2600 Brief dd 10-10-2024 Afschrift - Inwoner over Bezwaar bruggen Park Adegeest

Aan: Burgemeester en wethouders van Voorschoten Leidseweg 25 2252 LA Voorschoten

Cc: Gemeenteraad Voorschoten griffie@voorschoten.nl

Onderwerp: Bezwaar omgevingsvergunning Herinrichting openbare ruimte Adegeest (Z/24/083957) - het toegankelijk maken van een eilandje in Park Adegeest door middel van loopbruggen en een wandelpad. Datum: 9 oktober 2024

Geacht college, Wij maken bezwaar tegen het voorgenomen plan om loopbruggen (loopvlonders) en een wandelpad aan te leggen, waarmee een nu ontoegankelijk eiland in Park Adegeest toegankelijk wordt gemaakt. Het plan is onderdeel van Project Groot onderhoud Adegeest. Natuurverstoring Het eiland in Park Adegeest vormt een uniek, ongerept stukje natuur en dient als veilige rustplaats voor diverse vogelsoorten. Zo zijn de bosuil en de ijsvogel rondom het eilandje gesignaleerd. De ijsvogel maakt er gebruik van oeverwallen, die door de geïsoleerde ligging van het eiland zijn afgeschermd van gevaren. Door openstelling van het eiland verdwijnt de geïsoleerde ligging waarna wandelaars en huisdieren een bedreiging kunnen vormen. Daarnaast zijn er recent verschillende soorten vleermuizen gespot bij het eiland. Het geeft aan dat het eilandje een belangrijke ecologische functie vervult. Openstellen van het eiland zal leiden tot verstoring van de natuurlijke leefomgeving. Groen en biodiversiteit In vrijwel alle documenten die vanaf de start van project Groot onderhoud Adegeest zijn verschenen, schrijft de gemeente in grote letters over de vergroeningsopgave en de biodiversiteit die ze in Adegeest wil stimuleren. Het plan om dit eiland toegankelijk te maken past op geen enkele manier bij die groene gedachte.

Overbodigheid en verspilling van gemeenschapsgeld Park Adegeest heeft vier in- en uitgangen en ruim voldoende wandelpaden. Bovendien kan men makkelijk van de paden afwijken naar de aangrenzende recreatievelden. De totale gebruiksruimte van het park is dan ook groot. Een nieuw pad (van circa 30 meter) voegt daar amper iets aan toe en is dus overbodig. De aanleg van de bruggen wordt bekostigd met gemeenschapsgeld. In tijden waarin de overheid zorgvuldig met haar financiële middelen moet omgaan, zou een dergelijke investering gerechtvaardigd moeten worden door een duidelijke behoefte, die hier ontbreekt.

1

Geen draagvlak Voor dit plan is geen draagvlak gemeten onder de bewoners van Adegeest. De gemeente heeft het draagvlak bepaald op basis van 40 deelnemers van het participatietraject van 2022, maar dit is een zeer beperkte groep binnen een totaal van 2600 wijkbewoners en geeft derhalve geen representatief beeld. Het participatietraject kende bovendien ernstige procedurele gebreken, zoals verderop zal worden toegelicht. Belanghebbenden Het is algemeen bekend dat jongeren op scooters Park Adegeest regelmatig betreden en daarbij overlast veroorzaken bij omwonenden. Met de openstelling van het eiland wordt een nieuwe toegang gecreëerd die rechtstreeks leidt tot het bankje bij het Rosarium waar de jongeren zich vaak bevinden. Verschillende omwonenden van onder meer de Händellaan, Berliozlaan, Offenbachlaan en Bachlaan vrezen voor overlast door dit nieuwe toegangspunt. De gemeente heeft geen rekening gehouden met deze belanghebbenden door ze niet bij de besluitvorming te betrekken. Procedurele gebreken participatietraject Tijdens het door de gemeente voorgezeten overleg binnen de participatie-werkgroepen zijn geen notulen, verslagen of besluitenlijsten opgesteld. Door het ontbreken van deze informatie is het besloten participatietraject in nevelen gehuld.

De gemeente kan zich niet verantwoorden met betrekking tot de totstandkoming en de besluitvorming van de plannen die ze wil uitvoeren. Mogelijk is het plan het voorstel geweest van slechts één participant. Participatie Over participatie schrijft de gemeente in raadsvoorstel Z/23/081544/375036 (bijlage 1) op pagina 6: Inwonersparticipatie en communicatie Op basis van het participatiekompas is de participatiestrategie bepaald. Het doel van deze intensieve participatie is acceptatie en draagvlak creëren voor de plannen en uit te voeren werkzaamheden. Het betrekken van stakeholders geeft ook een kwaliteitsimpuls aan het ontwerp. Informatiesessies Het creëren van acceptatie en draagvlak vereist goede communicatie en transparantie, maar tijdens de verschillende informatiesessies voor bewoners ontbrak het daaraan. De bruggen en het pad waren onopvallend op een plattegrond getekend (bijlage 2). Bovendien ontbrak een toelichting en werd het plan nergens in woord beschreven. Het plan bleef volkomen onderbelicht en de meeste bewoners hebben er - zo blijkt nu - overheen gekeken. Mogelijk heeft de gemeente het uitblijven van bezwaren tegen het plan gezien als acceptatie. Maar als bewoners niet goed worden geïnformeerd volgen er ook geen bezwaren.

Masterplan Het Masterplan Groen en Klimaatadaptief Adegeest (bijlage 3), dat later gepubliceerd wordt, wijdt slechts een minuscuul regeltje aan een wandelpad. Daarbij worden de woorden brug, loopvlonder of eiland niet eens genoemd. Op de plattegrond ernaast zijn de bruggen en het pad bovendien niet zichtbaar vanwege een foutief ingetekende begrenzing van het wijkdeel (bijlage 4). 2

Definitief ontwerp Het Masterplan is een plan op hoofdlijnen en nadrukkelijk geen gedetailleerd inrichtingsplan, zoals vermeld op pagina 9. Het later verschenen definitieve ontwerp (bijlage 5) is dat wel. Maar de gemeente gebruikt hiervoor een loodzwaar werkdocument dat zoveel details bevat, dat de gemiddelde computer hierop vastloopt. Bij scrollen en zoomen bevriest het scherm. Het document is volstrekt ongeschikt voor de informatievoorziening van burgers. Bovendien worden de plannen wederom niet toegelicht. Omdat het definitief ontwerp afwijkt van het Masterplan komt het laatstgenoemde niet in aanmerking als toelichting. Het is onbegrijpelijk dat de gemeente geen begeleidend document heeft opgesteld dat de belangrijkste doorgevoerde veranderingen duidelijk onder de aandacht brengt. Vergunningsaanvraag De vergunningsaanvraag is een gotspe. De gemeente dumpt een onsamenhangende verzameling losse bestanden en geeft er opnieuw geen enkele toelichting bij. Er is geen inleidend of begeleidend document en geen inhoudsopgave. Nergens is een besluitenlijst of ander overzicht van de belangrijkste veranderingen te vinden. Burgers die de aanvraag willen beoordelen moeten zelf het definitief ontwerp (het loodzware werkdocument) zien te ontleden, waarbij zoals gezegd het scherm vastloopt. Het plan van de bruggen en het wandelpad staat nergens beschreven.

Conclusie Gezien de natuurverstoring, de overbodigheid van het plan alsmede de kosten van gemeenschapsgeld, waarbij een duidelijke behoefte ontbreekt, het ontbreken van draagvlak onder de wijkbewoners, het niet betrekken van belanghebbende omwonenden en de zeer gebrekkige informatievoorziening die ertoe leidde dat de meeste bewoners niet op de hoogte waren van het plan, verzoek ik u dringend om af te zien van de aanleg van de bruggen en het wandelpad in Park Adegeest. Hoogachtend,

Bijlagen: Bijlage 1 - Raadsvoorstel Bijlage 2 - Plattegrond Bijlage 3 - Masterplan Bijlage 4 - Masterplan pagina 45 Bijlage 5 - Definitief ontwerp

3

Raadsvoorstel Zaaknummer:

Z/23/081544/375036

Datum collegebesluit:

dinsdag 19 december 2023

Datum commissievergadering:

donderdag 11 januari 2024

Datum raadsvergadering:

donderdag 1 februari 2024

Soort Voorstel:

Raadsvoorstel

Onderwerp:

Integrale herinrichting Adegeest_Definitief Ontwerp

Portefeuillehouder:

Wethouder Schokker

Programma:

2.1 Verkeer en vervoer 5.7 Openbaar groen, (openlucht)recreatie 7.2 Riolering

Kernboodschap:

De gemeenteraad stelt het Definitieve Ontwerp (DO) voor de integrale herinrichting van de wijk Adegeest vast. Op basis van dit DO volgt een verdere uitwerking naar het bestek (uitvoeringsontwerp) en realisatie.

