Agendabundel

Op basis van deze motie heeft het college op 6 december 2022 besloten om in beginsel te stoppen met het verlenen van vergunningen inzake kamergewijze verhuur, de beleidsregel uit 2019 in te trekken en aangepast beleid voor te bereiden voor de huisvesting van arbeidsmigranten. In 2023 heeft KAW een adviesrapport geschreven met overwegingen voor het wijzigen van het beleid huisvesting arbeidsmigranten uit 2019. Dit adviesrapport is in september 2023 tijdens een voorlichting gedeeld met de raad. Op 3 november 2023 zijn gemeenteraadsleden, ambtenaren en de verantwoordelijke wethouder op werkbezoek geweest naar Enkhuizen. Tijdens dit werkbezoek heeft men de praktijk bekeken van een voorbeeld van het huisvesten van arbeidsmigranten op het terrein van een werkgever. Op basis van de overwegingen uit het adviesrapport van KAW van 2023, de ervaring van de praktijk in Enkhuizen en gelet op de uitkomst van de kernsessie van 12 december 2023, stelt het college een aantal aanpassingen voor van het door de raad vastgestelde beleid huisvesting arbeidsmigranten uit 2019. Met deze aanpassingen wil het college voldoende en goede huisvesting bieden voor arbeidsmigranten, de leefbaarheid in dorpen en wijken bevorderen en een positief investeringsklimaat realiseren. Voorgestelde aanpassingen van het beleid huisvesting arbeidsmigranten: 1.

Verruiming huisvesting buiten de bebouwde kom tot maximaal 150 arbeidsmigranten per locatie, met een maximum van 50 arbeidsmigranten per gebouw. 2. Vooralsnog geen nieuwe vergunningen kamergewijze verhuur te verlenen en een onderzoek uit te voeren naar de effecten van beperking kamergewijze verhuur op alle doelgroepen. 3. Besluitvorming met betrekking tot maatwerklocaties plaats te laten vinden op basis van het advies van belanghebbenden in plaats van op basis van consensus. 4. De capaciteit vergunningverlening, toezicht en handhaving uit te breiden.

2

| Aanpassing beleid huisvesting arbeidsmigranten

In 2019 is het adviesrapport van KAW als beleid vastgesteld. Geadviseerd wordt de voorgestelde aanpassingen over te nemen en het onderzoek naar de effecten van beperking kamergewijze verhuur voor alle doelgroepen uit te voeren. Op basis van de uitkomsten van dat onderzoek en de evaluatie van de nu voorgestelde aanpassingen komt het college vervolgens met een advies richting de raad over de definitieve aanpassing van het beleid. Beoogd (meetbaar) effect Het beleid huisvesting arbeidsmigranten, zoals de raad dat op 11 juli 2019 heeft vastgesteld, wordt zodanig aangepast, dat de huisvesting van arbeidsmigranten goed en voldoende is, dat de leefbaarheid in dorpen en wijken wordt bevorderd en versterkt en dat er een positief investeringsklimaat wordt gerealiseerd. Motivering Argumenten 1. Hiermee wordt ruimte geboden aan grootschalige huisvesting buiten de bebouwde kom. In het rapport van KAW wordt geconcludeerd, dat er meer ruimte moet worden geboden voor het grootschalig huisvesten van arbeidsmigranten buiten de bebouwde kom. Hierbij gaat de voorkeur uit naar het huisvesten op de terreinen van de bedrijven zelf. Voor de arbeidsmigranten zelf is dit positief; zij hebben een kortere reisafstand, wonen samen met eventuele familie en vrienden en zorgen daarnaast voor minder overlast in de kernen.

Door meer capaciteit te bieden in het buitengebied zal er minder druk op de dorpskernen komen te staan. Wij adviseren het huidige maximum van 50 arbeidsmigranten uit te breiden naar 150 per locatie, met een maximum van 50 arbeidsmigranten in een gebouw. Het maximum van 150 sluit naar onze mening aan bij de behoefte aan voldoende huisvesting en kan, afhankelijk van de locatie, passend zijn binnen de schaalgrootte van het buitengebied en de betreffende bedrijven. Tijdens de kernsessie van 12 december 2023 is onder meer het volgende opgemerkt. Het bij voorkeur huisvesten op de terreinen van bedrijven zelf kan leiden tot ruimere huisvestingsmogelijkheden dan het gehele seizoen nodig zou zijn. Dit omdat voor sommige bedrijven niet het hele seizoen door de maximale hoeveelheid arbeidsmigranten benodigd is. Hierdoor kan er tijdelijke leegstand in huisvesting ontstaan. Tevens is de mogelijkheid tot clustering van huisvesting van arbeidsmigranten van verschillende bedrijven ter sprake gekomen. Gelet op de wens om voldoende ruimte te bieden voor de huisvesting van arbeidsmigranten, vindt het college “het bij voorkeur huisvesten op het terrein van het bedrijf zelf”, een goed uitgangspunt. Hiermee kan op basis van maatwerk in voorliggende situaties toch gekomen worden tot de gewenste oplossing, zonder afbreuk te doen aan het beleid.

Ditzelfde geldt als een verzoek tot het realiseren van huisvesting van arbeidsmigranten wordt ingediend ten behoeve van de huisvesting van arbeidsmigranten van andere bedrijven in de directe omgeving. Zo’n clusterverzoek kan als voordeel hebben dat op één locatie de huisvesting voor meerdere bedrijven uit de omgeving geregeld kan worden. Ook hier zal op basis van maatwerk gekeken worden wat mogelijk en wenselijk is. 2. Hiermee wordt de leefbaarheid van dorpen en wijken versterkt. Het niet meer vergunnen van kamergewijze verhuur kan de leefbaarheid in de dorpen en wijken bevorderen en versterken. Het verruimen van de mogelijkheden in het buitengebied is hiervoor wel noodzakelijk. Een verbod op het vergunnen van kamergewijze verhuur zal naast arbeidsmigranten ook andere (kwetsbare) doelgroepen kunnen raken. Daarom stelt het college voor om nader onderzoek te doen naar de effecten van het verbieden van kamergewijze verhuur voor arbeidsmigranten en andere

3

| Aanpassing beleid huisvesting arbeidsmigranten

(kwetsbare) doelgroepen. In afwachting van het onderzoek en de besluitvorming daarover stelt het college voor om geen nieuwe vergunningen voor kamergewijze verhuur te verstrekken. 3. Hiermee wordt de besluitvormende rol teruggebracht naar het college; het college beslist niet langer op basis van consensus, maar op basis van afweging van belangen. In het vraagstuk staan meerdere belangen tegenover elkaar. De gemeente heeft een overstijgende rol en wil het algemene belang dienen. In het huidige beleid is consensus nodig voor besluitvorming. Afgezien van het feit dat dit juridisch niet houdbaar lijkt te zijn, is het ook de rol van het college om in afweging van belangen een besluit te nemen. 4.1 Hiermee wordt er gezorgd voor extra noodzakelijke capaciteit voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Voor het realiseren van grootschalige opvang is veel afstemming noodzakelijk tussen gemeente en initiatiefnemer. Voor het verder versnellen van de behandeling van deze initiatieven (naast de overige vergunningen) is extra capaciteit noodzakelijk. Ook handhaving speelt hierbij een belangrijke rol. Adviesbureau KAW geeft aan dat er voor elke vergunde situatie een beheerder/toezichthouder zou moeten zijn vanuit de initiatiefnemer/eigenaar. Dit is ook als voorwaarde opgenomen in het huidige beleid.

Deze beheerder zal nauw contact moeten onderhouden met de coördinator en toezichthouder van de gemeente omtrent inschrijvingen, naleving van vergunningvoorschriften, het tegengaan van illegale situaties en het optreden ten tijde van overlast. In de huidige werkwijze wordt niet structureel elke vergunning gecontroleerd op naleving. Daarnaast wordt alleen toezicht uitgevoerd zodra hierover meldingen binnenkomen. Voor het intensiveren van toezicht op alle woonvormen die vergund zijn is extra capaciteit nodig. Ook het handhavend optreden op niet vergunde situaties of overlastsituaties moet steeds direct kunnen worden opgepakt. Door het realiseren van extra capaciteit wordt ervoor gezorgd dat de gemeente adequaat kan optreden in situaties waar sprake is van strijd met het beleid en/of van overlast. De gemeente zorgt hiermee ook voor directe en korte lijnen tussen de dorpen en wijken en daarmee voor voldoende communicatie. Het betreft in eerste instantie tijdelijke uitbreiding voor 2 jaar (2024 en 2025). Dat is de termijn waarin de huidige vergunningen nog lopen en extra inspanning noodzakelijk is. Er zal tijdig een beoordeling plaats moeten vinden in verband met eventuele structurele voortzetting. 4.2 Voor de coördinator huisvesting arbeidsmigranten is in de begroting 2024 een tijdelijk budget opgenomen.

