Agendabundel
Tekst van het document
werkgroep adviseert gemeente en woningcorporaties actief te handhaven als de spelregels
toepassing. De initiatiefnemer moet uiteraard ook na het verkrijgen van een permanente
worden overtreden. Het helpt als bij de gemeente en de woningcorporaties hiervoor een
vergunning blijven voldoen aan de in de vergunning gestelde voorwaarden;
duidelijk aanspreekpunt is voor bewoners, dorpsbelangenorganisaties en wijkraden.
•
• •
•
Bij maatwerkopties de mogelijkheid te bieden direct een vergunning voor maximaal tien jaar of een permanente vergunning af te geven. Dit kan nodig zijn als randvoorwaarde
Daarnaast adviseert de werkgroep de gemeente actief controles van het BRP uit te voeren.
voor grootschalige investeringen;
Hierin kan de gemeente samenwerken met de convenantpartners (zie paragraaf 6.4). Tijdens
Bij de behandeling van verzoeken voor een vergunning een ‘wie het eerst komt wie het
de overgangsregeling is handhaving ook mogelijk indien iemand niet deelneemt aan de Bed-
eerst maalt’ principe toe te passen totdat de maximale capaciteit van de kern bereikt is;
voor-Bed regeling (zie hoofdstuk 8).
Binnen het vergunningsproces zorg te dragen voor de registratie van het aantal verstrekte vergunningen bij de gemeente. Dit is nodig om te controleren of de 1% norm per dorp of
7.4 Rol gemeente
wijk al is bereikt;
De werkgroep benadrukt dat niet alleen de gemeente aangesproken moet worden in dit
Een actueel overzicht bij te houden van het aantal toegekende vergunningen per dorp of
vraagstuk. Ook huisvesters, uitzendorganisaties, werkgevers, omwonenden en
wijk, zodat investeerders inzicht kunnen krijgen waar nog huisvestingsmogelijkheden zijn.
arbeidsmigranten hebben een rol om tot een betere huisvesting en samenwerking te komen.
Deze informatie is beschikbaar en opvraagbaar bij de gemeente via een op de website van
Dat gezegd hebbende, werkgevers en huisvesters die een nieuwe huisvestingsvoorziening
de gemeente gepubliceerd telefoonnummer of e-mailadres.
willen realiseren hebben de gemeente nodig om zo’n plan te realiseren. De bestemming van de locatie moet mogelijk aangepast worden, er moet een vergunning verstrekt worden en er moet goed gecommuniceerd worden met de omgeving. Ook regionale afstemming vindt plaats via
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
32
RANDVOORWAARDEN de gemeente. En ook dorpen en wijken kijken naar de gemeente bij vragen over handhaving,
7.5 Beleid en regelgeving
structurele overlast en planvorming.
Het is van belang om marktpartijen helderheid te geven over wat wel en wat niet kan. De werkgroep adviseert daarom dit advies vast te leggen in beleid. Hierbij moet een relatie gelegd
De werkgroep adviseert daarom specifiek voor de gemeente Waadhoeke dat zij:
worden naar de algemene woonvisie en de programmering van andere doelgroepen. Daarnaast
De initiatiefnemer proactief contact laat zoeken met omwonenden,
moeten de huidige bestemmingsplannen aangepast worden om dit advies van de werkgroep uit
dorpsbelangenorganisaties en wijkraden voor het afgeven van een nieuwe vergunning;
te kunnen voeren, evenals de verordening ‘Romte’. Voor dit laatste is medewerking van de
•
Nieuwe initiatieven faciliteert met voldoende planologische ruimte;
provincie Fryslân nodig. De Gemeente Waadhoeke wordt verzocht dit gesprek met de provincie
•
Een functionaris ‘huisvesting arbeidsmigranten’ aanwijst als aanspreekpunt voor alle vragen
zo spoedig mogelijk te starten om huisvesting bij de werkgevers op het eigen terrein (en
over de huisvesting van arbeidsmigranten. Deze functionaris moet goed de weg weten in
mogelijk het buitengebied) mogelijk te maken.
•
de gemeentelijke organisatie en zowel beleid, handhaving als de gebiedscoördinatoren kunnen vinden; •
Naast de gevraagde inzet in paragraaf 5.4. voor leefbaarheid inzet op additionele, structurele ondersteuning van dorpen en wijken om te werken aan de integratie van arbeidsmigranten en het samenleven in dorpen en wijken;
•
Zorgt voor regionale afstemming met de buurgemeenten. De insteek moet zijn dat de gemeente Waadhoeke en de buurgemeenten hetzelfde beleid hanteren voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Dit om een ‘waterbedeffect’ in de regio te voorkomen;
•
De pers proactief informeert over relevante ontwikkelingen.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
33
8
Overgangsregeling 34
OVERGANGSREGELING Bestaande initiatieven met vergunning
Een bestaand initiatief zonder vergunning kan een vergunning aanvragen, mits voldaan wordt
Bestaande initiatieven waarvoor al een vergunning is afgegeven, worden aangeschreven dat na
aan de gestelde voorwaarden in paragraaf 5.5. Indien de huisvestingssituatie niet voldoet aan
het verlopen van de huidige periode van de vergunning deze niet verlengd kan worden, tenzij
het nieuwe beleid, kan de aanbieder van huisvesting de huisvestingslocatie aanmelden voor de
de huisvesting al voldoet aan het nieuwe beleid. Dit moet door de initiatiefnemer aangetoond
Bed-voor-Bed regeling. De werkgroep adviseert de gemeente om een maximale
worden. Indien de huisvesting niet voldoet aan het nieuwe beleid, vervalt de vergunning na de
aanmeldtermijn voor de Bed-voor-Bed regeling te hanteren tot 1 januari 2020. Voor
huidige periode en moet deze opnieuw aangevraagd worden. Als tegen die tijd het maximale
huisvestingslocaties die niet binnen de Bed-voor-Bed regeling zijn opgenomen, geldt het
percentage per dorp of straat al is bereikt, moet de huisvester wachten totdat er nieuwe
reguliere handhavingsregime van de gemeente.
