Raadpleegbrief Conceptontwerp Omgevingsvisie Voorschoten 2040 (incl. bijlagen)

Een inclusieve samenleving vraagt om een omgeving waarin iedereen volwaardig kan meedoen. Ook vanuit mobiliteit betekent dit dat mensen,

Vrijwilligers percentage (%) 18 jaar en jonger 18 – 65 jaar 65 jaar en ouder

2016 29,6 29,2 30,7

4. Zorgen voor inclusieve mobiliteit

2022 25 23,5 28,5

verschil - 4,6 - 5,7 - 2,2

Figuur 9: Percentage binnen een leeftijdsgroep dat als vrijwilliger actief is (bron: Buurtatlas, RIVM)

3. Stimuleren van een gezonde levensstijl Met de gezondheid van onze inwoners is het over het algemeen goed gesteld (zie figuur 10). De helft van onze inwoners voldoet aan de beweegrichtlijn en 7 op de 10 inwoners ervaart zijn of haar gezondheid als goed. Toch kampt bijna de helft van de inwoners ouder dan 18 jaar met overgewicht en zien we op wijkniveau verschillen. Welvaartsziekten zijn in

ongeacht leeftijd, beperking of sociaal-economische achtergrond, veilig, zelfstandig en betaalbaar van A naar B moeten kunnen reizen. Een inclusieve mobiliteitsomgeving houdt rekening met uiteenlopende behoeften. Zo moeten looproutes, oversteken en haltes toegankelijk zijn voor mensen die slecht ter been zijn, bijvoorbeeld door voldoende rustpunten, drempelloze overgangen en langere oversteektijden bij verkeerslichten. Voor mensen met een visuele beperking zijn geleidelijnen, voelbare markeringen en auditieve signalen essentieel. Ook wordt er rekening gehouden met mensen die gevoelig zijn voor prikkels, door te zorgen voor duidelijke bewegwijzering, voorspelbare inrichting van de openbare ruimte en het vermijden van onnodige visuele of auditieve drukte.

26

Zo zorgen we ervoor dat mobiliteit geen obstakel is, maar een toegangspoort tot volwaardige deelname aan de samenleving.

Figuur 10: Gezondheid in de gemeente Voorschoten (bron: Buurtatlas, RIVM). In de cirkels onder de kaart is te lezen hoeveel percent van de inwoners van Nederland en Voorschoten hun gezondheid als goed ervaart (links), voldoet aan de beweegrichtlijn (midden) en overgewicht heeft (rechts).

27

3.3 Zelfstandig, robuust en krachtig verbonden 3.3.1 Inleiding De wereldeconomie heeft ons leven veranderd – producten en voedsel komen van over de hele wereld, en bedrijven spelen daarin een centrale rol. Tegelijkertijd vraagt de noodzaak tot verduurzaming om economische

2. Een levendig winkelgebied De nabijheid van Leiden en Den Haag is enerzijds een voordeel voor onze gemeente maar zorgt er ook voor dat dat onze winkelgebieden onder druk staan doordat inwoners naar de grote steden gaan voor winkels en horeca. Bovendien zorgt de toename van online winkelen ervoor dat mensen minder snel naar een fysieke winkel gaan. Hierdoor komen inkomsten van winkeliers onder druk te staan en neemt leegstand toe (zie figuur 11).

koers waarbinnen meer rekening wordt gehouden met klimaat, energie,

“Voorschoten heeft in 2040 een dorpskern die bruist dankzij het ruime

grondstoffen en biodiversiteit.

aanbod aan winkels, horeca en flexibele werkplekomgevingen. Het is daarmee een ontmoetingsplek voor jong en oud.”

3.3.2 De opgaven 1. Zorgvuldig ruimtegebruik voor ondernemerschap

- Lid Duurzaamheidstafel Om het dorpscentrum levendig en aantrekkelijk te houden voor inwoners

De economie van Voorschoten speelt zich af op onze bedrijventerreinen, bij

willen we het centrum de 'huiskamer' van Voorschoten maken waar het

de ondernemers in het centrum en de buurtwinkelcentra en bij

prettig verblijven is. Daarnaast zien we de laatste jaren dat beleven en

zelfstandigen verspreid door de gemeente. De ruimte op onze

verblijven steeds belangrijker worden in winkelgebieden. Mensen gaan niet

bedrijventerreinen is schaars. Terwijl gelijktijdig in het centrum panden

alleen voor een boodschap de stad in, maar willen ook dat het winkelgebied

leegstaan. Deze disbalans staat de ontwikkeling van Voorschotense

een prettige plek is om langer te verblijven. De winkelgebieden moeten

bedrijven in de weg. Als gemeente willen we de werkgelegenheid op peil

aantrekkelijk en onderscheidend zijn, met bankjes, groen en kunst en

houden en waar mogelijk vergroten. Een belangrijke voorwaarde voor een

mogelijkheden voor andere diensten (bijvoorbeeld op het gebied van zorg

toekomstbestendige, circulaire en duurzame economie is het optimaal

en welzijn). Het toevoegen van woningen draagt bij aan de levendigheid en

inzetten van de beschikbare ruimte. Waar bepaalde bedrijfsactiviteiten

vitale winkelgebieden. De gemeente heeft hier al stappen in gezet.

prima passen in woonomgevingen of het centrum, zijn andere bedrijfsactiviteiten beter passend op bedrijventerreinen. Er liggen kansen

“Behoud kleine winkels. Dat maakt het centrum levendig.”

voor geschikte werklocaties en ruimte voor bedrijven in het stationsgebied

- Inwoner 38 jaar

vanwege de nabijheid van industrieterrein Dobbewijk en de goede aansluiting op het openbaar vervoer.

28

Aan ‘de Oude Lijn’ tussen Rotterdam en Amsterdam liggen de stations Voorschoten en Leiden De Vink. Doordat veel van onze inwoners buiten Voorschoten werken, is het met name in de spits druk. Daarnaast zorgt het gemotoriseerd verkeer voor luchtvervuiling en geluidshinder (zie figuur 12). Als gemeente willen we actieve en duurzame mobiliteit stimuleren, zoals lopen, fietsen en openbaar vervoer. Dit draagt bij aan de leefbaarheid doordat het zorgt voor minder luchtvervuiling, beweging bevordert en meer ruimte vrijkomt voor spelen, ontmoeten en groen (bijvoorbeeld doordat we minder auotparkeerplaatsen nodig hebben). Dit vraagt om een andere inrichting van onze straten en wegen. Het is belangrijk dat onze inwoners en ondernemers betrokken worden bij deze omslag.

Figuur 11: Het aantal fysieke winkelvestigingen neemt met 2,9% af in Voorschoten (bron: CBS, 2023)

3. Werken aan de overstap naar duurzame mobiliteit Onze gemeente heeft grofweg twee hoofontsluitingsassen. Tussen Leiden en Leidschendam: de Veurseweg -Leidseweg - Voorschoterweg en richting Wassenaar de Wijngaardenlaan - Papenlaan-west. Dit zijn de toegangswegen van ons dorp voor (vracht)auto’s, fietsers, wandelaars en de bus. Fietsers en voetgangers kunnen ook gebruik maken van de doorfietsroute langs het spoor. Er zijn enkele fiets- en voetgangersbruggen.

Figuur 12: Milieugezondheidsrisico’s door onder andere geluid en luchtvervuiling spelen met name rondom de vier hoofdtoegangswegen (bron: Atlas leefomgeving, RIVM, 2020)

29

3.4 Beschermen van het robuust natuurlijk systeem 3.4.1 Inleiding De gemeente Voorschoten staat, als gevolg van klimaatverandering en

Figuur 13: Het buitengebied van Voorschoten is gevoelig voor bodemdaling (bron: Signaleringskaarten Bodem en Ondergrond, provincie Zuid-Holland)

biodiversiteitsverlies, voor grote opgaven op het gebied van energie, klimaatadaptatie groen, bodem en water. Dit vraagt om een samenhangende toekomstgerichte aanpak.

