Veiligheidsmonitor Voorne aan Zee 2023
Tekst van het document
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
34 van 99
Figuur 3.8 – Totale sociale overlast per gebied (percentage ervaart zelf veel overlast)
11%
Voorne aan Zee
12% 12%
BT Haringvliet
12%
2023
VR Rotterdam Rijnmond
20%
2021
20% 13%
Nederland
12%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
De ervaren sociale overlast ligt in Voorne aan Zee significant lager dan in de veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (20%) en Nederland als geheel (13%). In de veiligheidsregio komen alle vormen van sociale overlast significant vaker voor dan in de gemeente, met uitzondering van overlast door buurtbewoners. Ook landelijk ervaart men van alle sociale problemen, behalve burenoverlast, significant meer overlast. Het aandeel inwoners dat veel overlast ervaart door buurtbewoners ligt in Voorne aan Zee juist significant hoger dan gemiddeld in Nederland (7% tegenover 5%).
2%
van de inwoners ervaart veel overlast door drugsgebruik, dat is
significant minder dan in 2021.
Figuur 3.9 – Totale sociale overlast per wijk (percentage ervaart zelf veel overlast) 20%
18% 15%
15% 11%
12%
11%
10% 7%
5%
7%
3%
0%
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
35 van 99
In Rockanje (3%), Dorpskernen/buiten (7%) en Hellevoetsluis Noord (7%) ervaren de inwoners significant minder sociale overlast dan gemiddeld in de gemeente. In Rockanje ondervindt men voornamelijk minder hinder van rondhangende jongeren en overlast van buurtbewoners. In Hellevoetsluis Noord ervaart men naast minder overlast van buurtbewoners ook significant minder overlast door dronken mensen op straat. De inwoners van Brielle (15%) en Hellevoetsluis West (18%) geven juist aan meer sociale overlast te ervaren dan het gemeentelijk gemiddelde. Dit uit zich in Brielle met name in meer overlast door buurtbewoners. In Hellevoetsluis West komen alle vormen van sociale overlast, met uitzondering van overlast door buurtbewoners en dronken mensen op straat, significant vaker voor dan gemiddeld in Voorne aan Zee. Tabel 3.2 – Vormen van sociale overlast per wijk (percentage ervaart zelf veel overlast) Rondhangende
Overlast
Overlast
Drugs-
Drugs-
Dronken
Lastigvallen
jongeren
door
door
gebruik
handel
mensen
van mensen op straat
Oostvoorne
5%
buurt-
verwarde
op
bewoners
personen
straat
6%
0%
1%
2%
0%
1%
Rockanje
1%
2%
0%
1%
1%
0%
0%
Brielle
5%
10%
1%
2%
2%
2%
0%
Dorpskernen/buiten
1%
5%
1%
1%
1%
0%
0%
Hellevoetsluis West
7%
9%
2%
5%
5%
2%
2%
Hellevoetsluis Zuid
5%
7%
0%
0%
2%
2%
0%
Hellevoetsluis Noord
4%
3%
0%
2%
2%
0%
0%
Gemeente
4%
7%
1%
2%
2%
1%
0%
3.4
Verkeersoverlast
Een ander probleem van een woonbuurt betreft de mate van verkeersoverlast in de buurt. In de Veiligheidsmonitor zijn daarover drie buurtproblemen voorgelegd aan de inwoners. Figuur 3.10 geeft weer hoe vaak deze vormen van verkeersoverlast voorkomen. Figuur 3.11 toont het percentage inwoners dat zelf veel overlast ervaart van deze drie vormen van verkeersoverlast. Figuur 3.10 – Verkeersoverlast (percentage komt wel eens voor in de buurt)
Figuur 3.11 – Verkeersoverlast (percentage ervaart zelf veel overlast)
67%
te hard rijden
67% 52%
parkeerproblemen
2023