De coördinator huisvesting arbeidsmigranten heeft zijn waarde inmiddels bewezen. Hij of zij is aanspreekpunt voor de initiatiefnemers en voor de dorpen en wijken en stemt intern en extern af. De coördinator is voorzitter van de werkgroep huisvesting arbeidsmigranten en vervult een regiefunctie. In de begroting 2023 en 2024 zijn tijdelijke budgetten opgenomen van € 55.000 per jaar voor de coördinator. Structurele inbedding is gewenst. Door middel van de Kadernota 2025-2028 zal het college daarover een voorstel doen aan de raad, zodat bij de behandeling van die Kadernota een integrale afweging kan worden gemaakt.

5.1 De post Onvoorzien eenmalig 2024 biedt voldoende dekking.

4

| Aanpassing beleid huisvesting arbeidsmigranten

Met de huidige inzichten wordt de benodigde tijdelijke formatie vergunningverlening, toezicht en handhaving voor 2024 geschat op 1,2 fte. Hiermee is een bedrag van afgerond € 102.000 gemoeid. Bij vaststelling van de Programmabegroting 2024 is besloten het saldo van de begroting toe te voegen aan onvoorzien eenmalig. Er is € 199.657 beschikbaar. De benodigde incidentele middelen in 2025 dienen via de Kadernota 2025-2028 te worden aangevraagd. Kanttekeningen/risico’s 1. Uitbreiding in het buitengebied vergt ook toetsing aan RO-regelgeving, de provinciale verordening ’Romte’ en de bijbehorende afstemming daarover. 2. Het beleid met betrekking tot kamergewijze verhuur kan zich niet beperken tot specifiek de doelgroep arbeidsmigranten. Beperking van mogelijkheden van kamergewijze verhuur treft ook de andere (kwetsbare) doelgroepen. 3. Het onderzoek naar de effecten van een verbod van kamergewijze verhuur kost tijd. In afwachting van een onderzoek zal er vast worden gehouden aan het collegebesluit van december 2022: in beginsel verleent het college geen nieuwe vergunningen voor kamergewijze verhuur. Dit heeft ook gevolgen en effecten voor andere doelgroepen. 4. De initiatiefnemer van grootschalige huisvesting is verantwoordelijk voor participatie met de directe omgeving. 5.

Mogelijkheid tot uitbreiding van formatie betekent niet automatisch dat invulling ook op korte termijn mogelijk is gelet op huidige arbeidsmarkt. Alternatieven Het alternatief zou zijn om geen aanpassingen in het beleid door te voeren. Het adviesrapport van KAW van 2023 is gebaseerd op gesprekken met belanghebbenden. De verkenning die is gedaan lijkt te kunnen rekenen op een breed draagvlak. Ook tijdens de kernsessie bleek er draagvlak te zijn voor de voorgestelde aanpassingen. Vervolg - Nader onderzoek naar de effecten van beperking kamergewijze verhuur op alle doelgroepen; - Op basis van besluitvorming van de raad stelt college een beleidsregel huisvesting arbeidsmigranten vast; - Naar aanleiding van de uitkomsten van het nader onderzoek en de evaluatie van de voorgestelde aanpassingen doet het college een definitief voorstel aan de raad over aanpassing van het beleid huisvesting arbeidsmigranten; - Toepassing Wet goed verhuurderschap;. - Aandacht voor ondermijning Participatie Het huidige beleid huisvesting arbeidsmigranten stamt uit 2019 en is een direct resultaat van een adviesrapport van KAW. Voor dit adviesrapport heeft KAW met alle belanghebbenden gesproken. De voorstellen tot aanpassing van het huidige beleid zijn hoofdzakelijk gebaseerd op het adviesrapport van KAW uit 2023.

Dit rapport is tot stand gekomen op basis van gesprekken met alle belanghebbenden, met uitzondering van arbeidsmigranten.

5

| Aanpassing beleid huisvesting arbeidsmigranten

Uit het adviesrapport van KAW van 2023 en de voorlichtingsbijeenkomst van 26 september 2023 blijkt dat er een breed draagvlak bestaat voor de overwegingen om het beleid op de voorgestelde onderdelen aan te passen. Financiën Zoals is aangegeven in de argumenten, zijn in de begroting 2023 en 2024 tijdelijke budgetten opgenomen van € 55.000 per jaar voor de coördinator huisvesting arbeidsmigranten. Met de huidige inzichten wordt de extra formatie vergunningverlening, toezicht en handhaving voor 2024 en 2025 geschat op 1,2 fte (op jaarbasis). Gelet op het gemiddeld aantal aanvragen van afgelopen jaren zou een uitbreiding van 0,4 fte voor het afhandelen van vergunningen noodzakelijk zijn. Om ook het toezicht te intensiveren op reeds verleende vergunningen (en voorschriften) en op nog komende initiatieven zal naar verwachting 0,8 fte noodzakelijk zijn. Hiermee is in totaal een bedrag van afgerond € 102.000 per jaar gemoeid. Bij vaststelling van de Programmabegroting 2024 is besloten het saldo van de begroting toe te voegen aan onvoorzien eenmalig. Er is € 199.657 beschikbaar. De benodigde incidentele middelen in 2025 zullen via de Kadernota 2025-2028 worden aangevraagd. Bijlagen Bijlage 1 Beleid huisvesting arbeidsmigranten 2019 Bijlage 2 Adviesrapport KAW 2023

Burgemeester en wethouders van Waadhoeke

, burgemeester

, secretaris

6

| Aanpassing beleid huisvesting arbeidsmigranten

NR.: 2023-250913 De raad van de gemeente Waadhoeke

Gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van Waadhoeke van 23 januari 2024;

BESLUIT 1. Het maximale aantal arbeidsmigranten per huisvesting buiten de bebouwde kom te verruimen tot 150 arbeidsmigranten per locatie, met een maximum van 50 arbeidsmigranten in een gebouw. 2. Vooralsnog geen nieuwe vergunningen kamergewijze verhuur te verlenen en een onderzoek uit te voeren naar de effecten van beperking kamergewijze verhuur op alle doelgroepen. 3. Dat besluitvorming met betrekking tot maatwerklocaties plaatsvindt ‘’op basis van advies van belanghebbenden’’ in plaats van ‘’op basis van “consensus’’. 4. De capaciteit voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) uit te breiden. 5. De incidentele financiële gevolgen in 2024 voor de capaciteit van VTH van € 102.000 te dekken ten laste van onvoorzien incidenteel. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 15 februari 2024,

{{Signer2}}

{{Signer1}}

Dit document is digitaal ondertekend.

7

| Aanpassing beleid huisvesting arbeidsmigranten

, voorzitter

, griffier

Huisvesting arbeidsmigranten ADVIES AAN GEMEENTE WAADHOEKE

INHOUD AANLEIDING

3

1. DOELEN

4

2. AANPAK

6

6.

CONVENANT: UITGANGSPUNTEN HUISVESTING

26

6.1 SNF-inhuur register

27

6.2 Wervings- en huisvestingsbeleid

27

6.3 Leefbaarheid

28

6.4 Registratie

29

3. BEGRIPSBEPALING

8

6.5 Evaluatie

29

4: ONDERZOEK OPGAVE HUISVESTING

11

7.

30

5: BELEID: UITGANGSPUNTEN HUISVESTING

15

5.1 Accommodatie

16

5.2 Locaties

17

5.3 Huisvesting door woningcorporaties

20

5.4 Leefbaarheid

20

5.5 Voorwaarden voor huisvesting

21

5.6 Doorkijk en impact beleid op huisvesting

25

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

RANDVOORWAARDEN

7.1 Registratie

31

7.2 Vergunningen

31

7.3 Handhaving

32

7.4 Rol gemeente

32

7.5 Beleid en regelgeving

33

8.

