2600 Brief dd 10-10-2024 Afschrift - Inwoner over Bezwaar bruggen Park Adegeest
Tekst van het document
Rijwoningen (Bartóklaan)
Rijwoningen (Mozartlaan)
Vrijstaande bungalow (Von Weberlaan)
Twee-onder-een-kapwoningen (Palestrinalaan)
Drive-in woningen (Chopinlaan)
Portiekflat (Puccinidreef)
Portiekflat (Mozartlaan)
Hoge flat (Rossinidreef)
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 23
Groene zone langs de R. Wagnerlaan
Park Adgeest
2.7 G r o e n e s t r u c t uu r De royale groenstroken, brede watergangen met groene oevers, het landgoed Adegeest, de diverse trapveldjes en het brede profiel met gescheiden rijstroken en groene middenberm van de Van Beethovenlaan hebben een sterke ruimtelijke samenhang en geven het woongebied een open karakter. Ze vormen tevens een belangrijke ruimtelijke verbinding met de omliggende groene gebieden, zoals de weilanden aan het spoor, het sportpark en het park Adegeest.
de Mozartlaan zorgen ervoor dat er bij hitte ook plekken zijn die aanzienlijk koeler zijn.
De landgoederen, parken en brede watergangen en groenstroken beschikken over (bijzondere) landschappelijke kwaliteiten en dragen sterk bij aan de kwaliteit van de leefomgeving. Zowel de tuinen als het openbaar groen dienen beschermd te worden middels conserverende en bebouwingsarme bestemmingsregeling. Binnen Adegeest is landgoed Berestein onderdeel van de Provinciale Ecologische Hoofdstructuur (PEHS). De landgoederenbossen op de strandwallen, de bostypen op de natte delen van de strandvlakten en gras- en oevervegetaties in de polders vormen de meest karakteristieke biotopen in Voorschoten. De groene inrichting van de wijk en ruime opzet zorgen er voor dat er in de wijk bij hoge temperaturen nauwelijks hittestress optreedt. Binnen de bouwbokken zijn plekken die warmer kunnen worden, maar deze worden goed afgewisseld met plekken die koeler blijven. De groenstructuren met volwassen beplanting, zoals park Adegeest en groenstrook langs
24 - BoschSlabbers
n) or do r, M ei
)
ie
de
ul no
Du bb bb ele r el e ij E rij ik Ei , E k sd
ot
oo
,L
rn
in
Po p
, ilg ls, W
be
rk
ub
Be
W
s,
,E
,E
ilg
ik
ls
,B
(E
Es
g
D
tin
er
s
(W
ilg
,E
ls
,B
er
k,
M
rij
ei
Es
do
,s
or
ol
id
ls,
oo
du
,E ot no te ar Zw
,E
ve
ilg
rs
(W
k,
ul
ie
r,
e
ri
jL
de enk in e
le
bb
Be
el
e
rij
uk
zo
m
er
Ei
k
l Ve
Zo
m
)
er
rk
ei
Be
Di
rP ol
k)
sd
en ge
rs
D
ub
l be
ai
n
rn
la
an
be
pl
an
iv
er
le
Du
,W al
,E Es s( em he in am tn Di ve rs me
ve
Di
Adegeest is een boomrijke wijk en dat willen we in de toekomst ook zou houden. Bij het Gerswinpad zijn er door de loop der tijd diverse bomen tussen uitgevallen, in deze gaten worden weer nieuwe bomen teruggeplant. Dit geld ook voor de Lindes aan de Beethovenlaan en de Amberbomen in de Palestrinalaan. Om zo de groenstructuren weer te herstellen.
e
Structuren herstellen
D
de sd oo rn Ei n ke st ru ct uu
D
u
e bb
rij
le
m Zo
er
k ei
l Va
r
se ei k
rn
er
oo
m
sd
zo
tu
le
ris
ke
ch
en
e
z en
ij
de
Am
a r, e b
e nd
r
d zij
e
Ha
a
e gb
uk
s ,E
d
r oo
n
Kaart met globale duiding van de verschillende sortimenten langs de dragende groenstructuur
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 25
Voorwatering (noordwest grens van Adegeest)
Park Adegeest
peil zomer: -0,61 NAP peil winter: -0,65 NAP
2.8 Blauw e s t r u c t uu r Het grootste deel van de wijk Adegeest ligt in gebied aangeduid als Polder op de Waterbeheerkaart van het Hoogheemraadschap van Rijnland. Aan de noordwest zijde van de wijk is het watersysteem via waterwegen aangesloten op het boezemwater en hoofdstelsel (Voorwatering en Dobbewatering). Het bestemmingsplan west geeft aan dat vergroting van de oppervlakte aan verhardingen en bebouwing in dit plan slechts beperkt wordt toegestaan. Bij herontwikkeling wordt naar een duurzaam en veerkrachtig stedelijk watersysteem gestreefd. Bij nieuwe ontwikkelingen zal waar mogelijk worden getracht over te gaan op een verbeterd gescheiden rioolstelsel en/of volledige afkoppeling van het hemelwater en plaatselijke aanleg van waterinfiltratie- en waterbergingsvoorzieningen. Bij hevige neerslag kunnen zowel panden en de openbare ruimte (parken en wegen) wateroverlast ondervinden. De Klimaatatlas van Hoogheemraadschap Rijnland laat zien dat laaggelegen groene delen gemakkelijk overstromen, zoals lage delen in park Adegeest en de groenstrook aan de achterzijde van de flats aan de Paganinidreef en Puccinidreef. Daarnaast zijn laaggelegen tuinen, sommige straten en verharde achtererven en parkeerterreinen gevoelig voor overstroming bij hevige regen. Het risico dat
26 - BoschSlabbers
water bij hevige regen woningen binnenstroomt is voor de meeste gebouwen in de wijk Adegeest klein. In het zuiden van wijk hebben enkele schuren en garages (op parkeererven aan achterzijde van de woningen) een iets hoger risico voor schade door binnenstromend water bij hevige regen.
peil: -1,67 NAP
Speelplek aan de Bizetlaan
2.9 Voo r z i e n i n g e n e n op e n ba r e r uim t e Adegeest is voornamelijk een woongebied. Belangrijke sociaal-culturele voorzieningen, detailhandel en horeca liggen in het historische centrum van Voorschoten. Binnen de wijk Adegeest bevindt zich kleinschalige bedrijvigheid en detailhandel langs de Van Beethovenlaan, zoals een slagerij, slijterij, kaasboetiek, kruidenierszaak, bakkerij en autogarage.
Trapveldje aan de Brahmslaan
Lisztlaan en Sweelinckhof worden goed gebruikt.
Aan de Van Beethovenlaan ligt een basisschool (Basisschool Fortgensschool) en aan de noordzijde van de wijk aan de Richard Wagnerlaan ligt een senioren wooncomplex met zelfstandige woonruimtes en een woon- en dagbesteding voor jongeren met autisme. Aan de zuidgrens van de wijk langs de Leidseweg zijn ook voorzieningen te vinden zoals twee huisartspraktijken en een garage (aan het Operapad). Aan de oostzijde van wijk ligt het sportpark met een hockeyclub, voetbalclub, atletiekvereniging, handbalclub, honkbalclub en tennisvereniging. Er zijn geen grootschalige kantoorpanden in de wijk te vinden. Aan de Richard Wagnerlaan ligt het verlaten gebouw van de muziekschool (BplusC). Er bevinden zich een aantal speelplekken, trapveldjes en andere spel- en sportvoorzieningen in de wijk. In de Park Adegeest is een trapveldje (verbetering nodig!), basketbalveld en fitnessapparatuur aanwezig. De speelplekken in het park aan de Bizetlaan, Franz
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 27
Richard Wagnerlaan
Van Beethovenlaan
2.1 0 V e r k e e r Het verkeersnetwerk is ingedeeld op gebiedsontsluitingswegen, wijkontsluitingswegen en erftoegangswegen. De Van Beethovenlaan en de Leidseweg vormen wijkoverstijgende doorgaande wegen. De Mozartlaan en Bachlaan functioneren als wijkontsluitingswegen. Binnen de wijk vormen de Richard Wagnerlaan, Händellaan en Franz Lisztlaan belangrijke verbindende wegen.
landelijk geldende parkeernormen, omdat er bij de aanleg van de wijk geen rekening is gehouden met het huidige autobezit.