33% 31%
0%
20%
40%
2021 60%
22% 19%
parkeerproblemen
54%
agressief verkeersgedrag
21%
te hard rijden
80%
21%
agressief verkeersgedrag 0%
8%
2023
9%
2021
5% 10% 15% 20% 25%
Het meest voorkomende verkeersprobleem in de gemeente Voorne aan Zee is te hard rijden. Twee derde van de inwoners (67%) geeft aan dat dit wel eens voorkomt in de buurt. Te hard rijden
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
36 van 99
zorgt bovendien het vaakst voor veel overlast bij inwoners (21%). Meer dan de helft van de inwoners (52%) zegt dat parkeerproblemen wel eens voorkomen in de buurt en bijna twee op de tien ondervinden hierdoor veel hinder (19%). Agressief verkeersgedrag zorgt in mindere mate voor veel overlast bij de inwoners van Voorne aan Zee (8%). Er hebben geen significante ontwikkelingen plaatsgevonden ten opzichte van 2021. Figuur 3.12 – Totale verkeersoverlast per gebied (percentage ervaart zelf veel overlast)
33%
Voorne aan Zee
36% 32%
BT Haringvliet
36%
2023 VR Rotterdam Rijnmond
41%
2021
41% 32%
Nederland
31%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
In totaal ervaart een derde van de inwoners van Voorne aan Zee (33%) veel verkeersoverlast in de buurt, ongeveer gelijk aan 2021. De ervaren verkeersoverlast in Voorne aan Zee is vergelijkbaar met het basisteam Haringvliet en het landelijk gemiddelde (beide 32%), maar ligt wel significant lager dan in de veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (41%). Men ondervindt in dit referentiegebied significant vaker veel hinder door alle drie de vormen van verkeersoverlast. Overlast door parkeerproblemen komt in Voorne aan Zee wel vaker voor dan in het basisteam (19% tegenover 17%).
19%
van de inwoners ervaart veel overlast door parkeerproblemen
in de buurt. Dit is significant meer dan in het basisteam Haringvliet.
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
37 van 99
50% 40%
36%
33%
39%
40%
32% 28%
30%
22%
22%
20% 10% 0%
In Oostvoorne en Hellevoetsluis Noord (beide 22%) ervaren inwoners significant minder verkeersoverlast dan gemiddeld in de gemeente. In Hellevoetsluis Noord is de lagere mate van ervaren overlast zichtbaar op alle drie de vormen van verkeersproblemen, terwijl dit in Oostvoorne alleen geldt voor parkeerproblemen. Hellevoetsluis West (39%) en Hellevoetsluis Zuid (40%) scoren wat betreft de mate van ervaren verkeersoverlast juist boven het gemeentelijk gemiddelde. In Hellevoetsluis West is dit voornamelijk zichtbaar bij te hard rijden en agressief verkeersgedrag, terwijl in Hellevoetsluis Zuid overlast door parkeerproblemen significant vaker voorkomt dan gemiddeld. Tabel 3.3 – Vormen van verkeersoverlast per wijk (percentage ervaart zelf veel overlast) Te hard rijden
Parkeerproblemen
Agressief verkeersgedrag
Oostvoorne
18%
9%
10%
Rockanje
21%
13%
9%
Brielle
18%
21%
6%
Dorpskernen/buiten
30%
15%
11%
Hellevoetsluis West
27%
20%
12%
Hellevoetsluis Zuid
19%
32%
8%
Hellevoetsluis Noord
15%
12%
5%
Gemeente
21%
19%
8%
3.5
Milieuoverlast
De laatste vorm van overlast in de buurt die aan inwoners is voorgelegd betreft milieuoverlast. Deze vorm van overlast bestaat uit drie buurtproblemen: overlast van horecagelegenheden, geluidsoverlast en stankoverlast (Figuur 3.13).