34

OVERGANGSREGELING

BIJLAGEN

37 2

AANLEIDING Op 8 maart 2018 besloot de gemeenteraad om het beleid van de voormalige gemeente

arbeidsmigranten zelf. De werkgroep boog zich onder begeleiding van KAW over het vraagstuk

Franekeradeel op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten te actualiseren. Het college

hoe de huisvesting van arbeidsmigranten op een goede (zie de beschreven doelen in hoofdstuk

van burgemeester en wethouders gaf hier uitvoering aan door beleidsregels voor de gemeente

1) manier aangepakt kan worden in de gemeente Waadhoeke. Het advies dat voor u ligt is

Waadhoeke vast te stellen. Dit was een noodverband: van de vier fusiegemeenten

hiervan het resultaat.

(Franekeradeel, Menaldumadeel, Littenseradeel, het Bildt) had alleen de voormalige gemeente Franekeradeel beleid op dit onderwerp.

Dit is niet alleen een advies aan de gemeenteraad, maar aan alle betrokken partijen. Het vraagt inzet en een bijdrage van alle betrokkenen om de bedachte oplossingsrichtingen tot uitvoering

Vervolgens werd in gesprek tussen gemeente en werkgevers duidelijk dat de werkgevers het

te brengen en te laten slagen. De werkgroep denkt dat enkel een gezamenlijke inspanning er

beleid niet als passend ervaren, waarna de gemeente besloot voorlopig niet te handhaven.

toe leidt dat de gestelde doelen behaald kunnen worden. In hoofdstuk 5 richt het advies zich

Daaruit ontstond bij bewoners van enkele dorpen de zorg dat situaties konden ontstaan die

tot de gemeente. De voorstellen die hier gedaan worden kunnen vastgelegd worden in beleid.

negatief zouden uitpakken voor de leefbaarheid. In reactie hierop besloot de gemeente een

In hoofdstuk 6 doet de werkgroep een appel op alle betrokken partijen. Dit kan niet vastgelegd

stap terug te zetten. Dit door in een aantal dorpen toch te handhaven en gelijktijdig een open

worden in beleid of wet- en regelgeving en valt ook niet onder het mandaat van de

gesprek te agenderen, als startpunt voor het maken van nieuw en gedragen beleid met alle

gemeenteraad. De werkgroep stelt daarom voor dit vast te leggen in een convenant tussen alle

belanghebbenden.

betrokken partijen.

Hieruit ontstond de werkgroep huisvesting arbeidsmigranten. Deze werkgroep bestaat uit een afvaardiging van bewoners uit dorpen en wijken, huurdersverenigingen, werkgevers, uitzendorganisaties, aanbieders van huisvesting, de woningcorporatie, de gemeente en de

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

3

1

Doelen 4

DOELEN De inzet van alle betrokken partijen is nodig om tot een oplossing te komen voor dit vraagstuk. De werkgroep heeft daarom een advies opgesteld waarin geprobeerd is de belangen van alle betrokkenen zo zorgvuldig mogelijk te formuleren en een plek te geven. Op basis daarvan stelde de werkgroep de volgende doelen op: 1.

Het voorzien in goede en voldoende huisvesting voor de huidige en toekomstige groep arbeidsmigranten;

2.

Het waarborgen van vitale en leefbare dorpen en wijken voor reguliere bewoners en arbeidsmigranten, bijvoorbeeld door de huisvesting van arbeidsmigranten te spreiden;

3.

Het realiseren van een positief investeringsklimaat voor werkgevers en aanbieders van huisvesting.

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

5

2

Aanpak 6

AANPAK Er is getracht een zo volledig mogelijk beeld van het huisvestingsvraagstuk in de gemeente Waadhoeke te krijgen. Er is gestart met een inventarisatie van praktijkvoorbeelden en beleidsregels van huisvesting voor arbeidsmigranten in andere delen van Nederland¹. Daarnaast heeft het Expertisecentrum Flexwonen de omvang van de huisvestingsopgave in de gemeente Waadhoeke verkend en is er een huisvestingsprognose gemaakt in het rapport ‘Onderzoek huisvesting arbeidsmigranten in de gemeente Waadhoeke’. Vervolgens hebben de verschillende belanghebbenden de gelegenheid gekregen zich te uiten in interviews. Deze interviews zijn georganiseerd onder verschillende groepen: arbeidsmigranten, werkgevers, huisvesters (particulier en woningcorporaties), bewoners uit dorpen en wijken en overheden (gemeenten en provincie). Ook is er telefonisch contact gezocht met eigenaren van recreatieparken uit de omgeving. Tot slot is een avond georganiseerd met dorpsbelangenorganisaties en wijkraden over de leefbaarheid in de dorpen en wijken. In totaal hebben we ruim honderd betrokkenen gesproken. Vervolgens is de werkgroep met deze informatie aan de slag gegaan en is een advies opgesteld. ¹ Bekijk deze voorbeelden op https://flexwonen.nl/praktijkvoorbeelden/?_sft_doelgroep=arbeidsmigranten.

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

7

3

Begripsbepaling 8

BEGRIPSBEPALING In dit advies hanteren we de volgende begrippen: •

•

Arbeidsmigrant: economisch actieve international, met een inkomen tot €35.000,- per jaar, die in Nederland arbeid in loondienst verricht. Hiermee wordt onderscheid gemaakt

dezelfde woonplaats en werkgever. •

met de groep kenniswerkers c.q. expats, die zich met een gemiddeld hoger inkomen richten op een ander segment van de woningmarkt. Dit is dezelfde definitie die het

Circulaire migrant: short-stay arbeidsmigranten die jaarlijks terugkeren, het liefste naar

Woning: een complex van ruimten, uitsluitend bedoeld voor de huisvesting van één afzonderlijk huishouden.

•

Huishouden: wanneer aan alle onderstaande criteria¹ wordt voldaan, is er sprake van een

Expertisecentrum Flexwonen hanteert.

huishouden:

Overige doelgroepen: groepen mensen die (vaak met spoed) een huis zoeken waarbij

•

Er is sprake van continuïteit in de samenstelling van de personen in het huishouden;

de huisvestingsvraag overeenkomt met die van arbeidsmigranten. Hierbij kan gedacht

•

De personen wonen voor onbepaalde tijd ‘samen’;

worden aan statushouders, uitstroom GGZ, etc.

•

Er is sprake van een affectieve of familiaire band;

•

Short-stay (kort verblijf): verblijf tot 1 jaar, meestal seizoenswerk.

•

Een affectieve band houdt in een gevoels- of emotionele band tussen personen;

•

Mid-stay (middellang verblijf): verblijf tussen 1 tot 3 jaar. Deze doelgroep is bijna niet

•

Familiaire band houdt in familie in de eerste of tweede lijn;

aanwezig in Waadhoeke. Daar waar in dit advies gesproken wordt over long-stay worden

•

De leden van het huishouden hebben hetzelfde hoofdverblijf;

ook eventuele mid-stay arbeidsmigranten bedoeld. De huisvestingsbehoefte en

•

Ook in het land van herkomst hebben de leden hetzelfde hoofdverblijf;

mogelijkheden tot integratie komen voor de doelgroepen mid-stay en long-stay

•

Men maakt gebruik van dezelfde gemeenschappelijke voorzieningen;

grotendeels overeen.

•

Men maakt gebruik van een gezamenlijke toegang tot de woning.

•

•

Long-stay (lang verblijf): verblijf langer dan 3 jaar of permanente vestiging. ¹ Om te bepalen of een bepaald gebruik past in het bestemmingsplan, moet het aan het betreffende plan worden getoetst. Om te voorkomen dat per situatie uitgebreid onderzoek (jurisprudentie en feitelijke situatie) gedaan moet worden, zijn sneltoetscriteria ontwikkeld door de Gemeente Waadhoeke. Deze criteria heeft de werkgroep als

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

vertrekpunt genomen.

9

BEGRIPSBEPALING •

Kamergewijze verhuur: het bedrijfsmatig (nacht)verblijf aanbieden aan kamerhuurders die niet één huishouden vormen.

•

Kleinschalige maatwerkoptie: een vergunningaanvraag voor huisvesting van 6 t/m 8 personen, of zodra er sprake is van het overschrijden van de 25 meter afstandsbeperking tussen huizen of de 10% norm van het aantal huizen in één straat.

•

Grootschalige maatwerkoptie: een vergunningaanvraag voor huisvesting van meer dan 8 personen, of zodra er sprake is van het overschrijden van de 1% norm.

De werkgroep adviseert in de uitwerking van het beleid duidelijke definities te omschrijven en vast te leggen, zodat de interpretatie hiervan niet tot onduidelijkheid leidt.