Bijlagen:

1.

Raadsinformatiebrief 067 Integrale herinrichting Adegeest, Voorlopig Ontwerp

Beslispunten:

2.

Definitief Ontwerp Integrale herinrichting Adegeest

3.

Ontwerpnotitie Definitief Ontwerp

4.

Financieel overzicht ‘Raming Definitief Ontwerp Adegeest’

5.

Risicodossier

6.

Ambitiewebsessie Adegeest

7.

Overzicht vragen en antwoorden ter inzage legging

8.

Fasering uitvoerende werkzaamheden

1.

Het Definitief Ontwerp (DO) voor de integrale herinrichting van de wijk Adegeest vast te stellen.

2.

De financiële middelen á € 20.500.000 ten behoeve van de Integrale herinrichting Adegeest op basis van de onderstaande verdeling beschikbaar te stellen: -

2024: € 7.365.110 2025: € 3.530.300 2026: € 4.585.450 2027: € 5.019.140

Gemeente Voorschoten Leidseweg 25 | Postbus 393, 2250 AJ Voorschoten | T 14071 | E gemeente@voorschoten.nl | www.voorschoten.nl BTW NL 00179762B01 | KvK 27381083 | IBAN NL43 BNGH 0285 0796 70 | BIC BNGHNL2G

Relatie met:

Pagina 2 van 12

- Eerder genomen B&W-besluit d.d. 26 september 2023 - Eerder genomen raadsbesluit d.d. 5 april 2023 - Coalitieakkoord “Voorschoten in verbinding vooruit - Beheerplannen openbare ruimte 2023-2026 - Integraal Waterketenplan 2019 – 2023 - Speelruimtebeleid 2023 - Onze visie op Energie en Klimaat 2020 - Verkeersplan 2017-2020 - Groenstructuurvisie 2009

Inleiding en samenvatting Het college heeft op 26 september 2023 het Voorlopige Ontwerp (VO) vastgesteld. De gemeenteraad is met een informatiebrief (067 Integrale herinrichting Adegeest - Voorlopig Ontwerp, bijlage 1) geïnformeerd over de voortgang van het project. Het VO is als uitgangspunt gebruikt bij de verdere uitwerking voor de herinrichting van de wijk Adegeest. Deze uitwerking van VO naar Definitief Ontwerp (DO) is in samenwerking met bewoners, werkgroepen, ondernemers en verenigingen uit de wijk gegaan. Het concept DO is voorgelegd aan diverse adviesorganen. Op 25 oktober 2023 is het concept DO tijdens een online bijeenkomst gepresenteerd aan alle deelnemers van de werkgroepen. De input van deze avond en de reacties van de adviesorganen zijn verwerkt en hebben geresulteerd in dit DO (bijlage 2). De gemaakte ontwerpkeuzes zijn beschreven in een ontwerpnotitie (bijlage 3). Het DO vormt de basis voor de verdere uitwerking naar het bestek voor de verschillende uitvoeringsfaseringen en de daadwerkelijke realisatie.

Beoogd effect Een (verkeers)veilige, prettige en toekomstbestendige leefomgeving creëren voor de wijk Adegeest met 87 extra bomen, ruim 10.000 m2 groene verhardingen en een volledig gescheiden rioolstelsel, waarbij het hemelwater (HWA) op verhardingen voor 100% en het dakoppervlak voor 50% is afgekoppeld en de financiële middelen in overeenstemming zijn met de uit te voeren werkzaamheden en maatregelen. Argumenten 1.1 Het Definitief Ontwerp past binnen de meegegeven uitvoeringskaders De raad heeft bij het besluit over het masterplan kaders vastgesteld, waarbinnen het DO moest worden uitgewerkt. De uitwerking heeft plaatsgevonden en het DO past binnen de ruimtelijke uitvoeringskaders. 1.2 Het Definitief Ontwerp past binnen het taakstellende budget De raad heeft bij het besluit over het masterplan een taakstellend uitvoeringsbudget van 20,5 mln. meegegeven, waarbinnen het DO en de realisatie moet plaatsvinden. De uitwerking van het DO past binnen dit financiële kader. 1.3 Dit ontwerp voorziet in maatregelen om de wijk verkeersveiliger, klimaatadaptief en met meer biodiversiteit in te richten De wijk Adegeest wordt nu ook fysiek als een 30-km gebied ingericht met onder andere snelheidsremmende maatregelen (drempels en plateaus), waarmee de verkeersveiligheid wordt verhoogd. Dit geldt echter niet voor de gebiedsontsluitingswegen. Deze wegen blijven ingericht als een 50-km weg.

Alle andere wegen (erftoegangswegen) worden volgens het concept

Pagina 3 van 12

‘Duurzaam Veilig’ ingericht. Dat wil zeggen met verkeersplateaus op kruisingen, verkeersdrempels bij lange afstanden tussen verkeersplateaus en verhoogd parkeren. Het verhoogd parkeren heeft, samen met het STOMP-principe, het doel om de leefbaarheid en de verkeersveiligheid in de wijk te verhogen. Hierbij wordt rekening gehouden met een goede ruimtelijke inrichting zonder dat dit ten koste gaat van het leefgenot. Het verhoogd parkeren is een beproefde methode en wordt op vele plaatsen in Nederland al toegepast, zoals bijvoorbeeld in de grote steden Amsterdam, Utrecht, Maastricht en Groningen. Dichter bij huis vinden we voorbeelden op de recent heringerichte Langegracht en Hooigracht in Leiden, de Rijnstaat in Katwijk en ook met de herinrichting van de Vlietwijk is het verhoogd parkeren in veel woonstraten met succes toegepast. Het verhoogd parkeren heeft de volgende positieve effecten in een woonstraat: -

De wegbreedte is één van de belangrijkste voorspellers van snelheid. Des te breder de weg des te sneller men rijdt. Door de weg (visueel) te versmallen wordt de snelheid in de woonstraten naar beneden gebracht en wordt de verkeersveiligheid verhoogd. De schuine banden zorgen ervoor dat het passeren van tegemoetkomende auto’s nog steeds kan plaatsvinden.

-

Wanneer het parkeervak leeg is, ontstaat er als het ware een breed trottoir. Voetgangers kunnen hier gebruik van maken. Denk bijvoorbeeld aan kinderen die dan extra ruimte hebben om te spelen.

-

Door de parkeervakken verhoogd aan te leggen en daarbij de rijbaan te versmallen, hoeft de voetganger een minder brede rijbaan om over te steken. Dit komt de verkeersveiligheid ten goede.

-

Door parkeervakken aan te brengen, in plaats van parkeren op de rijbaan, kan een parkeerverbodszone worden ingesteld. Dit betekent dat men alleen in de parkeervakken mag parkeren en niet meer op de rijbaan. Door de automobilist aan te geven waar exact geparkeerd mag wordt voorkomen dat men bijvoorbeeld te dicht op een kruispunt parkeert. Door te dichtbij te parkeren op een kruispunt kan het voor hulpdiensten onmogelijk worden om te passeren, wat de aanrijtijden van de hulpdiensten onacceptabel lang maakt.

-

Door schuine banden toe te passen kunnen ook mindervaliden (rollator, rolstoel) vrijwel overal de rijbaan oversteken. In een verblijfsgebied is de gedachte dat men overal kan oversteken. In de huidige situatie kan men niet overal oversteken, omdat er een rechtopstaande band is toegepast die door deze groep niet gemakkelijk te passeren valt.

-

De schuine banden vergroten de verkeersveiligheid voor fietsers. Er zijn enkelzijdige ongevallen waarbij fietsers tegen een obstakel rijden. Een rechte trottoirband kan valgevaar geven. Met en schuine band is er vele malen minder kans op valgevaar.