Het bestemmingsplan geeft aan dat binnen de verblijfsgebieden de nadruk ligt op de voetganger en fietser en dat de snelheid van gemotoriseerd verkeer hier dus niet te groot mag zijn. De inrichting moet hier op zijn afgestemd. Aan de noordwest kant van de wijk loopt de spoorlijn Den Haag – Leiden. Een strook van zo’n 150 meter functioneert als buffer tussen de wijk en het spoor (ook vrije zone i.v.m. hoogspanningsleiding). Het geluid van voorbijrijdende treinen is door de wijk te horen. Een doorgaand fiets- en wandelpad (combipad) loopt langs de noordwest zijde van de wijk en vormt daar de grens tussen bebouwd gebied en open landschap. Het verbindt de wijk richting het noorden naar de Rijn met Leiden, en richting het zuiden naar Leidschendam (Den Haag). Parkeren Door toenemend autobezit neemt de parkeerdruk toe. In de oudere wijken wordt vaak niet voldaan aan de
28 - BoschSlabbers
Afhankelijk van het bebouwingstype is het parkeren als volgt geregeld: • Vrijstaande woningen: parkeren op eigen kavel, op de oprit • Rijwoningen/eengezinswoningen: parkeren op straat, in parkeerkoffers of in garages achter de woningen • Drive-in woningen: op eigen kavel • Portiek- en galerijflats: langs de weg, schuinhaaks in parkeervakken • Twee-onder-een-kapwoningen: langs de weg, op eigen kavel
Laag gelegen polder
Scouting aan de rand van hoger gelegen landgoed Berestein
-1,33 NAP
R e li ë f e n b od e m Reliëf De verdeling van de wijk in een hoger gelegen deel op de strandwal en lager gelegen deel in de polder is duidelijk zichtbaar op de hoogtekaart (AHN). De Van Beethovenlaan vormt de grens tussen het hoge en lagere deel van de wijk. Bodemopbouw Wat betreft bodemopbouw is de wijk grofweg op te delen in twee delen die gescheiden worden door de Van Beethovenlaan. De scheiding komt overeen met de scheiding die te zien is in de hoogtekaart. De bodem ten westen van de Van Beethovenlaan bevat ca. 1,5-3m klei en veen in de bovenlaag, gevolgd door fijn zand. De bodem ten oosten van de Van Beethovenlaan bestaat uit zand.
-1,08 NAP
-0,63 NAP
+0,07 NAP
-0,13 NAP
+0,62 NAP
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 29
30 - BoschSlabbers
3. In gesprek met de wijk
- 31
Impressie van de participatie
32 - BoschSlabbers
3. In gesprek met de wijk Door middel van een uitgebreid participatieproces met werkgroepen bestaande uit wijkbewoners en door gesprekken met andere belanghebbenden is het Masterplan vormgegeven.
3.1 I n t r odu c t i e Een online enquête over het groen en de openbare ruimte in de wijk vormde de kick-off voor het project. De enquête is beantwoord door 340 respondenten. In de enquête hadden mensen de mogelijkheid zich aan te melden voor de werkgroepen. Na de zomervakantie zijn er in een drietal sessies met deze werkgroepen per deelgebied ideeën en wensen opgehaald, zorgen gedeeld en is er gewerkt aan het verbeteren van het Masterplan, de voorbeelduitwerkingen van enkele plekken in de wijk en de profielen. Door het intensieve traject is er een gedragen plan gevormd waar de wijk, bewoners en andere belanghebbenden, achter staan. 3.2 E n q u ê t e Er zijn veel bewoners die de enquête hebben ingevuld. Dit geeft wel aan dat de bewoners van deze wijk erg betrokken zijn. De verhouding man/ vrouw gaat gelijk op, evenals de verschillende leeftijdscategorieën die de enquête hebben ingevuld, met als uitzondering de categorie onder de 30 jaar. Die groep is minder vertegenwoordigd. 99 % van de respondenten woont ook in Adegeest en 1/3 sport er ook. Bijna 85% van de respondenten ervaart de huidige inrichting van de openbare ruimte als positief. Alle genoemde duurzaamheidsinitiatieven en initiatieven voor het stimuleren van de biodiversiteit zijn door de meerderheid van de respondenten aangegeven als positief. Ruim 80% van de respondenten vindt bomen in de straat positief.
Van 339 respondenten
vindt 57,5% eenrichtingsverkeer een goed idee. Bijna een kwart van de respondenten staat hier negatief tegenover en 18% is neutraal. De respondenten zijn het meest tevreden over het aanbod speelplaatsen voor kinderen (0-5 jaar) en het minst tevreden over het aanbod voor de jongeren. Ruim 44% van 333 respondenten vindt het een goed idee om meer ruimte te creëren voor jongeren, een zogenaamde jongeren ontmoetingsplek. Voor een ontmoetingsplaats voor ouderen vindt 70% (van 333 respondenten) een bankje in het park een goed idee. Voor fietsers en voetgangers wordt de wijk onveiliger ervaren dan voor de automobilisten. Met kop en schouders steekt de snelheid van het autoverkeer op de Richard Wagnerlaan eruit als verkeersonveilige situatie. Ook op de Mozartlaan en Chopinlaan wordt er te hard gereden. 3. 3 w e r kg r o e p e n e n t e r ugkopp e li n g wi n k e li e r s e n s po r t v e r e n igi n g e n Tijdens drie sessies met de werkgroepen, afstemmingsmomenten met de werkgroepen en gesprekken met de vertegenwoordigers van de winkeliers en sportverenigingen is veel informatie opgehaald, maar ook veel ideeën, wensen en zorgen gedeeld. De meeste informatie is opgehaald op de eerste bewonersavond en tijdens de eerste sessie met de vier werkgroepen. Daarna heeft in de werkgroepen veel overleg en discussie plaatsgevonden.
Over twee maatregelen in het Masterplan werden de werkgroepen het moeilijk eens, namelijk de
knip in de Richard Wagnerlaan ter hoogte van de Rossinidreef, en de knip (knip is een weggedeelte dat niet toegankelijk is voor auto’s en vrachtauto’s) in de Chopinlaan ter hoogte van de Franz Lisztlaan. De overweging voor het wel of niet opnemen van een knip wordt verder in de tekst toegelicht. In het gesprek met de vertegenwoordigers van de sportverenigingen kwamen enkele goede suggesties naar voren voor het veiliger herinrichten van de Weddeloop. Na aanleiding van het eerste gesprek zijn er een aantal varianten uitgewerkt voor deze herinrichting. Grofweg kwamen deze neer op een variant met een eenrichtingsweg (deze is opgenomen in het Masterplan) en een variant met een knip in de Weddeloop (dus geen doorgaande weg over de Weddeloop). De voorkeursstemmen kozen uiteindelijk voor de variant met de eenrichtingsweg. Verderop in de tekst wordt in gegaan op de twee varianten.
Overzicht participatiemomenten: • Bewonersavond juli 2022 (start van het project met een grote groep belangstellenden) • Sessie 1 met de werkgroepen (23 augustus 2022) • Sessie 2 met de werkgroepen (13 & 15 september 2022) • Afstemming met de werkgroepen (20 september 2022) • Afstemming met winkeliers (5 oktober 2022) • Sessie 3 met de werkgroepen (11 & 13 oktober 2013) • Afstemming met de werkgroepen (m.b.t. beplanting en meubilair) (18 oktober 2022) • De wijk in met de koffiekar (9 november 2022) • Afstemming met sportverenigingen (1 & 16 november 2022) • Afstemming met de werkgroepen (29 november 2022) • Inloopuur Rossini- en Wagnercomplex (2 december 2022) • Film met uitleg over Masterplan Adegeest (december 2022) • Inloopavond (14 december 2022) Communicatie via gemeentelijke website: https://www.voorschoten.nl/adegeest Communicatie via de BouwApp --> Groot onderhoud Adegeest
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 33
Knip in de Richard Wagnerlaan De knip in de Richard Wagnerlaan is getekend in een conceptversie van het Masterplan, omdat het een oplossing leek voor het sluipverkeer naar het sportpark en de drukte die ontstaat aan de Richard Wagnerlaan in de weekenden. Echter is de Weddeloop uitgerust met drempels en onoverzichtelijk voor automobilisten en hierdoor niet aantrekkelijk als route om de grote parkeerplaats te bereiken. Bij de keuze voor de eenrichtingsvariant voor de Weddeloop is geen knip in de Richard Wagnerlaan de enige optie om deze verkeersveilig in te richten. Ook kwam de knip al eerder ter discussie in de werkgroepen. Argumenten vóór een knip: • De bewoners aan de R. Wagnerlaan en Rossinidreef ervaren in de weekenden overlast van foutgeparkeerde auto’s voor de flats en een parkeerplek tekort. • Verkeer zal niet meer door de wijk naar het sportpark rijden, er is dus minder verkeer. • Fietsen en lopen naar het sportpark wordt aangemoedigd. • De parkzone tussen de flats en sportvelden kan verbonden worden met de groenstrook aan de Rossinidreef. Argumenten tegen een knip: • De bereikbaarheid van het sportpark, niet alleen de sportvelden, maar ook van het zwembad, de moestuinen en de golfbanen, wordt minder. • Alle bezoekers die met de auto komen zullen over de Weddeloop moeten rijden. • De Weddeloop is nu niet ingericht voor de aantallen verkeer die bij een knip in de R.