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

10

4

Onderzoek opgave huisvesting 11

ONDERZOEK OPGAVE HUISVESTING Zonder inzicht in de opgave is het lastig om oplossingen voor het huisvestingsprobleem te

De belangrijkste resultaten van het onderzoek zijn:

bedenken. De werkgroep gaf daarom het Expertisecentrum Flexwonen opdracht om een verkenning uit te voeren naar aard en omvang van het aantal arbeidsmigranten in de gemeente

•

In de gemeente Waadhoeke wonen in 2018/2019 minimaal 1.500 en maximaal 2.200

Waadhoeke en op de verwachte toekomstige inzet van deze tijdelijke werknemers. Ook is

arbeidsmigranten. Er werken in 2018/2019 minimaal 1.200 en maximaal 1.850

gevraagd te onderzoeken in hoeverre het huisvestingsaanbod overeenkomt met de

arbeidsmigranten in de gemeente Waadhoeke.

huisvestingsvraag, nu en in de nabije toekomst. Het onderzoek van Expertisecentrum Flexwonen is bijgevoegd als bijlage.

•

In de gemeente Waadhoeke wonen waarschijnlijk dus meer arbeidsmigranten dan er

Momenteel loopt aanvullend nog een onderzoek van het Expertisecentrum Flexwonen naar de

werken. De gemeente Waadhoeke blijkt een aantrekkelijke woonplaats voor

huisvestingsvraag van overige doelgroepen ‘spoedzoekers’. Dit rapport wordt in mei 2019

arbeidsmigranten die in Harlingen werken, maar zelfs ook voor arbeidsmigranten die

opgeleverd aan de gemeente Waadhoeke.

werken in de Kop van Noord-Holland. Overigens gebeurt het omgekeerde ook. Dit maakt het extra lastig om inzicht te krijgen in de exacte aantallen. Dit wordt versterkt door het

NB: het Expertisecentrum geeft in haar rapport aan dat onderzoeken naar aantallen

grote aantal kleinschalige werkgevers en huisvesters. Hierdoor is het complexer om inzicht

arbeidsmigranten nooit leiden tot harde uitkomsten. Zo lang arbeidsmigranten onvoldoende zijn

in het vraagstuk te verkrijgen dan in andere gebieden van Nederland, waar veelal sprake is

geregistreerd, blijven de uitkomsten hooguit goed beredeneerde schattingen met een

van grote(re) werkgevers en projectontwikkelaars.

behoorlijke onzekerheidsmarge. Ook zijn er verschillen in de tijd door een laag- en hoogseizoen. De cijfers moeten daarom met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd. Dit is de reden waarom de werkgroep in paragraaf 7.1. de gemeente adviseert om registratie als speerpunt op te nemen in de vervolgaanpak.

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

12

ONDERZOEK OPGAVE HUISVESTING •

De bedrijvigheid in de gemeente Waadhoeke heeft een sterk agrarische oriëntatie waarbij sprake is van relatief veel seizoensgebonden werk. Circa 70% van de arbeidsmigranten werkt en verblijft korter dan een jaar in de gemeente Waadhoeke. In de meeste gevallen is dat een periode van 6-8 maanden. Landelijk ligt het aantal short-stay arbeidsmigranten op 30%. Dat aandeel ligt in de gemeente Waadhoeke dus aanzienlijk hoger. Wel komen veel

arbeidsmigranten die tijdelijk terugkeren naar hun oorspronkelijke land, regelmatig terug naar Nederland (de ‘circulaire migrant’). Zij behoren tot de definitie short-stay, maar verblijven hier al vele jaren met korte tussenpozen. •

Uitzendbureaus verwachten over de periode 2019/2020 een stijging van de inzet van arbeidsmigranten met 12%. Werkgevers herkennen het beeld van een substantiële groeiverwachting. Dit past ook binnen de verwachte landelijke volumegroei van 10-20%. Deze groei is lastig te voorspellen omdat het afhankelijk is van de economische groei en de beschikbaarheid van voldoende en gekwalificeerd personeel. Ook heeft de toenemende automatisering impact. Werkgevers willen daarnaast voorkomen dat er een te grote ‘scheefgroei’ ontstaat tussen de aantallen Nederlandse en niet-Nederlandse werknemers op de werkvloer. Opvallend is dat de meeste uitzendbureaus en een deel van de werkgevers hun groeiverwachting direct koppelen aan de beschikbaarheid van voldoende huisvesting.

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

Circa 70% van de arbeidsmigranten werkt en verblijft korter dan een jaar in de gemeente Waadhoeke. Landelijk ligt het aantal short-stay arbeidsmigranten op 30%.

13

ONDERZOEK OPGAVE HUISVESTING •

Het aantal huisvestingsplaatsen voor arbeidsmigranten in de gemeente Waadhoeke is naar schatting tussen 1.373 en 2.170. Circa 40% daarvan wordt gebruikt door arbeidsmigranten die op eigen kracht huisvesting hebben gevonden. Ruim 60% van de beschikbare huisvesting is door uitzendbureaus of werkgevers aangekocht of gehuurd. Opvallend is dat in de gemeente Waadhoeke sprake is van veel particuliere aanbieders van huisvesting met

slechts een klein aantal woningen. Er zijn weinig grote, gespecialiseerde huisvesters zoals in de rest van Nederland. •

Op basis van het onderzoek wordt het huisvestingstekort op dit moment ingeschat op 205 tot 383 plaatsen. Er zijn verschillende redenen om aan te nemen dat het daadwerkelijke huisvestingstekort aanzienlijk groter is en naar verwachting ook verder zal toenemen. Deze verwachte toename van het huisvestingstekort komt onder andere door de groeiverwachting van uitzendbureaus en werkgevers en huisvestingsaanbod dat (nog) niet voldoet aan de in dit advies gestelde kwaliteitsnormen in paragraaf 5.5.

Waadhoeke blijkt een aantrekkelijke woonplaats voor arbeidsmigranten die in Harlingen werken, maar ook voor arbeidsmigranten die werken in de Kop van Noord-Holland. Overigens gebeurt het omgekeerde ook.

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

14

5

Beleid: uitgangspunten huisvesting 15

BELEID 5.1 Accommodatie

Vormen van huisvesting

Kwaliteit

Landelijk blijkt dat de verschillende verblijfsperioden van arbeidsmigranten voor een belangrijk

De werkgroep wil arbeidsmigranten kwalitatief goede en prettige huisvesting bieden. De

deel de gewenste vormen van huisvesting bepalen.

werkgroep adviseert daarom om als minimale kwaliteitseis de norm van Stichting Normering

Bij short-stay vinden werknemers binnen zekere grenzen het delen van voorzieningen zoals een

Flexwonen (SNF) te hanteren voor alle aanbieders van huisvesting aan arbeidsmigranten².

keuken, woonkamer of badkamer geen probleem.

Het SNF-keurmerk is nu alleen verplicht voor huisvesting die door uitzendorganisaties wordt

Bij mid-stay worden hogere eisen gesteld aan privacy, het hebben van een eigen kamer of aan

aangeboden. De werkgroep adviseert dit dus te verbreden naar álle huisvesting voor

het delen van een keuken of sanitaire voorzieningen.

arbeidsmigranten in de gemeente Waadhoeke. Betere kwaliteit mag wel, maar mindere

Bij long-stay vinden mensen vaak hun eigen weg op de woningmarkt. Daarbij is privacy en een

kwaliteit niet.

fijne woonomgeving nóg belangrijker¹. Dit beeld is bevestigd door de arbeidsmigranten die we

De norm kent de onderdelen ruimte en privacy, sanitair, veiligheid, hygiëne, voorzieningen,

hebben gesproken in het groepsinterview in de gemeente Waadhoeke.

informatievoorziening, brandveiligheid en goed werkgeverschap. Ieder onderdeel bestaat uit een aantal specifieke eisen waaraan de huisvesting moet voldoen. Huisvestingslocaties van de

Daarbij is door alle partijen benadrukt dat écht grootschalige huisvesting (meer dan 50

organisaties die zich aanmelden bij SNF worden jaarlijks gecontroleerd. De SNF-norm is door

arbeidsmigranten in één complex) niet past binnen de gemeente Waadhoeke; ook niet bij de

de werkgroep opgenomen in paragraaf 5.5 bij de algemene voorwaarden voor het verkrijgen

werkgever op het terrein. De werkgroep adviseert de gemeente geen medewerking te verlenen

van een vergunning.

aan dit soort grootschalige initiatieven. De werkgroep woog dit mee in het voorstel voor de voorwaarden voor huisvesting in paragraaf 5.5.