Pagina 4 van 12

Adegeest wordt klimaatadaptief ingericht door het aanbrengen van een gescheiden rioolstelsel (afkoppelen van hemelwater), extra bomen te planten (verkoeling en opvang water en fijnstof) en het infiltreren en vasthouden van regenwater door het toepassen van verlaagde bermen, open verhardingen, glooiingen of wadi’s. Groenstructuren worden waar nodig hersteld en voorzien van een gevarieerd sortiment bomen, beplantingen of kruiden. Waterstructuren krijgen op verschillende locaties natuurvriendelijke oevers. De bomen, beplantingen of kruiden zijn voor minimaal 50% bij-vriendelijk. Variatie in soorten en diversiteit van beplantingen en kruiden heeft een positief effect op de biodiversiteit. En op verschillende locaties worden takkenrillen aangelegd. Dit zijn enkele aanbevelingen die vanuit de biodiversiteitsmeting zijn meegenomen in het DO. 1.4 Dit Definitief Ontwerp vormt de basis voor het bestek en de realisatie Het DO vormt de basis voor de uitwerking van de her in te richten openbare ruimte in Adegeest. Het ontwerp is gebaseerd op het gemeentelijke beleid en is in samenspraak en in samenwerking met de bewoners, bedrijven, winkeliers en verenigingen tot stand gekomen. 1.5 Het Definitief Ontwerp kan rekenen op draagvlak bij bewoners, bedrijven en verenigingen in de wijk.

De uitwerking van het DO is in overleg met de werkgroepen, winkeliers en de verenigingen op sportpark Adegeest tot stand gekomen. Het draagvlak voor het DO is hierdoor groot. 2.1 Dit betreft het totaal benodigde krediet over de jaren 2024 t/m 2027 Het totaal benodigde krediet is inclusief bijkomende kosten, zoals staartkosten¹, financiële risico’s (15%), onvoorziene kosten (15%) en enginering. In het financiële overzicht is weergegeven hoe deze kosten per fase (buurt) zijn geraamd en zijn voorzien van financiële dekking. Op basis van het financiële overzicht beslist de raad om de benodigde financiële middelden voor het project Integrale herinrichting Adegeest voor de jaren 2024 tot en met 2027 te alloceren. Jaarlijks bij de begrotingsbehandeling worden de financiële benodigde middelen voor het volgende jaar beschikbaar gesteld. Kanttekeningen 1.1 Enkele bewoners zijn niet akkoord met het Definitief Ontwerp Het plan heeft enkele ingrijpende wijzigingen in onder andere de infrastructuur. Een voorbeeld daarvan is het instellen van een eenrichtingsverkeer of een ‘knip’ (alleen doorgang voor voetgangers en fietsers en geen doorgang voor automobilisten of vrachtauto’s) in een aantal straten, waarmee de verkeersveiligheid voor de fietser wordt vergroot. Dit heeft weliswaar instemming van een groot aantal bewoners, winkeliers en verenigingen. Er zijn echter ook

Pagina 5 van 12

enkele bewoners die hier geen voorstander van zijn. Dit betreft nog geen 3% van het totaal aantal huishoudens in Adegeest. Tijdens de participatiemomenten over de inrichting van de Weddeloop, Mozartlaan, Sweelinckhof en Chopinlaan is goed geluisterd naar de opmerkingen en argumenten van de bewoners en deze zijn waar mogelijk verwerkt in oplossingen. 1.2 Op onderdelen wijkt de herinrichting af van het omgevingsplan (bestemmingsplan) Bij het herinrichten van de wijk vinden aanpassingen plaats die niet in alle gevallen binnen het omgevingsplan passen. Een voorbeeld hiervan is dat groene parkeerplaatsen (grasbetontegels) of een nieuwe watergang wordt aangelegd in een groenstrook met de bestemming groen. Voor deze afwijkingen is het aanpassen van het omgevingsplan niet nodig. Deze afwijkingen vallen onder de kruimelgevallen. Inwonersparticipatie en communicatie De integrale en gebiedsgerichte aanpak van de wijk Adegeest vraagt om een secuur en intensief participatietraject. Op basis van het participatiekompas is de participatiestrategie bepaald. Het doel van deze intensieve participatie is acceptatie en draagvlak creëren voor de plannen en uit te voeren werkzaamheden. Het betrekken van stakeholders geeft ook een kwaliteitsimpuls aan het ontwerp.

Voorafgaand aan de eerste informatieavond in juli 2022 is een bewonersbrief verstuurd om iedereen op de hoogte te stellen van het project Adegeest. Bewoners en andere belanghebbenden kregen daarbij de mogelijkheid een online enquête in te vullen. Deze enquêteresultaten zijn teruggekoppeld tijdens de bewonersbijeenkomst. Vervolgens is in een reeks van 3 werksessies met vier werkgroepen (ruim vijftig bewoners) gewerkt aan de plannen. Ook andere belanghebbenden, zoals de vertegenwoordigers van de sportverenigingen en winkeliers, zijn betrokken en hebben hun reacties en ervaringen kunnen delen. Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in een breed gedragen schetsontwerp (SO) voor de wijk, het Masterplan ‘Groen en klimaatadaptief Adegeest’. Overzicht participatiemomenten tijdens de SO fase: ▪

Online enquête voor alle bewoners en belanghebbende van de wijk Adegeest

▪

Bewonersavond juli 2022 (start van het project met een grote groep belangstellenden)

▪

Sessie 1 met de werkgroepen (23 augustus 2022)

▪

Sessie 2 met de werkgroepen (13 & 15 september 2022)

▪

Afstemming met de werkgroepen (20 september 2022)

▪

Afstemming met winkeliers (5 oktober 2022)

▪

Sessie 3 met de werkgroepen (11 & 13 oktober 2022)

▪

Afstemming met de werkgroepen (m.b.t. beplanting en meubilair) (18 oktober 2022)

▪

De wijk in met de koffiekar (9 november 2022)

Pagina 6 van 12

▪

Afstemming met sportverenigingen (1 & 16 november 2022)

▪

Afstemming met de werkgroepen (29 november 2022)

▪

Inloopuur Rossini- en Wagnercomplex (2 december 2022)

▪

Film met uitleg over Masterplan Adegeest (december 2022)

▪

Inloopavond presentatie Masterplan Adegeest (14 december 2022)

▪

Gesprekken met bewoners of andere belanghebbenden op het gemeentehuis of bij de bewoners thuis

▪

Communicatie via gemeentelijke website

▪

Communicatie via de BouwApp

In de VO fase heeft deze intensieve participatie een vervolg gekregen. Tijdens een bijeenkomsten met de werkgroepen hebben alle leden hun input geleverd en zo de laatste hiaten uit het VO gehaald. Dit ontwerp is vervolgens gepresenteerd tijdens een inloopavond aan alle bewoners en belanghebbenden van de wijk Adegeest. Met de meeste sportverenigingen en de bewoners van de Richard Wagnerlaan en de Mozartlaan is overeenstemming bereikt over de herinrichting van de Weddeloop. Voetbal- en atletiekvereniging Voorschoten ’97 heeft een alternatief voorstel ingediend met betrekking tot de herinrichting van de Weddeloop ter hoogte van de voetbalvelden. Dit alternatieve voorstel is niet overgenomen in het DO (bijlage 7). Met de bewoners van het Sweelinckhof is een apart participatietraject gestart om te komen tot een gedragen ontwerp. Ook bij het opstellen van het DO is aandacht geweest voor participatie. Voor de herinrichting van het Sweelinckhof zijn de gemaakte afspraken met de bewoners verwerkt in het DO. Het DO is op 25 oktober gepresenteerd aan de werkgroepleden en op 15 november tijdens de themabijeenkomst aan de gemeenteraad. Op enkele kritische vragen en opmerkingen - op met name het parkeren en 30-km maatregelen – na zijn de bewoners en de raadsfracties positief over het uiteindelijke resultaat.