3.4.2 De opgaven 1. Rekening houden met het bodem- en watersysteem Als gevolg van klimaatverandering (en menselijk handelen) is soms sprake van droogte en op andere momenten juist van wateroverlast. Daarbij vragen ook waterkwaliteit, verzilting en bodemdaling aandacht. Locaties voor woningbouw moeten we goed afwegen. Hierbij houden we rekening met zettingsgevoelige bodem en draagkracht van het bodemsysteem (zie figuur 13 en 14). De waterkwaliteit staat op sommige plekken onder druk. Dat komt mede door gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen, bemesting, microplastics en het gemengd rioolstelsel waardoor soms

Figuur 14: In een groot deel van Voorschoten is de potentie voor waterberging en opslaan van drinkwater redelijk (bron: Signaleringskaarten Bodem en Ondergrond, provincie Zuid-Holland)

overstortingen richting het oppervlaktewater plaatsvindt. In het buitengebied van Voorschoten zit veel fosfor in de bodem waardoor extra maatregelen nodig zijn om de waterkwaliteit te verbeteren. Door meer uit te gaan van het bodem- en watersysteem, kunnen we duurzamer omgaan met onze omgeving. Dit vraagt ook regionale afstemming omdat het belang van het water- en bodemsysteem gemeentegrensoverschrijdend is. “Blijf letten op ons grondwaterpeil.” - Inwoner 58 jaar 30

2. Aanpassen aan klimaatverandering

3. Bevorderen van een gezond ecosysteem

Door klimaatverandering hebben we vaker te maken met periodes van

Een gezond ecosysteem draagt bij aan water- en luchtkwaliteit, leefkwaliteit

hitte, droogte of veel neerslag. Dit merken met name wijken met relatief

en gezondheid en betrokkenheid en bewustwording van inwoners bij

veel verharding en weinig groen (zie figuur 15). Noord-Hofland, Krimwijk,

natuur. Biodiversiteit is een belangrijk onderdeel van een gezond

Starrenburg en Vlietwijk hebben hier het meest mee te maken. Onze

ecosysteem. In Nederland en ook in Voorschoten neemt de diversiteit aan

omgeving kunnen we klimaatadaptiever maken door groen, het liefst

planten en dieren af. Dit komt onder meer door klimaatverandering,

bomen, en water toe te voegen en rekening te houden met weersextremen.

doordat we onze omgeving intensiever gebruiken en groengebieden steeds

Dat vraagt om een andere manier van ontwerp, aanleg en beheer, zoals dat

meer versnipperd raken. En ook doordat we in de aanplant en het

bij de herinrichting van de openbare ruimte in Adegeest plaatsvindt.

onderhoud van openbaar groen niet altijd rekening houden met biodiversiteit. We bestrijden invasieve exoten waar deze een bedreiging voor de gezondheid zijn. Door groengebieden beter te verbinden en in aanplant en beheer meer oog te hebben voor biodiversiteit, bij ruimtelijke ontwikkeling meer natuurinclusief te denken en ook in de landbouw biodiversiteit een plek te geven, kunnen we een gezond ecosysteem bevorderen. “De landbouw in het buitengebied zal meer circulair moeten worden en meer moeten bijdragen aan natuurwaarden en biodiversiteit. Ook voor de recreatie en ontspanning van de inwoners speelt het buitengebied een belangrijke rol.” - Lid Vrienden van Voorschoten In recreatie- en natuurgebieden wordt het steeds drukker door de bevolkingsgroei en verstedelijking. Het hoge aantal bezoekers heeft een effect op de planten en dieren die in deze gebieden leven. We moeten op zoek naar een juiste balans tussen beleven en beschermen.

Figuur 15: Met name in en rondom het centrum van Voorschoten is er sprake van het stedelijk hitte-eiland effect (bron: Atlas Leefomgeving, RIVM, 2020)

31

4. Verduurzamen en aansluiten op de energietransitie.

Voorschoten. Bijvoorbeeld door historische of archeologische structuren

Een groot deel van ons huidig energiegebruik komt uit vervuilende fossiele

zichtbaar te maken bij woningbouw. Opgaven die samenhangen met

bronnen. In Voorschoten wordt veruit de meeste energie gebruikt in de

klimaatverandering, wonen en mobiliteit kunnen een bedreiging zijn voor

woningen van inwoners en gebouwen van organisaties. Het energiegebruik

het instandhouden van ons erfgoed. Maar ze kunnen ook kansen bieden.

in Voorschoten is ongeveer 280 GWh. Bijna 80% daarvan wordt gebruikt in

Erfgoed kan bijdragen aan oplossingen voor andere beleidsopgaven, zoals

de bebouwde omgeving, hoofdzakelijk voor de verwarming van gebouwen.

klimaatadaptatie en recreatie en toerisme. Om de monumenten voor de

Voor verwarming gebruiken we nu vooral aardgas. De overstap van fossiele

toekomst te behouden moeten ze verduurzaamd worden, bijvoorbeeld door

naar duurzame energie is noodzakelijk om de negatieve effecten op het

ze te isoleren. Dit vraagt om een extra zorgvuldige aanpak zodat de

milieu te verminderen. De veranderingen in hoe we energie gebruiken en

cultuurhistorische waarden worden gerespecteerd.

opwekken noemen we de energietransitie. Het is een stapeling van meerdere grote maatschappelijke veranderingen. Zo willen we allereerst aanzienlijk minder energie gaan gebruiken, met name voor de verwarming

“Behoud de monumenten. De geschiedenis van Voorschoten.” - Inwoner 67 jaar

van gebouwen. Hiervoor moeten we veel gebouwen isoleren. Vervolgens maken we buurt voor buurt de overstap naar een andere en duurzame manier van verwarmen. Daarbij kijken we naar een overstap op een collectief warmtenet of een individuele warmtepomp. Daarnaast gebruiken we steeds meer elektriciteit en wekken we deze elektriciteit steeds vaker zelf op. Op een duurzame manier, bijvoorbeeld met zonnepanelen. Dit vereist wel dat we het elektriciteitsnet verzwaren om netcongestie tegen te gaan. 5. Beschermen en beleven van cultureel erfgoed Erfgoed is de basis waar wij de toekomst op bouwen. Om het erfgoed in stand te houden en door te kunnen geven aan volgende generaties dienen we het te beschermen en beleefbaar te maken en te houden. Door monumenten te respecteren en historische structuren zichtbaar te maken kunnen historische waarden bij ontwikkelingen een leidraad zijn om tot een goed afgewogen plan te komen dat recht doet aan de identiteit van 32

3.5 Voorschoten in de regio

Binnen de NOVI worden drie afwegingsprincipes gehanteerd om te komen

3.5.1 Inleiding

afwegen en prioriteren van verschillende belangen en opgaven:

Als gemeente werken we graag samen om Voorschoten duurzaam met de omgeving te verbinden werken we intensief samen om de lokale en

tot weloverwogen beleidskeuzes. Die zouden moeten helpen bij het •

combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies;

•

kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal;

•

afwentelen wordt voorkomen.

regionale doelen op elkaar aan te laten sluiten. Dit doen we door in deze omgevingsvisie rekening te houden met beleid van medeoverheden,

Voor de gemeente Voorschoten betekent dit dat we bij ontwikkelingen deze

waaronder de nationale omgevingsvisie. Voor regionale beleidsontwikkeling

afwegingsprincipes toepassen. In de omgevingsvisie beschrijven we de

en beleidsuitvoering ten aanzien van ruimtelijk-economische en sociale

kernmerken en identiteiten van onze gemeente zodat we mee kunnen

vraagstukken werken we in regionaal verband.

nemen in de afwegingen voor het beoordelen van ontwikkelingen.

3.5.2 De Nationale omgevingsvisie

3.5.3 Voorontwerp Nota Ruimte

In het kader van de invoering van de Omgevingswet heeft het Rijk de

Naast de NOVI werkt de Rijksoverheid aan een Nota Ruimte. Het

Nationale Omgevingsvisie (NOVI) opgesteld. In de nationale omgevingsvisie

voorontwerp Nota Ruimte is een ruimtelijke visie op heel Nederland. Het

geeft het Rijk een langetermijnvisie voor de toekomstige ontwikkelingen

biedt een overzicht van de nieuwe richtingen, ruimtelijke beelden en keuzes

van de leefomgeving in Nederland. In Nederland staan we voor urgente

voor nu, straks en later. Het gaat dan om de keuzes die al zijn gemaakt en

maatschappelijke opgaven die zowel lokaal als regionaal, nationaal en

ingezet in verschillende nationale programma’s, keuzes die aanvullend

internationaal gelden, zoals klimaatverandering, de energietransitie,

nodig zijn en nog gemaakt moeten worden in de (ontwerp) Nota Ruimte en

circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw. De NOVI biedt

keuzes die in de Nota Ruimte geagendeerd worden voor later.

perspectief om voort te bouwen op bestaande landschappen en historische steden. In de NOVI zijn vier prioriteiten opgesteld: •

ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie;

•

duurzaam economisch groeipotentieel;

•

sterke en gezonde steden en regio's;

•

toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.