Wagnerlaan over de Weddeloop zullen rijden. • De Richard Wagnerlaan, de Mozartlaan en de Bachlaan zijn wel ingericht om de verkeersstromen te geleiden. 34 - BoschSlabbers
R. Wagnerlaan - huidige situatie
R. Wagnerlaan - zonder knip (Masterplan)
R. Wagnerlaan - met knip (niet opgenomen in Masterplan)
Knip in de Chopinlaan Op de Chopinlaan wordt hard gereden en het is een populaire verbinding tussen de Van Beethovenlaan en de Richard Wagnerlaan. Door het autoverkeer ter hoogte van het park aan de Franz Lisztlaan (een knip) eruit te halen, wordt doorgaand verkeer aangemoedigd om een andere route te nemen. Als belangrijke fietsroute door de wijk blijft de weg gewoon open. Het weghalen van de brede rijweg geeft kansen om de locatie te vergroenen en het park uit te breiden. Op de hoek Händellaan/Chopinlaan/ Franz Lisztlaan is zo genoeg plek om de gewilde grote eik te planten. Argumenten vóór een knip: • Het park wordt niet meer doormidden gesneden door een rijweg. • Kinderen hoeven geen weg meer over te steken van de ene kant van het park naar de andere kant. • De Chopinlaan is een doorgaande route waar snel wordt gereden. Door de knip is deze route niet meer aantrekkelijk om te nemen met de auto. • Er zijn andere wegen zoals de Bachlaan en Mozartlaan die geschikt zijn om de wijk in te rijden. Argumenten tegen een knip: • De bereikbaarheid van de woningen die direct rondom het park liggen, verandert, bijv. de bereikbaarheid met de caravan. • Risico dat automobilisten de Diepenbrocklaan als sluiproute gaan gebruiken.
Kruising Chopinlaan/Franz Lisztlaan - huidige situatie
Kruising Chopinlaan/Franz Lisztlaan - met knip & fiets- en wandelpad
Kruising Chopinlaan/Franz Lisztlaan - zonder knip (niet opgenomen in Masterplan)
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 35
Varianten voor de Weddeloop In november 2022 is het concept Masterplan gepresenteerd aan de vertegenwoordigers van de sportverenigingen en zijn er na aanleiding van het eerste overleg een aantal varianten voor de herinrichting van de Weddeloop uitgewerkt; een variant met een eenrichtingsweg vanaf de Van Beethovenlaan over de Weddeloop (1) en een variant met een knip in de Weddeloop ter hoogte van de tennisvelden (2). De meerderheid van de vertegenwoordigers koos voor de variant met de eenrichtingsweg. Deze is ingetekend in het Masterplan. Voor beide varianten zijn voor- en nadelen te noemen en deze zijn uitvoerig besproken.
De nadelen van de variant met de knip in de Weddeloop zijn de beperkte parkeermogelijkheden voor de hockey-, handbal- en tennisvereniging langs de Weddeloop en het risico dat bezoekende sporters van de voetbal ook aan de Weddeloop parkeren en daarmee plekken bezetten die bedoeld zijn voor andere clubs.
Variant met een knip in de Weddeloop ter hoogte van de tennisvelden
En de knip zorgt ervoor dat automobilisten heen en weer over de Weddeloop moeten. Deze extra verkeers-bewegingen hebben een negatief effect op de verkeersveiligheid.
Belangrijke aandachtspunten zijn het creëren van een veilige omgeving voor (jonge) fietsers en voetgangers, bewegwijzering bij de entrees van het sportpark en goede bereikbaarheid voor de hulpdiensten. Ook de kruising Weddeloop/Van Beethovenlaan moet overzichtelijker en veiliger worden. De optie met een knip in de Weddeloop is uitgewerkt om genoeg ruimte te creëren voor de fietsers en een centraal fietsparkeerplein te kunnen realiseren. Deze knip geeft ook meer ruimte voor vergroening van de Weddeloop en een duidelijke parkeerplaatsverdeling van de clubs (hockey, handbal en tennis langs de Weddeloop) en voetbal, golf en het zwembad op het parkeerterrein aan de Richard Wagnerlaan. Dit zijn de voordelen van de variant met een knip in de Weddeloop. Variant met eenrichtingsverkeer (zoals ingetekend in het Masterplan)
36 - BoschSlabbers
W
(c st ee 2 eg 202 Ad 1/ n 1/1 la di rp p te oo as el M edd
on +) pt ce
Toekomst De entree door het sportpark en de ligging van het hoofd parkeerterrein zijn verre van optimaal te noemen. Bij een toekomstige ontwikkeling op of rond het sportpark Adegeest moeten mogelijkheden onderzocht worden om de bereikbaarheid en het parkeren te optimaliseren. Een mogelijke optie is een directe entree te creëren naar het hoofd parkeerterrein met daarbij een aftakking voor de fietsers en voetgangers richting de verschillende verenigingen. Dit voorbeeld is als schets opgenomen in het Masterplan.
0 20 50 0 10
0m 20
Verkenning de toekomst Variant met voor eenrichtingsverkeer (zoals ingetekend in het Masterplan)
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 37
38 - BoschSlabbers
4. Masterplan voor Adegeest
- 39
Masterplan (noordzijde) (legenda pagina 41)
40 - BoschSlabbers
4. Masterplan voor Adegeest Het Masterplan is een wensbeeld voor de toekomst van de hele wijk en gaat in op een aantal belangrijke thema’s.
4 .1 I n t r odu c t i e In dit hoofdstuk wordt het Masterplan voor Adegeest toegelicht aan de hand van een toelichting per deelgebied en vier belangrijk thema’s: verkeer, parkeren, groen en afwatering. Het Masterplan laat het wensbeeld zien dat in samenwerking met de bewoners in de werkgroepen en in gesprekken met andere belanghebbenden tot stand is gekomen. De Masterplankaart laat zien waar de straten en voetpaden gesitueerd zijn en wat groen is. Details zijn niet opgenomen in de Masterplankaart. Belangrijke uitgangspunten voor het Masterplan zijn: • Het verbeteren van de verkeersveiligheid; • Een wijk die uitnodigt om te fietsen en wandelen; • Waterberging in de groenstroken om piekbelasting van het rioolstelsel te voorkomen; • Wateroverlast beperken in de openbare ruimte en in/rond woningen; • Het behoud van het groen in straten (balans voldoende parkeerplaatsen/groen en bomen); • Een impuls voor de grotere groene gebieden door ze een verdere invulling te geven (waterberging, verbeteren van de biodiversiteit); • Een betrokken wijk, bij het proces en bij de herinrichting (en daarna).
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 41
Masterplan (zuidzijde) (legenda vorige pagina)
42 - BoschSlabbers
Bestaande gebakken klinkers
Hemelwaterafvoertegels 15x30
Groenbestrating Mirum (Struyk Verwo Infra)
Groenbestrating Hydro Lineo blok (Struyk Verwo Infra)
Materialen en maatvoering Bij de herinrichting van de straten worden de gebakken klinkers uit de rijweg hergebruikt. De trottoirs worden voorzien van nieuwe materialen. Nieuwe materialen moeten aansluiten op het huidige beeld. De rode dikformaat klinker is erg beeldbepalend. Gebakken straatbaksteen is tevens een duurzaam materiaal.
parkeerplaatsen uitgevoerd in grasbetontegels voorgesteld. Een esthetische tegel die aansluit bij de lineaire vormgeving van de straten wordt voorgesteld, zoals tegels die lijnen of een geometrisch patroon vormen.
4.2 M aat r e g e l e n op wi j k , s t r aat e n kav e l n iv e au Maatregelen om de omgeving adaptief in te richten worden steeds meer toegepast en de waardering en acceptatie voor deze maatregelen wordt groter, denk aan aanleggen van wadi’s, kiezen voor droogtebestendige beplanting, vergroening en het aanleggen van groene daken. Ook liggen er in stedelijke gebieden veel kansen om de biodiversiteit te verbeteren. Straten en groene structuren vormen een hecht netwerk en vormen zo een leefgebied voor flora en fauna. Bij het vergroten van de biodiversiteit behaal je de meeste winst door naar het geheel van bodem, water, mens, dier en beplanting te kijken. Een gezond bodemleven staat aan de basis van een gezonde en biodiverse leefomgeving.
oevers en natuurlijke speelplekken bijdragen aan klimaatadaptatie en biodiversiteit.