vergunningen vrijkomen. Het is belangrijk dat de Bed-voor-Bed regeling actief door de gemeente naar buiten wordt
Bestaande initiatieven zonder vergunning
gebracht, zodat huisvesters bekend zijn met de gewijzigde spelregels. Dit geldt uiteraard ook
De werkgroep adviseert de gemeente aan te sluiten bij de Bed-voor-Bed regeling voor
voor het moment dat het nieuwe beleid wordt vastgesteld.
huisvesting van arbeidsmigranten¹. Hiervoor is een model ontwikkeld door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. De gemeente gaat binnen de Bed-voor-Bed regeling met initiatiefnemers die nu (nog) niet voldoen aan het nieuwe beleid op zoek naar maatwerkoplossingen. Partijen maken daarbij afspraken over de te zetten stappen op weg naar de gewenste situatie. Dit kan betekenen dat de huidige situatie wordt verbeterd of dat gezocht wordt naar een alternatief (een maatwerkoptie of andere locatie). Per situatie wordt een hersteltermijn afgesproken. De Bed-voor-Bed regeling heeft als bijkomend voordeel dat er
¹ Zie: https://flexwonen.nl/wpcms/wp-content/uploads/2012/03/folder-bed-voor-bedregeling-juni-2012.pdf.
beter inzicht komt in aantallen woningen die (illegaal) worden verhuurd.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
35
OVERGANGSREGELING Hiernaast zijn in een stroomschema de mogelijkheden voor bestaande initiatieven voor de huisvesting van arbeidsmigranten in de overgangsregeling weergegeven.
* Tot 1 januari 2020 kan de initiatiefnemer zich aanmelden voor de Bed-voor-Bed regeling. Per situatie wordt dan een hersteltermijn afgesproken.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
36
9
Bijlagen 37
BIJLAGE AANTALLEN PER DORP EN WIJK IN DE GEMEENTE WAADHOEKE (JANUARI 2018) Locaties
Totaal aantal woningen
Maximaal in te zetten woningen
Per 1 januari 2018
1%
Locaties
Totaal aantal woningen
Maximaal in te zetten woningen
Per 1 januari 2018
1%
Achlum
280
2,8
Oosterbierum
247
2,5
Baaium
48
0,5
Oudebildtzijl
452
4,5
Berltsum
1072
10,7
Peins
117
1,2
Bitgum
339
3,4
Pietersbierum
65
0,7
Bitgummole
393
3,9
Ried
200
2
Blessum
33
0,3
Schalsum
57
0,6
Boer
18
0,2
Sexbierum
767
7,7
Boksum
169
1,7
Skingen
44
0,4
Deinum
392
3,9
Slappeterp
30
0,3
Dongjum
159
1,6
Spannum
115
1,2
Dronryp
1425
14,3
St.-Annaparochie
2118
21,2
Firdgum
30
0,3
St.-Jacobiparochie
796
8
Franeker
6141
61,4
Tzum
527
5,3
Herbaijum
116
1,2
Tzummarum
728
7,3
Hitzum
103
1
Vrouwenparochie
303
3
Ingelum
157
1,6
Westhoek
131
1,3
Klooster Lidlum
15
0,2
Wier
92
0,9
Marsum
492
4,9
Winsum
452
4,5
Menaam
1239
12,4
Wjelsryp
191
1,9
Minnertsga
776
7,8
Zweins
48
Nije Altoenae
130
1,3
Totaal
0,5 211
Berekening op kernniveau: qua maximale woningtoevoeging wordt vanaf 0,5 naar boven afgerond, daaronder naar beneden. Ergo: 2,5 = 3 woningen en 2,4 = 2 woningen. 13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
38
PROJECTNAAM Advies huisvesting arbeidsmigranten
OPDRACHTGEVER Gemeente Waadhoeke PROJECTTEAM Wietske Schober Charlotte Puister Arlinde Dul STATUS Definitief DATUM 13 mei 2019
KAW Groningen Kattenhage 1 9712 JE GRONINGEN l Postbus 1527 9701 BM GRONINGEN Rotterdam Pelgrimsstraat 1 3029 BH ROTTERDAM Eindhoven Rechtestraat 59c 5611 GN EINDHOVEN www.kaw.nl +31 88 529 0000 l info@kaw.nl
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
39
HUISVESTING ARBEIDSMIGRANTEN ADVIES AAN GEMEENTE WAADHOEKE
Gemeente Waadhoeke
Franeker
AANLEIDING
3
WAT IS ER OPGEHAALD?
4
CONCLUDEREND
7
OVERWEGINGEN
8
REFLECTIE
10
HOE NU VERDER?
12
AGENDA
12
TEN SLOTTE
13
BIJLAGEN Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 2
AANLEIDING Aanleiding
wat hun visie op het huidige beleid is en welke
•
Gemeente Waadhoeke wethouder economische zaken
In de gemeente Waadhoeke is in 2019 beleid vastgesteld
mogelijkheden zij zien voor de toekomst. Vervolgens zal er
•
Huisvesters (Vast-ps Housing en CoHousingNL)
en geïmplementeerd over de huisvesting van
tot een onafhankelijk advies gekomen worden, waarin de
•
De dorpsvertegenwoordigers van de vijf dorpen (Sint
arbeidsmigranten. In november 2022 heeft de Raad een
verschillen inzichtelijk gemaakt worden en weergegeven
raads-brede motie unaniem aanvaard, met een reactie op
wordt waar ruimte is voor gesprek. Tot slot wordt de
de huidige praktijk. Namens vijf dorpen is er tijdens deze
doorlooptijd van nieuw beleid geschetst en welke thema's
vergadering ingesproken. Deze inspraak sloot aan op de
daarin een plek zouden moeten krijgen.