Het voorontwerp is een tweede tussenproduct richting de ontwerp Nota Ruimte. Dit bouwt voort op contourennotitie Nota Ruimte uit oktober 2023. In het voorontwerp worden nationale keuzes gemaakt in drie samenhangende bewegingen richting 2050. Die drie samenhangende keuzes zijn:

33

1. Beweging naar een nieuw evenwicht tussen landbouw en natuur. Hierbij wordt gestreefd naar economisch sterke landbouw

het omgevingsprogramma het provinciale omgevingsbeleid van de provincie Zuid-Holland.

met verdienvermogen én versterking van biodiversiteit, gebaseerd op een hersteld water- en bodemsysteem. 2. Beweging naar een klimaatneutrale en circulaire

Zuid-Holland is een strategisch gelegen, vruchtbare delta, grotendeels onder zeeniveau. Het (deels door de mens gevormde) landschap kent een

samenleving. De transitie naar een klimaatneutrale en circulaire

unieke combinatie van kust-, veen- en rivierdeltalandschap. Contrasten en

samenleving vereist aanpassingen aan energie- en

overgangen tussen stad en land, tussen infrastructuur en landschap, en

mobiliteitsnetwerken, met lokale focus op besparing, regionale

tussen dynamiek en rust vormen hierin een grote kwaliteit. Historische en

verbinding van vraag en aanbod, en nationale selectie van clusters

moderne steden, mainports en greenports vormen in de delta een

en corridors voor energie en mobiliteit.

meerkernige metropool die in vergelijking met concurrerende stedelijke

3. Beweging naar sterke steden, dorpen en regio’s in heel

gebieden over de grens dunbevolkt is. Een omgeving die op veel plekken

Nederland. In reactie op de grote vraag naar woon-, werk- en

historie ademt, en daardoor ook toeristisch aantrekkelijk is. De strategische

recreatieruimte streeft de Rijksoverheid naar evenwichtige

ligging en het directe verband met het stedelijk netwerk van de Vlaamse

ontwikkeling door heel Nederland, met versterking van regio's

Ruit en de Rijn-Ruhrregio bepalen de identiteit van Zuid-Holland. Dit brengt

buiten de Randstad en meer nadruk op verdichting binnen de

kansen en opgaven met zich mee voor de verdere versterking van Zuid-

Randstad.

Holland en haar concurrentiepositie. De eisen die de Zuid-Hollandse samenleving en de internationale markten stellen, zijn in beweging. Dat

De keuzes uit de Nota Ruimte raken de gemeente Voorschoten niet direct. In de omgevingsvisie geven we wel aan hoe we op gemeentelijk niveau invulling geven aan het nieuwe evenwicht tussen landbouw en natuur, werken aan een klimaatneutrale en circulaire samenleving en stappen zetten in een sterke dorp.

vraagt voortdurend om waakzaamheid en actie. In haar omgevingsvisie benoemt de provincie zeven vernieuwingsambities om antwoord te geven op de strategische uitdagingen waar de provincie voor staat en om een betere leefomgeving te waarborgen: 1. Samen werken aan Zuid-Holland: inwoners, organisaties en bedrijven in een vroeg stadium betrekken bij besluiten.

3.5.4 Omgevingsvisie Zuid-Holland De Omgevingsvisie van Zuid-Holland biedt een strategische blik op de lange(re) termijn voor de gehele fysieke leefomgeving en bevat de hoofdzaken van het te voeren integrale beleid van de provincie Zuid-

2. Bereikbaar Zuid-Holland: efficiënt, veilig en duurzaam over weg, water en spoor. 3. Schone energie voor iedereen: op zoek naar schone energie, haalbaar en betaalbaar voor iedereen.

Holland. De Omgevingsvisie vormt samen met de omgevingsverordening en 34

4. Een concurrerend Zuid-Holland: diversiteit, de economische kracht van Zuid-Holland.

Zoeterwoude. Door de handen ineen te slaan, brengen we de regio verder op het gebied van wonen, werken, economie, onderwijs, energie, mobiliteit,

5. Versterken natuur in Zuid-Holland: een aantrekkelijk landelijk

natuur, landschap en recreatie. Dit doen we met name voor de opgaven die

gebied draagt bij aan de kwaliteit van de leefomgeving.

de gemeentegrenzen overstijgen en te groot zijn om als gemeente alleen

6. Sterke steden en dorpen in Zuid-Holland: versnellen van de

op te pakken. Dit beleid is vastgelegd in de ‘Regionale Omgevingsagenda

woningbouw met behoud van ruimtelijke en sociale kwaliteit.

2040 Holland Rijnland’. Met de ‘Regionale Investeringsagenda Holland

7. Gezond en veilig Zuid-Holland: beschermen en bevorderen van een

Rijnland’ brengen we deze ambities tot uitvoering op het gebied van:

gezonde, veilige leefomgeving.

1. Een bereikbare en verbonden regio. 2. Een duurzame en energiezekere regio.

De provincie ziet het Groene Hart en omliggende gebieden, zoals de Duivenvoordecorridor, als waardevol open landschap dat beschermd moet

3. Een economisch sterke en innovatieve regio. 4. Een groene en klimaatbestendige regio

worden tegen verstedelijking. Als gemeente dienen we rekening te houden met het behoud van openheid en landschappelijke kwaliteit. Daarnaast stuurt de provincie op binnenstedelijke verdichting en woningbouw in bestaand bebouwd gebied om het buitengebied te sparen. Nieuwe woningbouwlocaties dienen binnen het bestaand stedelijk gebied moeten worden gezocht. De provincie wil de komende jaren investeren in duurzame mobiliteit en een klimaatadaptieve en energieneutrale provincie. Als gemeente moeten we aansluiten op deze provinciale doelen.

Voor Voorschoten werken we samen aan de volgende projecten: •

Het Warmtenet inclusief consequenties elektriciteit.

•

Haalbaarheidsonderzoek Regionale Ontwikkelingsmaatschappij.

•

Groenblauw Raamwerk.

•

Benutten en versterken landschappelijke kwaliteiten.

•

HUBS grondstoffen, materialen, goederen en personen.

Ook voor afstemming en inkoop van zorg werken we samen binnen Holland

3.5.5 Regionale samenwerking

Rijnland en de Leidse Regio.

Voorschoten werkt regionaal op vele manieren samen om de kwaliteiten van ons dorp gelegen in een bijzonder cultuurlandschap te behouden en te

De gemeenten Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Noordwijk, Oegstgeest,

versterken en de kwaliteit van leven van onze inwoners te verbeteren.

Zoeterwoude en Voorschoten werken binnen de Westflank van de Stedelijke As samen aan het versterken van de kennis- en innovatie-as, verbeteren

Binnen het samenwerkingsverband Holland Rijnland werkt Voorschoten

van de regionale bereikbaarheid en leefbaarheid rond de N206, versterking

samen met Alphen aan den Rijn, Hillegom, Kaag en Braassem, Katwijk,

van het knooppunt Leiden Centraal, groen-blauwe netwerken in en om de

Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Oegstgeest, Teylingen en

gemeentes en het realiseren van een regionale grondstoffenhub. Binnen het 35

programma Warmte Leidse Regio werken we samen aan de

als kostendrager krijgt het cultuurhistorische landschap haar allure van

warmtetransitie.

weleer terug.

Binnen het Nationaal Park Hollandse Duinen werkt Voorschoten samen met

De provincie Zuid-Holland ziet de Vlietzone tussen Rijswijk, Leiden, de Vliet

o.a. drinkwaterbedrijf Dunea, Staatsbosbeheer, provincie Zuid-Holland,

en de A4 als stadslandschapspark. In deze groenblauwe loper worden

waterschappen en vele gemeenten. Het park bestaat uit de brede

recreatie, biodiversiteit, waterberging en een uitloopgebied voor de stad

kuststrook van Hoek van Holland tot aan Hillegom. Het begint in zee en

gecombineerd. Het recreatiegebied Vlietland aan de andere kant van de

loopt via het weidse landschap van zeereep, jonge duinen en besloten

Vliet in Leidschendam-Voorburg past hier als aantrekkelijk watersport-

duinvalleitjes met bijzondere flora en fauna door tot de bosrijke

recreatie- en natuurgebied naadloos in. De gemeente Leiden werkt na het

landgoederen op de laatste landinwaarts gelegen strandwal rond o.a.

succes van het Singelpark aan een Tweede groene ring. Dit ‘PanoramaPark’

Voorschoten. Het gezamenlijke doel van de ruim 50 gebiedspartners is om

als een lang lint van water en groen als plek van rust, ruimte en groen op

de bijzondere natuur, landschap en cultureel erfgoed in het gebied beter te

loopafstand voor alle Leidenaren ligt ook aan de Korte Vliet. Deze projecten

ontwikkelen en te beschermen, voor en met de inwoners.

raken het Voorschotense belang, sluiten aan op onze ambities en bieden de kans om het groenblauwe netwerk samen vorm te geven.