Alle bewoners en belanghebbende zijn op 20 november per brief geïnformeerd over het ter inzage leggen van DO en de geplande vervolgstappen om te komen tot uitvoering van dit project. Via de gemeentelijke webpagina is het DO voor een periode van twee weken ter inzage gelegd en kregen alle bewoners nog één keer de kans te reageren op dit ontwerp. De binnen gekomen vragen zijn beantwoord en opgenomen in een totaaloverzicht (bijlage 7). Totaal zijn er 26 reacties (namens 59 huishoudens) ontvangen op het concept DO. Onderwerpen die het meest werden genoemd zijn: zijn er voldoende parkeerplaatsen in de nieuwe situatie?, geen ‘knip in de Chopinlaan en vragen over kruispuntplateaus en drempels. In de volgende fase naar uitvoeringsontwerp (bestek en tekeningen) blijft aandacht voor participatie. Het participatieniveau in deze fase zit op informeren. De volgende

Pagina 7 van 12

communicatiemiddelen worden ingezet: website, BouwApp, gemeentepagina, persbericht, nieuwsbrief en bewonersbrief. Financiën Bij het vaststellen van de kaders van het Masterplan Adegeest door de raad is een kaderstellend uitvoeringsbudget van 20,5 mln. meegegeven. Het DO blijft met een geraamd bedrag van € 20,46 mln. binnen dit financiële kader. Hierbij is rekening gehouden met staartkosten¹, enginering en 30% aan onvoorziene kosten en financiële risico’s. Het onderstaande overzicht geeft de geraamde bedragen voor het DO weer. De financiële dekking voor de geraamde bedragen komt uit de rioolheffing en de exploitaties wegen, water, groen, spelen en openbare verlichting. Het vervangen van de riolering betreft een investering ten laste van het zogenaamde “gesloten systeem”. Het gemeentelijke uitgangspunt is, dat de bijbehorende kapitaallasten voor 100% worden gedekt uit de rioolheffing. In de onderstaande tabel is de financiële raming voor het DO Adegeest terug te vinden. Op basis van dit financiële overzicht beslist de raad om de benodigde financiële middelden voor het Project Integrale herinrichting Adegeest voor de jaren 2024 tot en met 2027 te alloceren. Voor en gedetailleerde versie wordt verwezen naar bijlage 4 Financieel overzicht ‘Raming Definitief Ontwerp Adegeest’.

¹ Staartkosten is de gebruikelijke term voor opslagpercentages over geraamde uitvoeringskosten en ter dekking van bedrijfskosten, algemene kosten, winst en risico van de marktpartijen.

Juridisch kader Op grond van artikel 147 en 108 lid 1 is de Gemeenteraad bevoegd tot het opstellen van verordeningen. Het begrip ‘verordening’ is niet uitputtend beschreven en kan breed worden geïnterpreteerd. Het begrip kan ook een herinrichtingsplan omvatten, maar dat hoeft niet per se. Op grond van artikel 160 lid 1 onder a Gemeentewet is het college bevoegd om de

Pagina 8 van 12

huishouding te regelen. Omdat de raad in dit geval heeft aangegeven zelf over de kwestie te willen besluiten, wordt het plan aan de raad voorgelegd. Er wordt afgeweken van het omgevingsplan op de volgende punten: aanleg van ‘groene parkeerplaatsen’, het verbreden van een weg of het graven van een watergang in een groenstrook met de bestemming groen. Deze afwijkingen vallen onder de kruimelgevallen. Het plan strekt tot handelingen waarvoor op grond van de Omgevingswet een omgevingsvergunning benodigd kan zijn, bijvoorbeeld het dempen van oppervlaktewater of het kappen van een boom. De aanvraag hiervoor wordt pas gedaan op het moment dat het herinrichtingsplan is vastgesteld. Risico’s Een risico is een mogelijke gebeurtenis met een negatief gevolg voor het project en mogelijk ook de organisatie. Met behulp van een risicomanagementinformatiesysteem worden risico’s voor de gemeente Voorschoten op een systematische wijze geprioriteerd, geanalyseerd en beoordeeld. Op basis van de inventarisatie is in de begroting een risicoprofiel opgesteld en zijn de tien (financieel) grootste risico’s benoemd. De risico’s onvoorziene prijsstijgingen door economische ontwikkelingen, staat van het riool en schade vuilwateroverlast zijn onder andere van toepassing op het project Adegeest.

Binnen het project Adegeest wordt tijdens iedere projectfase de kostenraming geactualiseerd op basis van de marktontwikkelingen. Eventuele onvoorziene prijsstijgingen worden zo inzichtelijk gemaakt en gerapporteerd aan het bestuur. De riolering binnen de gehele wijk wordt vernieuwd. Hiermee is het risico op schade aan het riool of overlast door vuil water tot het minimum beperkt. Binnen het project zijn ook de project gerelateerde risico’s die zich voor kunnen doen tijdens de voorbereidings- en uitvoeringsfase benoemd. Daarnaast zijn ook risico’s op het gebied van leefbaarheid en volksgezondheid in kaart gebracht. Om deze risico’s tijdens de verschillende projectfasen te beheersen is tijdens de DO-fase een risicoanalyse uitgevoerd en vervolgens een risicodossier opgesteld (bijlage 5). Dit risicodossier wordt aan de start van elke nieuwe projectfase of op het moment dat zich tijdens het project veranderingen in de ‘omgeving’ voordoen geactualiseerd. Dit met als doel de risico’s expliciet te maken en te beheersen. Hierdoor wordt het risico bewustzijn binnen het projectteam versterkt, zodat bewuste keuzes worden gemaakt ten aanzien van het beheersen van de risico’s. Duurzaamheid Binnen de integrale herinrichting van de wijk Adegeest speelt duurzaamheid een belangrijke rol. In de VO-fase is daarom een werksessie duurzaamheid gehouden (bijlage 6). Met als doel te

Pagina 9 van 12

bepalen welke duurzaamheidsthema’s en daaraan gekoppelde doelstellingen prioriteit hebben binnen het project Adegeest. Vervolgens zijn de doelstellingen uitgewerkt en vertaald in concrete maatregelen op het gebied van energie, materialen, klimaatadaptatie, bodem, ecologie, ruimtegebruik, ruimtelijke kwaliteit, welzijn/leefomgeving, sociale relevantie en investeringen. Deze maatregelen hebben binnen het Definitief Ontwerp een plek gekregen en worden ook meegenomen in de aanbestedingsfase van de uit te voeren werkzaamheden. Uitvoering In het DO is alles tot in de details uitgewerkt. In dit DO zijn alle toe te passen materialen zoals verhardingen, riolering, verlichting en groen specifiek omschreven. Met betrekking tot de riolering is ook het definitieve tracé vastgelegd met de bijbehorende diameters en hoogtematen. Het DO wordt vervolgens gebruikt om de benodigde vergunningen aan te vragen en is als basis gebruikt voor het opstellen van het Uitvoeringsontwerp (bestek en tekeningen). De projectplanning voor de komende maanden ziet er als volgt uit. ▪

Aanvraag omgevingsvergunning (2 februari 2024)

▪

Aanbesteding uitvoering fase 1 (februari – mei 2024)

▪

Start uitvoering fase 1 (mei 2024)

▪

Voorbereiding, aanbesteding en uitvoering van de fases 2, 3 en 4 (2025 – 2027)

Om overlast voor de bewoners en de bedrijven tijdens de uitvoering zoveel mogelijk te beperken, wordt het groot onderhoud in verschillende fases uitgevoerd. Zoals eerder aangegeven staan deze werkzaamheden gepland in de periode van 2024 tot 2027 (bijlage 8). Monitoring Gedurende de uitvoeringsperiode van het project vindt monitoring op planning, financiën, risico’s en kwaliteit plaats. Tijdens de voor- en najaarsnota wordt hier via de projectrapportage over gecommuniceerd. Specifiek voor project Adegeest wordt in de periode 2024 – 2027 twee keer per jaar een raadsinformatiebrief verstuurd met de stand van zaken over planning, financiën, risico’s en kwaliteit. Ook worden alle college- en raadsleden tijdens de eerste uitvoeringsfase in 2024 uitgenodigd voor een terreinbezoek. Subsidies Voor verschillende klimaatadaptieve maatregelen en verkeersveiligheidsmaatregelen (30 km inrichting / ‘Duurzaam Veilig’) die in de wijk Adegeest worden uitgevoerd zijn subsidies beschikbaar. De impulsregeling van de DPRA (Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie) á € 178.000 (aangevraagd en toegekend aan gemeente Voorschoten) is bedoeld voor de uitvoering van fysieke maatregelen tegen wateroverlast of droogte. Deze impulsregeling