Voorgesteld wordt: • Rijweg van gebakken klinker, minimaal 4,80 meter breed met lage opsluitbanden langs groenstroken (zodat hemelwater kan afstromen). • Parkeervakken op trottoirniveau, 2 meter breed, de vakken aangegeven met een witte hoeksteen of d.m.v. een afwijkende kleur straatsteen. Eventueel hergebruik van de bestaande gebakken klinkers om parkeervakken aan te geven. • Minimaal aan één zijde een voorwaardig trottoir, 2 meter breed. • Waar door bestaande bomen langs de weg de gewenste afmeting van de rijweg niet mogelijk is, moet naar een oplossing gezocht worden met behoud van de bomen. • Door de maat van de straten en de beperkte ruimte is deze gewenste maatvoering niet altijd mogelijk. In dit geval moet er een keuze gemaakt worden. Hierin moet bewust worden gekeken waar ruimte voor nodig is en wat er voorrang heeft in het straatprofiel. In de voorgestelde profielen is de gewenste indeling bepaald. Op veel plekken worden groene
Beheer Door het beheer van het groen op een goede wijze te regelen, kan een hoge kwaliteit, een veilig bomenbestand en een verhoging van de biodiversiteit gerealiseerd worden. Communicatie met bewoners waarom en wanneer onderhoud wordt gedaan zorgt voor duidelijkheid. In het Masterplan zijn veel ambities verbeeld m.b.t. het groen, de parken en de straten. Het beheer moet goed geregeld worden om er voor te zorgen dat de bestaande wensen en ambities ook uitgevoerd kunnen worden. Hierbij is blijvende financiering voor een groenstructuur met een eventueel hoger beheerniveau belangrijk. Een gericht beheerplan moet inzichtelijk maken welke groenstructuren en beplantingen op welke manier en hoe vaak onderhouden worden. In het Masterplan worden op een aantal plaatsen groenstroken gebruikt voor waterberging door bijv. infiltratiestroken en beplante greppels die het hemelwater opvangen. Deze groenstroken vragen ook een hoge mate van beheer (hierbij kan eventueel onderscheid worden gemaakt tussen de infiltratiestroken/beplante greppels/glooiingen).
Voor het verbeteren van de biodiversiteit kan gedacht worden aan maatregelen zoals extensief beheer, planten van inheemse soorten, en het aanpakken van bodem- en luchtverontreiniging. De maatregelen worden op de volgende pagina toegelicht.
De maatregelen worden beschreven voor de eigen kavel, straat en voor de wijk. De maatregelen voor de kavel zijn vaak werkzaamheden die bewoners zelf kunnen uitvoeren in of rond huis en tuin, zoals het planten van een groene erfscheiding (haag) of aanleggen van een groen dak. Voor veel van deze maatregelen zijn vaak subsidies aan te vragen of ze lonen als bewoners dit samen oppakken voor een hele straat. In de straat kunnen bewoners ook bijdragen door bijvoorbeeld een boomvak of groenstrook te adopteren en het onderhoud uit te voeren (dit gebeurt reeds in Adegeest). Op het niveau van de wijk kunnen het aanleggen van infiltratiestroken, watervertragende groenstroken, natuurvriendelijke
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 43
Klimaatadaptatie en biodiversiteit maatregelen op kavel, straat en wijk niveau
44 - BoschSlabbers
4. 3 M a s t e r pla n
•
4. 3.1 D e e lg e b i e d 1 w e s t Langs de open polder liggen een aantal compacte woonblokken omringd door royale groenstroken. Tussen de woonblokken door zijn er mooie doorzichten op het landschap. De boomstructuren langs de R. Wagnerlaan worden hersteld en de groene tussenruimtes krijgen een groene invulling. Watervertragende infiltratiestroken langs de wegen vangen water op van de woningen en straten en voeren het vertraagd af. Door de asverspringing (knik) in de R. Wagnerlaan moeten automobilisten snelheid minderen. De zichtlijn over de lange assen die karakteristiek zijn voor Adegeest moeten behouden blijven. Het huidige B+C gebouw heeft een transformatie kans, bij een herbestemming van het pand kan het een bijdrage leveren aan de wijk.
•
Voetpad langs de watergang tussen de Bachlaan en Gershwinpad. Een deel van het openbare groen in de Brucknerlaan is geadopteerd door bewoners.
Belangrijke aandachtspunten in het Masterplan: • Bomen toegevoegd in woonblokken. • Watervertragende groenstroken (geen infiltratie i.v.m. klei/veen bodem) vangen water op. • Een extra speelplek in de groenstrook tussen de Brahmslaan en Haydnlaan. Het trapveldje en de hagen behouden. • Het buurtinitiatief om de groenstrook tussen de Bartóklaan en Debussylaan te ontwerpen is meegenomen in het Masterplan. • Nieuw wandelpad vanaf de Händellaan naar het rosarium in Adegeest park.
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 45
4.3.2 D e e lg e b i e d 2 n oo r d Langs de sportvelden staan een aantal flats (4-10 verdiepingen) die door hun oriëntatie de ruimte duidelijk verdelen in een voor- en achterwereld. Langs de achterzijde van de flats wordt de parkzone heringericht als een natuurlijke parkzone met een voetpad, brede oeverzone en een hondenlosloopzone. Er is geen knip getekend in het Masterplan in de R. Wagnerlaan ter hoogte van de Rossinidreef, omdat verkeer van de Weddeloop (eenrichtingsweg) via de Mozartlaan het gebied weer uit moet. Belangrijke aandachtspunten in het Masterplan: • Herinrichting van de parkzone tussen het Schubertplantsoen en de sportvelden, met nadruk op landschappelijke inrichting, een natuurlijke zone met meer water(berging), en een losloopzone voor honden. Er is vanuit bewoners een wens voor meer bankjes en vuilnisbakken. • Geen knip in R. Wagnerlaan richting sportvelden (vanwege eenrichtingsweg Weddeloop) • Groene hoven tussen hoogbouw in samenwerking met omwonenden/vve invullen. • Het veldje ten noorden van de flats aan de Rossinilaan invulling geven (in overleg met bewoners van de flats, bijv. volkstuin of jeu des boules). • Een struinpad langs het Schubertplantsoen (er ligt nu geen pad en deze strook is een hondenuitlaatstrook). • Natuurvriendelijke oever langs het Schubertplantsoen en Rossinidreef aanleggen.
• Wens voor bankjes bij de vijver en bij de entrees van de flats aan de Rossinidreef. • Wens voor combinatie gazon en vaste planten bij
46 - BoschSlabbers
•
• • •
entrees van de flats aan de Rossinidreef. Wens voor aanvullen vaste beplanting langs de voorzijde van de flats bij de entrees aan het Schubertplantsoen, met heesters en vaste planten. Wens voor een laad- en losplek aan de voorzijde van woonflat R. Wagnerlaan 73. Wens voor mindervaliden parkeerplek bij flat Rossinidreef 1. Wens om het wandelpad langs de vijver te verbreden (nu te smal voor rolstoelen).
4.3.3 D e e lg e b i e d 3 oo s t Het oostelijke deel van de wijk, ten oosten van de Van Beethovenlaan, ligt op de strandwal en heeft een zandige ondergrond. Infiltratie van het hemelwater in de groenstroken is hier erg kansrijk. Het aanleggen van wadi’s of infiltratiestroken wordt echter wel bemoeilijkt door de vele aanwezige bomen langs de straten en in de groenstroken. Door in het Sweelinckhof een deel van de rijweg te vergroenen kunnen de speelplekken aan de Palestrinalaan en Sweelinckplein met elkaar verbonden worden en hoeven kinderen de weg niet over te steken.
•
Kiss & Ride (bij voorkeur anders organiseren langs de Van Beethovenlaan). Wens voor beplante infiltratiestroken (wadi’s) en vaste planten (o.a. langs de Palestrinalaan en Von Weberlaan).