¹ Deze informatie is terug te lezen in de ‘Routekaart naar goede huisvesting voor EU-arbeidsmigranten’ van het Expertisecentrum Flexwonen: https://flexwonen.nl/routekaart-naar-goede-huisvesting-voor-eu-arbeidsmigranten.

Routekaart, Expertisecentrum Flexwonen.

² De SNF-norm is hier gepubliceerd: https://www.normeringflexwonen.nl/de-norm/normen.

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

16

BELEID 5.2 Locaties

Om de druk op de dorpen en wijken daarnaast te blijven spreiden, houdt de werkgroep in paragraaf 5.5 vast aan de voorwaarden voor spreiden en mengen. In de wijken van Franeker

5.2.1 In dorpen en wijken

adviseert de werkgroep tot slot om aanvullende afspraken te maken over de stapeling van

Het belangrijkste aandachtspunt bij de huisvesting van arbeidsmigranten in de dorpen en

doelgroepen en dit onderdeel te maken van de prestatieafspraken tussen gemeente,

wijken lijkt de mogelijkheid van contact tussen de arbeidsmigranten en de reguliere bewoners

woningcorporaties en huurdersverenigingen. Dit kan zodra het onderzoek van het

in hun directe omgeving. Er ontstaat namelijk een gevoel van vervreemding onder de reguliere

Expertisecentrum Flexwonen naar de huisvestingsvraag van overige doelgroepen

bewoners wanneer er continu wisselende mensen in de straat wonen die de Nederlandse taal

‘spoedzoekers’ afgerond is.

niet spreken. Dit heeft vooral betrekking op dorpen en wijken waar arbeidsmigranten korte tijd verblijven. Zodra arbeidsmigranten langer verblijven kunnen reguliere bewoners en

Wanneer een arbeidsmigrant een huis huurt als één afzonderlijk huishouden, dan valt dit

arbeidsmigranten onderling afspraken maken, elkaar beter leren kennen (al is het enkel van

binnen de bestemmingsplanregels. Er is dan immers geen sprake van kamergewijze verhuur.

gezicht) en mogelijk elkaar op weg helpen om de Nederlandse (en Friese) taal te leren.

Dit kunnen short-stay arbeidsmigranten zijn, maar het zijn meestal arbeidsmigranten die langer

De werkgroep adviseert zodoende om in te zetten op het voorkomen van frequente wisseling

dan een jaar in de gemeente Waadhoeke verblijven of zich uiteindelijk permanent vestigen. Zij

van arbeidsmigranten in dorpen en wijken. De werkgroep ziet in de dorpen en wijken bij

vinden vaak hun weg in de reguliere huur- of koopwoningvoorraad. De werkgroep benadrukt

voorkeur de long-stay arbeidsmigrant en de circulaire arbeidsmigrant, die jaarlijks terugkeert.

dat het ook inspanning vraagt om deze mensen volwaardig onderdeel te laten uitmaken van het

De gemeente kan hier niet op handhaven. De werkgroep vraagt dit daarom mee te nemen in

sociale leven in de dorpen en wijken.

de te maken afspraken met werkgevers, uitzendorganisaties en aanbieders van huisvesting in hoofdstuk 6.

5.2.2 Maatwerk Naast huisvesting van arbeidsmigranten in reguliere woningen in dorpen en wijken, adviseert

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

17

BELEID de werkgroep ook maatwerkopties toe te voegen aan de mogelijkheden. Hierdoor kunnen

wisselingen van arbeidsmigranten in dorpen en wijken. Hiermee vermindert de druk op de

grotere huizen, (leegstaand) overig vastgoed of locaties buiten het dorp of de wijk benut

sociale cohesie in de dorpen en wijken en wordt de ervaren overlast door short-stay

worden.

arbeidsmigranten beperkt. Dit sluit ook aan bij de wens van de arbeidsmigranten zelf: een korte reistijd naar het werk en geen ‘gedoe’ met de buren. De wens om te integreren leeft niet

In dorpen en wijken

bij deze doelgroep.

In dorpen en wijken staan soms gebouwen die zich lenen voor grootschaligere huisvesting van arbeidsmigranten. Denk hierbij aan een leegstaande school, een oud café of vrijkomend

Voor uitzendorganisaties en werkgevers biedt huisvesting op het terrein van de werkgever de

zorgvastgoed. De werkgroep vindt dat deze locaties benut kunnen worden voor huisvesting,

mogelijkheid om te voorzien in de benodigde aanvullende huisvesting. Dit kan in een meer

mits hiervoor draagvlak bestaat in het dorp of de wijk. Tevens moet voldaan worden aan de

grootschalige voorziening. De werkgroep adviseert de gemeente hierover met de provincie het

SNF-norm. Alle voorwaarden voor maatwerkopties staan beschreven in paragraaf 5.5. Als aan

gesprek op te starten en te verkennen hoe dit kan worden ingepast in de verordening ‘Romte’.

deze voorwaarden wordt voldaan, kan ook afgeweken worden van de 1% norm per dorp, 10%

Bij huisvesting bij de werkgever wordt eveneens aandacht gevraagd voor het toepassen van de

per straat of de 25 meter afstandsbeperking. Ook hierbij is consensus vanuit het dorp of wijk

SNF-normering. Daarnaast is het van belang afspraken te maken over een goed beheer van en

een vereiste.

toezicht op de huisvesting. Er kan gekeken worden of de mate waarin in beheer en toezicht wordt voorzien in de planvorming als voorwaarde kan dienen voor vergunningverlening.

Bij de werkgever op het terrein De werkgroep adviseert huisvesting bij de werkgever op het terrein mogelijk te maken voor

Naarmate short-stay arbeidsmigranten hier langer verblijven, vindt de werkgroep het wenselijk

arbeidsmigranten met een korte verblijfsduur (short-stay). Door huisvesting voor deze

dat zij doorstromen naar een situatie die steeds meer op ‘gewoon wonen’ lijkt. Dat betekent na

doelgroep zoveel mogelijk buiten de dorpen en wijken te regelen vermindert het aantal

verloop van tijd huisvesting in dorpen of wijken, meer mogelijkheden om te kunnen integreren

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

18

BELEID en meer ruimte en privacy. Het verblijfsperspectief kan wijzigen gedurende het verblijf: een

voorkomende geval de voorgestelde voorwaarden voor maatwerkopties uit paragraaf 5.5 toe te

short-stay arbeidsmigrant kan een vaste baan accepteren of een partner ontmoeten, waardoor

passen.

hij of zij in Nederland wil blijven en een long-stay arbeidsmigrant wordt. Recreatieparken Als de werkgever gesitueerd is buiten of aangrenzend aan het dorp of de wijk moet rekening

Uit de groepsinterviews blijkt weinig enthousiasme voor huisvesting van arbeidsmigranten in

gehouden worden met een goede ruimtelijke ordening en draagvlak. Ook hier gelden de

recreatieve accommodaties, ook niet als tijdelijke noodoplossing. Huisvesting in recreatieve

voorwaarden voor maatwerkopties zoals beschreven in paragraaf 5.5. Consensus van de buurt

accommodaties zorgt vaak voor overlast omdat de verschillende doelgroepen (recreanten,

is dan noodzakelijk.

arbeidsmigranten) andere leefstijlen hebben. Daarnaast wordt in de gemeente Waadhoeke juist ingezet op de versterking van het recreatief gebruik van de parken voor de toeristische sector.

Buitengebied

De werkgroep adviseert daarom geen huisvesting van arbeidsmigranten toe te staan op

De provincie Fryslân staat momenteel de realisatie van huisvestingaccommodaties in het

recreatieparken.

buitengebied niet toe. Dit staat beschreven in de verordening ‘Romte’. De werkgroep maakt daar wel een kanttekening bij: als er onvoldoende geschikte locaties zijn om aan de

Wel kan een recreatiepark of een deel daarvan geschikt gemaakt worden voor de huisvesting

huisvestingsvraag te voldoen of als via een maatwerkoptie een geschikte locatie wordt

van arbeidsmigranten. Dit betekent een definitieve transformatie van (een deel van) het

aangedragen, dan moet realisatie van huisvesting in het buitengebied mogelijk zijn¹. Dit betreft

recreatiepark. De gemeente Waadhoeke kan de eigenaar van het recreatiepark hiertoe de

ook de mogelijke huisvesting op bedrijventerreinen. De werkgroep adviseert de gemeente om hierover met de provincie alvast het gesprek te starten, en te verkennen welke stappen gezet

¹ Er zijn steeds meer provincies die met gemeenten meedenken waar en hoe oplossingen in het buitengebied

moeten worden om deze noodoplossing mogelijk te maken. De werkgroep adviseert om in het

gevonden kunnen worden. Zie als voorbeeld de provincie Limburg https://flexwonen.nl/beleidsnotitie-huisvestingarbeidsmigranten-provincie-limburg-2016.