strekking van de motie. In de motie werd aangegeven dat er weer onrust heerst in de noordelijke dorpen van de gemeente Waadhoeke over de (illegale) verhuur van woningen voor kamerverhuur aan arbeidsmigranten, van St-Anne tot en met Sexbierum, maar nu met name in Sint
Jacobiparochie; Tzummarum – Firdgum; Oosterbierum - Klooster Lidlum; en Sexbierum – Pietersbierum) •
Werkgevers (Gardener’s pride, Talsma Shipyards en Hanenburg-Hettinga)
Aanpak Alle gesprekspartners zijn persoonlijk benaderd en uitgenodigd voor een gezamenlijk gesprek per doelgroep. Mocht het zo lopen dat afspraken niet gecombineerd
•
Uitzendbureaus (VZM Uitzendgroep en JolWerk)
•
Woningcorporatie Accolade
•
Telefonisch contact Provincie Fryslân
•
Raadsleden en fractievoorzitters gemeente Waadhoeke
konden worden, dan werd er een individueel gesprek
De afspraken zijn gepland op basis van beschikbaarheid, er
gehouden. Er is een gesprekslijn opgesteld met algemene
is geen bewuste volgorde gehanteerd. Met de dorps-
vragen en vragen specifiek voor de gesprekspartner. Het
vertegenwoordigers is een tweede gesprek gevoerd; de
De opdracht
algemene deel betrof de (maatschappelijke) context, het
strekking hiervan was het bespreken van het bredere en
De gemeente zit nu in een fase naar nieuw beleid. Zij wil
huidige beleid en huidige situatie, nieuw beleid,
overstijgende thema die relatie heeft met het huisvesten
graag de mogelijkheid verkennen om in gezamenlijkheid tot
bijbehorende agendapunten en de overgangsperiode naar
van arbeidsmigranten (zie hoofdstuk ‘Reflectie’). Er is
nieuw beleid te komen voor kamergewijze verhuur in de
nieuw beleid. Tijdens de gesprekken diende deze
gekozen om de arbeidsmigranten zelf niet als
gemeente Waadhoeke. De gemeente heeft KAW benaderd
gesprekslijn als leidraad en was er ruimte voor een
gesprekspartner mee te nemen. Tijdens de evaluatie van
om met een onafhankelijke verkenner (E. Groot) te kijken
organisch gesprek.
het beleid in 2021 is hun behoefte al eerder geanalyseerd.
Jacobiparochie en Minnertsga. Naar aanleiding hiervan heeft het College van B&W het beleid bevroren.
waar de openingen en knelpunten in het huidige beleid zitten en wat er nodig is om tot nieuw beleid te komen.
Gesprekspartners:
De verkenning wordt gedaan via gesprekken met de
•
Gemeente Waadhoeke wethouder wonen
verschillende belanghebbenden om er zo achter te komen
•
Woningbouwcorporatie WNWF
De opdracht is om te inventariseren waar de knelpunten zitten en hoe de verschillende belanghebbenden weer samen om tafel kunnen gaan.
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 3
WAT IS ER OPGEHAALD? In dit hoofdstuk leest u de bevindingen die zijn opgedaan
het buitengebied. Men vindt dat er grootschaligheid
Landelijk
tijdens de gesprekken met de verschillende
toegepast kan worden in de buitengebieden, het aantal zit
Op nationaal niveau ligt er het wetsvoorstel ‘Goed
belanghebbenden. Voor de uitgebreide gespreksverslagen
tussen de 50-150 mensen per initiatief.
verhuurderschap’ per 1 juli. De wet ontfermt zich, naast
per gesprekspartner wordt u verwezen naar bijlage 1 ‘gespreksverslagen’.
huisvesting, ook over de certificering van uitzendbureaus Context
en handhaving door de arbeidsinspectie. Ze biedt o.a. extra
Regionaal niveau
middelen voor handhaving en stimuleringsregelingen voor
Omvang vraagstuk
Op dit moment hebben de regionale woondeals geen rol in
flex- en transformatieprojecten.
De belanghebbenden geven aan de huisvesting van
het beleid van 2019. In de regionale woondeals staan de
arbeidsmigranten als een sociaaleconomisch
afspraken o.a. over het aantal woningen dat gebouwd kan
Kansen & bedreigingen
maatschappelijk vraagstuk te ervaren. Zij zien in dat het
wordt in de regio, de inzet die iedere partij gaat leveren om
Er wordt gesproken over het huisvesten van (short-stay)
een gemeente-overstijgend vraagstuk is. ‘Hoe kan de
de woningen te realiseren en de wijze waarop wordt
arbeidsmigranten bij de bedrijven zelf in het buitengebied.
reikwijdte van het sociaaleconomisch maatschappelijke
samengewerkt. In buurtgemeente(n) speelt het vraagstuk
O.a. meer draagvlak vanuit de verschillende
vraagstuk vertaald worden in het huidige beleid?’
over het huisvesten van arbeidsmigranten minder. Er is wel
belanghebbenden (zie gespreksverslagen voor de
overlegd met buurtgemeenten, maar er vindt geen
uitgebreide toelichting) en de koppeling van werk-thuis zijn
Huidige beleid
regelmatige afstemming plaatst. De provincie heeft op dit
belangrijke argumenten hiervoor.