Binnen dit Nationaal Park Hollandse Duinen is Duin Horst & Weide het meest prominente deelgebied. Het is het open groene landschap tussen de Haagse en Leidse regio met iconen, zoals Kasteel Duivenvoorde. Met de samenwerkingsovereenkomst Landschapstafel Duin Horst & Weide en het Uitvoeringsprogramma 2024-2028 wordt de komende jaren het landelijk gebied dat loopt van de kust en de duinen bij Wassenaar (Duin), via de landgoederenzone (Horst) richting de Vlietzone en het veenweidegebied bij Stompwijk en Zoetermeer (Weide) versterkt. Zo ontstaat een gezond en vitaal landschap, een authentiek landschap en een beleefbaar landschap. Met Leidschendam-Voorburg en de provincie Zuid-Holland werken we aan de Duivenvoordecorridor. De Duivenvoordecorridor verbindt de polders van het Groene Hart met de duinen, het strand en de zee. Door glastuinbouw te vervangen door een groene open inrichting met hoogwaardige woningbouw

36

04 De visie op de toekomst van de gemeente Voorschoten

37

De visie op de toekomst van de gemeente Voorschoten

04

2. Een zelfstandige, robuuste en krachtig verbonden

4.1 Inleiding In dit hoofdstuk beschrijven we onze visie op de toekomst van Voorschoten. We leggen vast welke bijzondere kwaliteiten we behouden, versterken en waar mogelijk verrijken. We bepalen een aanpak die antwoord geeft op de uitdagingen die op ons afkomen. De visie leggen we vast in drie overkoepelende ambities. De ambities zijn onze stip op de horizon. Dit is waar we naartoe werken. Zo kan Voorschoten zich blijven ontwikkelen als een gemeente waar het prettig wonen, werken en recreëren is - een plek waar iedereen die er woont zich thuis blijft voelen. Onze ambities bestaan uit drie pijlers waar Voorschoten zich de komende jaren voor inzet: 1. Een hechte gemeenschap met ruimte voor diversiteit We willen een gezond woondorp met een betrokken samenleving blijven. Dat doen we door te bouwen aan een toekomstbestendige inclusieve en hechte dorpsgemeenschap, met oog voor ieders behoeften. In 2040 is Voorschoten een levendig dorp waar kleinschaligheid en diversiteit hand in hand gaan.

gemeente In de toekomst willen we dat alle inwoners, ondernemers en organisaties de vruchten plukken van Voorschoten als welvarend dorp met grote steden nabij. Hiervoor moeten we keuzes maken richting een toekomstbestendige economie. Ons mobiliteitsysteem stelt mensen in staat zelfstandig hun leven te leiden. Onze wegen zijn veilig, prettig en gezond. Dit soort keuzes stoppen niet bij onze gemeentegrenzen. Daarom hebben we bewust de samenwerking met regionale partners aangesterkt. Voorschoten zet hierin stevige stappen en is in 2040 een economisch bloeiende en verbonden gemeente. 3. Een groene oase waarin het heden met het verleden is verbonden Onze gemeente is groen en parkachtig met een rijke historie. Om dit te behouden voor volgende generaties moeten we werken aan een robuust natuurlijk systeem. Voorschoten wil daarom haar groene karakter behouden én versterken, met oog voor erfgoed en leefkwaliteit. De ambitie is om in 2040 een klimaatbestendige, biodiverse en energiezuinige gemeente te zijn, waar natuur, cultuur en wonen in harmonie samenkomen. De komende jaren willen we werken aan een samenleving waarin het welzijn van mensen centraal straat. Ontwikkelingen moeten bijdragen aan

38

het concept Brede Welvaart. Deze benadering gaat verder dan welvaart

werken en recreëren zorgt voor een levendig straatbeeld op alle momenten

uitdrukken in economische voorspoed. Het omvat ook aspecten zoals

van de dag. In de wijken vormen multifunctionele (buurt)centra de spil van

gezondheid, goed onderwijs, een schoon milieu, een prettige leefomgeving,

het gemeenschapsleven, waar zorg, cultuur en ontspanning samenkomen.

verbondenheid in de samenleving, kansen voor persoonlijke groei en een

Niemand hoeft er alleen voor te staan. Zorgbehoevenden vinden passende

gevoel van veiligheid. Het gaat daarbij niet alleen om de levenskwaliteit van

ondersteuning in nabijgelegen zorgvoorzieningen en toegankelijke

mensen nu, maar ook om de impact die onze leefstijl heeft op anderen,

woningen. Het bloeiende verenigingsleven brengt mensen van verschillende

zowel wereldwijd als op toekomstige generaties.

achtergronden samen, versterkt door moderne sport- en cultuuraccommodaties die multifunctioneel worden ingezet en bijdragen aan

4.2 Een hechte gemeenschap met ruimte voor diversiteit

het sterke sociale weefsel dat Voorschoten kenmerkt. De lucht is zuiver, geluidsoverlast minimaal en de uitnodigende openbare

Voorschoten bruist in 2040 van energie en gemeenschapszin. Het dorp

ruimte stimuleert ontmoeting en beweging. Bankjes, speeltuinen en

heeft zijn karakteristieke kleinschaligheid behouden, terwijl het gelijktijdig

sportfaciliteiten worden intensief gebruikt door inwoners van alle leeftijden.

ruimte biedt aan een diverse samenleving waarin iedereen een plek heeft.

Hierdoor vergroten inwoners hun fysieke en mentale welzijn.

Door slim te verdichten binnen het bestaande bebouwde gebied is het waardevolle buitengebied gespaard gebleven. Bestaande panden zijn getransformeerd, opgehoogd of vernieuwd, waarbij het dorpse karakter steeds als kompas heeft gediend. De gevarieerde woningvoorraad en de

4.3 Een zelfstandige, robuuste en krachtig verbonden gemeente

aandacht voor betaalbaarheid sluit perfect aan bij de behoeften van alle inwoners – van startersappartementen tot innovatieve collectieve seniorenwoningen, zoals bijvoorbeeld in een ‘Knarrenhof’.

Voorschoten is in 2040 uitgegroeid tot een zelfbewuste gemeente die economisch bloeit en optimaal gebruik maakt van haar strategische ligging tussen de Leidse en Haagse regio. De bedrijventerreinen zijn

Het centrum van Voorschoten vormt het kloppende hart van de

getransformeerd tot duurzame, intensief gebruikte economische zones met

gemeenschap. Historische panden huisvesten een divers aanbod van

een aantrekkelijke uitstraling. Hier werken gedreven innovatieve

winkels, horeca en culturele functies. De aantrekkelijke openbare ruimte

ondernemers die bijdragen aan de brede welvaart van de gemeenschap.

nodigt uit tot verblijven, met een gezellige markt en terrassen die in het

Door een goede regionale afstemming vinden bedrijven passende

zomerseizoen bruisen van activiteit. Ook jongeren hebben hun eigen

vestigingslocatie en stimuleren we een sterke lokale economie.

plekken gevonden waar ze kunnen samenkomen. De mix van wonen, 39

Door de kwaliteitsimpuls in het centrum maakt het centrum haar economische potentie volledig waar. De mix van winkels, horeca en dienstverlening trekt zowel inwoners als bezoekers uit de regio. Zelfstandige professionals en flexwerkers hebben hun plek gevonden in aantrekkelijke gezamenlijke werkplekken die zorgen voor levendigheid, ook op doordeweekse dagen. De openbare ruimte is een voetgangersvriendelijk gebied waar het aangenaam verblijven is.

