar opvang nabij de eigen omgeving. 58
SDF adviseert deelnemende gemeenten geen regiovisie vast te stellen. SDF informeert colleges en raden hierover in het 4e kwartaal van 2025.
Gemeente Waadhoeke
Er wordt uitvoering gegeven aan de regiovisie Beschermd Wonen. De kanteling wordt doorgevoerd naar beschermd thuis. Er wordt een plan ontwikkeld voor de komende jaren waarbij ondersteuning zonder indicatie gestalte krijgt. Het gaat hierbij om de waakvlamfunctie. Deze ondersteuning richt zich op mensen met psychische en/of (licht) verstandelijke beperkingen. We willen dat inwoners en de gemeente in goed vertrouwen met elkaar samenwerken om tot passende oplossingen te komen en inwoners meer bewust laten worden van hun eigen mogelijkheden en hun leefomgeving. Senioren (en “nieuwe senioren”) bewust maken van hun eigen kracht, mogelijkheden en verantwoordelijkheden welke bijdragen aan langer zelfstandig wonen. Component zorg wordt toegevoegd aan de woonvisie. Status Status Alle inwoners hebben de kans om mee te doen Berap I Berap II
Toelichting
Uitvoering geven aan de Uitvoeringsagenda Diversiteit en Inclusie 2023-2025. Voortzetting van de pilot Sport en Cultuur. Het project inkoop begeleiding en dagactiviteiten wordt uitgevoerd om ervoor te zorgen dat de ondersteuning goed aansluit bij de veranderende behoeften van verschillende doelgroepen en duurzaam en toekomstbestendig is. Ontwikkelen van een waakvlamfunctie/nazorg voor ondersteuning zonder indicatie voor mensen met psychische en/of (licht) verstandelijke beperkingen.
59
Gemeente Waadhoeke
Vanuit het dorpen- en wijkenfonds faciliteren wij initiatieven van onderop, die bijdragen aan de participatie en sociale cohesie in onze dorpen en wijken. Bestaande subsidierelaties voortzetten in het voorliggend veld op het gebied van welzijn en sport. Status Status Er is een effectief discriminatiebeleid Berap I Berap II
Toelichting
De maatregelen uit de Uitvoeringsagenda Inclusie en Diversiteit 2023-2025 uitvoeren door inzet van een inclusiecoördinator. Prioritering van die maatregelen vindt plaats op basis van actualiteit en input vanuit ketenpartners. Werken aan (h)erkenning, kennis en bewustwording omtrent discriminatie en racisme met behulp van een publiekscampagne. Er wordt een halfjaarlijks themaoverleg georganiseerd om de voortgang van de uitvoeringsagenda te monitoren.
60
In 2025 wordt hier invulling aan gegeven door structureel overleg en afstemming met externe partners. Q1 2026 zal een themabijeenkomst worden georganiseerd.
Gemeente Waadhoeke
Jeugd Wat willen we bereiken?
61
Gemeente Waadhoeke
Wat gaan wij daarvoor doen? Status Status Een integrale aanpak van de zorg met het onderwijs Berap I Berap II
Toelichting
Status Status Problemen voorkomen en op tijd signaleren Berap I Berap II
Toelichting
Versterken eigen kracht en samenkracht via de samenwerking met informele steun(figuren). Vanuit bestaande relaties versterken we het gewone leven van jeugdigen. Het Regionale Uitvoeringsplan Zorg en Onderwijs 2023, opgesteld op basis van de Regiovisie Jeugd, Waadhoeke-bestendig maken door een goede samenwerking met de ketenpartners. Het jeugddomein is onlosmakelijk verbonden met het gemeentelijke sociaal domein en het brede sociaal domein. We benaderen de “problematiek” vanuit meerdere invalshoeken en we voorkomen zwaardere zorg. Gebiedsteams zijn aanwezig op meerdere vindplaatsen zoals bijvoorbeeld scholen. Het zorglandschap voor de jeugd is inzichtelijk waarbij we gebruik maken van de beschikbaarheidswijzer van SDF die in 2025 verbeterd wordt. Meer inwoners worden gestimuleerd gebruik te maken van de dienstverlening van HomeStart (Humanitas). Homestart biedt laagdrempelige gezinscoaching aan, gericht op het vergroten van competenties van ouders om kinderen te begeleiden in schoolloopbaan
62
Gemeente Waadhoeke
Met de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 als richtinggevend kader ontwikkelen we gebiedsteams met voldoende kennis en expertise. Er wordt gewerkt aan een goede verbinding met huisartsen, specialistische zorg en andere lokale voorzieningen. Gebiedsteams verlenen toegang tot jeugdhulp en bieden waar nodig zelf lichte ondersteuning en hulp. Vanuit de gebiedsteams verstevigt de kwaliteitsadviseur de basis voor de uitvoering in het sociaal domein en de procesregisseur bewaakt de doelmatigheid van de in te zetten jeugdhulp. Status Status Preventie en vroegsignalering Berap I Berap II
Toelichting
De verscherpte inkoop van specialistische jeugdhulp geeft aanleiding om te volgen of er in 2024 leemtes in het preventieve aanbod ontstaan. De algemeen toegankelijke voorzieningen moeten aan de voorkant een voldoende sterke sociale basis vormen. We onderzoeken of de inzet van gebiedsteam medewerkers op de scholen hieraan bijdraagt. Status Status Het tijdig bieden van de juiste hulp op maat Berap I Berap II
Toelichting
De basis in gebiedsteams is op orde zodat het gebiedsteam kan werken volgens het ordeningsprincipe voor het bepalen van de zorgzwaarte. De Hervormingsagenda en Uitvoeringsagenda Jeugd zijn leidend. We leggen het accent op het normaliseren bij inzet van hulp. We monitoren de uitvoering van de Jeugdwet en maken duidelijk waar verbetering nodig is.
63
Gemeente Waadhoeke
Status Status Jongeren zijn psychisch gezond en weerbaar, en hebben een Berap I Berap veilige, toegankelijke plek waar ze elkaar kunnen ontmoeten II
Toelichting
In 2025 is er een regietafel Jeugd actief met als doel de ketenaanpak te evalueren en bij te sturen. Daarnaast is er een ketenoverleg waarin wordt afgestemd over uit te voeren interventies en werkafspraken. Wat zijn de financiële afwijkingen? 21 Doorbetaling WSW Het Wsw deel uit de integratie uitkering Participatie wordt doorbetaald aan de Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West. Via de meicirculaire 2025 is € 392.004 extra beschikbaar gesteld voor de Wsw (zie ook algemene dekkingsmiddelen/gemeentefonds), voor: - regulier WSW loon- en prijscompensatie; - Compensatie voor de afschaffing van het lage-inkomensvoordeel (LIV) in de sociale werkvoorziening (inclusief compensatie voor de vertraging van de invoer van de Wet vereenvoudiging banenafspraak). 22 Mantelzorg De lasten voor mantelzorg worden dit jaar niet volledig uitgegeven omdat er achterstand is in de uitvoering. Voor 2025 kan € 35.000 vrijvallen. 23 Inburgering Binnen de Z-route volgen statushouders 800 uur aan taalstages en modules om wegwijs te worden in Nederland. Waar de Z-route in 2024 bestond uit 21 deelnemers zijn er op dit moment inmiddels 45 deelnemers. Er is dus sprake van een verdubbeling van het aantal deelnemers. Daarnaast is het aantal nareizigers in het afgelopen jaar behoorlijk toegenomen, die maatschappelijke begeleiding nodig hebben. De verwachting is dat dit aantal dit jaar nog oploopt tot 70.
Connexa heeft op 12 september 2025 een aanvullende subsidieaanvraag van afgerond € 35.000 ingediend, om de dienstverlening op peil te kunnen houden, waardoor alle statushouders een goede kwaliteit van onderwijs en maatschappelijke begeleiding kunnen ontvangen. De hogere subsidie wordt gedekt ten laste van de specifieke uitkering inburgering. 24 De Dienst Noardwest Fryslân (definitieve jaarrekening 2024) De definitieve jaarstukken 2024 van de Dienst tonen een aanvullende bijdrage voor Waadhoeke van afgerond € 400.000. Voorgesteld wordt het nadeel van afgerond € 400.000 te verwerken op de post "Inkomen" overeenkomstig de werkwijze van voorgaande jaren en te verrekenen met de bestemmingsreserve sociaal domein (zie hoofdstuk Algemene Dekkingsmiddelen). De jaarstukken 2024 van de Dienst zijn behandeld in de raad van 16 oktober 2025.