Pagina 10 van 12

klimaatadaptatie wordt ingezet in de wijk Adegeest om te vergroenen en om hemelwater af te koppelen, te infiltreren of vertraagd af te voeren. De subsidieregeling mobiliteit van de Provincie Zuid-Holland wordt in 2024 aangevraagd om de verkeersveiligheid te verbeteren. De hoogte van het subsidiebedrag is nu nog niet bekend. In samenwerking met de eigenaren van garageboxen- en -pleintjes wordt ingezet op het vergroenen van daken, ontstenen van pleinen en het afkoppelen van hemelwater. Inmiddels zijn twee initiatieven – voor de aanleg van groene daken en het afkoppelen van hemelwater - vanuit de bewoners in uitwerking. De gemeente en het Hoogheemraadschap van Rijnland ondersteunen deze bewoners bij de aanvraag van de subsidie het Groenblauw Buurtidee. Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders,

E.A. van Wattingen, gemeentesecretaris

Pagina 11 van 12

drs. N. Stemerdink, burgemeester

Besluit Zaaknummer: Z/23/081544/375036

De raad van de gemeente Voorschoten; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van dinsdag 19 december 2023,

besluit: 1. Het Definitief Ontwerp (DO) voor de integrale herinrichting van de wijk Adegeest vast te stellen. 2. De financiële middelen á € 20.500.000 ten behoeve van de Integrale herinrichting Adegeest op basis van de onderstaande verdeling beschikbaar te stellen: -

2024: € 7.365.110

-

2025: € 3.530.300

-

2026: € 4.585.450

-

2027: € 5.019.140

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad der gemeente Voorschoten, gehouden op donderdag 1 februari 2024

de griffier,

de voorzitter,

drs. B.J. Urban

drs. N. Stemerdink

Pagina 12 van 12

Groen en klimaatadaptief Adegeest Masterplan voor een duurzame, biodiverse en klimaatadaptieve wijk Adegeest

‘Een toekomstgerichte wijk’

P r o j e c t data

Projectnaam

Masterplan Adegeest Voorschoten

Locatie

Voorschoten

Opdrachtgever

Gemeente Voorschoten

Opgesteld door BoschSlabbers landschapsarchitecten Wijnand Bouw Rachel Backbier Niels van Hasselt Marije de Man In samenwerking met Werkgroepen Adegeest Datum December 2022 (update februari 2023) Projectnummer

BS21-101

4

- BoschSlabbers

I N H O U D S O P G AV E 1. Introductie ..................................................... 7 1.1 Introductie...................................................... 9 1.2 Aanleiding...................................................... 9 1.3 Proces............................................................ 9 1.4 Projectgebied................................................ 10 1.5 Fasering........................................................ 10

2. Gebiedsanalyse van de wijk.......................... 13 2.1 Introductie..................................................... 15 2.2 Beleid........................................................... 17 2.3 Kansen en knelpunten................................... 18 2.4 Stedenbouwkundige structuur...................... 21 2.5 Bouwjaren.................................................... 22 2.6 Architectuur................................................. 23 2.7 Groene structuur........................................... 24 2.8 Blauwe structuur........................................... 25 2.9 Voorzieningen en openbare ruimte............... 26 2.10 Verkeer........................................................ 27 2.11 Reliëf en bodem........................................... 28

3. In gesprek met de wijk............................... 31 3.1 Introductie..................................................... 33 3.2 Enquête........................................................ 33 3.3 Werksessies en terugkoppeling winkeliers en sportverenigingen.............................................. 33

4. Masterplan voor Adegeest.......................... 39 4.1 Introductie.....................................................41 4.2 Maatregelen op wijk-, straat- en kavelniveau.43 4.3 Masterplan................................................... 45 4.3.1 Deelgebied 1 west....................................... 45 4.3.2 Deelgebied 2 noord................................... 46 4.3.3 Deelgebied 3 oost...................................... 47 4.3.4 Deelgebied 4 midden................................. 48 4.3.5 De Weddeloop........................................... 49 4.4 Verkeer en parkeren..................................... 50 4.5 Groen en bomen........................................... 52 4.6 Afwatering................................................... 54 4.7 Meubilair...................................................... 58

6. Doorsnedes............................................... 70 6.1 Straattypen (themakaart)............................... 70 6.2 Doorsnedes A t/m N..................................... 72

5. Uitwerkingen van het Masterplan................60 5.1 Parkeren (langs de Händellaan).......................61 5.2 Snelheidsremmende maatregel R. Wagnerlaan............................................... 62 5.3 Winkelzone Van Beethovenlaan.................... 63 5.4 Wijkpark aan de Franz Lisztlaan.................... 64 5.5 Parkeerterrein bij de sportvelden.................. 65 5.6 Groenstrook tussen Schubertplantsoen en sportvelden................................................... 66 5.7 Speelveilig Sweelinckhof.............................. 67 5.8 Groene daken achtererven en garageboxen.. 68

Groen en Klimaatadaptief Adegeest

- 5

6

- BoschSlabbers

1. Introductie

Groen en Klimaatadaptief Adegeest

- 7

8

- BoschSlabbers

1. Introductie Adegeest is een groene wijk in de gemeente Voorschoten. Het aanleggen van een nieuwe riolering wordt aangegrepen als kans om de wijk voor te bereiden op de toekomst.

1.1 I n t r odu c t i e De wijk Adegeest ligt in Voorschoten, tussen het centrum van Voorschoten en Leiden. De grotendeels naoorlogse woonwijk moet nodig worden aangepakt en klimaatadaptief worden ingericht om de wijk zo verkeersveiliger te maken en bestand tegen weersextremen in de toekomst. BoschSlabbers is gevraagd een Masterplan op te stellen met schetsen voor een veiliger en klimaatadaptief Adegeest. Hierbij wordt ingezet op een integrale aanpak en een intensief participatietraject. Dit document is het product van dit traject en geeft handvaten voor de herinrichting van de straten en openbare ruimte. Het Masterplan is een plan op hoofdlijnen en nadrukkelijk geen gedetailleerd inrichtingsplan. Aan de hand van een gebiedsanalyse (hoofdstuk 2) en de resultaten van de enquête, bewonersavonden en werkgroepen (hoofdstuk 3) wordt het Masterplan geschetst. In hoofdstuk 4 lichten we het Masterplan verder toe aan de hand van voorgestelde maatregelen op wijk-, straat- en kavelniveau, themakaarten en sfeerbeelden. Enkele plekken zijn in het proces uitgekozen om verder uit te lichten. Deze zijn een slag gedetailleerder uitgewerkt en worden in hoofdstuk 5 toegelicht. In hoofdstuk 6 worden aan de hand van doorsnedes inzicht gegeven in de nieuwe herinrichting van de straten in de wijk.

1.2 A a n l e idi n g De inrichting en materialisatie van de wijk is sleets en aan vervanging of groot onderhoud toe. Er ligt vanuit de gemeente een beheeropgave m.b.t. de verharding

en de riolering van de straten. Bij hevige regen wordt er in de wijk overlast ervaren, zoals water op straat, overstorten van het riool, achterpaden en groenstroken die onder water staan en natte kelders en kruipruimtes. De voornaamste reden voor het aanpakken van de herinrichting van de wijk is dan ook het noodzakelijke onderhoud van het rioolstelsel. Het verouderde gemengde rioolstelsel wordt in de wijk gefaseerd vervangen door een gescheiden rioolstelsel. Belangrijke trends die aanleiding vormen zijn ook klimaatverandering, hittestress en wateroverlast. Het regent heviger en het water moet in de wijk opgevangen kunnen worden, om het vertraagd te kunnen afvoeren, in de bodem te kunnen laten infiltreren en beschikbaar te houden in tijden van droogte. Adegeest is reeds een zichzelf koelende wijk en moet dat in de toekomst ook blijven. Warmere zomers maken van het stedelijk gebied hitte eilanden. Doordat de wijk al heel groen is, is er op het moment geen sprake van hitte eilanden binnen Adegeest. Om dit zo te houden moet men blijven investeren in het groen, zowel in de openbare ruimte als op private grond. De wijk is een 30 km/u gebied, maar is nog niet op deze wijze ingericht. Hierdoor komt de verkeersveiligheid op veel plekken in het geding, er wordt te hard gereden en wordt er vaak fout geparkeerd.