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

19

BELEID mogelijkheid bieden waardoor extra huisvesting voor arbeidsmigranten kan worden gecreëerd.

5.4 Leefbaarheid

Voorwaarde is onder andere dat de huisvesting voor arbeidsmigranten fysiek gescheiden is van

In alle gesprekken is steeds benadrukt dat arbeidsmigranten in de dorpen en wijken van de

het recreatiegedeelte. Deze transformatie van (een deel van) het recreatiepark is niet

gemeente Waadhoeke welkom zijn. De noodzaak van tijdelijke werknemers om de economie

omkeerbaar. Ook zijn de voorwaarden zoals voorgesteld in paragraaf 5.5 voor maatwerkopties

draaiende te houden wordt gezien. Wel uiten alle bewoners die betrokken zijn geweest in dit

van toepassing.

proces zorgen over de leefbaarheid van de dorpen en wijken. Deze leefbaarheid betekent voor iedereen wat anders. Het belangrijkste aandachtspunt lijkt de mogelijkheid van contact tussen

5.3 Huisvesting door woningcorporaties

de arbeidsmigranten en de reguliere bewoners en het ontstaan van een gevoel van

De taak van woningcorporaties is vastgelegd in de Woningwet. Dit is het bouwen, beheren en

vervreemding bij de reguliere bewoners. Bewoners vinden het lastig niet te weten wie de buren

verhuren van woonruimte met een betaalbare huur voor doelgroepen die dit zelf niet kunnen

zijn. Ook de taalbarrière wordt vaak genoemd: als er overlast ontstaat, kun je de buren niet

organiseren. Dit betekent dat ook arbeidsmigranten gehuisvest kunnen worden door

aanspreken. Of als je de buren wilt uitnodigen om mee te doen aan een buurtactiviteit, lukt dat

woningcorporaties.

niet. Tot slot zijn er ook praktische ergernissen.

De werkgroep adviseert bij de totstandkoming van de eerstvolgende prestatieafspraken tussen de gemeente, de woningcorporaties en de huurdersverenigingen het thema arbeidsmigranten

De werkgroep acht de integratie van short-stay arbeidsmigranten niet haalbaar. Vanuit deze

een plek te geven. Belangrijke aandachtspunten daarbij zijn de huisvesting van

groep arbeidsmigranten is weinig behoefte tot contact met de omwonenden. Zij draaien lange

arbeidsmigranten met bij voorkeur een lange verblijfsduur (dit met oog op leegstand in de

dagen, doen fysiek zwaar werk en na een dag werken is er weinig energie over om sociale of

winter als aan short-stay arbeidsmigranten verhuurd wordt) en de stapeling van het vraagstuk

sportieve activiteiten te ondernemen. Ook voor het leren van de Nederlandse taal is de

door de huisvesting van overige doelgroepen. Hier moet ook het beleid van spreiden en

verblijfsduur te kort. Gelijktijdig is er vanuit de dorpen en wijken wel behoefte aan ontmoeting

mengen in betrokken worden.

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

20

BELEID en kennis over elkaars cultuur, normen en waarden met als doel begrip en wederzijds respect.

taaleducatie. De werkgroep had onvoldoende tijd dit concreet uit te werken voor de lokale situatie. De werkgroep stelt daarom de gemeente voor om budget en capaciteit binnen de

Bij de arbeidsmigranten die zich hier permanent vestigen of zich voor langere tijd huisvesten in

gemeentelijke organisatie beschikbaar te stellen voor een nadere uitwerking hiervan in

de gemeente Waadhoeke adviseert de werkgroep nadrukkelijk wel te investeren in taal en

2019/2020. Bij de uitwerking moeten de convenantpartners betrokken worden. In Nederland

integratie. Langdurige vestiging in dorpen en wijken wordt gezien als een kans. Het aanbod om

zijn goede voorbeelden beschikbaar die benut kunnen worden voor de situatie in de gemeente

wegwijs te worden in de gemeente Waadhoeke moet zo laagdrempelig mogelijk georganiseerd

Waadhoeke.

worden. De inschrijving in de Basisregistratie Persoonsgegevens (BRP) is bijvoorbeeld een kansrijk moment om arbeidsmigranten te informeren over de Waadhoekse samenleving. Denk

5.5 Voorwaarden voor huisvesting

aan een brochure ‘Wegwijs in de gemeente Waadhoeke’. Mogelijk kan ook op de gemeentelijke

Om een goed woon- en leefklimaat voor zowel reguliere bewoners als arbeidsmigranten te

website informatie worden toegevoegd of een speciale pagina worden aangemaakt. De

waarborgen heeft de werkgroep een aantal algemene en specifieke voorwaarden geformuleerd

werkgroep ziet overigens niet enkel een rol voor de gemeente om arbeidsmigranten wegwijs te

als advies voor de gemeente. Door het hanteren van de 1% norm voor kamergewijze verhuur

maken. Ook werkgevers, uitzendorganisaties, huisvesters en bewoners dragen een

blijft de impact op de dorpen en wijken behapbaar, maar wordt werkgevers en

verantwoordelijkheid voor de leefbaarheid van de dorpen (zie hoofdstuk 6).

uitzendorganisaties tegelijkertijd een basis geboden om de huisvesting te organiseren. Daarnaast adviseert de werkgroep om een maatwerkoptie toe te voegen, waarbij grotere

De werkgroep adviseert de gemeente om te zorgen voor een basisaanbod, waarop andere

huizen, leegstaand maatschappelijk vastgoed of nieuwbouwlocaties eventueel ook benut

partijen verder kunnen bouwen. Dit gaat om de inzet van professionele ondersteuning van

kunnen worden.

dorpen en wijken om ontmoeting te faciliteren, de organisatie van een (formeel en informeel) netwerk voor arbeidsmigranten die zich willen vestigen in de regio en het aanbod van

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

21

BELEID Aan alle onderstaande voorwaarden moet worden voldaan om een vergunning te krijgen.

o

Algemene voorwaarden

o

maximaal 1% van het aantal woningen per kern kan gebruikt worden voor de kamergewijze huisvesting van arbeidsmigranten;

•

De SNF-norm is de minimale kwaliteitseis van huisvesting waaraan moet worden voldaan bij vergunningverlening.

•

kamergewijze huisvesting van arbeidsmigranten; o

De eigenaar zorgt voor periodieke kwaliteitscontrole van de huisvesting. Dit betreft niet De eigenaar zorgt voor een vast aanspreekpunt voor omwonenden en

mag geen andere woning gebruikt worden voor de huisvesting van arbeidsmigranten; o

in appartementencomplexen/woongebouwen mag maximaal 20% van de hoeveelheid

dorpsbelangenorganisatie of wijkraad met een telefoonnummer dat 24/7 bereikbaar is bij

appartementen gebruikt worden voor huisvesting van arbeidsmigranten, waarbij

calamiteiten (afspraken over beheer en toezicht kunnen onderdeel van de vergunning

maximaal 2 arbeidsmigranten per appartement mogen wonen. Dit geldt pas als het

worden gemaakt). •

binnen 25 meter afstand gemeten vanuit de dichtstbijzijnde bestaande gevel van de reeds bestaande woning, die gebruikt wordt voor de huisvesting van arbeidsmigranten,

enkel de binnenkant van de woning, maar ook de buitenkant (tuin, parkeerplaats, afval). •

maximaal 10% van het aantal woningen per straat kan gebruikt worden voor de

Bij elke accommodatie wordt voldaan aan de parkeernorm (dit betekent in beginsel 2 parkeerplekken op eigen terrein per reguliere woning, uitgaande van bewoning door 4

appartementencomplex 5 appartementen of meer kent; o

maximaal 5 arbeidsmigranten per woning bij kamergewijze verhuur, mits de SNF-norm dit toestaat.

personen). Bij maatwerk en in individuele situaties kan hier in overleg vanaf geweken worden.¹

¹ Zie ook bladzijde 29 van de ‘Routekaart naar goede huisvesting voor arbeidsmigranten’ over het voorkomen van ongewenste parkeerdruk (Expertisecentrum Flexwonen).