64
Gemeente Waadhoeke
25 De Dienst Noardwest Fryslân (Burap II 2025) Op 2 oktober is de tweede rapportage over de periode januari t/m juni 2025 ontvangen. Wij stellen voor de begroting aan te passen aan de nieuwe prognose. De prognoses uit deze rapportage laten een nadeel zien van afgerond 877.000. Er zijn al 2 budgetten beschikbaar in de gemeentelijke begroting, nl € 300.000 Pilot Groeituin en € 30.000 alleenverdienersproblematiek, die een deel van dit nadeel opvangen. Daarnaast kunnen de specifieke uitkeringen inburgering en Oekraïners worden bijgesteld. Al met al resulteert dit in hogere lasten van € 754.402 en hogere baten van € 186.570. Per saldo moet er dus een nadeel van € 567.832 worden verwerkt, wat gedekt wordt ten laste van de bestemmingsreserve Sociaal domein (zie hoofdstuk Algemene Dekkingsmiddelen). Kort weergegeven gaat het om de volgende afwijkingen binnen de verschillende onderdelen: Programma Inkomen Het programma Inkomen laat een voordeel zien van afgerond € 10.000. Dit wordt veroorzaakt door dat het gemiddeld aantal inwoners met een bijstandsuitkering in het eerste halfjaar van 2025 met 1,12% is gestegen. De inning eigen bijdragen van Oekraïners is succesvol geïmplementeerd. Deze baat was niet begroot (voordeel € 170.000), maar wordt verrekend met de specifieke uitkering opvang Oekraïners die van het Rijk wordt ontvangen. Dit levert dus geen voordeel op.
Programma Werk en Participatie Het programma Werk en Participatie laat een nadeel zien van afgerond € 63.000. De lasten voor inburgering zijn € 166.000 hoger, wat is te verklaren door de hogere instroom in het tweede kwartaal 2025 door o.a. gezinsherenigingen. Deze hogere lasten worden gedekt door de hogere specifieke uitkering inburgering. De lasten re-integratie zijn gestegen, doordat het budget nog niet was geactualiseerd met de samenwerkingsovereenkomst 2025 met Pastiel. Programma Armoedebestrijding Het programma armoedebestrijding laat een voordeel zien van afgerond € 27.000 door hogere baten debiteuren bijzondere bijstand. Programma WMO Het programma WMO laat een voordeel zien van afgerond € 126.000, wat wordt veroorzaakt door lagere lasten voor individuele begeleiding en dagactiviteiten. Programma Jeugd Het programma Jeugd laat een nadeel zien van afgerond € 576.000. Dit is een nadeel ten opzichte van het begrote bedrag inclusief taakstelling van € 400.000. De taakstelling wordt dus niet gehaald. De overschrijding heeft verschillende oorzaken. De vraag naar lokale inkoopcontracten voor ambulante
65
Gemeente Waadhoeke
jeugdhulp en verblijf is gestegen. Dit betreft inkoopcontracten die niet door SDF zijn ingekocht, en betreft dus een niet-dekkend zorglandschap. Voor deze lokale contracten wordt goed onderhandeld en aansluiting gezocht bij de tarieven van wél ingekochte producten. Bij de dagopvang regionaal (ambulante jeugdhulp) is een tariefcorrectie door SDF doorgevoerd over de jaren 2024 en 2025 die niet was begroot. De jeugdhulp ambulant landelijk toont hogere kosten door de instroom van een cliënt met een intensief en kostbaar zorgprofiel. Ook de jeugdreclassering laat een hogere instroom zien. Bedrijfsvoering De bedrijfsvoeringlasten laten een voordeel zien van afgerond € 77.000. De Dienst ontvangt meer baten, dit bestaat voornamelijk uit rente-inkomsten, een hogere dekking van salariskosten vanuit het programma Participatie en doordat gemeenten hebben gecompenseerd voor de gemaakte kosten voor de implementatie Eigen bijdragen Oekraïners. 26 BUIG 2025 (definitieve BUIG middelen 2025) De definitieve BUIG-middelen voor 2025 zijn op 30 september gepubliceerd. Deze komen € 743.990 lager uit dan begroot. Voor deze lagere ontvangst wordt een zelfde bedrag onttrokken aan de bestemmingsreserve Sociaal domein (zie hoofdstuk Algemene Dekkingsmiddelen). Voorstel begrotingswijziging Nr. 21
Onderwerp Meicirculaire 2025 - doorbetaling WSW
I/S Lasten Baten I -392.004
22
Mantelzorg
I
35.000
23
Inburgering
I
-35.000
24
Dienst Noardwest Fryslân (definitieve jaarrekening 2024)
I
-400.000
25
Dienst Noardwest Fryslân (Burap II 2025)
I
-754.402
26
BUIG 2025 (definitieve BUIG middelen 2025)
I
66
35.000 186.570 -743.990
Gemeente Waadhoeke
Voortgang incidentele budgetten De incidentele budgetten voor de uitvoering van de toeslagenaffaire, het gebiedsteam op school en de vroegsignalering schulden zijn toegevoegd aan de personeelsbegroting van het gebiedsteam. Minder meerkosten Jeugdwet Dit budget betreft de incidentele inzet procesregisseur en kwaliteitsadviseur bij het gebiedsteam. Beide functies worden ingezet vanaf 1 januari 2025. De inzet is gericht op het verder vormgeven van de processen en werkinstructies en toe te werken naar implementatie en borging. Begroting 295.000
Inhuur procesregisseur en een kwaliteitsadviseur
Besteding 190.932
Restant 104.068
Infrastructuur sociaal ontwikkelbedrijf In 2024 is deze incidentele bijdrage van het rijk ontvangen. Dit betreft eenmalige middelen infrastructuur sociaal ontwikkelbedrijf die zijn ontvangen met de meicriculaire gemeentefonds 2024. De deelnemende gemeenten in de GR Fryslân-West bepalen samen met de GR Fryslân-West de komende tijd het proces rondom de besteding van deze middelen. Het plan is nog niet gereed. Begroting 196.504
Infrastructuur sociaal ontwikkelbedrijf
Besteding -
Restant 196.504
Besteding 375.705
Restant -40.868
Pilot Groeituin Er lijkt sprake van een nadeel van € 75.705 op de kosten van de Groeituin. Er is inmiddels een creditnota ontvangen. Begroting 334.837
Pilot Groeituin jaarschijf 2025
Bijdrage verduurzaming en renovatie dorpshuis Yn' e Mande Wjelsryp Dorpshuis Yn’e Mande in Wjelsryp heeft in 2025 een subsidieaanvraag ingediend bij het Dorpshuizenfonds welke is gehonoreerd. In het voorjaar van 2026 start de verduurzaming en renovatie, die naar verwachting in november 2026 zal worden afgerond. Begroting 366.643
Bijdrage verduurzaming en renovatie dorpshuis Yn' e Mande Wjelsryp
67
Besteding
Restant 366.643
Gemeente Waadhoeke
Programma 8 Volksgezondheid en Milieu Volksgezondheid Wat willen we bereiken?
68
Gemeente Waadhoeke
Wat gaan wij daarvoor doen? Status Status Iedereen heeft de kans om zo gezond mogelijk te leven en de best Toelichting Berap I Berap mogelijke gezondheid te ervaren II Sport, beweging en een gezonde leefstijl stimuleren en faciliteren. Een gezonde leefstijl bevorderen bij kinderen en jongeren door het aanstellen van een JOGG-regisseur. Het vergroten van zelfmanagement en gezondheidsvaardigheden door middel van ondersteuning van programma's op het gebied van lezen, rekenen en digitale vaardigheden, bijvoorbeeld via het Digi-taalhuis. De toegankelijkheid van het sportaanbod vergroten en werken aan een sociaal veilig en inclusief sportklimaat door de inzet van de verenigingsondersteuner en het inclusieve sportaanbod. Inzetten op een rookvrije generatie. Hiervoor gaan we het aantal rookvrije locaties uitbreiden met name bij kinderopvanglocaties, scholen en sportaccommodaties. Er is een netwerksamenwerking rondom alcoholproblematiek met daarbij specifieke aandacht voor vroegsignalering. Status Status Alle Waadhoekers kunnen vitaal ouder worden en een Berap I Berap betekenisvol leven leiden II
Toelichting
Sport en beweegparticipatie van ouderen vergroten door het uitbreiden van het beweegaanbod. Op basis van het wettelijke kader breiden we het aanbod van valpreventie uit. Onze inwoners kunnen zo lang mogelijk thuis blijven wonen door inzet van interventies gericht op (het vergroten) van vitaliteit, veerkracht en lichamelijke activiteiten, zoals Sociaal Vitaal.