4.4 Een groene oase waarin het heden met het verleden is verbonden In 2040 is Voorschoten uitgegroeid tot een schitterende groene oase waar heden en verleden harmonieus samenvloeien. Wandelend door het dorp ervaar je direct de karakteristieke en historische parkachtige omgeving die de identiteit van Voorschoten versterkt. De robuuste groenblauwe structuur

Duurzame mobiliteit is de norm geworden. Een fijnmazig netwerk van

verbindt parken, plantsoenen en waterpartijen met elkaar en met het

veilige fiets- en wandelpaden verbindt alle delen van het dorp. Hoogwaardig

omliggende buitengebied. Fiets- en wandelpaden worden waar mogelijk

openbaar vervoer zorgt voor snelle verbindingen met omliggende steden,

gecombineerd met ecologische verbindingszones, waar zowel mens als dier

waardoor de auto steeds vaker blijft staan. Bij nieuwe ontwikkelingen is

optimaal van profiteren. In het groene buitengebied gaan landbouw,

mobiliteit vanaf het begin meegenomen met innovatieve oplossingen voor

recreatie en natuur hand in hand in innovatieve natuurinclusieve

parkeren, deelmobiliteit en laadinfrastructuur.

bedrijfsmodellen. Historische landgoederen en monumenten zijn zorgvuldig geïntegreerd in hedendaagse functies, waardoor het cultureel erfgoed

Voorschoten heeft zich ontwikkeld tot een geliefde bestemming voor

levendiger en toegankelijker is dan ooit.

dagrecreatie en kortverblijfstoerisme. Bezoekers komen voor het authentieke dorpscentrum, de historische landgoederen en de prachtige

Onze omgeving is klimaatbestendig en biedt tijdens hete zomerdagen

recreatieve routes door het buitengebied. Als toegangspoort tot Nationaal

verkoeling in groene parken en zorgen grote bomen voor schaduw langs de

Park Hollandse Duinen en met haar ligging aan de Vliet profiteert

lanen. Met wateropvang kunnen we overtollig regenwater slim opvangen en

Voorschoten optimaal van haar unieke positie tussen stad en land. Lokale

vasthouden voor drogere periodes. Verharde oppervlakken hebben

ondernemers spelen handig in op de behoeften van bezoekers, wat zorgt

plaatsgemaakt voor weelderig groen en bewoners koesteren hun biodiverse

voor een gezonde mix van voorzieningen waar ook inwoners van profiteren.

tuinen als persoonlijke natuurpareltjes. Geen dak blijft onbenut voor vergroening (groene daken) en duurzame energieopwerk. Zonnepanelen, die zorgvuldig zijn ingepast, zorgen ervoor dat inwoners en ondernemers deels in hun eigen elektriciteitsbehoefte kunnen voorzien. Het woningbestand wordt geïsoleerd en aangesloten op een collectief waternet

40

of verwarmd via individuele warmteoplossingen, zoals een warmtepomp. Onze energievoorziening is volledig aardgasvrij en energie-efficiënt.

4.5 Visiekaart In de toelichting hiervoor zijn de visie, ambities en gewenste ontwikkelingen voor de gemeente Voorschoten toegelicht. De belangrijkste ambities en ontwikkelingen staan verbeeld op de omgevingsvisiekaart (zie figuur 16). Deze kaart verbeeldt, in combinatie met de tekst, onze ambities voor het behoud en de ontwikkeling van de gemeente Voorschoten. De kaart vormt de basis voor de thematische en gebiedsgerichte uitwerking die in de volgende hoofdstukken is opgenomen.

41

Figuur 16

42

4.6 Samen investeren, samen profiteren Met onze omgevingsvisie geven we richting aan toekomstige ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. We werken aan een toekomstbestendig dorp met een rijke historie, in verbinding met anderen. Om hier te komen hanteren we vijf algemene uitgangspunten: 1. Ruimtelijke ontwikkeling is geen doel op zich, maar een middel om de ambities te realiseren. Groei staat daarbij ten dienste van de maatschappelijke doelen en de brede welvaart die we nastreven. 2. Ontwikkeling van wonen, werken en voorzieningen, vinden primair ‘binnendorps’ plaats. Hierdoor versterken we het draagvlak voor bestaande voorzieningen en houden we ons buitengebied groen. 3. Slim ruimtegebruik is bij alle ontwikkelingen het uitgangspunt. Hiermee beogen we dat een ruimtelijke ontwikkeling meerdere functies en doelen dienen, te zorgen voor een optimale inrichting en versterken we de ruimtelijke kwaliteit. 4. In de uitvoering maken we zoveel mogelijk ‘werk met werk’. Dit verhoogt de efficiëntie van ontwikkelingen en biedt kansen om opgaven van biodiversiteit, klimaat en energie mee te koppelen. 5. De toekomst van Voorschoten krijgt vorm door samenwerking en betrokkenheid van gemeente, inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en mede-overheden in wisselende coalities.

43

05 De thematische uitwerking

44

De thematische uitwerking

05

5.1 Inleiding In hoofdstuk 4 hebben we de kern van onze visie op de toekomst van de gemeente bepaald. Om te komen tot die toekomst maken we keuzen en stellen we onszelf doelen. Deze zijn uitgewerkt in verschillende thema’s (zie figuur 17). In figuur 17 zijn de drie overkoepelende ambities uit onze visie uitgewerkt in de negen thema’s (drie thema’s per ambitie). Gezamenlijk dragen de thema bij aan een duurzame balans tussen onze drie overkoepelende ambities – en daarmee aan de brede welvaart van onze samenleving.

Figuur 17: De thematische ambities van de gemeente Voorschoten

45

5.2 Hechte gemeenschap met ruimte voor

senioren of eenpersoonshuishoudens die op zoek zijn naar gelijkvloerse of

diversiteit

dan in de rest van de regio. Hierdoor zijn woningen lastig betaalbaar voor

5.2.1 Inleiding Voorschoten is een levendig dorp met een sterke gemeenschapszin, een groene omgeving en een centrale ligging in de Randstad. Om deze kwaliteiten te behouden en te versterken, werken we aan een toekomstbestendige en inclusieve leefomgeving. Dat doen we door te zorgen voor voldoende en passende woonruimte voor jong en oud, het versterken van sociale samenhang en voorzieningen, en het bevorderen van een gezonde en vitale gemeenschap. We bouwen duurzaam en met oog voor de natuur, zetten in op een toegankelijke openbare ruimte, ondersteunen cultuur en sport, en verbeteren de verbindingen binnen het dorp. Tegelijkertijd nemen we onze verantwoordelijkheid op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie en omgevingsveiligheid. Deze integrale aanpak zorgt ervoor dat Voorschoten ook in de toekomst een aantrekkelijke plek blijft om te wonen, werken, ontmoeten en ontspannen – voor iedereen.

kleinere woningen. Daarnaast is de woningwaarde in Voorschoten hoger jongeren, starters en jonge gezinnen. De komende jaren gaan we inzetten op het kwalitatief en kwantitatief verbeteren van onze woningvoorraad. Hierbij volgen we ontwikkelingen op het gebied van wonen op Rijks-, provinciaal en regionaal niveau nauwlettend.

Voor wie we bouwen We bouwen voor een evenwichtigere bevolkingsopbouw. Het is belangrijk dat alle leeftijden en gezinssamenstellingen vertegenwoordigd zijn voor het behoud van een fijn woondorp met goede (maatschappelijke) voorzieningen. Door de vergrijzing neemt het aantal senioren in ons dorp toe. We vinden het belangrijk dat zij in passende en betaalbare woningen kunnen wonen. We richten ons op levensloopbestendige woningen, nabij voorzieningen en openbaar vervoer. Deze woningen zijn ook geschikt voor de groeiende groep eenpersoonshuishoudens. Daarnaast bieden we ruimte aan mantelzorgwoningen en vernieuwende woonconcepten, zoals een Knarrenhof. Anderzijds is het belangrijk om voldoende betaalbare woningen te bouwen voor jongeren, starters en jonge gezinnen. Als deze groep

5.2.2 Plezierig wonen voor alle leeftijden Inleiding

kleiner wordt, komen onze voorzieningen, zoals scholen en sportclubs onder

Voorschoten is een aantrekkelijk woondorp, centraal in de Randstad. Dat

ook betaalbaar te houden. We zorgen dat bij nieuwbouw tenminste 30%

willen we graag blijven. Hiervoor moeten we de komende jaren blijven

sociale huur en tenminste 35% middenhuur wordt gerealiseerd. Op

zorgen voor voldoende woningen. Door de vergrijzing en meer

gemeentegrond realiseren we tenminste 67% betaalbare woningen.

eenpersoonshuishoudens verandert de woonbehoefte. We hebben veel

Hiermee zetten we de koers en uitgangpunten uit onze Woonvisie 2023–

eengezinswoningen in ons dorp, maar deze zijn minder geschikt voor

2027 voort tot 2040.

druk te staan. We zetten ons in om woningen in het betaalbare segment

46

We nemen onze verantwoordelijkheid voor het huisvesten van bijzondere

transformatie van verouderde bedrijven naar wonen, mits bedrijvigheid

doelgroepen. Hiervoor werken we samen met zorgorganisaties en

elders behouden blijft. We vinden het belangrijk om duurzaam,

woningcorporaties. We hebben aandacht voor het huisvesten van

toekomstbestendig en natuurvriendelijk te bouwen. Zo verbeteren we onze

statushouders, woonwagenbewoners, arbeidsmigranten en personen die

leefomgeving en dragen we bij aan een groen Voorschoten. Bij nieuwbouw

uitstromen uit Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Bijzondere

is natuurinclusief bouwen het uitgangspunt (zie paragraaf 4.4.2 Groen,

en reguliere doelgroepen verspreiden we over ons dorp om wederzijdse

blauw en erfgoed zijn onze dragers).

integratie en acceptatie te bevorderen. De herziene Huisvestingswet biedt meer ruimte voor de huisvesting voor lokaal woningzoekenden al dan niet met een vitaal beroep. In de geactualiseerde Regionale Huisvestingsverordening is dit nader uitgewerkt. Via het lokaal maatwerk zullen we deze mogelijkheid verder benutten.