Belangrijke aandachtspunten in het Masterplan: • Infiltratiezones (waar mogelijk) in bestaande groenstroken (de bodem is hier geschikt voor infiltratie). • De boomstructuur herstellen/aanvullen langs de Palestrinalaan. • Aanleggen van een natuurvriendelijke oever langs de Grieglaan om de biodiversiteit te vergroten. • Sweelinckhof vergroenen (combineren spelen met waterberging) en verbinden met speelplekken aan de Palestrinalaan, wens voor extra bankjes bij de speelplek. • Het trapveldje langs de Palestrinalaan een upgrade geven. • Wens voor 30km/u of herstraten van zuidelijke deel Mozartlaan. • Herplant van voorjaarsbloeiers (bollen) langs de Mozartlaan. • Doorsteek fietspad tussen de Paletrinalaan en Leidseweg (Operapad) veiliger maken voor fietsers en voetgangers. • Voldoende plek langs de Fortgensschool voor een Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 47
4.3.4 D e e lg e b i e d 4 midd e n In het centrale deel van de wijk gaat het groen meer invulling krijgen. Het park aan de Franz Lisztlaan wordt vergroot doordat de verharding langs de Chopinlaan wordt verminderd. De Chopinlaan wordt doorgeknipt en het groen tot een groot park gevormd. Langs de R. Wagnerlaan wordt de biodiversiteit van de groenstrook vergroot door bloemrijkgrasland en stroken met vaste planten. Watervertragende groenstroken zorgen voor een oppervlakkige afvoer van hemelwater bij hevige regen. Belangrijke aandachtspunten in het Masterplan: • Herinrichting van het park aan de Franz Lisztlaan, met een upgrade van de bestaande speelplek en trapveldje. • Door een knip in de Chopinlaan wordt deze route onaantrekkelijk gemaakt voor autoverkeer, mensen zullen minder hard rijden over de Chopinlaan. • Infiltratiestroken in het park langs de wegen vangen hemelwater op, in combinatie met vergroten van de biodiversiteit. • Diverser groen, met deels gemaaid gras, bloemrijk grasland en beplante infiltratiestroken. • Nieuwe bomen (zijn al geplant). • Eik op hoek Chopinlaan. • Winkelgebied vernieuwen met o.a. meer fietsnietjes en laden en lossen oplossen langs Verdilaan. • Aanvullen van de boomstructuur langs de R. Wagnerlaan en Mozartlaan. • Bomen tussen de parkeervakken aan de J.
48 - BoschSlabbers
•
Wagenaarlaan. Kruising Van Beethovenlaan- Chopinlaan anders organiseren zodat voetgangers veiliger kunnen oversteken en Van Beethovenlaan versmallen.
4. 3.5 D e W e dd e loop De Weddeloop ligt opgespannen tussen de R. Wagnerlaan en de Van Beethovenlaan en slingert tussen de sportvelden van sportpark Adegeest door. De Weddeloop is nu een tweerichtingsweg waar in de loop van de tijd veel parkeerplaatsen her en der versnipperd zijn aangelegd. Om de verkeersveiligheid van het gebied en de bereikbaarheid voor fietsers te verbeteren, is er een wens om de Weddeloop te herinrichten. De toevoeging van een tweerichtingsfietspad is de belangrijkste toevoeging in het Masterplan. Centraal tussen de sportverenigingen wordt een groot fietsplein aangelegd waar iedereen zijn fiets kan stallen. Ter hoogte van de voetbalvereniging worden parkeerplaatsen opgeruimd en komt een brede fietsen voetgangerszone met voldoende plek om de fiets en scooter te stallen.
• •
•
Betere bewegwijzering noodzakelijk. Waterproblematiek oplossen (stilstaand water door defect gemaal en drainage tussen de velden van de voetbal). Afwatering sportvelden faciliteren. Met name bij voetbal een structureel probleem.
Belangrijke aandachtspunten in het Masterplan: • Een eenrichtingsweg is wenselijk om de ruimte overzichtelijker en veiliger te maken. • Creëren van veilige oversteken tussen de velden en clubhuizen. • Een vrij liggend fietspad voor verbeterde verkeersveiligheid! • Parkeren op grastegels en op enkele plekken bomen tussen parkeervakken (niet bij de velden i.v.m. blad op sportvelden). • Inzetten op meer fietsparkeren en dit faciliteren d.m.v. een centraal fietsplein. • Beter georganiseerde kruising Weddeloop-Van Beethovenlaan.
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 49
4.4 V e r k e e r e n pa r k e r e n Verkeer In Adegeest is de maximum snelheid 30km/u (m.u.v. de Van Beethovenlaan, Bachlaan en Mozartlaan), maar de inrichting van de straten verteld dit niet. Bestuurders moeten uit de omgeving kunnen aflezen welk gedrag van ze verwacht wordt, namelijk rustig rijden, niet harder dan 30 km/u. Snelheidsremmende maatregelen die horen bij een 30km/u-zone zijn drempels, obstakels, asverspringingen en wegversmallingen. Snelheidsremmende maatregelen worden hoofdzakelijk ingezet om de verkeersveiligheid te vergroten (principe ‘duurzaam veilig’). Elke kruising van twee wegen krijgt straks een plateau. Vooral de lange rechtstanden in de wijk, zoals de R. Wagnerlaan, nodigen uit om te hard te rijden. De lange rechtstanden in straten worden doorbroken door middel van herkenbare kruispunten (plateaus) en met drempels om de 70m. Bij de herinrichting van de straten wordt rekening gehouden met het STOMP-ontwerpprincipe. STOMP staat voor Stappen, Trappen, OV, MaaS en Privé-auto. Bij het STOMP-principe geven we de voetganger de meeste prioriteit en de privé-auto de minste. Te voet en met de fiets gaan moet aantrekkelijk zijn. Voor langere afstanden bieden het OV en deelvervoer (MaaS) een uitkomst.
Het uitgangspunt in Adegeest is de fietser en voetganger voorrang verlenen door daar voldoende ruimte voor te creëren (brede trottoirs) en de auto in te passen in de overgebleven ruimte. De themakaart laat zien dat een aantal wegen (de
50 - BoschSlabbers
potentie hebben om) eenrichtingswegen te worden, zoals de Van Beethovenlaan langs de winkelzone, en de Weddeloop. De beschikbare ruimte voor de rijweg is hier vaak bepalend. De aanrijroutes voor het sportpark gaan over de Weddeloop en over de Mozartlaan ,de Bachlaan via de Richard Wagnerlaan naar het parkeerterrein bij het zwembad naar het parkeerterrein aan de R. Wagnerlaan. Op twee plekken wordt een knip voorgesteld in de rijweg t.b.v. fietsverkeer, op de Chopinlaan (kruising met de Händellaan/ Franz Lisztlaan) en op de Berliozlaan (kruising Bizetlaan). Op beide locaties blijft de route toegankelijk voor voetgangers en fietsers.
Parkeren Het parkeren wordt geformaliseerd (parkeren op trottoirniveau) en de rijwegen versmald. De themakaart toont de parkeervakken in de wijk en aan welke zijde van de straat de parkeervakken worden gerealiseerd. Deze kaart toont een eerste aanzet en is in de werkgroepen afgestemd met bewoners. In de meeste gevallen wordt de huidige parkeerzijde aangehouden. Langs de straten wordt in langsparkeervakken geparkeerd. In enkele straten, zoals de Berliozlaan, de Johan Wagenaarlaan, de Tsjaikovskilaan, de Puccinidreef en de Paganinidreef zijn ook parkeervakken waar (schuin) haaks geparkeerd wordt. In het blauw zijn in klinker verharde vakken aangegeven. In het groen zijn de parkeervakken in grasbetontegels aangegeven. Parkeervakken langs groenstroken en opritten zijn geschikt om uit te voeren in grastegels. Ook de parkeerterreinen zijn door het sporadische gebruik, enkel in het weekend bijvoorbeeld, geschikt om uit te voeren in grasbetontegels.
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 51
4.5 G r o e n e n b om e n Het groen in de wijk wordt erg gewaardeerd en bij de herinrichting van de straten is er in de wijk een duidelijke wens om dit niet ten koste van het groen te doen. De verbreding van een weg mag dus niet ten koste gaan van het naastgelegen groen. In Adegeest staan veel grote bomen, die een bijdrage leveren aan een gezonde leefomgeving door schaduw te geven, het vergroenen van de omgeving en bij te dragen aan de biodiversiteit. Verbeteren van groeiplaatsen van bomen (zorgen voor voldoende doorwortelbare ruimte) bij de herinrichting van de straten is belangrijk voor het behouden van gezonde bomen in de toekomst. Het huidige bomenbestand is intussen aangevuld met diverse nieuwe bomen. Zo ontstaat een scala aan boomgroepen van verschillende leeftijden. Meer aandacht kan nog besteed worden aan het herstellen van de boomstructuren en planten van bijzondere soorten (wisselend assortiment). Hierbij ligt een soortkeuze voorhand die aansluit bij landschappelijke context van Adegeest of een die accenten aanbrengt in de parken en groenstroken. Flora en fauna hebben baat bij verbonden groenzones en doorgaande boomstructuren. De wijk overstijgende groenstructuren zijn belangrijk voor de biodiversiteit. Als corridor naar het landschap dragen de Bachlaan en Mozartlaan bij als doorgaande structuren.