69
Gemeente Waadhoeke
Er is passend en laagdrempelig aanbod om eenzaamheid te voorkomen of te verminderen. Dag!enDoen! is hiervan een voorbeeld. Ook de inzet van Welzijn op Recept kan bijdragen aan het verminderen van eenzaamheid. Participatie van ouderen bevorderen om zingeving en veerkracht te vergroten door inzet van bestaande subsidierelaties in het maatschappelijk veld. Waadhoeke is een dementievriendelijke gemeente. We brengen hiervoor onder andere de training 'Goed omgaan met dementie' zowel intern als extern onder de aandacht. Conform het mantelzorgbeleid 2023-2024 ondersteunen we (jonge) mantelzorgers. Status Status In Waadhoeke heeft iedereen de kans om mentaal gezond op te Berap I Berap groeien, te wonen en te werken II
Toelichting
Er is laagdrempelig (mentaal) zorg- en ondersteuningsaanbod. Een blijvende inzet voor het vergroten van de weerbaarheid en veerkracht, specifiek voor jongeren door de inzet van rots & water trainingen, KIES-trainingen, het meidenwerk en voorlichting over sexting en grooming. Er wordt onderzocht of 'STORM-aanpak' een passende interventie De STORM-aanpak maakt onderdeel uit van het Frieslandbrede is ten behoeve van suïcide preventie. transformatieplan mentale gezondheid en veerkracht. Het college heeft in april ingestemd met de inhoudelijke lijn van dat plan. Indien de transformatieaanvraag mentale gezondheid wordt gehonoreerd (i.h.k.v. FrIZA), dan kunnen er transformatiegelden vrijkomen, o.a. voor de uitvoering van STORM. Dit proces moet eerst afgewacht worden.
70
Gemeente Waadhoeke
Status Status De leefomgeving van Waadhoeke is zo ingericht dat gezond leven Toelichting Berap I Berap gemakkelijk is, het biedt gelegenheid tot meedoen en II ontmoeting. Inwoners voelen zich er prettig en verbonden met elkaar Er wordt gewerkt aan een omgeving die uitnodigt tot bewegen, (buiten)spelen en ontmoeten. Met de invoering van de Omgevingswet is gezondheid een vast en belangrijk onderdeel geworden bij de belangenafweging in ruimtelijk beleid. Inzet op een rookvrije omgeving. Met de inzet van onder andere 'Voel je Goed! stimuleren gezond voedselaanbod. Er is een lokale aanpak omtrent gezondheidsverschillen. We passen daarvoor gezondheidsbevordering via de leefomgeving met voorrang toe in dorpen en wijken met gezondheidsachterstanden.
71
Gemeente Waadhoeke
Milieu Wat willen we bereiken?
Wat gaan wij daarvoor doen? Status Status Door het jaar heen verbruiken we niet meer energie dan we zelf Berap I Berap duurzaam opwekken (energieneutraal in 2040) II
72
Toelichting
Gemeente Waadhoeke
Inwoners met een woning met een WOZ-waarde beneden het gemeentelijk gemiddelde en een energielabel D, E, F of G kunnen een subsidie aanvragen voor verduurzamingsmaatregelen. Eigenaar-bewoners kunnen een subsidie aanvragen waarmee een energieadvies (deels) vergoed kunnen krijgen. Naast een maatwerkadvies, een luchtdichtheidsadvies en een warmtescan, is er ook de mogelijkheid om een ecologische quickscan deels bekostigd Starten met een bronnenonderzoek om inzichtelijk te krijgen welke strategische warmtebronnen er in de regio Waadhoeke/Harlingen zijn, die gebruikt kunnen worden als basis voor de nieuwe versie van de Transitie Visie Warmte. Starten met het gebiedsontwikkelingsproces Klimaatlandschap naar aanleiding van de onderzoeksresultaten waar de raad mee heeft ingestemd. Met de Duurzaamheidslening en met de Verzilverlening ondersteunen we inwoners met het verduurzamen van hun woning. Het energieloket van de gemeente (website Waadhoeke) wordt, door de structurele middelen vanuit het rijk, de plek waar inwoners informatie kunnen inwinnen en subsidies en leningen kunnen aanvragen voor het verduurzamen van hun woning. Status Status De huidige ecologische waarden in stand houden of - daar waar Toelichting Berap I Berap het kansrijk is - herstellen of versterken. Waadhoeke streeft naar II een eigen ecologische hoofdstructuur.
In kernen een gedeelte van het traditioneel gazonbeheer omvormen naar extensief gazonbeheer. In 2025 blijven we dit doen op die plekken waar vanuit de evaluatie in 2024 nut en noodzaak wordt aangetoond.
73
Gemeente Waadhoeke
Maaien en afvoeren in het kader van circulair bermbeheer (gras en hekkelspecie). Het areaal aan gras dat afgevoerd is en voor circulair bermbeheer ingezet kan worden is toegenomen. In 2025 blijven we dit doen, waar nodig wordt het proces en de hoev Doorgaan met het opwaarderen van gemeentelijke groene reststromen (bladeren en takken etc.) tot organische meststof en inzetten bij eigen beheer en onderhoud (rozenperken etc.). Verkennen welke taluds ecologisch beheerd kunnen worden. Ook in 2025 worden er taluds (met name naast sloten en indien met beschikbaar materieel mogelijk) zo min mogelijk geklepeld en blijven delen vegetatie tussen maairondes door staan. Op de bolw Meer aandacht voor kleinschalige wensen van inwoners ten behoeve van biodiversiteit. In het groenbeheerplan is (beperkt) financiële ruimte beschikbaar om aan kleine wensen van inwoners die passen binnen de gemeentelijke wensen te voldoen. Zo worden We geven uitvoering aan de actiepunten van het Biodiversiteitsactieplan (BAP) en vanaf 2025 aan de acties van de nog vast te stellen geactualiseerde duurzaamheidsagenda. Status Status Maximale inzet op verbeteren van afvalscheiding, Berap I Berap bewustwording, afvalpreventie, verwerking en II hergebruik/circulaire economie
Het BAP is geïntegreerd in de duurzaamheidsagenda. De uitvoering van de projecten loopt volgens plan. Alleen het project voor de natuurwaardenkaart start later dan gepland. Toelichting
Deelnemen aan de zwerfafvalcampagne 'Friesland Schoon'. Het periodiek monitoren van de aanwezigheid van zwerfafval in gebieden. Met twee voorbeeldlocaties meedoen aan de opdrachtgeversaanpak voor circulair bouwen. De samenwerking uitbreiden met de landbouw voor lokaal hoogwaardig (her)gebruik van groene reststromen. Aansluiten bij nieuwe circulaire grondstoffenketens.