Specifieke voorwaarden •

Spreiden en mengen in dorpen en wijken blijft het uitgangspunt.² Dit betekent:

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

² De weging van overige doelgroepen spoedzoekers in deze percentages wordt meegenomen in de gesprekken over de prestatieafspraken tussen gemeente en woningcorporaties.

22

BELEID •

In aanvulling op bovenstaande wordt een maatwerkoptie toegevoegd. Van bovenstaande specifieke voorwaarden kan afgeweken worden, mits: o

voldaan wordt aan de SNF-norm;

o

voldaan wordt aan een goede ruimtelijke ordening;

o

door de initiatiefnemer aangetoond kan worden dat er consensus is vanuit het dorp of de wijk. De wijze waarop wordt op de volgende pagina toegelicht;

o

de eigenaar zorgt voor een vast aanspreekpunt voor omwonenden en dorpsbelangenorganisatie of wijkraad met minimaal telefonische bereikbaarheid 24/7;

o

aangetoond kan worden dat het initiatief niet strijdig is met bestaande wet- en regelgeving.

•

Bij grootschalige voorzieningen: o

mogen maximaal 50 personen gehuisvest worden in één complex;

o

moeten arbeidsmigranten beschikken over eigen voorzieningen (toilet, badkamer en evt. keuken) per appartement (max. 4 personen);

o

wordt beheer op locatie georganiseerd. De initiatiefnemer moet inzichtelijk maken hoe het beheer wordt vormgegeven door het opstellen van een beheerplan met huishoudelijk reglement;

o

worden geen gezinnen met minderjarige kinderen gehuisvest;

o

wordt een parkeeroplossing op het eigen terrein gerealiseerd;

o

moet de initiatiefnemer zorgen voor voldoende capaciteit voor het aanbieden van afval.

De normen: maximaal 1% van het aantal woningen per kern; maximaal 10% van het aantal woningen per straat en minimaal 25 meter tussen woningen.

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

23

BELEID Consensus Een initiatiefnemer kan gebruik maken van de maatwerkoptie, als hij aan kan tonen dat er consensus is vanuit het dorp of de wijk. De werkgroep adviseert dit op de volgende manier te organiseren: •

Geef de georganiseerde bewonersvertegenwoordiging in een dorp of wijk de regie. Dit betekent dat dorpsbelangen of de wijkraad een bindend advies geeft aan de gemeente over het draagvlak bij een aanvraag voor een maatwerkoptie;

•

Dit advies kan bij kleinschalige maatwerkopties (zie hoofdstuk 3 voor de definitie van kleinschalig) direct door dorpsbelangen of de wijkraad worden opgesteld. Het voorgenomen advies van dorpsbelangen of de wijkraad moet gepubliceerd worden in een lokaal huis-aan-huis blad;

•

Bij grootschalige maatwerkopties (zie hoofdstuk 3 voor de definitie van grootschalig) moet naast publicatie van het voorgenomen advies door dorpsbelangen of de wijkraad ook een openbare avond georganiseerd worden. De impact van een grootschalige maatwerkoptie is immers groter. Tijdens deze avond kan de initiatiefnemer het plan toelichten¹ en belanghebbenden kunnen zich uitspreken. Deze informatie wordt gewogen door dorpsbelangen of de wijkraad. De avond moet actief kenbaar gemaakt worden;

¹ Bij een vergunningaanvraag voor een grootschalige maatwerkoptie wordt het voorgenomen initiatief daarnaast altijd gepubliceerd. Dit sluit aan bij de normale werkwijze van de gemeente.

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

24

BELEID •

•

Bij de organisatie van de openbare avond en de publicatie van het voorgenomen advies

ruimte voor 1.055 arbeidsmigranten.

werken de bewonersvertegenwoordiging en de initiatiefnemer samen. De te maken kosten

Afgezet ten opzichte van de inschatting van het Expertisecentrum Flexwonen over het totale

voor een openbare avond of de publicatie worden gedragen door de initiatiefnemer;

aantal arbeidsmigranten dat woonachtig is in de gemeente Waadhoeke (1.500 tot 2.200), moet

Niet elk dorp of elke wijk heeft een georganiseerde bewonersvertegenwoordiging. En ook

een aanvullende oplossing gevonden worden voor 445 tot 1.145 plekken of 595 tot 1.365

niet elke dorpsbelangenorganisatie of wijkraad zal een advies uit willen of kunnen brengen.

plekken bij een groeiprognose van 10%. Uitgaande van een maximale omvang van 50

Indien dit het geval is en er geen dorpsbelangenorganisatie of wijkraad opstaat, oordeelt

personen per locatie, zou dit de realisatie van 9 tot 23 nieuwe, grootschalige

de gemeente over het draagvlak. De initiatiefnemer organiseert in dit geval bij een

huisvestingsvoorzieningen betekenen¹.

grootschalige maatwerkoptie de openbare avond waarin het plan wordt toegelicht en waar belanghebbenden zich kunnen uitspreken. De gemeente weegt deze informatie mee in

Het ingeschatte aandeel long-stay kan in principe gehuisvest worden binnen de 1.055 plekken

haar oordeel over de consensus over het initiatief.

in dorpen en wijken (minimaal 450 tot maximaal 726 plekken long-stay). Dat past ook bij de wens van de werkgroep om arbeidsmigranten met een langdurig verblijfsperspectief te laten

5.6 Doorkijk en impact beleid op huisvesting

integreren in dorpen en wijken, en bij de woonwens van deze arbeidsmigranten. Er resteren

Om de impact van de voorgestelde voorwaarden inzichtelijk te maken, is in de bijlage een

dan tussen de 330 en 600 plekken voor short-stay arbeidsmigranten binnen de 1% norm,

overzicht toegevoegd van het aantal woningen per dorp of wijk.

waarbij de voorkeur uitgaat naar circulaire arbeidsmigranten.

Als spreiden en mengen in dorpen en wijken het uitgangspunt is (1% per dorp of wijk), dan betekent dit dat 211 woningen benut mogen worden voor huisvesting van arbeidsmigranten. Bij

¹ Het onderzoek van het Expertisecentrum Flexwonen schat op dit moment het huisvestingtekort in op 260 tot 350

bewoning van maximaal 5 personen per woning (mits toegestaan op basis SNF-norm) biedt dit

plaatsen. Dat zou 5 tot 7 extra voorzieningen betekenen van maximaal 50 personen.

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

25

6

Convenant: uitgangspunten huisvesting 26

CONVENANT De werkgroep adviseert om de geformuleerde uitgangspunten voor de huisvesting van

voor alle arbeidsmigranten huisvesting wordt gerealiseerd bij SNF-goedgekeurde partijen. De

arbeidsmigranten over te nemen in het beleid van de gemeente. Daarnaast adviseert de

reguliere SNF-norm voor accommodaties maakt onderdeel uit van de geadviseerde algemene

werkgroep de afspraken vast te leggen in een convenant met alle betrokken partijen. Het

voorwaarden om een vergunning te krijgen van de gemeente.

regelen van goede, voldoende en gespreide huisvesting is een gedeelde verantwoordelijkheid.

Daarnaast adviseert de werkgroep om te streven naar inschrijving van zoveel mogelijk

Het is daarom van belang om de te maken afspraken niet enkel in gemeentelijk

organisaties in het SNF-inhuurregister, en minimaal voor alle uitzendorganisaties. Daarmee

instrumentarium te verankeren, maar ook met aanbieders van huisvesting, werkgevers en

verankeren we op twee manieren de gewenste kwaliteit van het huisvestingsaanbod: via de

uitzendorganisaties prestatieafspraken te maken. De gemeente is wat betreft de werkgroep

accommodaties en via de organisaties.

initiatiefnemer om partijen bij elkaar te brengen en facilitator van dit proces. De werkgroep stelt zich beschikbaar voor nadere uitwerking van het convenant.