Het opstellen van het beleid in 2019 heeft voor
moment een geringe rol in het vraagstuk.
duidelijkheid gezorgd bij de belanghebbenden. In dorpen
Er is telefonisch contact geweest met Ingrid Buurstra van
Biedt het voldoende ruimte?
wordt illegaliteit ervaren; soms wonen er meer mensen in
de Provincie Fryslân. Zij gaf het volgende aan over het
Echter is het de vraag of alleen ruimte bieden in het
één woning dan is toegestaan. Bewoners melden dit via het
ruimte bieden aan short-stay arbeidsmigranten in de
buitengebied voor short-stay arbeidsmigranten voldoende
‘piepsysteem’.
buitengebieden: “Ruimte bieden voor de huisvesting van
is. Stel dat een werkgever zelf geen ruimte heeft, biedt de
arbeidsmigranten in het buitengebied kan bij de directe
toezegging van de provincie dan voldoende ruimte?
Nieuw beleid
omgeving van de bebouwde kom of door het transformeren
Daarnaast geeft de provincie op voorhand een beperking
Door iedereen wordt aangegeven dat er ruimte geboden
van bestaande complexen.”
aan voor de locaties. Er zal nader onderzoek plaats moeten
moet worden voor het huisvesten van arbeidsmigranten in
vinden voor/door ontwikkelende partijen.
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 4
WAT IS ER OPGEHAALD? 1-op-1 regeling Uit de gesprekken blijkt dat het de vraag is of het mogelijk is om alleen werknemers te huisvesten op het terrein van een werkgever. Oftewel, dat er geen ruimte wordt geboden voor arbeidsmigranten uit ander regio’s en/of provincies. Daarbij zorgt het huisvesten van arbeidsmigranten bij de werkgever ook voor een kwetsbare positie voor de arbeidsmigrant, zij wordt zowel op werkniveau als huisvestingsniveau afhankelijk van haar werkgever. Doelgroepen kamergewijze verhuur Waar er in 2019 gesproken werd over de kamergewijze verhuur aan arbeidsmigranten constateerden men al in de evaluatie uit 2021 dat de uitzondering voor arbeidsmigranten discriminerend is. Als het beleid bijgesteld moet worden, moet het gaan over de kamergewijze verhuur voor alle doelgroepen in de gemeente (dus ook: statushouders, uitstroom GGZ, studenten, etc.). Dit heeft impact op het vervolgtraject om tot nieuw beleid te komen (andere doelgroepen, andere
afwegingen).
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 5
MATRIX BEVINDINGEN Sociaaleconomisch maatschappelijk vraagstuk Wethouder wonen
Huisvesten in buitengebied
Short-stay uit dorpskern
Aanscherpen uitvoerbaarheid beleid
Toezichthouder/a anspreekpunt per initiatief
Grootschaligheid (buitengebied)
Perspectief bieden voor tussentijd
√
√
√
√
√
√
Wethouder economische zaken
√
√
√
√
Dorpsbelangen
√
√
√
√
√
√
√
Werkgevers
√
√
√
√
√
√
√
Uitzendbureaus
√
√
√
√
√
√
√
Woning(bouw) corporaties
√
√
√
√
√
√
Huisvesters
√
√
√
√
√
√
Legenda
√ = tijdens gesprek benoemd en voorstander
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 6
CONCLUDEREND Maatschappelijke vraagstuk
is prima en wordt daarbij zeer op prijs gesteld om de
Binnen de regio en specifiek de gemeente Waadhoeke
leefbaarheid te borgen en te verbeteren.
één aanspreekpunt te zijn dat handelingsbevoegd is. •
heerst een breed besef over het economisch belang van de
Maak afspraken over toezicht en handhaving en schep duidelijke verwachtingen over en weer. Leg dit vast,
inzet en positie van arbeidsmigranten. Daaraan gekoppeld
Overgangsperiode
de afhankelijkheid, in het huidige tijdsgewricht en de
Met name vanuit de dorpen is aangegeven dat zij zich
ook in relatie met de nieuwe wetgeving die is voorzien
toekomst, van arbeidsmigranten en de daaraan gekoppelde
realiseren dat er een overgangsperiode aan de orde is
huisvesting.
wanneer wordt besloten nieuw beleid te formuleren, te
arbeidsmigranten en investeer in
implementeren en tot uitvoer te brengen. Hierin is het
leefbaarheidsprojecten voor de dorpen.
Huidige beleid en situatie
bieden van perspectief het belangrijkste en begrijpen de
Hoewel er verschillende opvattingen zijn over het huidige
dorpsvertegenwoordigers dat dit een langere periode zal
beleid, is de algemene opinie dat het beleid dient te
zijn. Zij zijn bereid daarover nadere afspraken te maken.
per 01-07-2023. •
Maak afspraken over vrijetijdsbesteding van
worden aangepast. Een continuering van het huidige beleid heeft onvoldoende draagvlak.
Nieuw beleid
Ten eerste vanwege de koppeling met de verwachtingen
Alle gesprekspartners geven desgevraagd aan een rol te
die de belanghebbenden hebben ten aanzien van uitvoering
willen vervullen bij het vormen van nieuw beleid indien de
en handhaving.
gemeente ze daartoe uitnodigt.
Ten tweede vanwege de gevolgen voor de leefbaarheid in de dorpen.
Er zijn nadrukkelijk randvoorwaardelijke zaken aan de orde
Er is breed draagvlak bij vrijwel alle betrokkenen om de
gesteld, die in de vormgeving van het nieuwe beleid een
huisvesting voor de short-stay te realiseren bij de
relevante plek verdienen. Samenvattend komt dit neer op
werkgevers en op plekken buiten de bebouwde kom die
het maken van hardere afspraken en het verder
daarvoor geschikt worden geacht/worden aangewezen.
aanscherpen van het beleid op o.a. de uitvoerbaarheid.