74
Gemeente Waadhoeke
Analyses doen naar de samenstelling van het restafval uit huishoudens. Meedoen aan de bewustwordingscampagne 'Samen Halen We Alles Eruit'. Inzetten op de optimalisatie van gescheiden inzameling. Deelnemen en uitvoering geven aan de ambities van de vereniging Circulair Fryslân. Status Status Ons donker buitengebied behouden en versterken Berap I Berap II
Toelichting
Vervangen van bestaande verlichting op een aantal kerken in Waadhoeke en zorgen dat deze milieuvriendelijk zijn. Doorgaan met het versterken van de beleving van donkerte en het bewustzijn van deze waarde, bij onze inwoners, bedrijven en de eigen medewerkers. Zo sluiten we ons aan bij de ‘Nacht van de nacht’. We verspreiden informatie over het initiatief via o In gesprek gaan met lichtbroneigenaren over bestaand licht en sluiten ons aan bij aanvragen om lichthinder te voorkomen met nieuwe verlichting. Het goede voorbeeld geven door het gemeentelijk gemeentelijke lichtvervuiling te voorkomen. Status Status Onze bodem en ondergrond beheren, beschermen en benutten. Berap I Berap II
Toelichting
Actualiseren van de Nota Bodembeheer en Bodemkwaliteitskaart. De coördinatie van dit proces ligt bij de Omgevingsdienst (FUMO) in opdracht van de deelnemende Friese gemeenten. Het proces heeft enige vertraging opgelopen vanwege het ontbreken van benodigde kwaliteitsdata. In overleg met deelnemende gemeenten worden de verschillende opties onderzocht.
75
Gemeente Waadhoeke
Registeren van nieuwe bodemkwaliteitsinformatie en actualiseren van de informatievoorziening in het Bodeminformatiesysteem (shared service). We zijn actief partner van Salta: Kenniscluster Verzilting. Onderzoek doen naar en monitoren van de vitaliteit van de landbouwbodem (incl. Bodemleven). Wat zijn de financiële afwijkingen? 27 Veiligheidsregio Fryslân (VRF) De jaarrekening 2024 van de VRF heeft geresulteerd in een voordelig saldo op met name het programma Gezondheid. Dit is eenmalig meevaller van € 28.159. 28 Kosten juridische ondersteuning Door de toename van het aantal vergunningen is er ook een toename in het aantal bezwaar- en beroepszaken. Niet al deze zaken kunnen worden uitgevoerd door de juridische medewerkers bij V&VTH. Hierdoor wordt extra hulp ingeschakeld via onze 'huis'-advocaat. De extra kosten bedragen € 55.000. Voorstel begrotingswijziging Nr. 27
Onderwerp Veiligheidsregio Fryslan (VRF)
I/S Lasten Baten I 28.159
28
Kosten juridische ondersteuning
I
76
-55.000
Gemeente Waadhoeke
Voortgang incidentele budgetten Actualisatie duurzaamheidsagenda Het budget is bestemd voor: € 45.000 voor kruidenrijke akkerlanden voor 2025, 2026 en 2027 € 90.000 voor subsidiëring boerenerven in het groen € 20.000 voor onderzoek Diftar-systeem (rapport is opgeleverd) € 60.000 voor ontwikkelen natuurkaart Waadhoeke Inmiddels is er € 15.000 aan Stichting Urgenda verstrekt voor kruidenrijke akkerlanden en € 8.976 aan onderzoekskosten Diftar-systeem gemaakt. Najaar 2025 zal € 60.000 naar Landschapsbeheer Friesland gaan voor boerenerven in het groen ofwel uitvoering landschapsprojecten. Het ontwikkelen van de natuurkaart Waadhoeke loopt achter op de planning.
Actualisatie duurzaamheidsagenda
Begroting 215.000
Besteding 23.976
Restant 191.024
Begroting 280.000
Besteding 88.323
Restant 191.677
Omvorming grindpaden naar duurzamere/onderhoudsarme paden begraafplaatsen De paden op de begraafplaatsen zijn inmiddels omgevormd en de afrekening komt dit jaar.
Omvorming grindpaden naar duurzamere/onderhoudsarme paden begraafplaatsen
Warmte- en energietransitie De middelen worden bijv. ingezet voor het uitvoeren van het donkerte-beleid en -uitvoeringsplan. In 2025 is hiervoor ondersteuning ingezet die de gemeente gaat helpen bij de 3e fase van het beleidsplan Donkerte. Ook worden middelen ingezet voor het ondersteunen van lokale activiteiten op het gebied van de energie- en warmtetransitie zoals bijv. het oprichten en ondersteunen van energiecoöperaties en gebiedscoöperaties of activiteiten die door dorpen, dorpsbelangen en verenigingen worden georganiseerd op dit gebied. Zo is in 2025 een bijdrage gegeven aan de oprichting van het werkbureau van SWEC (de samenwerkende energiecoöperaties van Waadhoeke). Begroting 267.000
Warmte- en energietransitie
77
Besteding 43.201
Restant 223.800
Gemeente Waadhoeke
Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Wat willen we bereiken?
Wat gaan wij daarvoor doen? Status Status Er is aandacht voor de kwaliteit van de bestaande Berap I Berap woningvoorraad, ruimte voor nieuwbouw, aandacht voor II ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheid. Er is voldoende aanbod van betaalbare huur- en koopwoningen. We gaan en blijven volgens het concept van 'maatwerk' in gesprek met dorpsbelangen, plaatselijke belangen en wijk- en buurtverenigingen. In de lijn van het gemeentelijk woningbouwprogramma wordt gewerkt aan een groot aantal woningbouwlocaties. Variërend van enkele woningen in kleinere dorpen tot meer grootschalige locaties in bijv. Franeker of Sint Annaparochie.
78
Toelichting
Gemeente Waadhoeke
In de te maken prestatieafspraken tussen corporaties, huurdersverenigingen en gemeenten komen deze thema's nadrukkelijk aan bod. Status Status In 2032 is Waadhoeke een gemeentedekkend Omgevingsplan Berap I Berap vastgesteld II Begin 2025 stellen we de Omgevingsvisie voor Waadhoeke vast.
Toelichting
Op verzoek van de raad volgt er na de zomer een kernsessie. Besluitvorming zal eind 2025 plaatsvinden.
We werken verder aan het opstellen voor het Omgevingsplan voor Waadhoeke. Status Status Landschap, natuur en landbouw versterken elkaar duurzaam, Berap I Berap zodat we kunnen blijven genieten van een gezond en divers II landschap Via diverse acties uit de Duurzaamheidsagenda dragen we bij aan deze ambitie. We subsidiëren het plan van Fûgelwacht Franeker en andere initiatieven en geven ook zelf het goede voorbeeld in onze beheerplannen. In de Omgevingsvisie besteden we aandacht aan de uitgangspunten om te komen tot een gezond en divers landschap. Bij planvorming (nieuwe ontwikkelingen) borgen we de landschappelijke inpassing. We hebben overleg met de agrarische ondernemers. De landbouwadviseur is aanspreekpunt voor de sector en gaat in gesprek met de sector.