Bij de herinrichting worden de straten ingericht conform de richtlijnen van een 30 km/u woonwijk met passende snelheidsremmende

maatregelen. Bovengenoemde opgaven bieden de mogelijkheid om de openbare ruimte niet alleen functioneel, maar ook esthetisch, duurzamer en (verkeers)veiliger in te richten. De wijk Adegeest heeft veel openbaar groen, grasveldjes met bomen, struiken en op enkele plekken een variërende lage beplanting. De groenstroken zijn duidelijk met elkaar verbonden en hebben een ruimtelijke verbinding met de omliggende groene gebieden. Dit veelvoud aan groen zorgt nu voor een vrij anonieme inrichting, namelijk het meeste groen is enkel gemaaid gras. In het kader van klimaatadaptatie en het versterken van biodiversiteit is de ambitie om het groen in de wijk op een andere manier in te zetten.

belanghebbenden, zoals de vertegenwoordigers van de sportverenigingen en winkeliers, zijn betrokken en hebben hun reacties en ervaringen met ons kunnen delen. Door middel van een film en tijdens de inloopavond in december 2022 is het definitieve Masterplan gepresenteerd aan alle bewoners en belanghebbenden van de wijk Adegeest.

1.3 P r o c e s De gemeente Voorschoten, BoschSlabbers en de werkgroepen hebben intensief samengewerkt aan het tot stand komen van het Masterplan. Vooraf aan de eerste inloopavond in juli 2022 ging een briefing in de buurt om iedereen op de hoogte te stellen van het plan en een online enquête. Voordat de eerste inloopavond in juli 2022 werd georganiseerd zijn de bewoners van de wijk eerst middels een brief geïnformeerd en hebben zij de mogelijkheid gehad deel te nemen aan een online vragenlijst (enquête). In een reeks van 3 werksessies in augustus, september en oktober 2022 is samen met de bewoners van de wijk in werkgroepen gewerkt aan de plannen en hebben zij hun input kunnen geven voor het Masterplan. De sessies resulteerden in de creatie van een breed draagvlak voor het ontwerp. Ook andere

Groen en Klimaatadaptief Adegeest

- 9

1.4 P r o j e c tg e b i e d De grenzen van het projectgebied zijn aangegeven op het kaartje hiernaast. De grenzen van het plan worden gevormd door de sportvelden in het noorden, het Gershwinpad, de Leidseweg en de Bachlaan. De wijk is onderverdeeld in vier deelgebieden; deelgebied 1 ten noordoosten van de R. Wagnerlaan, deelgebied 2 ten noorden van het Schubertplantsoen, deelgebied 3 ten oosten van de Van Beethovenlaan, en deelgebied 4 het centrale deel van de wijk rondom het park aan de Franz Lisztlaan. De wijk is ruim van opzet en kent een landelijke ligging. De vele zichten op de omgeving maken dat je hier echt aan de rand van Voorschoten woont, en toch heb je alle gemakken en voorzieningen om de hoek. 1.5 Fa s e r i n g Het Masterplan wordt uitgewerkt in een voorlopig en definitief ontwerp, waarna bestek schrijven en aanbesteding van de werkzaamheden volgen. Volgens de planning wordt in het najaar 2023 begonnen met het vervangen van het riool in het midden van de wijk, omdat de problemen rond de riolering daar het meest urgent zijn.

Projectgebied

Fasering

•

10 - BoschSlabbers

okt 2023 - jun 2024 okt 2024 - jun 2025 okt 2025 - jun 2026 okt 2026 - jun 2027

Groen en Klimaatadaptief Adegeest

- 11

12 - BoschSlabbers

2. Gebiedsanalyse van de wijk

Titel van het document - 13

1900

1950

1970

2000

Bron: topotijdreis.nl

14 - BoschSlabbers

2. Gebiedsanalyse van de wijk De gebiedsanalyse geeft inzicht in de opbouw van de wijk en laat verbanden zien tussen verschillende relevante thema’s.

2.1 I n t r odu c t i e In dit hoofdstuk wordt de gebiedsanalyse van de wijk toegelicht aan de hand van een aantal kaarten en tekst. De volgende thema’s zijn geanalyseerd: ontstaansgeschiedenis, stedenbouwkundige structuur, bouwjaren en architectuur, groene- en blauwe structuur, voorzieningen en het verkeer. Ook zijn als onderdeel van de gebiedsanalyse de kansen en knelpunten voor de wijk geïnventariseerd en relevante beleidsstukken doorgenomen. De kaarten op de vorige pagina laten de ontwikkeling van Adegeest en omstreken zien tussen 1900 en 2000. De kern van Voorschoten werd met elke stedelijke uitbreiding groter. De vrijliggende buitenplaatsen komen tussen het stedelijk weefsel te liggen. De waterstructuren vormen de logische grenzen van de stedelijke ontwikkeling. Ontstaansgeschiedenis Adegeest is gebouwd op de overgang van een strandwal naar een ingesloten strandvlakte die bedekt is met veen. Het zand van de strandwal kwam uit zee door aanvoer tijdens stormen en onder invloed van getijdenstromingen. De strandwal strekt zich in zuidelijke richting uit richting Leidschendam, Voorburg en Rijswijk waar ook landgoederen op dezelfde strandwal liggen. De ingesloten strandvlakte ten noordwesten van de strandwal is vanaf de middeleeuwen ontgonnen van moerasbos tot een polderlandschap. De Leidseweg maakt onderdeel uit van de oude

Heerweg tussen Leiden en Den Haag en vormt de belangrijkste historische ontwikkelingsas van de kern Voorschoten. De hoger gelegen plekken in het landschap, zoals de overgangszone tussen de strandwal en het veengebied, waren bij uitstek de beste plekken om kastelen, landgoederen en buitenplaatsen te realiseren, zoals Bijdorp, Rosenburgh, Berestein, Berbice en Adegeest. De restanten van de landgoederen vormen nog altijd een belangrijke drager van de groenstructuur in het stedelijk gebied. Cultuurhistorie Een groot deel van het groen in Voorschoten heeft een hoge cultuurhistorische waarde. De ligging van Voorschoten op een strandwal zorgt er voor dat er m.b.t. archeologie een hoge verwachting geldt voor vrijwel de hele gemeente Voorschoten. Specifiek voor Adegeest geldt er een hoge verwachting voor het gebied ten zuiden van de Händellaan/Franz Lisztlaan. Ten noorden van deze straten geldt een lage verwachting. Het park Adegeest is aangewezen als terrein met een zeer hoge archeologische waarde (Archeologische Monumentenkaart/AMK). De buitenplaatsen die van oorsprong aan de Leidseweg lagen, herbergen enkele rijksmonumenten en zijn op zichzelf waardevolle plekken. Zoals de tot woning verbouwde boerderij en bijbehorende schuur, onderdeel van de voormalige buitenplaats Adegeest (Bachlaan 20 en 22).

In Voorschoten zijn ook ruim honderd gemeentelijke momenten aangewezen, geen van deze liggen in de wijk Adegeest.

Buitenplaats Adegeest omstreeks 1800

Buitenplaats Adegeest omstreeks 1970 (bron: RCE)

Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 15

1. Landschappelijke lagen “wei en wal”

2. Landschappelijke verbindingen

Groene hoofdstructuur van de wijk Het raamwerk voor het Masterplan wordt gevormd door de hoofdstructuur van de wijk. De hoofdstructuur wordt gevormd door (1) belangrijke landschappelijke lagen, (2) landschappelijke verbindingen, (3) groene wijkverbindingen, (4) groene straten en doorzichten naar de polder, en (5) enkele belangrijke locaties in de wijk. •

•

•

•

•

3. Groene wijkverbindingen

4. Groene straten en doorzichten

hebben. Aan de noordwest zijde van de wijk zijn op enkele plekken mooie doorzichten naar de polder. 5. Belangrijke locaties; in/langs de groene verbindingen liggen belangrijke functies/locaties voor de wijk ingebed, zoals de winkelzone langs de Van Beethovenlaan en het voormalige landgoed Adegeest. Zo wordt het totale raamwerk gevormd.