Tot 2030 worden er circa 1.000 woningen gebouwd. De projecten zijn al gerealiseerd, in aanbouw, of in een voorbereidende fase. Hiervoor zijn de volgende locaties in beeld, gesorteerd op de waarschijnlijke datum van realisatie (zie figuur 18): •

Forescate I en II

2023

•

Fortuyn van Voorschoten

2024

•

Leidseweg 104

2024

•

Palestrinalaan

2025

•

Park Beresteyn

2025

•

Professor Einsteinlaan

2026

Woonvisie 2022-2027 hebben we afgesproken dat we tot 2030 conform

•

Hofweg / Langs de Korte Vliet

2027

onze planvoorraad circa 1.000 nieuwe woningen bouwen. Voor een groot

•

Raadhuislaan 41 – 47

2027

•

Huize Bijdorp

2028

•

Segaar-Arsenaal

2027

•

Prinses Marijkelaan 4

2030

•

Jan Evertsenlaan

2028

Waar en hoe we bouwen

•

Jan Wagtendonkstraat

2028

•

Noortveer

2028

Onze focus ligt op binnendorps bouwen. Zo behouden we ons mooie

•

Starrenburg III

2029

buitengebied en versterken we ons compacte dorp. Als we binnendorps

•

Kruispuntkerk

2028

•

Sir Winston Churchillplein

2029

•

't Oude Stationslaantje

2030

dat niet lukt zorgen we voor een goede inpassing in het groen. We bouwen

•

Moedergodskerk e.o.

2030

niet op kwalitatief hoogwaardige groene plekken. We bouwen door

•

Foreschate III

2030

•

Achter Bondsgebouw - Laurentius

2030

Hoeveel we bouwen In de regio Holland Rijnland is er tot en met 2030 een behoefte aan 30.500 woningen en tot en met 2040 aan nog eens 20.000 woningen. In onze

deel van deze woningen zijn er al concrete plannen. In de periode 20302040 bouwen we nog eens 1.000 woningen.

bouwen doen we dat bij voorkeur op locaties die nu al versteend zijn. Waar

inbreiding in het centrum en andere plekken rond de stations en via

47

Figuur 18: Overzicht projecten tot 2030

48

Waar bouwen we van 2030 tot 2040 We streven er naar de woningbouwopgave van 2030 tot 2040 binnendorps te realiseren. We zijn zeer terughoudend met woningbouw aan de rand van de gemeente (‘straatje erbij’) en sluiten woningbouw in het buitengebied uit. Daarmee sparen we het groene buitengebied. Dit schept wel de verplichting om de verschillende ‘binnendorpse locaties’ serieus en voortvarend nader te verkennen. Op dit moment zijn de volgende mogelijkheden en locaties in beeld (zie figuur 19): •

Benutten van mogelijkheden voor optoppen, aanbouwen, opsplitsen en inbreiden (zoals in Vlietwijk).

•

Uitwerken van de ontwikkellocaties uit de Ontwikkelvisie Centrum. In de zuidflank van het centrum liggen: het MOC-terrein, het Fixitterrein, het Wagenerf, de Vliethorst en het Burgemeester van der Haarplein.

•

Verdichting rond de stations Voorschoten en De Vink.

•

Ontwikkelen van vrijkomende of vrijliggende locaties, waarbij te

Over de hiervoor genoemde vrijkomende of vrijliggende locaties is nog geen besluit genomen om daadwerkelijk ruimte te bieden voor ontwikkeling. Deze locaties worden nader onderzocht waarbij we afwegen hoe een eventuele ontwikkeling zich verhoudt tot de brede ambities in deze omgevingsvisie, zoals het behouden van het dorpse en groene karakter. In een eerste verkenning zijn de ontwikkelpotenties van bovengenoemde locaties onderzocht. Hierbij is onderzocht hoeveel woningen maximaal ingepast kunnen worden met een dorpse en Voorschotense uitstraling. Bij een lage dichtheid van 1 tot 2 lagen met kap kunnen maximaal 750 woningen gerealiseerd worden. Bij een middelhoge dichtheid van 2 tot 4 lagen maximaal 950. Bij een hoge dichtheid van 4 tot 8 woonlagen maximaal 1.050 woningen. Dit laat zien dat het mogelijk is om het gewenste aantal van 1.000 woningen binnendorps te realiseren mits een aanzienlijk deel van het programma bestaat uit woongebouwen van 4 tot 8 woonlagen.

denken is aan: o

Van Beethovenlaan 69

o

Papelaan 85

o

Bedrijventerreinen Hofweg-Noord en Molenlaan

o

Wijngaardelaan 4

o

BplusC, Wagnerlaan 22

o

IJsbaan (met inpassing bestaande verenigingen)

o

Nicolaespark

49

Figuur 19: Overzicht projecten na 2030

50

5.2.3 Verenigd Voorschoten Voorzieningen nabij

Cultuur voor iedereen

Voor het behouden van de eigen regie door inwoners is het van belang dat

muziekverenigingen, het Filmtheater en Museum Voorschoten zetten we

belangrijke voorzieningen nabij en bereikbaar zijn. Bepaalde voorzieningen

ons in voor cultuur in Voorschoten. We ondersteunen de verbindende kracht

moeten voor onze inwoners op wijkniveau beschikbaar zijn. Zoals de

van cultuur en stimuleren samenwerking met onder meer sport, welzijn en

eerstelijnszorg (huisarts, tandarts, fysiotherapeut, apotheker,

onderwijs, zodat cultuur breed beleefbaar is. In de Kruispuntkerk realiseren

maatschappelijk werker of wijkverpleegkundige). Andere voorzieningen

we ons nieuwe cultuurcentrum. Dit sociaal-culturele programma op deze

organiseren we op dorpsniveau, zoals de bibliotheek en het cultureel

plek versterkt ons centrum en de cultuursector.

Samen met inwoners, culturele organisaties, zoals de Cultuurfabriek,

centrum. Het is van belang dat inwoners deze plekken goed kunnen bereiken. Routes naar al deze maatschappelijke locaties zijn prettig om te wandelen en fietsen en groen ingepast.

Samen staan we sterk Onze huidige maatschappelijke accommodaties clusteren we zoveel

Voorschoten voor alle leeftijden De gemeente Voorschoten is er voor alle leeftijden. We verbeteren de voorzieningen en buitenruimte voor jongeren en kijken of we dit samen met (sport)verenigingen kunnen organiseren. We doen dat samen met de jongeren. Zij weten immers het beste waar ze behoefte aan hebben.

mogelijk. Zo kunnen ze samen gebruik maken van elkaars kracht. Bijvoorbeeld door buurtaccommodaties te combineren met sport en onderwijs. Hiervan maken we brede ontmoetingsplekken. Het stimuleren van deze sociale cohesie en het tegengaan van eenzaamheid is belangrijk voor het dorpse gevoel. We betrekken daarbij ook de nieuwkomers en expats in de Voorschotense samenleving.