79
Toelichting
Gemeente Waadhoeke
Wat zijn de financiële afwijkingen? 29 Uitvoeringskosten Omgevingswet (meicirculaire2025) Via de meicirculaire 2025 van het gemeentefonds is door het Rijk € 333.120 beschikbaar gesteld voor de uitvoeringskosten invoering omgevingswet. Met deze uitkering kan een eerdere verrekening aan de reserve invoering Omgevingswet van € 150.000 achterwege blijven. 30 Leges omgevingsvergunningen De opbrengsten zijn in 2025 veel lager zijn dan de raming. Dit komt vooral door de lage legestarieven. De tarieven zijn aangepast aan de invoering Omgevingswet, maar dit is voorzichtig vastgesteld omdat er nog veel onzekerheden en geen goede kostenonderbouwing voorhanden was. In 2024 was het effect nog niet zichtbaar, doordat er tegen het einde van 2023 veel vergunningen zijn aangevraagd die uiteindelijk in de eerste maanden zijn verleend. Taakveld 8.1 : € 28.000 naar beneden bijstellen Taakveld 8.3 : € 180.000 naar beneden bijstellen 31 Dwangsommen omgevingsvergunningen In 2025 zijn er een aantal dwangsommen opgelegd voor overtredingen zoals bouwen zonder vergunning of het overtreden van een bestaande omgevingsvergunning. De verwachte baten hieruit zijn eenmalig € 46.500. Voorstel begrotingswijziging Nr. 29
Onderwerp Uitvoeringskosten Omgevingswet (meicirculaire 2025)
I/S Lasten Baten I -333.120
Terugdraaien dekking reserve invoering Omgevingswet
I
30
Leges omgevingsvergunningen
I
-208.000
31
Dwangsommen omgevingsvergunningen
I
46.500
80
150.000
Gemeente Waadhoeke
Voortgang incidentele budgetten Subsidiëring stichting Herstel dorpen en Bidtdijken Het rijk heeft eind 2023 een subsidie van zo'n 3,5 miljoen euro beschikbaar gesteld voor het project Bildtdijken en de gemeente op 15 februari 2024 als cofinanciering 1,5 miljoen euro. Voor de uitvoering is een overeenkomst met de stichting aangegaan en voor het beschikbaar stellen van de middelen is een subsidiebeschikking afgegeven. Daarin is onder meer vastgelegd dat de 5 miljoen euro gefaseerd uitbetaald zal worden, waarvan 1,25 miljoen in 2025. Uiterlijk 15 februari 2026 rapporteert de stichting in hoeverre deze middelen zijn besteed. Begroting 1.250.000
Subsidiering stichting Herstel dorpen en Bildtdijken
Besteding 1.250.000
Restant -
Maatschappelijke Plus (MP) 2e fase Het budget is verdeeld over 5 projecten, waarvan 1 onder programma 6 Sport, cultuur en recreatie valt en 4 onder programma 9 Volkshuisvesting vallen. 1. Herinrichting Pietersbierum: het bestek voor de herinrichting is aanbesteed en wordt binnenkort gegund. Daarmee kan de uitvoering starten. De uitvoering zal en moet voor 31 december 2026 klaar zijn zoals in de subsidiebeschikking van de provincie aangegeven. 2. Herinrichting Voorterrein MFA Sexbierum: Er ligt een inrichtingsschets voor het voorterrein en een actuele kostenraming. Die actuele kostenraming past niet binnen het beschikbare budget MP, waardoor overleg met de werkgroep MFA noodzakelijk is. Na dat overleg kan de uitvoering starten. De uitvoering zal moet en zal voor 1 juni 2026 klaar zijn zoals in de subsidiebeschikking van de provincie aangegeven. 3. Tjedmar Hiem Buiten: Samen met de werkgroep in Tzummarum wordt dit project concreter gemaakt. De totale projectkosten passen niet binnen het beschikbare budget MP, zodat er keuzes gemaakte moeten worden. Hieraan wordt momenteel gewerkt. Dit was vooraf ook bekend. De uitvoering zal en moet voor 31 december 2026 klaar zijn zoals in de subsidiebeschikking van de provincie aangegeven. 4. Padenplan Tzummarum.
De inrichting van dit padenplan wordt door de werkgroep in overleg met de gemeenten concreter gemaakt en hopelijk kan de uitvoering dit jaar starten. Dit project wordt uit het gemeentelijk aandeel MP wordt betaald. Er is dus geen subsidie van de provinciaal MP nodig. Begroting 869.607
Projecten maatschappelijke Plus 2e fase
81
Besteding 12.520
Restant 857.087
Gemeente Waadhoeke
Algemene Dekkingsmiddelen Uitkering gemeentefonds Meicirculaire 2025 De geraamde uitkering in 2025 wordt naar aanleiding van de meicirculaire 2025 en de actualisatie van de maatstaven € 3.219.889 hoger. In de eerste onderstaande tabel is uitgewerkt hoe de stijging zal worden verwerkt. In de tweede tabel staan de mutaties die hebben geleid tot de hogere vrij besteedbare ruimte. Onder de tabel worden deze mutaties toegelicht. Effect meicirculaire 2025
Bedrag
Vrij besteedbare ruimte
€ 1.264.732
Te reserveren budget
€ 1.137.615
Uitvoeringskosten Omgevingswet
€ 333.120
Totaal doorbetaling GR Fryslân-West
€ 392.004
Nabetaling 2023 en 2024
€ 92.418
Totaal
€ 3.219.889
Vrij besteedbare ruimte
Bedrag
Tekorten Jeugd voor rekening Rijk
€ 1.208.222
BTW-Compensatiefonds 2024 en 2025
-€ 598.980
Ontwikkeling uitkeringsbasis & bijstelling maatstaven
€ 688.255
Diverse overige ontwikkelingen
-€ 32.765
Totaal
€ 1.264.732
82
Gemeente Waadhoeke
Toelichting vrij besteedbare ruimte: Tekorten Jeugd voor rekening Rijk De deskundigencommissie Van Ark heeft geadviseerd om het tekort in het budget voor Jeugdzorg in gelijke delen te verdelen over Rijk en gemeente. Dit levert een structureel voordeel op van € 1.208.222. In meerjarenperspectief is dit al structureel als reguliere verhoging gemeentefonds verwerkt. De verwerking voor het jaar 2025 volgt deze lijn. BTW-Compensatiefonds 2024 en 2025 Gemeenten zijn in 2024 € 332 miljoen onder het BTW-Compensatiefond gebleven. Op basis van provinciale afspraken mogen gemeenten rekening houden met deze onderschrijding in hun meerjarenraming. De gemeente Waadhoeke houdt (tot en met 2025) rekening met 50% van deze onderschrijding in 2024. Met ingang van 2026 wordt, als onderdeel van de ruimtebiedende maatregelen, rekening gehouden met 100%. Voor 2025 is dit een bijstelling van de stelpost van € 712.500 naar € 412.500. Het nadelige effect bedraagt voor 2025 € 300.000. In aanvulling hierop laat de definitieve afrekening van het BTW-Compensatiefonds 2024 een lagere onderuitputting zien dan waar in de septembercirculaire 2024 rekening mee is gehouden. Het nadeel bedraagt € 298.980 -/-. Ontwikkeling uitkeringsbasis & bijstellen maatstaven Op verschillende momenten in het jaar worden de maatstaven, die de hoogte van het aandeel in de Algemene uitkering bepalen, geactualiseerd.
Zodra de aantallen landelijk stijgen wordt er meer verdeeld uit de Algemene uitkering dan er beschikbaar is. Om dit op te lossen wordt de uitkeringsfactor verlaagd. Als de aantallen landelijk dalen, stijgt de uitkeringsfactor. Dit wordt verwerkt onder de naam ‘ontwikkeling uitkeringsbasis’. De meest voorkomende hiervan zijn huishoudens met een laag inkomen en de ontwikkeling van de bijstand- en uitkeringsontvangers. Met de meicirculaire 2025 is deze € 314.715 positief bijgesteld. Daarnaast zijn de aantallen van meerdere maatstaven aangepast. Het positieve effect bedraagt afgerond € 373.540. Diverse overige ontwikkelingen Deze post bestaat uit diverse overige kleinere financiële mutaties. Het gaat om kleine mutaties in decentralisatie-uitkeringen die niet gereserveerd worden in verband met de omvang en een aantal kleine taakmutaties. Het effect bedraagt € 32.765 negatief in 2025. Te reserveren budgetten Vanuit de meicirculaire 2025 zijn diverse budgetten ontvangen die gereserveerd dienen te worden voor toekomstige uitgaven. De budgetten die beschikbaar zijn gesteld voor 2026 en verder zijn meegenomen in de kadernota 2026-2029. De budgetten voor 2025 zijn:
83
Gemeente Waadhoeke
Te reserveren budgetten
Bedrag
Loon & Prijscompensatie
€ 950.000
IBO Problematische schulden (taakmutatie)
€ 47.300
Antidiscriminatie voorzieningen (DU)
€ 6.536
Alleenverdienersproblematiek (DU)
€ 76.474
Participatie (IU) (Beschut werk en Sociale infrastructuur)
€ 57.305
Totaal
€ 1.137.615