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
38 van 99
Figuur 3.13 – Milieuoverlast (percentage komt wel eens voor in de buurt)
Figuur 3.14 – Milieuoverlast (percentage ervaart zelf veel overlast)
35%
Geluidsoverlast
36% 17%
Stankoverlast
16%
2023
10%
4%
Stankoverlast
20% 30% 40%
2023
4%
2021
1%
Overlast van horeca
4%
0%
10%
2021
5%
Overlast van horeca
10%
Geluidsoverlast
1%
0%
5%
10%
15%
Geluidsoverlast komt van de drie vormen van milieuoverlast het vaakst voor in Voorne aan Zee (35%), overlast van horeca het minst vaak (5%). Geluid is ook de vorm van milieuoverlast waar inwoners het vaakst veel hinder van ondervinden. Een op de tien inwoners ervaart veel overlast door geluidshinder. Bij overlast door horeca ligt de mate van ondervonden hinder het laagst (1%). Het thema milieuoverlast vertoont geen significante ontwikkelingen ten opzichte van 2021. Figuur 3.15 – Totale milieuoverlast per gebied (percentage ervaart zelf veel overlast)
12%
Voorne aan Zee
13% 12%
BT Haringvliet
13%
VR Rotterdam Rijnmond
2023 18%
2021
19% 13%
Nederland
13%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
In totaal ervaart een op de acht inwoners van Voorne aan Zee (12%) veel milieuoverlast in de buurt. De mate van ervaren milieuoverlast in Voorne aan Zee is hiermee vergelijkbaar met het basisteam (12%) en het landelijk gemiddelde (13%). Vergeleken met de veiligheidsregio (18%) ervaren de inwoners van de gemeente significant minder vaak veel overlast door milieuproblemen in de buurt. Dit geldt voor geluidsoverlast, stankoverlast en overlast van horeca.
17%
van de inwoners geeft aan dat stankoverlast weleens voorkomt
in de buurt. Dit ligt significant hoger dan het landelijke gemiddelde (14%).
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
39 van 99
Figuur 3.16 – Totale milieuoverlast per wijk (percentage ervaart zelf veel overlast) 20%
18%
18% 15%
16% 14%
13%
12%
12%
10%
10%
10%
9%
8% 6%
6% 4% 2% 0%
In Rockanje (10%) ervaart men minder vaak veel milieuoverlast dan gemiddeld in de gemeente. Er is in deze wijk vooral minder sprake van geluidsoverlast. Ook in Dorpskernen/buiten ervaart men minder geluidsoverlast, maar daar ligt de ondervonden stankoverlast juist boven het gemeentelijk gemiddelde. De inwoners van Hellevoetsluis West (16%) ervaren significant vaker veel milieuoverlast dan gemiddeld in Voorne aan Zee, iets wat vooral zichtbaar is op het milieuprobleem geluidsoverlast. Tabel 3.4 – Vormen van milieuoverlast per wijk (percentage ervaart zelf veel overlast) Overlast van horeca
Geluidsoverlast
Stankoverlast
Oostvoorne
1%
9%
4%
Rockanje
1%
5%
2%
Brielle
2%
12%
2%
Dorpskernen/buiten
0%
6%
7%
Hellevoetsluis West
2%
16%
6%
Hellevoetsluis Zuid
1%
9%
5%
Hellevoetsluis Noord
0%
7%
2%
Gemeente
1%
10%
4%
3.6
Aanpak van buurtproblemen
Er is in de Veiligheidsmonitor ook aandacht voor de aanpak van buurtproblemen. De inwoners van Voorne aan Zee is gevraagd welk buurtprobleem, van de zeventien aan hen voorgelegde buurtproblemen, zij als eerste aangepakt zouden willen zien. Hieruit komt een top 3 van buurtproblemen naar voren.