Binnen de wijk vormen de groenzones, zoals het park aan de Franz Lisztlaan en Park Adegeest, bijzondere groene plekken voor flora en fauna (of hebben de potentie om dat te zijn). Extensief beheer van groen draagt ook bij
52 - BoschSlabbers
aan een grotere biodiversiteit en er worden ideale omstandigheden gecreëerd voor bijen, insecten en vlinders. Een tiny forest is een voorbeeld van een extensief stukje groen dat veel insecten en vogels aantrekt (en daarnaast een educatieve waarde heeft). Bomen, plantvakken, bloemrijke bermen en oevers zijn divers en dragen in hoge mate bij aan de biodiversiteit. De wijk heeft veel open water en er lopen enkele lange waterstructuren door de wijk. Er is veel potentie om de oevers in te richten met het oog op biodiversiteit. Een rijk en gezond waterleven draagt bij aan de aquatische soortrijkdom. Door natuurvriendelijke oevers aan te leggen, wordt de ecologische kwaliteit van watersystemen verbeterd. Bewoners van de wijk staan open voor het nemen van klimaatadaptieve maatregelen (resultaat enquête). Veel tuinen zijn al groen en enkele opritten zijn voorzien van waterdoorlatende verharding/gras. Een groot aantal respondenten (bijna 70%) zou mee willen werken aan het afkoppelen van de regenpijp of het nemen van andere klimaatadaptieve/biodiversiteit maatregelen.
Sf e e r b e e ld e n V e r k e e r e n pa r k e r e n
Sf e e r b e e ld e n g r o e n e n b om e n
Parkeervak op trottoirniveau
Parkeervak op trottoirniveau
Heesters en struiken
Bomen met opvallende lentebeeld
Plateaudrempel
Verhoogd kruispunt
Vaste planten border
Landschappelijke greppel/glooing
Parkeren op grastegels in groenstrook (voorbeeld voor Händellaan)
Langsparkeren op grasbetontegels
Divers beeld met gazon, bloemrijk grasland en bomen
Bloemrijk grasland en gemaaid gras
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 53
4.6 A fwat e r i n g De themakaart toont het oppervlaktewater, afwatering van hemelwater via de straten en afwaterende groenstroken of infiltratiestroken richting open water. Het bodemonderzoek (door Fugro, 2022) naar de doorlatendheid van de bodem heeft aangetoond dat de groenstroken op basis van de metingen maar een matige doorlatendheid hebben. De grondwaterstand in de wijk is al hoog en infiltratie van hemelwater kan het risico op grondwateroverlast vergroten. Ook zonder een toename van hemelwaterinfiltratie is er in de toekomst een risico op grondwateroverlast (bijv. door zetting van de bodem). Door gebruik te maken van een DIT-leiding (drainage/infiltratie/transport) kan de grondwaterstand beheerst worden. Bij droogte zal de leiding water infiltreren en bij hoge grondwaterstanden zal de leiding draineren. Het vertraagd afvoeren van hemelwater is mogelijk als dit gedaan wordt in combinatie met een DITleiding. Door een DIT-leiding aan te leggen in een strook met grondverbetering onder waterbergende middelen (zoals een wadi) kan water vanuit de berging vertraagd de bodem in zakken, waarna het door de DIT-leiding wordt afgevoerd. Het water wordt vertraagd afgevoerd en het hemelwaterriool ontlast, zonder dat dit te hoge grondwaterstanden tot gevolg heeft (Advies van Fugro). In delen van de wijk staan veel bomen in de groenstroken.
Hier moet rekening mee gehouden worden bij het bepalen van locaties voor
infiltratiezones. Zoals het advies van Fugro aangeeft kunnen er ook andere plekken gezocht worden voor de infiltratie van hemelwater, zoals in het cunet van verharde oppervlaktes van de rijweg en parkeervakken, door gebruik te maken van waterdoorlatende verharding. De groenstroken ten westen van de Van Beethovenlaan (bijv. langs de R. Wagnerlaan, de Brahmslaan en de Debussylaan) zijn minder geschikt voor infiltratie, maar watervertragende groenstroken (greppels/glooingen) kunnen wel bijdragen aan het opvangen, vertragen en afvoeren van hemelwater. Op enkele plekken in de wijk is bij hevige waterval wateroverlast in de achterpaden van de woonblokken. De drainage van de achterpaden moet op enkele plekken verbeterd worden. Langs de sportvelden wordt veel wateroverlast ervaren in de vorm van stilstaand water in sloten, verstopte drainage en haperende waterpompen. De groenstrook achter de hoogbouw aan het Schubertplantsoen wordt erg drassig bij regen, deze strook kan omgevormd worden tot natte natuur. Een extra waterpartij achter de flat kan dienen als waterberging bij hevige regen.
A fwat e r i n g & b e wo n e r s i n i t iat i e f M oz a r t Bac h
Wag n e r C h opi n
Liszt Vormgeving van de afgekoppelde regenpijp Het afkoppelen van regenpijpen zorgt ervoor dat hemelwater zichtbaar wordt in de openbare ruimte (bewustwording!), voorkomt dat schoon water in het riool terecht komt, en zorgt ervoor dat het riool bij regen minder zwaar belast wordt. Om het hemelwater af te voeren van de regenpijp tot het trottoir kan er een goot door de voortuin gelegd worden (zie afbeelding).
Componisten van Adegeest
Adegeest is een wijk met straatnamen die verwijzen naar een aantal zeer bekende én minder bekende componisten. Er komt een verbeelding van de componist bij de afgekoppelde regenpijp. De gemeente verzorgt de afkoppeling aan de voorzijde van de woning. Dit voorbeeld van de uitwerking van een afgekoppelde regenpijp is een bewonersinitiatief en wordt bij voorkeur bloksgewijs opgepakt. Het afkoppelen van een regenpijp kan zowel bij een open voortuin als een voortuin met een muurtje. Hierbij is het noodzakelijk om een doorgang in het muurtje te boren om water vanaf de regenpijp te kunnen afvoeren naar het trottoir.
Standaard molgoot element (beton) Per straat metalen geponst silhouet
Molgoot door de voortuin met afwatering over het trottoir
Uitwerking uitstroom goot met opzetstuk
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 55
A fwat e r i n g & b e wo n e r s i n i t iat i e f
Metalen silhouet op stenen tuinmuurtje
56 - BoschSlabbers
Metalen silhouet voor open tuin
4.7 M e u b ilai r Op enkele plekken in de wijk staan bankjes. Er is in het participatietraject een wens geuit om bankjes op een aantal andere plekken te plaatsen. Daarnaast zijn de huidige bankjes niet altijd gebruiksvriendelijk voor ouderen, ze zijn laag en moeilijk om uit op te staan.
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 57
Sf e e r b e e ld e n A fwat e r i n g
Sf e e r b e e ld e n m e u b ilai r
Natuurvriendelijke oever
Verlaagde opsluitband laat hemelwater de groenstrook in stromen
Opstelplek voor afvalcontainers
Fietsaanleunhek (Leon 900 met dwarsstang)‑
Beplante glooing/infiltratiestrook
Glooiing/infiltratiestrook van gras
Buitenbank (Erdi Steel Wave 1800/Delta Zorix)
Vuilnisbak (Bammens Capitole)
Hemelwater loopt via een gootje in de groenstrook voor het huis
Hemelwater loopt via een gootje over het trottoir naar de weg
58 - BoschSlabbers
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 59
5. Uitwerkingen van het Masterplan In dit hoofdstuk worden enkele uitwerkingen van het Masterplan toegelicht.
➄
➅ Een aantal plekken in de wijk zijn met de werkgroepen in meer detail uitgewerkt. Deze plekken zijn aandachtsplekken, omdat ze een bijzondere plek en/ of functie hebben in de wijk. Vaak kunnen de uitwerkingen ook als voorbeeld dienen voor de uitwerking van andere locaties in de wijk, zoals het parkeren langs de Händellaan, de knik in de R. Wagnerlaan of vergroening van de achtererven.