Het huisvesten van long-stay arbeidsmigranten is geen
•
punt van discussie. Huisvesting binnen de bebouwde kom
Maak afspraken over beheer en toezicht en neem die op als voorwaarden voor het nieuwe beleid. Er dient
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 7
OVERWEGINGEN Het huidige beleid biedt voldoende helderheid biedt voor
Handhaving
burgerschap en betrokkenheid van bewoners) VS de
alle belanghebbenden. Het is echter niet toereikend om de
Het beleid van 2019 moet realiseerbaar en uitvoerbaar
representatieve democratie. En: de rol om het draagvlak te
grootte van de problematiek te omvatten. Dat blijkt uit de
worden gemaakt. Hierin speelt handhaving een belangrijke
maximaliseren tegenover het maatschappelijke belang. In
gevoerde gesprekken. Vandaar dat er aanbevolen wordt om
rol. Zorg er daarbij voor dat op elke vergunde woning een
het vraagstuk staan er twee belangen tegenover elkaar, het
de volgende overwegingen mee te nemen in de fase voor
toezichthouder zit, die tevens als aanspreekpunt dient.
economisch belang en het belang voor de leefbaarheid in
het nieuw op te stellen beleid.
de dorpen. De gemeente heeft een overstijgende rol en wil Aanpassing aan beleid 2019
beide belangen behartigen. Omdat deze belangen niet altijd
Verruiming van beleid 2019
Naast de verruiming voor het buitengebied wordt er een
verenigbaar zijn is daadkrachtig optreden van de overheid
Bied ruimte in het buitengebied
mogelijke aanpassing voor het beleid van 2019 gezien.
nodig.
Er moet ruimte geboden worden voor het grootschalig
Namelijk het verbieden van kamergewijze verhuur. Deze
huisvesten van arbeidsmigranten buiten de bebouwde kom.
aanpassing kan alleen gedaan worden als de verruiming
Provincie
Hierbij gaat de voorkeur uit naar het huisvesten op de
gerealiseerd wordt. Hiermee komt het kamergewijs
Overweeg centrale regie op dit vraagstuk, bijvoorbeeld
terreinen van de bedrijven zelf. Voor de arbeidsmigranten
huisvesten van short-stay arbeidsmigranten in de kernen te
door de provincie of een andere, meest betrokken
zelf is dit erg positief; zij hebben een kortere reisafstand,
vervallen. Het verbieden van kamergewijze verhuur geldt
gemeente. Geef de provincie een rol om voor regie en de
wonen samen met eventuele familie en vrienden en zorgen
echter ook voor andere (kwetsbare) doelgroepen. Het is
organisatie van het huisvesten in het buitengebied.
daarnaast voor minder overlast in de kernen. Door
belangrijk om bij deze overweging eerst nader onderzoek
capaciteit te bieden in het buitengebied zal er minder druk
te doen naar de effecten voor de andere kwetsbare
Rol woningcorporaties.
op de dorpskernen komen te staan en kan het regionale
doelgroepen.
Beschouw de rol van de woningcorporaties nog eens.
vraagstuk opgelost worden. Hoewel hiermee niet het hele
In hoeverre zijn zij bereid om een bijdrage te willen en
vraagstuk wordt opgelost, werkt het op bedrijfsniveau wel.
Daarnaast
Daarbij zorgt het huisvesten van arbeidsmigranten bij de
Verantwoordelijkheid overheid
kunnen leveren aan het oplossen van dit vraagstuk?
werkgevers voor een érg kwetsbare positie voor de
In de gesprekken met de belanghebbenden wordt de
Wetvoorstel Goed Verhuurderschap
arbeidsmigrant; zij is zowel op werkniveau als
maatschappelijke tendens die speelt in de gemeente
Betrek de mogelijkheden van de nieuwe wet in nieuwe
huisvestingsniveau afhankelijk van haar werkgever.
Waadhoeke geproefd; het willen nabij besturen (actief
ontwikkelingen, zoals stimuleringsregelingen bij flex-wonen
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 8
OVERWEGINGEN en transformatieprojecten. Ook de gevolgen van certificering en de handhaving door de arbeidsinspectie. Rol bewoners Beschouw nog eens de relatie tussen de rol en invloed van bewoners en anderen enerzijds en anderzijds die van de representatieve democratie en de verantwoordelijkheid ten aanzien van het algemeen belang van de overheid. Met name hoe deze zich tot elkaar verhouden in o.a. dit dossier. Regulering Zolang er geen wetgeving is voor het reguleren van de huisvesting van arbeidsmigranten, o.a. over bebouwingsituaties en de leefbaarheid in kleinen in kernen, blijft het zoeken naar een suboptimale oplossing. Een passende oplossing is alleen in samenspraak te vinden.
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 9
REFLECTIE Afhankelijkheid van arbeidsmigranten stijgt
gerealiseerd. Hoe motiveer je dit naar de arbeidsmigrant,
Naast een stijgende toestroom van vluchtelingen zal de
samenleving, buurgemeenten, bedrijven, provincie en rijk,
afhankelijkheid en dus de toestroom van arbeidsmigranten
vanuit de rol en verantwoordelijkheid van de overheid?
alleen maar toenemen. Ons welzijn en onze welvaart zijn er
Breed draagvlak is wellicht wenselijk, maar voegt zich niet
nu en in de toekomst van afhankelijk. Niet voor niets is er
altijd met het algemeen belang en de lange termijn.
bij de werkgever zorgt voor een érg kwetsbare positie
nieuwe wetgeving in de maak o.a. ten aanzien van
Vergaande medezeggenschap van burgers is mooi, maar
van de arbeidsmigrant doordat zij zowel op werk- én
arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden en
hoe verhoudt zich het met de representatieve democratie?
huisvesting. Onze cultuur en hieruit voortvloeiende wetten
Overal raakt dit het aanzien van de overheid en in dit geval
en regels, stellen de norm. Uiteindelijk zal men het samen
de gemeente. Wellicht geeft deze reflectie aanleiding om
vorm moeten geven. Van hieruit nog een reflectie op de
bevindingen en conclusies nog eens nader te beschouwen.