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
40 van 99
Nr. 2: 20%
Nr. 1: 26% Te hard rijden
Nr. 3: 16% Hondenpoep
Parkeerproblemen
Tabel 3.5 – Belangrijkste buurtproblemen per wijk EERSTE
TWEEDE
DERDE
Oostvoorne
Te hard rijden: 35%
Hondenpoep: 15%
Parkeerproblemen: 9%
Rockanje
Vernield straatmeubilair:
Hondenpoep: 21%
Parkeerproblemen: 14%
Parkeerproblemen: 24%
Te hard rijden: 21%
Hondenpoep: 12%
Dorpskernen/buiten
Te hard rijden: 41%
Parkeerproblemen: 20%
Hondenpoep: 8%
Hellevoetsluis West
Te hard rijden: 24%
Parkeerproblemen: 20%
Hondenpoep: 15%
Hellevoetsluis Zuid
Parkeerproblemen: 28%
Hondenpoep: 19%
Te hard rijden: 18%
Hellevoetsluis Noord
Te hard rijden: 29%
Hondenpoep: 19%
Parkeerproblemen: 16%
32% Brielle
3.7
Overlast van personen met zorgwekkend gedrag
Als onderdeel van de vrije ruimte is aan de inwoners van Voorne aan Zee bovendien gevraagd of zij in hun woonomgeving weleens overlast ervaren van personen met zorgwekkend gedrag (Figuur 3.17). Hiermee worden personen bedoeld die gedrag vertonen waarmee ze zichzelf of een ander in gevaar brengen of overlast veroorzaken. Het kan bijvoorbeeld gaan om mensen met psychische problemen, dementie of een alcohol- of drugsverslaving en die zich daardoor agressief gedragen of andere mensen lastigvallen. Figuur 3.17 – Overlast door personen met zorgwekkend gedrag 2%
15%
Ja, vaak Ja, soms Nee, nooit
84%
Ruim acht op de tien inwoners van Voorne aan Zee (84%) geven aan in hun woonomgeving nooit overlast te ervaren van personen met zorgwekkend gedrag. Iets meer dan een op de zes inwoners (17%) ervaart dergelijke overlast dus wel eens. Deze overlast wordt meestal ‘soms’ ervaren, namelijk bij 15 procent van alle inwoners van Voorne aan Zee, en in mindere mate ‘vaak’ (2%).
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
5 van 79
Figuur 3.18 toont per wijk hoeveel procent van de inwoners soms of vaak overlast ervaart van personen die zorgwekkend gedrag vertonen. De ervaren overlast is het hoogst in Hellevoetsluis West, waar bijna een kwart van de inwoners (24%) aangeeft soms of vaak hinder te ondervinden van overlast door personen met zorgwekkend gedrag. In Hellevoetsluis Noord (9%) ligt de ervaren overlast het laagst, gevolgd door Rockanje (11%). Figuur 3.18 – Overlast door personen met zorgwekkend gedrag (percentage ervaart soms/vaak overlast) 30% 24%
25% 20%
16%
19%
18% 16%
15%
13% 11%
9%
10% 5% 0%
Vervolgens konden de inwoners die weleens overlast ervaren van personen met zorgwekkend gedrag, aangeven om wat voor soort overlast het dan gaat (Figuur 3.19). Geluidsoverlast van personen met zorgwekkend gedrag kwam het vaakst voor (53%), meer dan de helft geeft aan hier soms of vaak hinder door te ondervinden. Daarna volgt overlast door alcohol- of drugsgebruik (45%). Ongeveer een kwart van de inwoners (24%) geeft aan dat personen met zorgwekkend gedrag in de buurt weleens andere mensen lastigvallen, intimideren of bedreigen. Stankoverlast of vervuiling door personen met zorgwekkend gedrag komt het relatief minst vaak voor (18%). Figuur 3.19 – Soorten overlast door personen met zorgwekkend gedrag (percentage van inwoners dat weleens overlast ervaart van personen met zorgwekkend gedrag)
Geluidsoverlast
53%
Alcohol- of drugsgebruik