5.2.4 Veerkrachtig gezond Gezonde leefomgeving We willen graag dat een gezonde leefomgeving voor iedereen in Voorschoten toegankelijk is. Dat begint al bij de voordeur. Onze openbare ruimte richten we groen en klimaatadaptief is. Dit voorkomt hittestress en

De bibliotheek heeft een brede functie. Het is een plek voor ontmoeting en

wateroverlast. Daarnaast nodigt het uit tot bewegen, ontmoeten en

leren voor alle inwoners van Voorschoten. Dat doen we met een brede

ontspannen. We hebben aandacht voor de grotere structuren die plekken

programmering. In de toekomst wordt de bibliotheek onderdeel van het

met elkaar verbinden, zoals de routes van de wijken naar het centrum, de

vernieuwde gemeentehuis. Zo ontstaat een huiskamer voor heel

routes naar Leiden en Den Haag en de routes van het dorp naar het

Voorschoten, direct naast het centrum gelegen, waar mensen zich welkom

landschap. Deze routes moeten aantrekkelijk en groen zijn met prettige

voelen en zichzelf kunnen ontplooien.

wandel- en fietspaden. Bij de inrichting van onze openbare ruimte houden

51

we rekening met de behoeften van diverse doelgroepen. We hebben

We investeren in onze onderwijshuisvesting en groene schoolpleinen. We

aandacht voor sociale veiligheid, verlichting, sociale controle en

verbeteren de luchtkwaliteit in bestaande scholen en onderzoeken de

overzichtelijkheid.

realisatie van kindcentra. Voor de Fortgensschool, Nutsbasisschool en de Emmausschool wordt vervangende nieuwbouw gerealiseerd.

Buitenplaatsen vormen groene parels binnen ons dorp. We stellen deze waar mogelijk open, zoals bij Beresteijn en Huize Bijdorp. We maken ze toegankelijk en verbinden deze met hun omgeving. Dit vormen groene, rustgevende oases in het dorp.

Gezond opgroeien Iedereen in Voorschoten moet gezond kunnen opgroeien, leven en ouder worden. Daarom werken we met ‘Samen Gezond Voorschoten’ aan verschillende programma’s, zoals mentale gezondheid, mantelzorg, valpreventie, overgewichtpreventie tot de aanpak van alcoholproblematiek. Zo dragen we bij aan de doelen uit het landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord. In ons dorp organiseren we samen met verenigingen, bedrijven

Gezond in beweging Onze sportlocaties zijn belangrijk voor onze fysieke en sociale gezondheid. Ze hebben niet alleen een functie voor sport, maar ook een steeds belangrijkere sociale functie voor de inwoners van Voorschoten. We zetten in op behoud en versterking van de sportverenigingen en -accommodaties in onze gemeente. Zo vervangen we onze verouderde sporthal De Vliethorst. Sportpark Adegeest, nabij zwembad de Wedde, is de voorkeurslocatie voor een nieuwe sporthal. Sportpark Adegeest wordt via groene en recreatieve structuren en actieve verkeersroutes beter verbonden met de omgeving, waardoor het een ontmoetingsplek wordt en startpunt voor verschillende sporten en activiteiten.

en instanties verschillende activiteiten. De gemeente Voorschoten heeft zich aangesloten bij de beweging ‘Op weg naar een rookvrije generatie’. We vinden het belangrijk dat alle kinderen de kans krijgen om volledig rookvrij op te groeien. Als gemeente inzetten op een Rookvrije Generatie en tabaksontmoediging betekent gezondheidswinst voor inwoners. Met materialen (bordjes en/of stoeptegels) wordt aangeduid dat de omgeving rookvrij is en dat rookvrij de norm is. Dit kan op

We voorzien de aanleg van een schaats- en skeelerbaan op de locatie van de huidige schaatsbaan. Bij de realisatie van deze baan wordt het reguliere traject voor vergunningverlening doorlopen. We werken samen met sporten beweegaanbieders en denken na over het versterken van hun sociale functie, bijvoorbeeld door velden te gebruiken voor verschillende sociale activiteiten.

verschillende locaties in de openbare ruimte, denk bijvoorbeeld aan speelen sportplekken.

In ons speelruimteplan hebben we vastgelegd dat we willen werken aan spelen, bewegen en ontmoeten van 0-100 jaar. Dat doen we door te

52

werken aan centrale speelplekken, een beweegvriendelijke omgeving,

voorkomen. We beschermen onze inwoners op het gebied van

inclusieve speelruimte voor iedereen en duurzame speelruimte.

omgevingsveiligheid en geluid.

Wonen en zorg

Bodem en ondergrond

Wonen en zorg stemmen we op elkaar af in een woonzorgvisie. Hierin

Met de komst van de Omgevingswet ligt de beleids- en

kunnen woonzorgzones worden aangewezen, die van invloed zijn op de

uitvoeringsverantwoordelijkheid voor bodem bij de gemeente. Gemeenten

vereiste programmering van zorgwoningen. Daarnaast houden we in onze

krijgen meer ruimte voor maatwerk. Gebaseerd op het milieubeleidsplan

openbare ruimte rekening met de zorgbehoefte van onze inwoners, zoals

2021-2024, hanteren we de volgende doelen voor bodem en ondergrond:

met een dementievriendelijke inrichting. Aan de Jan Evertsenlaan en de Raadhuislaan werken we aan nieuwbouw van gezondheidscentra met woningen.

Veiligheid

1. Integrale benadering van bodem en ondergrond Het thema bodem en ondergrond levert een volwaardige bijdrage aan de integrale benadering van de fysieke leefomgeving. Deze zal verder worden geconcretiseerd in het omgevingsplan. Daarbij wordt aangesloten bij de

De gemeente Voorschoten ziet veiligheid als een volwaardig onderdeel van

regionale context, met als uitgangspunt een zorgvuldige balans tussen het

een hoogwaardige leefomgeving. Bij ruimtelijke keuzes wordt veiligheid –

faciliteren van maatschappelijke opgaven en het behouden van een

zowel fysiek als sociaal – integraal meegewogen, in samenwerking met

verantwoorde bodemkwaliteit.

partners als politie, brandweer en de veiligheidsregio. Toezicht, sociale controle en een doordachte inrichting van de openbare ruimte dragen bij

2. Ruimtelijke planvorming en 3D-ordening

aan een veilige en weerbare leefomgeving. Via gebiedsgerichte

Een zorgvuldige afweging van gebruik en bescherming van bodem en

programma’s en het omgevingsplan wordt hier op strategisch niveau

ondergrond wordt onderdeel van alle relevante ruimtelijke planprocessen.

invulling aan gegeven, zodat veiligheid niet slechts een randvoorwaarde is,

Dat vraagt om actieve ordening van ondergrondse functies, afgestemd op

maar een leidend principe voor de toekomst.

bovengrondse ontwikkelingen. Dit gebeurt in toenemende mate in drie dimensies (3D-ordening).

Milieu en omgevingsveiligheid

3. Basisregistratie Ondergrond (BRO)

Onze inwoners moeten gezond en veilig kunnen leven en werken in

De gemeente implementeert de BRO om beter zicht te krijgen op de

Voorschoten. Daarom willen we met behulp van onze ketenpartners

kwaliteit van de ondergrond. Voor de implementatie van de 5e tranche is

milieuverontreiniging door zowel bedrijven als door particulieren

53

samengewerkt met de Omgevingsdienst. De BRO helpt om afwegingen over

bevindt en dat keuzes worden gemaakt over welk gebruik wenselijk is, om

ondergrondgebruik goed te onderbouwen.

te voorkomen dat de ondergrond 'vol raakt'. Met het oog op een goede ordening van de ondergrond zullen we verschillende opgaven (zoals

4. Bodemdaling en klimaatadaptatie

riolering, energie, klimaatadaptatie en groen) op elkaar afstemmen.

Bodemdaling doet zich vooral voor bij veen- en slappe gronden. Dit kan

Wanneer een van die opgaven wordt opgepakt, reserveren we pro-actief

leiden tot verzakkingen in het openbaar gebied en op particuliere terreinen.

ruimte voor andere opgaven in de ondergrond. De gemeente maakt hierbij

Door klimaatbestendig in te richten en innovatieve bouwmethoden toe te

gebruik van de Ondergrondwijzer van de provincie Zuid-Holland. Daarnaast

passen in plaats van standaardbouw, wordt de impact van bodemdaling

kunnen gebiedspecifieke handreikingen worden opgesteld met behulp van

beperkt. Bij nieuwbouwlocaties vindt voorafgaand onderzoek plaats naar

de Bodemladder en de Bodematlas (zoals genoemd in het

bodemsamenstelling en -draagkracht, zodat passende maatregelen kunnen

milieubeleidsplan).

worden getroffen. 6. Niet Gesprongen Explosieven (NGE) We zien bodemdaling niet alleen als verzakkingsvraagstuk, maar ook als gevolg van verdroging. Daarom willen we de grondwaterstanden beter reguleren. Vanuit klimaatadaptatiebeleid stellen we eisen aan nieuwbouw om verzakkingen te voorkomen. De bodemsoort en draagkracht zijn leidend bij de locatiekeuze voor woningbouw. In lijn met het principe ‘water en bodem sturend’ bouwen we bij voorkeur niet op slappe of zeer lage bodems. De gemeente is aangesloten bij het Platform Slappe Bodem en informeert bewoners over het ontstaan van verzakkingen en hoe deze kunnen worden beperkt.