6.2 Wervings- en huisvestingsbeleid

Het modelconvenant van het Expertisecentrum Flexwonen kan hierbij benut worden¹. In dit

De werkgroep adviseert om in te zetten op het voorkomen van frequente wisseling van

hoofdstuk beschrijft de werkgroep wat minimaal opgenomen zou moeten worden in het

arbeidsmigranten in dorpen en wijken. De werkgroep ziet in dorpen en wijken bij voorkeur de

convenant.

long-stay arbeidsmigrant en de circulaire arbeidsmigrant, die jaarlijks terugkeert. De gemeente kan dit faciliteren door planologische ruimte te bieden voor andere huisvestingsoplossingen

6.1 SNF-inhuur register

buiten de kernen voor short-stay arbeidsmigranten. Het is aan werkgevers, uitzendorganisaties

Stichting Normering Flexwonen (SNF) kent twee normen: de ‘reguliere’ norm voor huisvesting

en huisvesters om vervolgens zoveel mogelijk arbeidsmigranten met een lange(re) verblijfsduur

van arbeidsmigranten en de norm voor het SNF-inhuurregister. Een organisatie die zelf geen

in dorpen en wijken te huisvesten en bij te dragen aan de verplaatsing van huisvesting van

huisvesting beheert, maar alle huisvesting ten behoeve van arbeidsmigranten inhuurt bij SNF-

short-stay buiten de kernen. Dit streven moet opgenomen worden in het convenant.

goedgekeurde ondernemingen kan zich aanmelden voor het SNF-inhuurregister. De organisatie dient dan te voldoen aan de eisen voor het SNF-inhuurregister en jaarlijks aan te tonen dat

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

¹ Het modelconvenant van het Expertisecentrum Flexwonen is hier gepubliceerd: https://flexwonen.nl/modelconvenant-inzake-huisvesting-van-arbeidsmigranten-in-gemeente-of-regio-in-de-periode-2013-2017.

27

CONVENANT De werkgevers en uitzendorganisaties kunnen daarnaast ook bijdragen door in te zetten op de

uitstraling van het erf. De jobcoach van de uitzendorganisatie kan het eerste contact leggen

werving van met name long-stay arbeidsmigranten. Dit kan mogelijk door andere vormen van

tussen arbeidsmigrant en de rechtstreekse buren. Dit totale netwerk in dorpen en wijken is

werkgelegenheid naar de gemeente Waadhoeke proberen te krijgen, slimme combinaties te

inzetbaar en moet benut worden om tot een prettige woonomgeving voor zowel reguliere

maken tussen verschillende bedrijfstakken en/of opleidingsmogelijkheden aan te bieden

bewoners als arbeidsmigranten te komen.

waardoor mensen in het winterseizoen ander werkaanbod kunnen accepteren. Hierdoor wordt het verblijfsperspectief voor een groep arbeidsmigranten wellicht anders. De werkgroep

Door deze intentie en gezamenlijke verantwoordelijkheid in het convenant op te nemen,

adviseert in het convenant een inspanningsverplichting af te spreken tussen partijen om toe te

kunnen partijen elkaar hierop blijvend aanspreken. Daarbij is het van belang om periodiek

werken naar een ander aandeel short-stay versus long-stay (bijvoorbeeld van 70/30% naar

contact met elkaar te hebben, ook als er (nog) niks aan de hand is. De vorm waarin dit gebeurt

60/40%).

kan en zal verschillen per dorp of wijk, maar in het convenant kan afgesproken worden dat de gemeente het initiatief neemt om per kern waar huisvesting plaatsvindt dit overleg te

6.3 Leefbaarheid

faciliteren. Aandachtspunt is de draagkracht van dorpsbelangenorganisaties en wijkraden. Dit

De werkgroep adviseert de gemeente te zorgen voor een basisaanbod (professionele

zijn vrijwilligers, waardoor er een grens aan hun mogelijkheden zit.

begeleiding, aanbod taaleducatie, ondersteuning arbeidsmigranten) van waaruit andere partijen verder kunnen werken aan de leefbaarheid in dorpen en wijken. Het samen leefbaar houden van dorpen en wijken is vervolgens een verantwoordelijkheid van alle partijen. Dit moet vastgelegd worden in het convenant. Dorpsbewoners kunnen bijvoorbeeld bijdragen door arbeidsmigranten wegwijs te maken als ‘buddy’. Werkgevers kunnen werktijd beschikbaar stellen voor het volgen van een taalcursus. De aanbieder van huisvesting kan ook letten op de

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

28

CONVENANT 6.4 Registratie In paragraaf 7.1 beschrijft de werkgroep het belang van registratie van arbeidsmigranten in het Registratie Niet-ingezetenen (RNI) register of in de BRP bij een verblijf langer dan 4 maanden. De gemeente kan BRP-controles uitvoeren om te kijken of tijdelijke medewerkers zich inderdaad registreren, maar hiervoor is inzicht nodig in de verblijfsadressen. De werkgroep adviseert in het convenant op te nemen dat aangesloten partijen de hiervoor benodigde gegevens aanleveren bij de gemeente, mits toegestaan binnen de privacyregelgeving. 6.5 Evaluatie De werkgroep adviseert een jaarlijkse evaluatie van het beleid uit te voeren met alle partners van het convenant, en tweejaarlijks het onderzoek naar de aantallen arbeidsmigranten te herhalen. Dit zodat de ontwikkelingen gemonitord worden en - indien nodig - tijdig bijgestuurd kan worden. Hierbij is het goed rekening te houden met de cyclus van de gemeenteraad. De wijze van vertegenwoordiging van de dorpsbelangenorganisaties en de wijkraden in de evaluatie moet nog worden uitgewerkt.

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

29

7

Randvoorwaarden 30

RANDVOORWAARDEN 7.1 Registratie

Het onderzoek van Expertisecentrum Flexwonen laat zien dat in Waadhoeke weinig grip en

•

Afspraken te maken met werkgevers en uitzendorganisaties over hoe omgegaan wordt met

zicht op de cijfers is. De werkgroep adviseert dringend in de toekomst actiever in te zetten op

uitschrijving uit het BRP. Soms stopt een dienstverband abrupt en schrijft een

registratie. Inzicht is nodig om goed beleid te ontwikkelen. Inzicht in de verblijfplaats van

arbeidsmigrant zich niet uit. De gemeente kan ambtshalve uitschrijven, maar daarvoor is

arbeidsmigranten is daarnaast belangrijk in het geval van calamiteiten. Ook vergroten de

een signaal nodig van de uitzendorganisatie of werkgever om vervuiling van het BRP te

inkomsten van de gemeente uit het Gemeentefonds vanuit het Rijk door inschrijving in de BRP. Tot slot vraagt de werkgroep aandacht voor de registratie van andere doelgroepen

voorkomen; •

‘spoedzoekers’ (zoals statushouders, ex GGZ, etc.). De werkgroep adviseert om: •

•

bijhouden van een nachtregister. Dit ook met oog op mogelijke calamiteiten. 7.2 Vergunningen

Werkgevers en uitzendorganisaties aan te spreken op de inschrijfplicht in de BRP van hun

Voor kamergewijze verhuur aan arbeidsmigranten moet een vergunning aangevraagd worden.

werknemers vanaf een verblijf langer dan 4 maanden;

Dit past namelijk niet binnen het bestemmingsplan. Het bestemmingsplan staat enkel de

Werkgevers actief te benaderen om medewerkers zich in te laten schrijven vanaf het moment dat zij in Nederland aankomen. Indien arbeidsmigranten korter dan 4 maanden verblijven in Nederland, kunnen zij zich inschrijven als niet-ingezetene bij een RNI-loket. Dit kan bijvoorbeeld in Leeuwarden;

•

Aanbieders van logies verplichten te voldoen aan de wettelijke eisen van registratie en het

De inschrijving actief te faciliteren door inschrijfmomenten te organiseren op de locaties van de werkgevers¹;

huisvesting van een huishouden toe. Door het aanvragen van een vergunning wordt het gebruik van een gebouw tijdelijk gewijzigd.

De werkgroep adviseert om: •

Aan initiatiefnemers een tijdelijke vergunning te verlenen voor de duur van 5 jaar, mits de

aanvraag voldoet aan de voorwaarden;

¹ De gemeente Westland biedt een interessante inschrijvingsmethode aan. Zie ook: https://www.binnenlandsbestuur.nl/bestuur-en-organisatie/nieuws/westland-wint-best-gejat-prijs-vanking.9459156.lynkx

13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten

31

RANDVOORWAARDEN •

Deze tijdelijke vergunning eenmalig te verlengen met maximaal 5 jaar;

7.3 Handhaving

•

Na deze periode van 10 jaar de mogelijkheid te bieden om een permanente vergunning af

Handhaving voorkomt uitwassen en stimuleert kwalitatieve, professionele huisvesting. De

te geven. De normale bezwaar- en beroepsprocedure bij de gemeente is dan van