1. Parkeren (aan de Händellaan) 2. Snelheidsremmende maatregel R. Wagnerlaan 3. Winkelzone Van Beethovenlaan 4. Wijkpark aan de Franz Lisztlaan 5. Parkeerterrein bij de sportvelden 6. Groenstrook tussen het Schubertplantsoen en de sportvelden 7. Speelveilig Sweelinckhof 8. Groene daken achtererven en garageboxen
60 - BoschSlabbers
➇ ➃
➁
➂ ➀
➆
Plateau kruising Parkeren langs de weg 5.1 Pa r k e r e n ( la n g s d e H ä n d e llaa n ) De Händellaan is een belangrijke straat in de ontsluiting van de wijk. De woningen aan de Händellaan kijken uit over Park Adegeest. Om de verkeersveiligheid van de wijk te vergroten worden op alle kruisingen van straten verhoogde plateaus aangebracht. Dit is standaard bij een 30km/u inrichting van de wijk. Langs de plantvakken worden langsparkeervakken aangelegd en nieuwe bomen geplant. Aan de zijde van park Adegeest worden de bestaande bomen behouden. Hier dient rekening mee gehouden te worden bij het aanleggen van infiltratiestroken die het water opvangen en afvoeren naar het open water. Tussen de bestaande bomen worden parkeervakken in grasbetontegels aangelegd. Deze groene parkeervakken dienen als overloop, voor het geval er in de aangrenzende straten geen parkeerplek meer is.
Infiltratiegreppel
Bestaande bomen Parkeerplekken tussen bestaande bomen
2m
20m
40m
60m
80m
100m
Parkeerplaatsen in het gras tussen de bomen
Infiltratiegreppel langs het pad
Bloemrijk grasland met bomen
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 61
trapveldje behouden + bankje en afvalbak
Watervertragende groenstrook vangt hemelwater op 5.2 S n e l h e id s r e mm e n d e maat r e g e l R. Wag n e r laa n Door een knik in de R. Wagnerlaan zal dit geen lange rechte weg meer zijn. De knik wordt gecombineerd met een plateau over de breedte van de groenstrook tussen de Brahmslaan en de Haydnlaan. Het behouden van de lange zichtlijn over de R. Wagnerlaan is belangrijk omdat deze onderdeel is van de stedenbouwkundige opzet van de wijk. Deze uitwerking van de knik in de R. Wagnerlaan wordt ook toegepast op de kruising van de R. Wagnerlaan met de Bartóklaan/Debussylaan en de Mozartlaan. Door de verhoogde kruising kan er een veilige oversteek tussen de speelplek aan de Bizetlaan en het trapveldje en de nieuwe speelplek aan de Brahmslaan/Haydnlaan gecreëerd worden.
Nieuwe speelplek (tot 6 jr)
Parkeerterrein (als overloop) Bestaande speelplek Verhoogde plateau kruising
1m
10m
20m
30m
40m
Bestaand trapveldje met hagen erlangs
62 - BoschSlabbers
50m
Watervertragende groenstrook (greppel voor infiltratie)
Speelplek voor kinderen tot 6 jr (inrichting nog te bepalen)
Afvalbrengpunt upgrade
Fietsenstalling (aanleunhek) op enkele plekken bij de winkels 5.3 W i n k e l zo n e Va n B e e t h ov e n laa n De winkelzone aan de Van Beethovenlaan is een plek die niet alleen door mensen uit Voorschoten wordt bezocht maar ook door mensen uit de hele regio. De winkelzone mag fraaier en de ruimte voor de fietser en voetganger breder. Langs de winkels ligt een strook parkeervakken, deze wordt betrokken bij de voetgangerszone. Er is dan meer plek voor groen en een plek om de fiets te stallen. Voor de bloemen- en viskar komt een stroompunt aan de westzijde. Het afvalpunt krijgt een upgrade. Voor de winkeliers is de bereikbaarheid van de winkels belangrijk, ook voor mensen die met de auto komen. Voldoende parkeermogelijkheden en parkeerplaatsen voor de deur vergroten de bereikbaarheid. De rijweg wordt een eenrichtingsweg met schuinhaaks parkeren. Automobilisten zullen vanaf de Mozartlaan de winkels kunnen bereiken. De parkeervakken aan de winkelzijde worden uitgevoerd in klinker en de parkeervakken langs de groenstrook in grasbetontegels. Zo wordt de groene kwaliteit van park Adegeest doorgetrokken.
Bomen tussen de parkeervakken Bankjes
Stroompunt t.b.v. bloemen/vis kar
1m
10m
20m
30m
40m
50m
De zitplekken blijven behouden en met enkele groene plantvakken tussen de parkeervakken, kleine bomen en lage vaste planten krijgt de winkelzone een groener karakter.
Bankjes
Plantvakken met kleine bomen
Fietsnietjes
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 63
Bomen en heesters Voetbalveld
Fietspad (knip in Chopinlaan) 5.4 W i j kpa r k aa n d e F r a n z L i s z t laa n Het park aan de Franz Lisztlaan wordt heringericht. In de werkgroepen is het park in meer detail uitgewerkt met de wensen van de bewoners. De wens was voornamelijk om meer met het groen te doen, om meer diversiteit te realiseren. Door de Chopinlaan door te knippen ter hoogte van het park kan er één groot park gecreëerd worden. Het park krijgt een diverse groene invulling met verschillende bomen, heesters, hagen, bloemrijk grasland en vaste planten. De biodiversiteit wordt verbeterd door een grotere diversiteit in beplanting. Een insectenhotel of nestkasten in de bomen kunnen dit verder ondersteunen. In het park wordt een overgang gecreëerd van dichter beplant met meer bomen, heesters en bloemrijk grasland, naar opener park met gras en bomen. Een pad slingert door het park met op een enkele plek een bankje. Het voetbalveldje wordt behouden en ingepast in het nieuwe park. De bestaande speeltuin krijgt een upgrade. Op de hoek met de Chopinlaan wordt de door bewoners gewenste “buurteik” geplant. Eventueel kan er reliëf worden aangebracht, met de grond die vrijkomt bij het graven van de greppels. Dit creëert diversiteit en informele speelaanleidingen. Hierbij moet rekening gehouden worden met de bestaande bomen.
Langs de randen van het park liggen greppels waar het hemelwater van de woningen en rijweg in opgevangen kan worden. Dit water infiltreert in de greppel in een drainageleiding, waarna het afgevoerd kan worden. Het water zal niet lang in de beplante greppels blijven staan na een regenbui. De leidingen zijn erop gedimensioneerd dat water binnen enkele uren wordt afgevoerd. 64 - BoschSlabbers
Bomen in bloemrijkgras Parkeervakken in grasbetontegels
2m
20m
Bloemrijk grasland
40m
60m
80m
100m
Bomen en heesters
Insectenhotel
Jongeren ontmoetingsplek Fietspad doorgetrokken
Nieuwe bomen Bestaande bomen 5.5 Pa r k e e r t e r r e i n b i j d e s po r t v e ld e n Het parkeerterrein aan de Weddeloop wordt op zaterdagen intensief gebruikt door de bezoekers aan het sportpark, de moestuinen, golfbaan en het zwembad. De indeling van het terrein is niet optimaal en kent een grote parkeerdruk en de beplanting is aan vernieuwing toe. In het Masterplan wordt het aantal plekken op de parkeerplaats gemaximaliseerd om zo de drukte op de Weddeloop te kunnen opvangen. Grasbetontegels, hagen tussen de parkeerkoffers en nieuwe bomen geven het terrein toch een enigszins groene uitstraling. Een goede afwatering is noodzakelijk i.v.m. de lage ligging van het terrein (-0,70 NAP). Langs de noordrand van het parkeerterrein wordt het fietspad doorgetrokken richting de R. Wagnerlaan. Ten noorden van het parkeerterrein komt een jongeren ontmoetingsplek (JOP). Deze is met de fiets en scooter goed bereikbaar en ligt buiten de wijk aldus geen overlast te veroorzaken.
Velostrada (fietspad)
1m
10m
20m
30m
40m
Parkeerterrein met een groen karakter
50m
Hagen en bomen tussen de parkeerplaatsen
Grasbetontegels
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 65
Vlonderpad langs het water
Buurttuin (uit te werken) Nieuw water, met natuurvriendelijke oever 5.6 G r o e n s t r ook t u s s e n h e t S c h u b e r t pla n t s o e n e n d e s po r t v e ld e n Aan de achterzijde van de flats aan het Schubertplantsoen, de Puccinidreef en de Paganinidreef ligt een groenzone die de overgang vormt van de wijk naar het sportpark.