•
het garanderen van het alleen huisvesten van ‘eigen’ werknemers bij werkgevers in het buitengebied niet mogelijk is
•
het alleen huisvesten van short-stay arbeidsmigranten
huisvestingsniveau afhankelijk is van haar werkgever •
de enige manier om arbeidsmigranten fatsoenlijk te huisvesten alleen kan als iedereen er zich voor inzet.
bevindingen en conclusies. Aandachtspunten bij het ontwikkelen van beleid De reactie vanuit de verschillende gemeenschappen en
Bij het ontwikkelen van nieuw beleid moet er aan gedacht
geledingen waar mee gesproken is, wordt door de
worden dat:
verkenner goed begrepen; om de huisvesting van short-
•
het verbieden van het kamergewijze huisvesten van
stay bij de bedrijven en buiten de bebouwde kom te
short-stay arbeidsmigranten invloed heeft op het
realiseren vanuit de ervaringen die er zijn. Formeel kan dat
kamergewijze huisvesten van andere (kwetsbare)
ook. Hiervoor geldt het eventueel uitsluiten van kamergewijzeverhuur binnen de bebouwde kom voor alle
doelgroepen in de gemeente •
het verbieden van het huisvesten van short-stay
kernen. Het eventueel niet vergunnen geldt voor alle
arbeidsmigranten invloed heeft op hoe het dorp zich
doelgroepen.
representeert naar (potentiële) werkgevers, werknemers én andere gemeenten
Breed draagvlak of een overheid die keuzes maakt? De resultaten van nieuw beleid zijn niet overmorgen
•
de rol om het draagvlak te maximaliseren invloed heeft op het maatschappelijke belang
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 10
HOE NU VERDER?
HOE NU VERDER? Vervolgstappen: werksessie met betrokken partijen
Agenda
Overige agendapunten:
Door de verkenner wordt voorgesteld om aan het begin van
Hoofdpunten:
•
het traject een werksessie te houden met de meest
•
Sta nog even stil bij de belangrijkste zaken van de
betrokken partijen waarin de input wordt opgehaald en
afgelopen periode van het huidige beleid. Niet om
gedeeld met betrekking tot het nieuw te formuleren beleid.
uitgebreid te bediscussiëren maar vooral om kennis te
Deel de opbrengst ter info met de Raad. Tijdens deze
nemen van de verschillende gevoelens en opvattingen.
werksessie worden de belangrijkste agendapunten van de
Wat heb je gewaardeerd en wat kan beter.
betrokken partijen besproken en is er ruimte om samen in
•
gesprek te gaan en naar elkaar te luisteren. De
•
belangrijkste agendapunten (hoofdpunten) staan hiernaast beschreven.
gesprekspartners van de werksessie.
•
•
Hoe wordt er omgegaan met de overgangsperiode
•
Het bieden van snelheid en voortgang in het proces Inzicht bieden in de extra voorwaarden die na het verlenen van de vergunning komen.
•
Vaste beheerder per initiatief die het aanspreekpunt is
Voldoende kennis voorkant, uitvoeringskracht en handhaving aan achterkant (in relatie tot vergunning verlenen).
Verwachtingen en afspraken helder vastleggen en
•
uitvoeren ten aanzien van toezicht en handhaving
opgestart.
Investeringen in leefbaarheid binnen en buiten de
van vergunnen. •
en handelingsbevoegd is (toezichthouder) •
Betrekken van andere gemeenten en de provincie
dorpskernen.
anderzijds?
Er wordt van een doorlooptijd van maximaal zes weken uitgegaan, waarna het besluitvormingsproces kan worden
•
en het realiseren van de eerste nieuwe initiatieven
het nieuwe beleid in en koppelt het concept terug aan de
De overige beleidsvoorstellen van de noordelijke dorpen.
•
Realiseren van opvang voor short-stay
tussen het bevriezen van het huidige beleid enerzijds
De gemeente, al dan niet met externe ondersteuning, richt
vorm die in de behoefte kan voor zien van partijen. •
vanwege het overstijgende karakter van dit thema.
De grootte van aantallen bij grootschaligheid.
arbeidsmigranten buiten de bebouwde kom. •
Registratie van de arbeidsmigranten: zoek naar een
De wijze waarop de vertegenwoordigers van de dorpen
Tijd. De dorpsbelangen zijn gebaat bij een efficiënt en effectief proces. De voortgang is belangrijk.
•
Overstijgend vraagstuk. In de nabije toekomst zullen
In de werkconferentie zou de volgende agenda kunnen
worden betrokken en wat hun formele positie is in het
ook andere doelgroepen gehuisvest moeten worden in
worden aangehouden, waarbinnen onderscheid gemaakt
vormgevingstraject van de verschillende initiatieven.
de dorpen. Betrek ook hen in de opgave en zoek hierin
kan worden tussen harde punten die randvoorwaardelijk
de balans in de aantallen van het huisvesten voor alle
zijn en punten die worden ingebracht en waarover nader
dorpen in Friesland. Zorg voor verspreiding.
overleg kan worden gevoerd.