45%
Lastigvallen, intimideren of bedreigen van mensen
24%
Stankoverlast / vervuiling
18%
Iets anders, namelijk
15%
0%
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
10%
20%
30%
40%
50%
60%
42 van 99
In totaal geeft ongeveer twee derde van de inwoners aan (67%) dat zij weleens hebben geprobeerd om iets aan de overlast van personen met zorgwekkend gedrag te doen. Er bestaan verschillende manieren voor inwoners om op dergelijke vormen van overlast te reageren (Figuur 3.20). Men geeft het vaakst aan dat ze in gesprek zijn gegaan met de veroorzaker (33%). Een kwart van de inwoners (25%) heeft met andere mensen in hun woonplaats over de overlast gesproken, terwijl een soortgelijk aandeel een melding heeft gemaakt bij de politie of de wijkagent (23%). Een melding bij het meldpunt van de GGD en bij de huisarts van de veroorzaker zijn allebei door één procent van de inwoners toegepast. In de steekproef van dit onderzoek heeft geen enkele inwoners van de gemeente Voorne aan Zee de overlast door personen met zorgwekkend gedrag gemeld bij het landelijk meldpunt zorgwekkend gedrag. Tenslotte geeft 10 procent van de inwoners aan dat zij op een andere manier hebben geprobeerd om iets te doen aan de overlast. Figuur 3.20 – Heeft u weleens iets proberen te doen aan deze overlast? (percentage van inwoners dat weleens overlast ervaart van personen met zorgwekkend gedrag, meerdere antwoorden mogelijk) Ik ben in gesprek gegaan met de veroorzaker
33%
Ik heb er met andere mensen in mijn woonplaats over gesproken
25%
Ik heb het gemeld bij de politie/wijkagent
23%
Ik heb het gemeld bij de gemeente
13%
Ik heb het ergens anders gemeld (bijv. buurtpreventie-app / Facebook) Ik heb het gemeld bij de huisarts van de veroorzaker
5% 1%
Ik heb het gemeld bij het meldpunt van de GGD
1%
Ik heb het gemeld bij het landelijk meldpunt zorgwekkend gedrag
0%
Ik heb iets anders gedaan
10%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
35%
De inwoners van Voorne aan Zee die weleens overlast ervaren van personen met zorgwekkend gedrag, geven vaker aan dat deze vorm van overlast in het afgelopen jaar is toegenomen (25%) dan dat er sprake is geweest van een afname (14%). Een meerderheid van de inwoners (56%) is echter van mening dat er in dit opzicht geen sprake is geweest van een ontwikkeling en dat de mate van overlast door personen met zorgwekkend gedrag in de buurt gelijk is gebleven.
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
43 van 99
Figuur 3.21 – Ontwikkeling overlast door personen met zorgwekkend gedrag (percentage van inwoners dat weleens overlast ervaart van personen met zorgwekkend gedrag)
25%
30%
25%
20%
15%
14%
10%
5%
toegenomen
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
0%
5%
10%
15%
20%
afgenomen
44 van 99
Veiligheidsbeleving
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
45 van 99
4
Veiligheidsbeleving
In dit hoofdstuk wordt de veiligheidsbeleving van inwoners van Voorne aan Zee beschreven. Paragraaf 4.1 zoomt in op de veiligheidsbeleving in de eigen woonbuurt en paragraaf 4.2 behandelt de veiligheidsbeleving in het algemeen. In paragraaf 4.3 komt de verwachte kans op slachtofferschap aan de orde. Afgesloten wordt door discriminatie (par 4.4) en weerbaarheid (par. 4.5).