Hondenlosloopzone
Greppel (infiltratie) met bomen
De ruimtes tussen de gebouwen zijn erg nat. Door hier water te realiseren, kan het water uit dat deel van wijk opgevangen worden. De brede watergang dient als waterberging. Natuurvriendelijke oevers dragen bij aan de biodiversiteit. De groenzone wordt recreatief aantrekkelijker ingericht. Het wandelpad krijgt een organisch verloop en wordt zo minder aantrekkelijk voor fietsers. Kiezen voor een andere verharding van het pad kan hier ook aan bijdragen. Het voetpad loopt gedeeltelijk langs de brede oeverzone. Zo ontstaat er een diverse beleving als men over het pad wandelt. Op enkele plekken komen bankjes (met vuilnisbak) langs het pad. Aan de voorzijde van de flats worden de groenstroken ingericht met greppels om hemelwater van de gebouwen, rijweg en parkeervakken op te vangen, te laten infiltreren en afvoeren (via de drainage leiding). In de dreven is plek voor een buurttuin of plek voor de wijk. Deze moeten in afstemming met de bewoners en VVE verder worden uitgewerkt. De plekken moeten zo worden uitgevoerd dat ook zonder invulling vanuit bewoners het groen door de gemeente te onderhouden is.
66 - BoschSlabbers
2m
20m
40m
60m
80m
100m
Groen park met bomen, heesters en grasland
Vlonder
Buurttuin
Bestaande speelplek 5.7 Sp e e lv e ilig Sw e e li n c k h of De speelplek in het Sweelinckhof wordt goed gebruikt, maar oversteken vanaf de Palestrinalaan naar de speelplek is niet veilig voor kleine kinderen. Om het Sweelinckhof te vergroenen (door verharding weg te halen) en de verbinding tussen de speelplek en het trapveldje aan de Palestrinalaan te realiseren, is het parkje aan een zijde doorgetrokken en grenst aan de woningen. Kinderen hoeven nu niet meer de straat over te steken. De parkeerplaatsen blijven behouden maar worden uitgevoerd in grasbetontegels voor (o.a.) een groener karakter van de straat. De mogelijkheden voor waterberging in combinatie met spelen zijn er eventueel ook. Waterberging kan ook door middel van waterdoorlatende verharding in de rijweg in combinatie met een DIT-leiding.
Bankjes Rijweg vergroenen met nieuwe bomen
Parkeerplaats uit grasbetontegels
1m
10m
20m
30m
Speelplek met waterberging
40m
50m
Groene parkeerplekken
Natuurlijke speelplek
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 67
Schuurtje met groen dak
5.8 G r o e n e dak e n ac h t e r e r v e n e n gar ag e b ox e n De achtererven, garageboxen en steegjes zijn nu vaak harde en versteende plekken in de wijk. Bewoners kunnen samen het initiatief nemen om de daken van garageboxen (indien eigenaren bekend zijn) en schuren te vergroenen. De drainage herstellen van de steegjes kan in samenwerking met de gemeente opgepakt worden bij de herinrichting van de straten.
Oppervlakkige afwatering van het achtererf Garagebox met groen dak
1m
10m
20m
30m
40m
Garagebox met sedumdak en zonnecellen
68 - BoschSlabbers
50m
Natuurdak
Afwatering via goot
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 69
6. Doorsnedes Drie standaard doorsnedes vormen de basis voor de uitwerkingen van veertien straten in Adegeest.
De doorsnedes laten zien hoe de straten bij de herinrichting opnieuw ingedeeld worden. Er zijn een drietal standaard doorsnedes (toegelicht in 6.1) en de doorsnedes van de straten (A t/m N) zijn variaties op deze drie standaard doorsnedes. De doorsnedes zijn zo uitgekozen dat ze als voorbeeld kunnen dienen voor andere straten. Daarnaast zijn er een aantal straten die te smal zijn voor een standaard indeling (trottoir-langsparkeren-rijweg). Over deze doorsnedes is in de werkgroepen met de bewoners discussie gevoerd. In de profielen is het gescheiden rioolstelsel onder de rijbaan gepositioneerd. Vanaf de gevel stroomt het hemelwater via een goot naar het trottoir en de rijweg, en eventueel door naar een naastgelegen groenstrook met mogelijkheid tot infiltratie. Waar mogelijk worden parkeervakken en -stroken voorzien van waterdoorlaatbare verharding, zoals grasbetontegels. 6.1 S t r aat t y p e n ( t h e makaa r t ) De straten in Adegeest zijn in een drietal standaard doorsnedes te verdelen. Alle straten hebben afwisselend een trottoir, rijweg en parkeervakken (langs de straats of haaks op de straat). De maatvoering van het straatprofiel (breedte van kavel tot kavelgrens) is in de uitwerking een bepalende factor voor de herinrichting. In bredere straten is meer ruimte voor het parkeren en vergroenen van straten dan in smalle straten.
70 - BoschSlabbers
2.00
2.00
4.80
2.00
2.00
10.80
project
schaal
onderwerp
projectnummer
opdrachtgever
papierformaat
project onderwerp A2
4.50-5.15
opdrachtgever
datum
05.03.2019
tekeningnummer
datum
05.03.2019
bestandsnaam
221006 profielen adegeest nvh.dwg
tekenaar
bestandsnaam
221006 profielen adegeest nvh.dwg
Maarn Landgoed Plattenberg - Het Koetshuis Amersfoortseweg 38 3951 LC Maarn 0118 592288
Middelburg Oude Vlissingseweg 1 4336 AA Middelburg 0118-592288 middelburg@bsla.nl
Den Haag 1e Sweelinckstraat 30 2517 GD Den Haag 070-3061618 denhaag@bsla.nl
boschslabbers.nl
4.80
2.00
Straattype 2: rijweg tweerichtingsverkeer, met (schuin) haaksparkeren en trottoir aan beide zijden N (eventueel met groenstrook)
Middelburg Oude Vlissingseweg 1 4336 AA Middelburg 0118-592288 middelburg@bsla.nl
2.00
4.50-5.15 12.30
Straattype 1: rijweg tweerichtingsverkeer, met langsparkeren en trottoir aan beide zijden (eventueel met groenstrook)
2.00
4,80 (3.80)
Den Haag 1e Sweelinckstraat 30 2517 GD Den Haag 070-3061618 denhaag@bsla.nl
boschslabbers.nl
2.00
15.30
Straattype 3: rijweg tweerichtingsverkeer, met langs- en (schuin) haaksparkeren en trottoir aan beide zijden (eventueel met groenstrook)
N
Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 71
project
schaal
onderwerp
projectnummer
D oo r s n e d e s
M L 6.2 D oo r s n e d e s A t/ m N Op de volgende pagina’s worden de doorsnedes toegelicht. De doorsnedes laten de nieuwe situatie zien uitgewerkt als onderdeel van het Masterplan voor de wijk. Deze profielen laten de maten zien zoals ze optimaal zijn binnen de ruimte die er is in de bestaande ruimte. Bestaande bomen blijven staat en er wordt in principe geen groen opgegeven voor het aanleggen van verharding (bijvoorbeeld om een weg de verplichte breedte te geven). Niet snijden in het bestaande groen t.b.v. van verharding is een sterke wens van de werkgroepen. Waar nodig kunnen er wel groene parkeervakken in groenstroken gerealiseerd worden.
C
N
B
F G D
A
H E
De doorsnedes dienen als voorbeelduitwerkingen voor andere vergelijkbare straten. Dit is geduid in de toelichting per doorsnede. • • • • • • • • • • • • • •
Doorsnede A: Brahmslaan Doorsnede B: Bartóklaan Doorsnede C: Richard Wagnerlaan Doorsnede D: Johan Wagenaarlaan Doorsnede E: Händellaan Doorsnede F: Diepenbrocklaan Doorsnede G: Mozartlaan Doorsnede H: winkelzone & Van Beethovenlaan Doorsnede I: Grieglaan Doorsnede J: Chopinlaan Doorsnede K: Palestrinalaan Doorsnede L: Puccinidreef Doorsnede M: groenzone Schubertplantsoen Doorsnede N: Schubertplantsoen
72 - BoschSlabbers
K J
I
D oo r s n e d e s
Doorsnede A: Brahmslaan Straattype: 1
Doorsnede B: Bartóklaan Straattype: 1
Doorsnede C: Richard Wagnerlaan Straattype: 1
Doorsnede D: Johan Wagenaarlaan Straattype: 2
De langsparkeervakken komen aan de zijde van de woningen (zoals de huidige situatie) op trottoir niveau. De brede haag wordt behouden voor een groen karakter, afscherming van het trapveldje en voor de biodiversiteit. Hemelwater van de woningen stroomt af richting de groenstrook. Dit profiel is typerend voor de overige woonblokken ten westen van de R. Wagnerlaan. Afwijkend is het profiel van het Strauszplantsoen waar de parkeervakken in het groen aan de overzijde van de staat liggen.