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 12
TEN SLOTTE Met plezier hebben wij aan dit vraagstuk mogen werken. Hoewel we verschillen hebben gemerkt in opvatting over dit thema, hebben we een grote betrokkenheid waargenomen. Dat bleek alleen al uit het feit dat iedereen die we graag wilden spreken ook op onze uitnodiging is ingegaan. We hebben ons overal zeer welkom gevoeld en openhartig met elkaar gesproken in het belang van arbeidsmigrant en samenleving. Met humor, met de nodige stevigheid en betrokkenheid. ‘Er werd gezegd wat er gezegd moest worden en daarbij was er ruimte om zelf het nodige in te brengen.’ Dit alles zorgde ervoor dat de opbrengsten van de gesprekken érg waardevol zijn voor de aanbeveling. We zijn iedereen hiervoor zeer erkentelijk en zien hierin ook een goede opstap naar de volgende fase. Het was ons een eer en genoegen, nogmaals dank daarvoor. Emme Groot, onafhankelijke verkenner Lianne Slotman, adviseur KAW Architecten
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 13
BIJLAGEN
BIJLAGEN Bijlagen Verslagen gesprekken •
Gemeente Waadhoeke wethouder wonen
•
Woningbouwcorporatie WNWF
•
Gemeente Waadhoeke wethouder economische zaken
•
Huisvesters (Vast-ps Housing en CoHousingNL)
•
Werkgevers (Gardener’s pride en Talsma Shipyards)
•
De dorpsvertegenwoordigers van de vijf dorpen (Sint Jacobiparochie; Oosterbierum - Klooster Lidlum; en Sexbierum – Pietersbierum)
•
Dorpsvertegenwoordiger (Tzummarum – Firdgum)
•
Werkgever (Hanenburg-Hettinga)
•
Uitzendbureaus (VZM Uitzendgroep en JolWerk)
•
Woningcorporatie Accolade
•
Raadsleden en fractievoorzitters gemeente Waadhoeke
Mijn reactie op de vraag van wethouder Arendz over de betrokkenheid van de gemeenteraad bij het proces Gespreksverslag toelichting eindrapport aan wethouder
wonen
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 15
VERSLAG GEMEENTE WAADHOEKE WETHOUDER WONEN Datum 27 februari 2023
heeft dit volgens de dorpen invloed op de leefbaarheid van het dorp. Als ze
De dorpsbelangen zien het liefste dat de huisvesting verplaatst van het
Aanwezig Kees Arendz | Gemeente Waadhoeke, Harrie Siegersma |
ook al ‘belast’ zijn met arbeidsmigranten, zijn er minder woningen voor de
binnen naar het buitengebied. Men verwacht dat de provincie hier ook
Gemeente Waadhoeke, Emme Groot | verkenner, Lianne Slotman | KAW
eigen jeugd en/of het dorp en ontstaat er (nog) meer differentiatie.
positief tegen aan kijkt. Stel dat er nieuwe plannen gaan komen in het
OPENING
De vijf dorpen die de motie hebben ondersteund met hun inspraak, hebben
bouwen kost tijd. En wat wordt er gedaan met de arbeidsmigranten die nu
Het arbeidsmigranten beleid dat in 2019 tot stand is gekomen, is afgelopen
last van het verdienmodel van de huisjesopkopers. De woningprijzen zijn
in het dorp worden gehuisvest? En als je de huisvesting verplaatst naar het
december bevroren. In november is er tijdens een raadsvergadering een
daar lager, waardoor het gebied aantrekkelijk voor hen wordt. De actie van
platteland, los je dan de problemen op in de dorpskernen? De
raadsbrede motie ingediend namens alle fracties van de gemeenteraad.
de motie is tot stand gekomen, omdat er in twee van de vijf dorpen ophef
arbeidsmigranten zullen alsnog hun boodschappen moeten doen in de
Namens vijf dorpen is er tijdens deze vergadering ingesproken. Deze
was ontstaan. Dit betrof de plotselinge aankoop van een pension in
dorpskern. Daarbij houd je de vrije marktwerking niet tegen, deze kan je
inspraak sloot aan op de strekking van de motie. Tegen het beleid kijkt de
Minnertsga om te gaan gebruiken voor arbeidsmigranten en een
ook niet verbieden.
gemeente nog steeds positief, maar het heeft een soort update/bijsturing
vergunning voor een woning in Sint Jacobiparochie. De bewoners reageren
nodig. ‘In 2019 stonden we politiek gezien sterk; we hebben de juiste
alleen als ze er last van hebben. Doordat de pandjesbazen niet in gesprek
Terugkijkend naar het beleid, hadden de dorpen wellicht liever een ander
mensen betrokken en uiteindelijk was iedereen het er mee eens.’ Het zit
gingen met de dorpsbelangen, voegden de vijf dorpen zich samen. De
percentage in de regeling gehad. Woningen worden nu vergund op basis
hem nu vooral in de beleving van het beleid in de vijf dorpen. Vanuit het
dorpen zetten in op het gebruik van de bestaande voorraad voor gezinnen
van de hoeveelheid parkeerplekken, waarbij er minimaal twee
beleid zit de handhaving boven op de illegale kamerverhuur. De eerste stap
en de door hun voorgestelde 8% regeling voor grootschalige huisvesting
parkeerplekken per woning aanwezig moeten zijn. Als er parkeerplekken in
na een melding is onderzoeken of de situatie vergund kan worden. Dit
buiten de dorpen.
de buurt structureel leeg zijn, dan wordt de woning vergund. Als dit
buitengebied, is er dan tijd genoeg om dit te realiseren? Het (nieuw)
roept verbazing op bij de dorpen. Het VTH ontvangt steeds meer
stringenter wordt toegepast, dan vallen rijtjeswoningen af.
meldingen. Het beleid gaat van de 1% regeling uit; gezinnen zijn
Het bevriezen van het beleid is een tussenoplossing. Op dit moment is voor
Wat heeft de gemeente te bieden? Vooral de short-stay arbeidsmigranten
toegestaan, maar meerdere mensen die geen relatie met elkaar hebben
de vijf dorpen hun doel bereikt; er kunnen geen vergunningen verleend
weren uit de bebouwde kom en daar ruimte bieden voor de ‘eigen’
niet, tenzij er een vergunning voor is.
worden. Dit zorgt er ook voor dat andere partijen als woningcorporaties,
bewoners. De gemeente ziet mogelijkheden en wil ruimte bieden voor het
huisjesbazen en uitzendbureaus gaan nadenken over wat er wel kan, op
huisvesten van arbeidsmigranten in het buitengebied.