1. Wei en wal; de twee belangrijkste landschappelijke dragers van het gebied zijn de strandwal en standvlakte (wei/polder). De hoger gelegen en zandige strandwal ligt ten oosten van de Van Beethovenlaan. De lager gelegen en natte weide gebieden liggen ten westen van de Van Beethovenlaan. 2. Landschappelijke verbindingen; tussen de strandwal- en vlakte liggen verbindingen zoals de Bachlaan en Mozartlaan. De overgang in het landschap kun je waarnemen waarbij bodem, type bomen en hoogte veranderen. De verbindingen hebben een landschappelijker karakter en stralen dat uit in type bomen en beplanting. 3. Groene wijkverbindingen; haaks op de landschappelijke verbindingen staan verbindingen in de wijk. Royaal groen langs de belangrijkste routes, Gershwinpad, R. Wagnerlaan, Van Beethovenlaan en Palestrinalaan, zorgen voor een groen welkom, hoe je de wijk ook inrijdt. 4. Groene straten en doorzichten naar de polder; tussen de grote royale structuren liggen kleinere straten die (meestal) ook een groen karakter 5. Raamwerk gevormd door de belangrijkste structuren

16 - BoschSlabbers

Hittestress (hoe roder hoe warmer, hoe blauwer hoe koeler) (Bron: Klimaatmonitor Rijnland)

2.2 B e l e id Om een beeld te krijgen van het bestaande beleid zijn een aantal beleidsdocumenten, rapporten en andere documenten doorgenomen en gescand op informatie die belangrijk is voor het opstellen van het Masterplan voor Adegeest. Hieronder worden de hoofdpunten benoemd voor enkele belangrijke thema’s. Groen • Behouden en ontwikkelen van een duurzame groenstructuur en waterstructuur met een grote biodiversiteit en met beschermwaardige bomen die aansluit op cultuurhistorische, landschappelijke en architectonische waarden. • In de bebouwde omgeving zorgen verharde oppervlakken en daken voor een versnelde afvoer van water en een lagere luchtvochtigheid. In Adegeest is het mogelijk om in de groenstructuur het water uit te breiden. • De belangrijkste kansen voor ecologie in de bebouwde kom liggen in landgoederen en parken (oude boomopstanden en stinsenplanten met leefgebied voor struweelvogels, kleine zoogdieren en vleermuizen), watergangen met natuurlijke oevers en in bloemrijke en vlinderrijke bermen. • Er is ruim voldoende groen en plaatselijk is meer variatie gewenst. Voorstellen voor Park Adegeest zijn (o.a.) renoveren van het rosarium en het park opwaarderen door accenten met sierbeplanting, meer mogelijkheden op speelvelden en beheer te sterk uitgegroeide beplantingen.

• Behouden en ontwikkelen van een duurzame groenstructuur en waterstructuur met een grote biodiversiteit en met beschermwaardige

Wateroverlast (hoe donkerder blauw hoe meer overlast) (Bron: Klimaatmonitor Rijnland)

Geologie (bron: Groenstructuurvisie 2009) Ingesloten strandvlakte bedekt met veen Strandwal Vlakte van getij

bomen die aansluit op cultuurhistorische, landschappelijke en architectonische waarden. Spelen • Er wordt geïnvesteerd in grotere en meer uitdagende speelplekken: grote plekken voor heel Voorschoten en buurtplekken om de buurt te ontmoeten. Bestaande beweegvoorzieningen worden verbeterd en een diverser aanbod stimuleert inwoners van 0-100 jaar om te bewegen. Naast spelen en bewegen biedt de speelruimte ruimte voor ontmoeting en natuurbeleving. Voorzieningen worden duurzaam vervangen met oog voor klimaatverandering en circulariteit. • Het verhogen van de speelwaarde van een speelplek of plantsoen kan makkelijk door dit als een koppelkans te zien aan andere noodzakelijke werkzaamheden. • De informele bespeelbaarheid kan verbeterd worden door na te denken over de inrichting en het beheer van groen, water en wegen, door het aanbrengen van speelprikkels, zit- en ontmoetingsaanleidingen, en het nemen van maatregelen om de openbare ruimte beter bespeelbaar te maken Verkeer • Het begrip ‘Duurzaam Veilig, staat centraal, bruikbaar voor langere tijd en met respect voor de leefomgeving. Veel aandacht voor de fietser, de voetganger en het openbaar vervoer. • Om de verkeersveiligheid voor de toekomst zeker te stellen wordt het wegennet Duurzaam Veilig ingericht en als 30 km/u zones. Om de

Visie hoofdgroenstructuur (bron: Groenstructuurvisie 2009)

•

verkeersveiligheid van fietsers en voetgangers te verbeteren wordt aandacht besteed aan schoolroutes en oversteekplaatsen. Om het gebruik van de fiets te vergroten wordt het stelsel van fietspaden en fietsroutes gecompleteerd en het comfort voor de fietser verbeterd door het wegdek goed te onderhouden. In overleg met sportverenigingen Adegeest bewegwijzering aanpassen, i.v.m. sluipverkeer door de wijk.

Water • Riool overstorten verminderen/verkleinen, dus aanleggen van gescheiden rioolstelsel in de hele gemeente. De doorstroming van het watersysteem moet verbeterd worden. • In Adegeest treden incidenteel situaties op waarbij vuil water op straat komt. Het rioolstelsel in Voorschoten is onvoldoende robuust, waardoor bij een geringe regenbui (20 mm) het rioolsysteem inclusief hoofdgemalen (gemiddeld vulling van 85 - 90%) vol komt te staan en dus uiteindelijk (vuil)water op straat het gevolg is. Het verkrijgen van een robuust, duurzaam en op klimaat ingesteld rioolsysteem, is het van belang om het huidige rioolsysteem te optimaliseren. • Adegeest is een locatie in de Leidse regio die als wateroverlastlocatie is aangegeven, voornamelijk voor de toenemende hoge grondwaterstand.

•

•

•

De overstromingskans in Adegeest is laag, tussen eens per 100.000 en eens per 1.000.000 jaar. Door klimaatverandering neemt de afvoer van de watersystemen toe en zal de overstromingskans in 2050 zijn toegenomen naar tussen eens per 10.000 en 100.000 jaar. Knelpunten bij overlappen van opgaves zijn er in de wijk niet, enkel wateroverlast t.h.v. de volkstuinen. De gemeente maakt werk van klimaatbestendigheid en rijkere natuur, en streeft biodiversiteit na in openbaar groen.

Algemeen • Belangrijk voor Adegeest is een conserverende opgave ten aanzien van elementen die bijdragen aan het plezierige woonklimaat, de dorpsidentiteit en kwaliteit van de leefomgeving. • De portiekflats aan het Schubertplantsoen zijn aangewezen als een visueel ensemble. Het kenmerkende ontwikkelingsbeeld ontstaat door de groeiwijze van de wijk. De architectuurhistorische, historisch stedenbouwkundige en sociaal-maatschappelijke waarde van de wijk is reden voor waardering. • Het landschap ten noordwesten van Adegeest is aangewezen als agrarisch erfgoed (strokenverkaveling van laagte tussen de strandwallen), de boerderij Adegeest is aangewezen als rijksmonument.

Klimaat • Buurten met veel verharding warmen meer op dan andere, omdat er weinig schaduw is en deze oppervlakken veel warmte uitstralen. Adegeest heeft hier in mindere mate last van.

Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 17

2.3 K a n s e n e n k n e lpu n t e n Tijdens Integraal Gebiedsgericht Werken-sessies in 2019/2020 zijn de kansen en knelpunten voor de wijk Adegeest abstract in kaart gebracht. Deze zijn meegenomen in de analyse en zijn verder uitgebreid met observaties uit het locatiebezoek.

•

• Kansen • Er is veel ruimte in de wijk en dus voldoende plek om ambities te realiseren, zoals verduurzaming, verbeteren van de verkeerveiligheid en klimaatadaptieve inrichting, bergen en vasthouden van (regen)water en voorkomen van verstening van de openbare ruimte. • Vergroten van de biodiversiteit door meer variatie aan te brengen in gazons, bloemrijk grasland, planten van bloeiende en vruchtdragende (inheemse) bomen en heesters. Eventueel door aanplanten van een tiny forest of extensief beheren van sommige delen. • Vergroten van de biodiversiteit door nestkasten te plaatsen en de bebouwde omgeving natuurinclusief te maken. • De boom- en laanstructuren in de wijk herstellen (klimaatbestendig maken en meer bomen planten). • Creëren van waterberging in de groenstroken/ watervertragende groenstroken (in combinatie met het vergroten van de biodiversiteit). • Creëren van groene daken op garageboxen en andere bebouwing met platte daken. • Het parkeerterrein bij het zwembad vergroenen en inrichten als overloop parkeerterrein (met

18 - BoschSlabbers

•

•

•

•

grasbetontegels en nieuwe bomen). De groenstrook tussen de hoogbouw aan de Schubertplantsoen en de sportvelden recreatief aantrekkelijker en meer biodivers inrichten, eventueel ook met waterberging. Hier is nu vaak sprake van wateroverlast. Meer voet- en fietsverbindingen in de wijk en veilige routes. Doorwaadbaarheid van de wijk naar oost en west verbeteren. Verbeteren van sport- en spelmogelijkheden; zoals een extra jeugdplek, zitplekken bij speelplekken, informele ontmoetingsplekken, impuls voor de trapveldjes, omvormen van bestaande speelplekken naar natuurlijke speelplekken (eventueel met waterberging). Verduurzaming en vergroening van de woningen. De bloksgewijze bouw van de wijk creëert kleine rijen van 3 tot 10 woningen die gezamenlijk zouden kunnen investeren in het verduurzamen van hun blok. Ruimtelijke kansen zijn het behouden van de doorzichten vanuit de wijk naar het omringende landschap. Dit is sterk verbonden met de identiteit van de wijk. Het winkelgebied aan de Van Beethovenlaan opwaarderen.