Totaal doorbetaling Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West Het Wsw-deel uit de integratie-uitkering Participatie wordt doorbetaald aan de Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West. Met de meicirculaire 2025 is € 392.004 extra beschikbaar gesteld. Voor een inhoudelijke toelichting zie programma 7. Uitvoeringskosten Omgevingswet Door het Rijk is € 333.120 beschikbaar gesteld voor de uitvoeringskosten invoering Omgevingswet. Dit bedrag wordt rechtstreeks beschikbaar gesteld in programma 9. Voor extra toelichting zie programma 9. Nabetaling 2023 en 2024 De meicirculaire 2025 heeft ook effect op de uitkeringsfactor van 2024. Daarnaast hebben er nog enkele kleine mutaties van de maatstaven plaatsgevonden. Voor 2023 resulteert dit in een voordeel van € 51.752 en voor 2024 € 40.666. Septembercirculaire 2025 De geraamde uitkering in 2025 wordt naar aanleiding van de septembercirculaire 2025 en de actualisatie van de maatstaven € 3.150.463 hoger. Effect septembercirculaire 2025
Bedrag
Vrij besteedbare ruimte
€ 788.092
Te reserveren budget
€ 251.475
Compensatie Jeugd overhevelen naar bestemmingsreserve sociaal domein
€ 2.127.000
Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen
€ 155.000
84
Gemeente Waadhoeke
Terugbetaling 2024
-€ 171.104
Totaal
€ 3.150.463
Vrij besteedbare ruimte
Bedrag
BTW-Compensatiefonds 2025
€ 711.498
Diverse overige ontwikkelingen
€ 76.594
Totaal
€ 788.092
BTW-Compensatiefonds 2025 Gemeenten mogen voor de ruimte onder het plafond maximaal rekening houden met de laatst gerealiseerde ruimte. Waadhoeke houdt tot en met begroting 2025 rekening met 50% van deze ruimte en heeft in de begroting 2025 een stelpost opgenomen van € 412.500 (stand meicirculaire 2024). Met de septembercirculaire 2025 is het voorschot voor 2025 bekend gemaakt. Dit is € 1.123.998, een voordeel van € 711.498. De definitieve afrekening volgt in de meicirculaire 2026. Diverse overige ontwikkelingen Deze post bestaat uit diverse overige kleinere financiële mutaties. Het gaat om kleine mutaties in decentralisatie-uitkeringen die niet gereserveerd worden in verband met de omvang en een aantal kleine taakmutaties. Het effect bedraagt € 76.594 positief in 2025. Te reserveren budgetten Vanuit de septembercirculaire 2025 zijn diverse budgetten ontvangen die gereserveerd dienen te worden voor toekomstige uitgaven. Het gaat om de volgende budgetten: Te reserveren budgetten
Bedrag
Implementatie Participatiewet in balans
€ 92.000
Participatie (IU) (Beschut werk: verbetering van de werking van de loonkostensubsidie)
€ 67.884
Aanpak overlast asielzoekers
€ 50.000
Spreidingswet
€ 41.591
Totaal
€ 251.475
85
Gemeente Waadhoeke
Compensatie Jeugd overhevelen naar bestemmingsreserve sociaal domein Gemeenten ontvangen in totaal €728 miljoen ter compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Deze middelen kunnen ingezet worden ter ondersteuning van de transformatie van de Jeugdhulp conform de afspraken in de Hervormingsagenda. Het gaat om het versterken van de sociale basis en stevige lokale teams. Met aandacht voor het verbeteren van kind- en gezinsbescherming en de bredere integrale aanpak sociaal domein. Waadhoeke ontvangt € 2.127.000. Dit bedrag wordt toegevoegd aan de bestemmingsreserve sociaal domein. Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen Voor de organisatie van de vervroegde Tweede Kamer verkiezingen is € 60 miljoen beschikbaar gesteld door het Rijk. Gemeente Waadhoeke ontvangt € 155.000. Dit bedrag wordt beschikbaar gesteld in Programma 1. Zie voor verdere informatie de toelichting bij Programma 1. Terugbetaling 2024 De septembercirculaire 2025 heeft ook effect op de uitkeringsfactor van 2024. Daarnaast hebben er nog enkele kleine mutaties van de maatstaven plaatsgevonden. Voor 2024 resulteert dit in een nadeel van € 171.104. Onvoorzien met bestemming Op de post onvoorzien met bestemming staan diverse budgetten geparkeerd. In het algemeen betreft dit ontvangsten Gemeentefonds voor taakmutaties.
Zodra bekend is hoe de taak zal worden uitgevoerd en welke kosten daar mee gemoeid zijn wordt door middel van advisering het benodigde budget overgeheveld naar het juiste taakveld. Na de 8e begrotingswijziging 2025 staat er een budget van € 1.249.362 waarvan € 307.053 structureel en € 942.309 incidenteel ingezet kan worden.
86
Gemeente Waadhoeke
Bedrag
Nieuw
Vrijval naar onv.inc.
Naar taakveld
Naar reserve
Saldo
Onderwerp Reservering kapitaallasten vervanging tractie
S/I (S)
177.716
177.716-
-
Landelijke structuur interventieteams *
(S)
6.000
6.000-
-
Procedure verkiezingsuitslag *
(S)
9.000
9.000-
-
Energieprestatie gebouwen *
(S)
9.400
9.400-
-
Dienstverlening gemeente armoede en schulden
(S)
100.000
Compensatieregeling Voogdij 18+ (indexering) *
(S)
11.000
11.000-
-
Wet betaalbare huur
(S)
34.685
34.685-
-
Reservering LPO 2025
(S)
40.748-
950.000
849.252-
60.000-
307.053
950.000
1.097.053-
60.000-
Subtotaal structureel
100.000-
-
100.000-
Wet Open Overheid (incidenteel)
(S) t/m 2026
67.000
Versterking dienstverlening: Systeemleren
(S) t/m 2027
26.000
26.000-
-
Versterking dienstverlening: Robuust rechtsbeschermingssysteem
(S) t/m 2027
58.000
58.000-
-
Kwaliteitsborging bouw- en woningtoezicht
(I)
149.718
Veilig wonen
(I)
7.062
7.062
Vervanging tractie
(I)
245.840
245.840
Taal voor ontheemden uit Oekraïne
(I)
28.198
Maatwerkadviezen
(I) t/m 2026
120.000
120.000
Energiecoaches
(I) t/m 2025
180.000
180.000
Participatie beschut werk
(I)
60.491
Te reserveren budgetten meicirculaire gemeentefonds 2025
(I)
187.615
187.615
Te reserveren budgetten septembercirculaire gemeentefonds 2025
(I)
251.475
251.475
Subtotaal incidenteel Totaal
87
67.000-
-
149.718-
11.698-
-
16.500-
-
60.491-
-
942.309
439.090
78.698-
166.218-
144.491-
991.992
1.249.362
1.389.090
1.175.751-
226.218-
244.491-
991.992
Gemeente Waadhoeke
Voorstel structurele bedragen De structurele budgetten met een * zijn vervallen in 2026 met het invullen van de taakstelling gemeentelijke bedrijfsvoering en kunnen nu incidenteel vrijvallen. Van de post reservering LPO wordt in deze berap een voorstel gedaan voor inzet (programma 1 Bestuur en ondersteuning ). Voor de andere structurele posten worden in dit jaar geen uitgaven meer verwacht. Dit geldt ook voor het restant LPO. Deze bedragen kunnen incidenteel vrijvallen. Voorstel incidentele bedragen Van de incidentele bedragen kunnen 2 posten vrijvallen, omdat ook daar geen uitgaven meer voor komen. Voor 2 posten geldt dat de uitgaven al lopen en deze dekking overgeheveld kan worden naar het betreffende taakveld. Voor 3 posten wordt voorgesteld om deze toe te voegen aan de reserve Sociaal Domein. De overige incidentele bedragen zullen worden beoordeeld in het kader van de reserve jaarovergang. Nieuwe budgetten: Deze bedragen komen voort uit de mei - en septembercirculaire gemeentefonds 2025 en zullen in het kader van de overheveling budgetten via de reserve jaarovergang beoordeeld worden.
88
Gemeente Waadhoeke
Wat zijn de financiële afwijkingen? 32 Overige gronden en landerijen De opbrengsten uit grondverkopen zijn incidentele baten en worden niet vooraf begroot. Inmiddels zijn er € 240.000 aan baten waarvan € 197.000 voor gronden in Minnertsga (locatie voormalig gymlokaal) voor woningbouw en € 43.000 voor overige bestemmingen (zoals voor trafo stations). Aan grondtransacties zijn ook incidentele kosten verbonden; deze zijn inmiddels € 10.000. Per saldo een positief resultaat van € 230.000. 33 Sloopkosten oud zwembad Bloemketerp Zie de toelichting bij de incidentele budgetten. 34 Dividend Omrin De dividenduitkeringen van Afvalsturing en Fryslân Miljeu zijn respectievelijk € 100.880 en € 55.670 (incl. nog te ontvangen dividendbelasting). Dit is € 156.550 in totaal en ten opzichte van de begroting een tegenvaller van € 72.450. 35 Dividend BNG De algemene vergadering van de BNG bank heeft 24 april 2025 over het boekjaar 2024 een dividend ter beschikking gesteld van € 2,51 per aandeel, dit resulteerde voor onze gemeente in een nettobedrag van € 286.570 (excl. dividendbelasting). Ten opzichte van de primitieve begroting is dit een meeropbrengst van € 52.000 (afgerond) en bijgeraamd in de Berap I 2025. Na correctie dividend BNG 2023 en ontvangst dividendbelasting 2024 ontvangen we afgerond € 98.000 meer dividend, dit ramen we in deze Berap II.