Bij werkzaamheden in de ondergrond moet rekening worden gehouden met mogelijke aanwezigheid van niet-gesprongen explosieven uit de Tweede Wereldoorlog. Op basis van een uitgebreid historisch vooronderzoek zijn vier verdachte locaties in beeld gekomen. Deze verdachte locaties zijn op een kaart inzichtelijk gemaakt. 7. Bodembeleid Voor grondverzet kan worden vastgehouden aan het stand still-beginsel (kwaliteit mag niet verslechteren, zoals vastgelegd in de Nota Bodembeheer), maar er kan ook gekozen worden voor een ruimer kader waarbij getoetst wordt aan de gebruiksfunctie in plaats van aan de

5. Gebruik van de ondergrond en ordeningsprincipes De ondergrond wordt steeds intensiever gebruikt, bijvoorbeeld voor de aanleg van kabels, leidingen en warmtenetten in het kader van de energietransitie. Ook bomen hebben ondergronds ruimte nodig voor hun wortels. Daarom is het belangrijk dat inzichtelijk is wat zich in de bodem

aanwezige bodemkwaliteit. Binnen het omgevingsplan kunnen gebiedsgerichte keuzes worden gemaakt voor de toelaatbare bodemkwaliteit bij bouwwerken. Hierbij is ruimte om zowel naar boven als beneden af te wijken van bestaande normen. Het streven is om deze keuzes binnen de Leidse regio af te stemmen, vanwege

54

de meerwaarde van een eenduidig functioneel normenkader. Zolang deze

te pakken kijken we naar mogelijkheden voor gebouwgebonden

keuzes nog niet zijn gemaakt, gelden de standaard rijksregels

maatregelen.

(‘bruidsschat’) als onderdeel van het omgevingsplan. In samenwerking met de Omgevingsdienst West-Holland zijn bodemkwaliteitskaarten opgesteld,

Bij ontwikkelingen op het gebied van energietransitie moet rekening

waaronder bodemkwaliteitskaarten voor PFAS. Deze

gehouden worden met laagfrequent geluid. Denk daarbij aan onderstations,

bodemkwaliteitskaarten zijn vastgelegd in de Nota Bodembeheer.

transformatorhuisjes en windturbines. Laagfrequent geluid kan, afhankelijk van de intensiteit en duur, hinder veroorzaken en in sommige gevallen

Water

leiden tot gezondheidsklachten. Per situatie onderzoeken we wat passend

In Voorschoten willen we de waterkwaliteit verbeteren. Dat doen we op

is.

korte termijn door de bron aan te pakken. In de gehele gemeente willen we een gescheiden rioolstelsel aanleggen. In de huidige watergangen willen we

Luchtkwaliteit

de doorstroming verbeteren en afspraken maken met eigenaren over

We zetten in op het verbeteren van de luchtkwaliteit om gezondheidswinst

onderhoud. Bij ontwikkelingen stimuleren, faciliteren en promoten we het

te realiseren en biodiversiteit te bevorderen. Hierbij is het doel om in de

afkoppelen van hemelwater, opvang en hergebruik. Dit is ook in het kader

sectoren (weg)verkeer en huishoudens een dalende trend in te zetten van

van klimaatadaptatie een belangrijk doel. Het Hoogheemraadschap van

emissies van stikstofdioxide en fijnstof, waarbij we toewerken naar nieuwe

Rijnland is verplicht zich te houden aan de Europese Kaderrichtlijn Water.

EU-richtlijnen (dd. 23-10-2024). De wettelijke waarden zijn vastgelegd in

Dat streven we als gemeente ook na. We benutten mogelijkheden om via

het Besluit Kwaliteit Leefomgeving paragraaf 2.2.1.1. Vanaf 2030 gelden

natuurvriendelijke oevers bij te dragen aan een betere waterkwaliteit.

strengere grenswaarden voor fijnstof en NO2 (EU-richtlijn), welke we over zullen nemen.

Geluid

We willen bijvoorbeeld op de volgende manieren werken aan een

Met de inwerkingstreden van de Omgevingswet zijn we als gemeente

verbeterde luchtkwaliteit:

verplicht om geluidkaarten en actieplannen op stellen en deze vijfjaarlijks te actualiseren. In het omgevingsplan moeten we waarden bepalen voor geluidbelasting, waarbij maatwerk per gebied mogelijk is. Hierbij is het

1. Stimuleren van lopen, het gebruik van de fiets en openbaar vervoer. 2. Stimuleren van het gebruik van schoon vervoer (elektrisch rijden).

behoud van de bestaande gebiedskwaliteiten leidend. Dit pakken we op met

Deze maatregel is ook onderdeel van het Energieakkkoord Holland

de Omgevingsdienst West-Holland. Als het niet mogelijk is om de bron aan

Rijnland, waar gemeente Voorschoten zich aan heeft gecommitteerd.

55

3. We ontraden van het stoken van hout in houtkachels, open haarden en vuurkorven met het oog op verbetering van de luchtkwaliteit en een gezonder leefmilieu. Dat doen we door te communiceren over het stookalert, inwoners actief te informeren via sociale en lokale media en door gericht te flyeren in straten met de meeste klachten (met ingang van seizoen 2025-2026). Het streven is om zoveel mogelijk koppelkansen met andere milieuthema’s te zoeken om de doelen te bereiken.

Omgevingsveiligheid Omgevingsveiligheid gaat over de risico’s van het gebruik, de productie, opslag en transport van gevaarlijke stoffen en windturbines. Het Register Omgevingsveiligheidsrisico’s moet goed bijgehouden en tijdig geactualiseerd worden. De omgevingsdienst doet dat voor de bronnen. Wij als gemeente zijn verantwoordelijk als bronhouder voor het actueel houden van kwetsbare gebouwen en locaties. We waarborgen de veiligheid door zo min mogelijk burgers bloot te stellen aan de gevaren van de opslag, productie en het transport van gevaarlijke stoffen en door de grenswaarden en de belemmeringenstroken te respecteren. Bij grote buurtaccu’s borgen we de veiligheid door voldoende afstand te houden van kwetsbare locaties en gebouwen.

56

5.3 Zelfstandig, robuust en krachtig verbonden 5.3.1 Inleiding Om ook in de toekomst een aantrekkelijke, leefbare en vitale woongemeente te blijven, werkt de gemeente aan een integrale visie op mobiliteit, centrumontwikkeling en economische groei. We zetten in op een mobiliteitstransitie die voetgangers, fietsers en openbaar vervoer vooropstelt. Tegelijkertijd versterken we het centrum van Voorschoten als levendig en groen dorpshart, waar ontmoeten en ondernemen centraal staan. Ook de lokale economie krijgt een impuls: we bieden ruimte aan vitale bedrijventerreinen, stimuleren lokaal ondernemerschap en benutten kansen voor toerisme en recreatie. Door slimme keuzes te maken en functies te combineren, creëren we een evenwichtige toekomst waarin duurzaamheid, bereikbaarheid, leefbaarheid en economische veerkracht hand in hand gaan. Samen maken we Voorschoten klaar voor morgen.

5.3.4 Vitaal ondernemerschap Een stadsverzorgende productieve economie met ruimte voor lokale

bieden we ruimte aan onze ondernemers en zorgen we voor banen voor onze inwoners. Het uitgangspunt voor de economische ontwikkeling is het stimuleren van een stadsverzorgende productieve economie met ruimte voor lokale ondernemers. Hierbij houden we rekening met de positie van Voorschoten in de regio. We kijken naar kansen die regionaal spelen op economisch gebied. De komende jaren willen we de economie versterken door duidelijke keuzes te maken over wat voor bedrijf we waar beogen. Zo ontstaat een complementaire verdeling waarbij bedrijven elkaar niet in de weg zitten, maar elkaar juist versterken. Het behoud van de ruimte voor bedrijvigheid is het uitgangspunt. We zetten in op de juiste functie op de juiste plek. Detailhandel, horeca en dienstverlening zien we graag in winkelgebieden en bedrijven op onze bedrijventerreinen. In Voorschoten zijn relatief veel ZZP’ers. Dit zijn vaak bedrijven aan huis die geen overlast veroorzaken en goed passen in woonwijken. Naast sturen op ‘het juiste bedrijf op de juiste plaats’ zetten we in op het intensiever gebruik van de beschikbaar ruimte. Dat doen we onder andere door te werken aan vitale bedrijventerreinen, (op sommige plekken)