Knelpunten • Het rioolstelsel moet dringend vervangen worden omdat het verouderd is. • De infrastructuur, wegen en voetpaden, is aan een update toe. Zichtbare knelpunten zijn verzakte wegen, spoorvorming, verzakte kolken

•

•

•

•

•

en opsluitbanden, losliggende straatbakstenen en tegels, weggedrukte trottoirbanden en verouderde materialen. Dit zorgt voor onveilige situaties en negatief imago voor de wijk. Delen van de wijk ervaren bij hevige regen wateroverlast. In de groenstroken wordt wateroverlast ervaren bij hevige regen, voornamelijk in de lagere delen van de wijk en onvoldoende doorstroming in delen van het watersysteem vormen een probleem. Het groen in de wijk is deels verouderd en aan vervanging toe. Het vervangen van bomen, bosplantsoen en heesters, en gazons vind op enkele plekken al plaats (Canadeese populieren zijn reeds vervangen). De gazons en plantvakken rond de appartementen aan het Schubertplantsoen zijn aan een opknapbeurt toe. Parkeeroverlast rond de sportvelden in de weekenden, voornamelijk langs de Richard Wagnerlaan. De veiligheid van de woonstraten moeten verbeterd worden op enkele plekken. Er wordt te snel gereden. Inrichting van de straten is niet overal naar het principe Duurzaam veilig, met een passende inrichting horende bij 30 km/u zone. Op enkele plekken is de ruimtelijke kwaliteit matig (rond het kantoorgebouw aan de Van Beethovenlaan, de muziekschool (BplusC), de randen van de hoogbouw aan het Schubertplantsoen en de parkeerplaats bij het zwembad, de versteende parkeerterreinen en achterplaatsen).

Themakaart kansen

Themakaart knelpunten

kwali t e i t e n

k n e lpu n t e n

Brede groenstroken

Bomen bestaand veelal volwassen bomen

Garageboxen geven geen fraai aanzicht

Hagen en heesters zijn aan opknapbeurt toe

Ruimte om de eigen kavel te vergroenen

Brede kenmerkende waterstructuren

Bestrating is aan vervanging toe

Trottoir kapot gereden

Vergezichten in de polder

Doorzichten van de wijk het landschap in

Stenige achterpaden met slechte afwatering

Spoorvorming in de rijweg

20 - BoschSlabbers

Uitsnede van bestemmingsplan Adegeest uit 1968 (bron: ruimtelijkeplannen.nl)

2.4 S t e d e n b ouwku n dig e s t r u c t uu r De historische kern van Voorschoten ligt noordoostzuidwest georiënteerd als gevolg van de ligging van de strandwal parallel aan de kust. De wijk Adegeest ligt ten noorden van het historische centrum, ingeklemd tussen de spoorlijn en Leidseweg. De Leidseweg is het oorspronkelijke bebouwingslint en kenmerkt zich door de oudere bebouwing en bebouwingsstijlen. Het bebouwingslint wordt onderbroken door de landgoederen. De wijk Adegeest is een naoorlogse woonwijk en kent een planmatige opzet en de bebouwing wordt gekenmerkt door rijwoningen en geschakelde en woningen in een repeterende stempelverkaveling. De wijk heeft een hiërarchisch wegenpatroon. De woonwijk Adegeest onderscheidt zich in architectuur, materiaalgebruik en inrichtingsprincipe voor de openbare ruimte omdat de wijk vrijwel uit één bouwperiode stamt (1960-1970). Een uitzondering hierop vormt de bebouwing aan de Leidseweg, deze bebouwing is ouder, grofweg uit de periode 19151930. Op de voormalige landgoederen is nog oudere bebouwing te vinden, zoals op voormalig landgoed Adegeest uit 1763 en landgoed Berestein uit 1846.

Groen en Klimaatadaptief Adegeest - 21

Buitenplaats Adegeest (uit 1763)

2.5 Bouwja r e n De leeftijd van de bebouwing is in de wijk makkelijk te herkennen door de blokgewijze aanleg van de wijk. Het voormalige landgoed Adegeest is een van de oudste gebouwen in Voorschoten en komt net als enkele andere oude landhuizen uit het eind van de 18e eeuw. De oudere bebouwing (1905-1930) staat logischerwijs langs de Leidseweg omdat dit de oude route over de strandwal is. Achter de Leidseweg richting het noorden vereist tussen 1960 en 1970 de wijk in zijn huidige vorm.

22 - BoschSlabbers

Rijwoning aan de Strawinskilaan (uit 1963)

2.6 A r c h i t e c t uu r De bebouwing bestaat voornamelijk uit geschakelde eengezinswoningen en drive-in woningen afgewisseld met portiek- en galerijflats. Langs de Bachlaan, de Grieglaan en het Gounodplantsoen staan een aantal vrijstaande woningen. De rijwoningen staan in half gesloten bouwblokken, waardoor de achterzijden vaak niet zichtbaar zijn vanaf de openbare ruimte. De vorm bestaat uit twee bouwlagen met een zadeldak. De drive-in woningen zijn opgebouwd uit drie lagen met een zadeldak haaks op de kavel. De portiek- en galerijflats zoals langs het Schubertplantsoen hebben een bouwhoogte van vier lagen. De woonzorgcomplexen aan de noordzijde wijken hiervan af en tellen tien bouwlagen. Er is sprake van een sterke horizontale geleding door horizontale betonnen elementen, brede raamopeningen en galerijen. In de onderste laag zijn veelal de bergingen en garages gesitueerd, waardoor er op straatniveau een gesloten gevelwand ontstaat. De vrijstaande woningen zijn gesitueerd op ruime kavels ingebed in het groen en zijn veelal opgebouwd uit één laag met een flauwe kap of een plat dak. Bungalows uitgevoerd in lichte kleuren zijn het meest voorkomende woningtype. De woningen aan de Grieglaan worden ontsloten middels individuele bruggen over de brede waterloop en geven de woningen een verborgen ligging.

Type woningen: • Rijwoningen eengezinswoningen: Bartóklaan, Gustav Mahlerlaan, Offenbachlaan, Mozartlaan (o.a.) • Geschakelde twee-onder-een-kapwoningen: Palestrinalaan, Bernard Zweerslaan • Vrijstaande woningen, bungalow met plat dak: Grieglaan, Van Weberlaan, Bachlaan • Drive-in woningen: Händellaan, Chopinlaan, Willem Pijperlaan • Portiek- en galerijflats: Paganinidreef, Puccinidreef, Rossinidreef, Tsjaikovskilaan Speciale architectuur: Architect Anton Hamakers was de architectuur van de Debussylaan, Gustav Mahlerlaan en R.Wagnerlaan 49-69, Adegeest, Voorschoten. Anton Hamaker was architect en sierkunstenaar uit de stroming van de Amsterdamse School. Zijn expressieve en decoratieve stijl, sloot goed aan bij of werd beïnvloed door de Amsterdamse school. Architect Hamaker benoemd deze ontwerpen als “éénsgezinshuizen in blokken van 4-5-6 en 7 onder één kap”. Deze ééngezinshuizen hebben verschillend, of een schuur of voor enkele hoekhuizen een aangebouwde garage. Ook zijn aparte garages (in een blok) gebouwd die apart te koop waren. Die garages zijn onder aparte Kadaster nummers geregistreerd. In de architectuur van deze huizen in Voorschoten, zijn verschillende kenmerken van “de Amsterdamse school” doorgevoerd, zoals aandacht voor het metselwerk het smeedwerk en versieringen van de huisnummers en andere opschriften.