36 Rapport weerstandsvermogen Betreft hogere kosten advisering € 25.000 met name als gevolg van het BDO-rapport advies weerstandsvermogen Gemeente Waadhoeke (B&W-besluit 23/9/2025). 37 Heffing en invordering gemeentelijke belastingen Betreft hogere kosten heffing en invordering gemeentelijke belastingen € 25.000 als gevolg van hogere kosten bijsluiter gemeentelijke aanslagen. 38 Meicirculaire 2025 De toelichting voor de financiële afwijking van het gemeentefonds staat onder het kopje uitkering gemeentefonds.
89
Gemeente Waadhoeke
39 Dubbele geraamde inkomsten projectleider Friese norm Bij het opstellen van de jaarrekening 2024 is er met de inkomsten voor de Projectleider Friese Norm foutief twee keer rekening gehouden. De tweede inkomst is hierbij opgenomen als nog te ontvangen op de balans van de jaarrekening 2024. Dit dient in 2024 nog gecorrigeerd te worden. Het nadelige financiële effect hiervan bedraagt € 141.100. 40 Mutaties reserves: - Gereserveerde middelen overhevelen naar bestemmingsreserve IHP € 626.835 (Zie programma 5 Onderwijs). - Effect Burap II Dienst ten laste van de reserve sociaal domein € 567.832 (zie programma 7 Sociaal domein). - Effect definitieve jaarstukken 2024 De Dienst ten laste van de reserve sociaal domein € 400.000 (zie programma Sociaal Domein) - Effect BUIG ten laste van de reserve sociaal domein € 743.990 (zie programma 7 Sociaal domein). - Overheveling vanuit onvoorzien met bestemming naar de reserve sociaal domein. 41 Huren en lease dienstauto's Betreft de niet geraamde leasekosten ad € 45.000 van een aantal elektrische dienstauto's. Voorafgaand aan de aanschaf van de elektrische dienstauto's zijn we leasekosten verschuldigd. 42 Onvoorzien met bestemming De structurele wijziging loon- en prijsontwikkeling is voor tariefsverhoging GGU (zie programma 1 financiële afwijkingen).
Zie voor de incidentele wijzigingen de voorgaande tabel met de posten op onvoorzien met bestemming.
90
Gemeente Waadhoeke
Voorstel begrotingswijziging Nr. 32
Toelichting Overige gronden en landerijen
I/S Lasten Baten I -10.000 240.000
33
Sloopkosten oud zwembad Bloemketerp
I
34
Dividend Omrin
I
-72.450
35
Dividend BNG
I
98.000
36
Rapport weerstandsvermogen
I
-25.000
37
Heffing en invordering gemeentelijke belastingen
I
-25.000
38
Meicirculaire 2025 - hogere uitkering
I
Meicirculaire 2025 - te reserveren budgetten
I
Septembercirculaire 2025 - hogere uitkering
I
Septembercirculaire 2025 - te reserveren budgetten
I
-251.475
Septembercirculaire 2025 - toevoegen aan reserve sociaal domein
I
-2.127.000
39
Dubbele geraamde inkomsten projectleider Friese norm
I
40
Mutaties reserves:
-110.000
3.219.889 -1.137.615 3.150.463
-141.100
- bestemmingsreserve IHP
I
- reserve sociaal domein - (Burap II De Dienst / Jaarrekening 2024 De Dienst / BUIG)
I
- reserve sociaal domein - onvoorzien met bestemming
I
- bestemmingsreserve Regiodeal
I
542.932
- bestemmingsreserve invoering omgevingswet
I
-150.000
- bestemmingsreserve noodfonds energiemaatregelen
I
60.000
41
Huren en lease dienstauto's
I
-45.000
42
Onvoorzien met bestemming - loon- en prijsontwikkeling
S
60.000
Onvoorzien met bestemming - incidentele vrijval
I
326.499
Onvoorzien met bestemming - overheveling naar taakveld
I
166.218
Budget kwaliteitsborging naar taakveld
I
-149.718
91
-626.835 1.711.822 -244.491
Gemeente Waadhoeke
Budget taal ontheemden Oekraïne naar taakveld
I
-16.500
Onvoorzien met bestemming - naar reserve sociaal domein
I
244.491
Voortgang incidentele budgetten Vervanging en uitbreiding bedrijfsauto's Het budget is deels voor vervanging (€ 150.000) en deels voor uitbreiding (€ 60.000). De voorbereiding voor vervanging en uitbreiding is gestart waarbij ook een analyse van alle gemeentelijke vervoersbewegingen gemaakt wordt. De bedrijfsauto's zijn inmiddels aangeschaft maar nog niet geleverd, levering zal dit jaar plaatsvinden. Begroting Aanbestedingsproces aanschaf nieuwe auto's
Besteding
210.000
Restant -
210.000
Sloop oude zwembad Voor de sloop van zwembad Bloemketerp is € 170.000 beschikbaar. Het natuuronderzoek is in september afgerond, waardoor de sloop kan doorgaan. De aanbesteding voor de circulaire sloop is gestart en de gunning vindt plaats in Q1 2026. Tevens moet rekening worden gehouden met begeleidingskosten. Naar verwachting bedraagt het benodigde budget circa € 280.000. In Q1 2026 komt hier definitieve duidelijkheid over. De aanvraag voor extra budget is opgenomen onder de financiële afwijkingen. Begroting 170.000
Sloop oude zwembad
Besteding
Restant 170.000
Digitaal toegankelijk archief We hebben een wettelijke zorgplicht als gemeente om onze archieven, ongeacht hun vorm in een goede, geordende en toegankelijke staat te brengen en te behouden. Voor het digitale archief hebben we nog geen voorziening om aan onze wettelijke zorgplicht te voldoen. Door personele wijzigingen is dit project in 2024 niet uitgevoerd. In 2025 is Waadhoeke weer aangesloten bij de regionale projectgroep. Binnen deze groep worden diverse opties voor het onderbrengen van het e-depot onderzocht. Op basis van het onderzoek kunnen we op termijn een keuze maken en vervolgens met de implementatie aan de gang gaan.
92
Gemeente Waadhoeke
Begroting 150.000
E-depot
Besteding
Restant 150.000
Programma dienstverlening OOP (Organisatie Ontwikkelprogramma) Binnen het afgeslankte OOP richten we ons in 2025 op drie thema’s. Dit zijn werkdruk, leren en ontwikkelen en digitale vaardigheden. Met een externe projectleider en een administratieve ondersteuner schrijven we een visie op leren en ontwikkelen en maken een projectplan voor digitaal fit. De personeelskosten hiervan zijn nog niet ten laste van het programma geboekt. Voor werkdruk zouden we een externe partij in huis halen om op medewerkers- en afdelingsniveau ondersteuning te bieden. Hier is nog geen actie op ondernomen omdat we ons eerst focussen op leren en ontwikkelen en digitale vaardigheden. Daarnaast is het ook logisch om de resultaten van het werkbelevingsonderzoek ook af te wachten om daarna gericht actie op de werkdruk te ondernemen. PMO (periodiek medisch onderzoek) Dit is als ‘middenrisico-klasse’ gecategoriseerd in de opgestelde RI&E en zal naar alle waarschijnlijkheid in 2e helft 2026 worden opgepakt (waarbij zal moeten worden bepaald in welke vorm). Uiteraard binnen daarvoor gestelde budget. Begroting 240.000 50.000
Organisatie Ontwikkel Programma (2025) / ARBO - PMO onderzoek PMO onderzoek 2024 (via reserve jaarovergang)
93
Besteding
Restant 240.000 50.000
Gemeente Waadhoeke
5 Investeringen Met de vaststelling van de programmabegroting 2025 heeft de raad de investeringskredieten uit het investeringsprogramma 2024-2026 beschikbaar gesteld. Hieronder is een overzicht opgenomen van de investeringen van voorgaande jaren die in 2025 doorlopen en de bij begroting 2025 beschikbaar gestelde investeringskredieten. In de financiële verordening is opgenomen dat er moet worden gerapporteerd of toegelicht als de afwijking ten opzichte van het beschikbaar gestelde krediet > € 100.000 is of gaat worden. Om te kunnen voldoen aan het begrotingscriterium voor de rechtmatigheid wordt voortaan voor elke overschrijding van de lasten en/of onderschrijding van de baten een aanvullend krediet aan de raad gevraagd en een voorstel tot dekking van de extra kapitaallasten gedaan. Dus ook als de afwijking < € 100.000 is.