HET GESPREK
zoek naar alternatieven. Opvallend is dat er door werkgevers betrekkelijk
Het vraagstuk is een volkshuisvestigingsprobleem. Niet alleen
weinig aanvragenzijn gedaan om de arbeidsmigranten te huisvesten op, of
Er zijn twee woningcorporaties die bezit hebben in de gemeente. Eén
arbeidsmigranten moeten gehuisvest worden, ook statushouders en
dichtbij hun eigen terrein. De werkgever heeft blijkbaar minder belang waar
daarvan heeft alleen bezit in Franeker en de ander heeft bezit in de
Oekraïners hebben een plek nodig. In de dorpen vindt men het belangrijk
de arbeidsmigrant wordt gehuisvest, als ze maar gehuisvest worden. Moet
omringende kernen. Met hun heeft de gemeente prestatie afspraken en
dat de bewoners van ‘eigen grond’ zijn, ‘Mienskip’ speelt een belangrijke
er meer verantwoordelijkheid komen te liggen bij de werkgevers?
zitten ze geregeld om tafel. Met de huidige voorraad van de
rol. Als er zowel arbeidsmigranten als statushouders gehuisvest worden,
woningcorporaties wil men geen kamergewijze verhuur laten plaatsvinden.
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 16
VERSLAG GEMEENTE WAADHOEKE WETHOUDER WONEN Hoe zit het met (illegale) onderverhuur? Waarschijnlijk speelt dit ook. Op
mogelijkheid tot verlengen. Wat doe je daar mee? Er is geen harde
welk niveau wil de gemeente/ corporatie er wat van vinden, wie is
knip.
verantwoordelijk? Opmerkelijk is dat bij de illegale verhuur, panden waar
•
heeft niet echt met het beleid te maken. •
Social return. De vijf dorpen stellen voor om social return in te
Werkgevers/uitzendbureaus Het zou ook mogelijk zijn om langs de bedrijven te gaan.
geen vergunning aan is verleend, de controlerende partij wel gewoon wordt
stellen; een bijdrage van werknemers voor de huisvesting per verhuur
binnen gelaten. Zit een stukje openheid in.
per nacht. Het moet wel praktisch blijven en niet te bureaucratisch
politiek, het is goed om ze in het proces mee te nemen op route naar
Landelijk gezien is er nieuwe wetgeving op komst over arbeidsmigranten.
worden. ‘Er is ook geen toeristenbelasting.’
de inhoud.
•
Als laatste wordt de raad betrokken. Door de raad wordt het namelijk
Hierin worden ook eisen gesteld aan de kwaliteit van o.a. huisvesting. De gemeente zag hier (nog) geen aanknopingspunten voor de ontstane
VERVOLGSTAPPEN
De gesprekken houden we het liefst bij de mensen thuis. Mocht het nodig
situatie. De regionale woondeals zijn klaar, hierin is het vraagstuk van
KAW gaat als onafhankelijke partij de komende tijd gesprekken voeren met
zijn, is het gemeentehuis ook beschikbaar. We willen zoveel mogelijk
arbeidsmigranten niet meegenomen. Dit werd niet door andere regio’s als
verschillende belanghebbenden. We gaan opzoek naar draagvlak en gaan
gesprekken op één dag plannen. Het is niet nodig om de arbeidsmigranten
één van de belangrijkere onderdelen gezien. Het bindend advies is niet
erachter komen of deze er ook is en waar bewegingsruimte zit.
zelf te spreken, met name de short-stay is erg variërend wie ze zijn en uit
handhaafbaar als gevolg van een gerechtelijke uitspraak.
2019 is er nog enquête materiaal. Wie moeten we spreken?
Het arbeidsmigranten beleid is vooral met praktische redenen opgezet. Het
•
Corporaties
Eindverslag & naar de raad
samen reguleren waar de mensen kunnen verblijven (in de kleine dorpen).
•
Provincie: als gemeente juichen we dit toe, er is nu een hogere
Na alle gesprekken wordt het eindverslag in concept gepresenteerd aan de
De wethouder ziet het ontstane vraagstuk vooral als een praktisch
urgentie voor de provincie. Wat kan de rol van de provincie zijn?
gemeenteraad tijdens een kernteamsessie. Bij de kernteamsessie kunnen
probleem. ‘Je wilt het beste voor je dorp hebben. Daarbij is er een sterke
Echter praktisch afraden i.v.m. bestuurswisseling. Provincie is nu geen
ook externe partijen betrokken worden De reactie vanuit het kernteam kan
invloed van de eigen gemeenschap.’ Er zit een verschil tussen de reden bij
drempel.
hierna worden meegenomen worden in het definitieve verslag met een
Bestuurlijk gesprek met Leeuwarden, Harlingen en Sudwest. Wat is
beschrijving van het vervolg van het proces naar het nieuwe beleid.
statushouders en arbeidsmigranten. Voor Oekraïners is het humanitair en
•
arbeidsmigranten financieel. We willen ruimte bieden om een ze op een
de agenda voor de provincie en andere gemeenten. Op korte termijn
juiste manier te huisvesten. ‘De arbeidsmigrant is onmisbaar, nu en in de
geen bijdrage, maar misschien wel op lange termijn.
toekomst.’
•
Aandachtspunten
•
Marja van der Meer, vanuit haar functie als wethouder economische zaken.
•
Lopende vergunningen. Op dit moment zijn er ook lopende
Klooster-Lidlum, Tzummarum –Firdgum, Minnertsga, St.
vergunningen. Dit zijn vergunningen die al vergund zijn en waarvan er bijna een verlenging aan moet komen. Na vijf jaar is er
5 dorpen tegelijk spreken: Sexbierum –Pietersbierum, Oosterbierum – Jacobiparochie
•
Platform leefbaarheid arbeidsmigranten is nog niet zo lang actief en
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 17