94
Gemeente Waadhoeke
Bedragen x € 1 Beschikbaar U/I gesteld krediet
Cumulatief Beschikbaar in Werkelijk besteed t/m 2025 besteed t/m 2024 augustus 2025
Nog beschikbaar
Locatie Oostwoud opvang Oekrainse Vluchtelingen
1.514.262 U
1.452.000
62.262
242.000
-179.738
"
-1.514.262
I
-1.452.000
-62.262
-62.262
0
Locatie Frisiabrug opvang Oekrainse Vluchtelingen
1.836.510 U
928.355
908.155
1.242.048
-333.893
"
-1.836.510
-928.355
-908.155
-908.155
0
I
Grond recreatiepark Bloemketerp
U
540.000
540.000
0
Recreatiewoningen Bloemketerp
U
1.600.000
1.600.000
0
Uitbreiding St. Radbodusschool Dronrijp
397.000 U
0
397.000
397.000
Gebouw recreatiepark Bloemketerp
U
1.890.000
1.881.537
8.463
"
I
-150.000
-75.000
-75.000
Franeker Verwent - 1e fase
400.000 U
80.745
319.255
42.020
277.235
Parkeerterrein Julianastraat Franeker
270.000 U
49.172
220.828
9.599
211.229
I
-8.000
Brug Herbaijum
925.000 U
14.516
Brug Herbaijum
I
0
Fietspad Hatzum - Winsum
1.992.232 U
950.619
1.041.613
Fietspad Hatzum - Winsum
-381.492
I
-160.000
-221.492
Brug Puoldyk Dronryp
500.000 U
434.850
65.150
"
Brug Salverdervaart - V. Harinxmakanaal
U
Herinrichting parkeerterrein Ockingahiem
182.000 U
Franeker Verwent - 2e fase
0 910.484
910.484 0 170.575
-221.492 23.042
283.000 5.213
U
176.788 400.000
95
871.038 42.108 283.000
181.326
-4.539 400.000
Gemeente Waadhoeke Renovatie brug Dongjumerweg Ried
925.000 U
73.151
851.849
Fietspad Winsum - Sideriushoek
418.622 U
45.619
373.003
Fietspad Winsum - Sideriushoek
-88.533
I
0
-88.533
-88.533
Brug Gernierswei Meneamerfeart
174.000 U
0
174.000
174.000
3.200.000 U
0
3.200.000
3.200.000
Damwand NO zijde vaart Tichelersdyk Berltsum
207.000 U
14.002
192.998
-14.002
207.000
Vervanging damwand haven Ried
390.000 U
54.746
335.254
323.334
11.920
-3.141
3.141
5.242
28.262
Damwand Oostelijke Industrieweg Franeker
" Pilot renovatie fietspad Deinum - Boksum
I
851.849 48.993
324.010
160.000 U
126.496
33.504
"
I
-11.759
11.759
11.759
Brug Bloemketerp 6 / Schalsumervaart Franeker
U
178.000
178.000
Burg Dyksterhuzen 8 / Sylsleat bij Bitgummole
U
414.422
414.422
Damwand Salverdaweg Franeker
U
283.000
283.000
Vervanging tractie: Volkswagen Crafter Pickup Kraan
53.333 U
53.333
53.333
Vervanging tractie: Renault Master T35 2.3 DCI L3H2
53.333 U
53.333
53.333
Vervanging tractie: Verv. VW Transporter 10-BS-KR
55.000 U
55.000
55.000
Vervanging tractie: Mercedes Benz
53.333 U
53.333
53.333
Vervanging kolkenzuiger
U
300.000
300.000
Verv. Fiat Ducato VHJ-37-Z
U
65.000
65.000
Verv. Fiat Ducato VHJ-38-Z
U
65.000
65.000
Verv. Fiat Ducato VHJ-39-Z
U
65.000
65.000
Verv. Fiat Ducato VHJ-40-Z
U
65.000
65.000
Verv. Fiat Ducato VHJ-41-Z
U
65.000
65.000
Verv. Citroen Berlingo 00-VXR-Z
U
50.820
50.820
Verv. Pick Up V-388-RF
U
69.600
69.600
96
Gemeente Waadhoeke Verv. Pick Up V-528-LV
U
69.600
69.600
Verv. Pick Up VN-698-S
U
69.600
69.600
Verv. VW Transporter 53-BV-JX
U
87.000
87.000
Verv. VW Transporter 15-BP-VH
U
57.750
57.750
Verv. Nissan Iberica 5-VBD-09
U
87.000
87.000
Verv. Nissan Iberica 5-VBD-03
U
87.000
87.000
Verv. Nissan Iberica 5-VBD-10
U
87.000
87.000
Verv. VW Transporter 20-VTN-9
U
57.750
57.750
Verv. Fiat Ducato VHJ-42-Z
U
65.000
65.000
Verv. Nissan Iberica (extra) 5-VBD-01
U
105.270
105.270
36.842
36.842
Trekkenwand Koornbeurs
350.000 U
Lift en mindervalidentoilet stadhuis Franeker
75.000 U
75.000
Vervanging JD Cirkelmaaier
U
165.000
165.000
Vervanging JD Cirkelmaaier
U
165.000
165.000
100.000 U
100.000
70.550
29.450
15.707.111
5.412.594
10.294.518
Software Belastingen TOTAAL
313.158
10.410.828
1.982.529
94.888
Algemene toelichting Door vertraging in de uitvoering van de investeringen lopen de uitgaven achter bij de planning, De baten zijn zichtbaar gemaakt als -bedragen. Dit ook met het oog op het begrotingscriterium voor de rechtmatigheid. In jaarrekening 2024 is aangegeven dat de volgende investeringen afgerond worden in 2025: - Parkeervoorziening Ockingahiem - Trekkenwand Koornbeurs - Franeker Verwent - 1e fase
97
-19.888
Gemeente Waadhoeke
Afwijking kredieten Voor de volgende investeringen blijkt dat de beschikbaar gestelde kredieten ontoereikend zijn. Locatie Oostwoud opvang Oekrainse Vluchtelingen De locatie is gereed en begin 2025 in gebruik genomen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. De realisatie laat zien dat er € 1.694.000 is besteed om de locatie gereed te maken. Dit betekent dat er een aanvullend krediet noodzakelijk is van € 179.738. De dekking vindt plaats door middel van een aanvullende aanvraag van transitiekosten bij het ministerie van Asiel & Migratie. Locatie Frisiabrug opvang Oekrainse Vluchtelingen De locatie is gereed en begin 2025 in gebruik genomen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. De realisatie laat zien dat er € 2.170.403 is besteed om de locatie gereed te maken. Dit betekent dat er een aanvullend krediet noodzakelijk is van € 333.893. De dekking vindt plaats door middel van een aanvullende aanvraag van transitiekosten bij het ministerie van Asiel & Migratie. Herinrichting parkeerterrein Ockingahiem Om te voldoen aan welstandseisen moest de scheidingsmuur met de panden Voortstraat zodanig uitgevoerd worden dat er € 55.000 aan extra kosten zijn ontstaan. Hier was in het krediet geen of onvoldoende rekening mee gehouden. Het structurele effect van de hogere kapitaallasten is € 7.150 m.i.v. 2026 (10 jaar afschrijving € 55.000 = € 5.500 en 3% rente € 1.650).