4.1
Veiligheidsbeleving in de buurt
Gevoelens van onveiligheid In Figuur 4.1 worden de onveiligheidsgevoelens in de eigen woonbuurt weergegeven, alsmede de frequentie ervan. In Figuur 4.2 worden de onveiligheidsgevoelens getoond voor de gemeente in vergelijking met de referentiegebieden. Van alle inwoners van Voorne aan Zee van 15 jaar en ouder geeft 11 procent aan wel eens gevoelens van onveiligheid te ervaren in de buurt. Het grootste aandeel, namelijk 8 procent, voelt zich soms onveilig en 1 procent voelt zich vaak onveilig. De ervaren onveiligheidsgevoelens in de buurt zijn in Voorne aan Zee niet veranderd ten opzichte van 2021. De inwoners van de gemeente voelen zich significant minder vaak onveilig in de buurt dan de inwoners van de veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (22%) en Nederland (15%). Figuur 4.1 – Onveiligheidsgevoel in de buurt
Zelden 2%
Weigert 2% Nee 88%
ja 11%
Figuur 4.2 – Onveiligheidsgevoel in de buurt (percentage 'wel eens' onveilig)
Soms 8%
Voorne aan Zee
11%
BT Haringvliet
10%
11%
11%
VR Rotterdam Rijnmond Vaak 1%
22% 21% 15%
Nederland
14%
2023 2021
11%
0%
10%
20%
30%
van de inwoners van Voorne aan Zee voelt zich weleens onveilig in de
buurt. Dit ligt significant lager dan in de veiligheidsregio en Nederland als geheel.
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
46 van 99
Binnen Voorne aan Zee zijn de onveiligheidsgevoelens in de eigen buurt het grootst in Hellevoetsluis West (15%). Dit is de enige wijk waar de inwoners zich, ten opzichte van Voorne aan Zee als geheel, significant vaker onveilig voelen in de buurt. In Hellevoetsluis Noord (5%) liggen de ervaren onveiligheidsgevoelens in de buurt juist significant lager dan gemiddeld in de gemeente. Figuur 4.3 – Onveiligheidsgevoel in de buurt per wijk (percentage 'wel eens' onveilig) 16%
15%
14% 12%
13% 11%
10%
11%
11%
11% 8%
8% 6%
5%
4% 2% 0%
Vermijdingsgedrag Inwoners die zich in een bepaalde situatie onveilig of onprettig voelen kunnen vermijdingsgedrag vertonen, ze passen hun gedrag aan uit gevoelens van onveiligheid. Figuur 4.4 geeft weer hoeveel procent van de inwoners van Voorne aan Zee zegt dat een bepaalde vorm van vermijdingsgedrag bij hen persoonlijk weleens voor komt, Figuur 4.5 geeft weer hoeveel procent dat het vaak voorkomt. Het ’s avonds niet opendoen van de deur is het type vermijdingsgedrag dat de inwoners van Voorne aan Zee het vaakst vertonen, de helft van de inwoners geeft aan dat dit op hen van toepassing is. Ongeveer een derde van de inwoners is bang zelf slachtoffer te worden van criminaliteit (36%), een vergelijkbaar aandeel zegt zich ’s avonds op straat onveilig te voelen (32%). Het type vermijdingsgedrag dat het minst vaak voorkomt bij de inwoners van Voorne aan Zee is het omlopen of omrijden in de buurt vanwege onveilige plekken (22%). Het aandeel inwoners dat aangeeft deze vorm van vermijdingsgedrag vaak te vertonen is significant afgenomen ten opzichte van 2021 (van 2% naar 1%).
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
47 van 99
Figuur 4.4 – Vermijdingsgedrag (percentage ‘komt vaak, soms, zelden voor’)
doet 's avonds niet open
Figuur 4.5 – Vermijdingsgedrag (percentage ‘komt vaak voor’)
doet 's avonds niet open
50% 51%
is bang zelf slachtoffer te worden van criminaliteit
voelt zich onveilig 's avonds in de buurt op straat
36% 38%
voelt zich onveilig 's avonds in de buurt op straat
voelt zich onveilig 'savonds alleen thuis
32% 32%
voelt zich onveilig 'savonds alleen thuis
24% 24%
loopt of rijdt om in eigen buurt vanwege onveilige plekken
22%
2023 2021
20%
0%
20% 40% 60% 80%
loopt of rijdt om in eigen buurt vanwege onveilige plekken is bang zelf slachtoffer te worden van criminaliteit
8% 7% 2% 2% 2% 2% 1% 2% 1%
2023 2021
2%
0% 2% 4% 6% 8% 10%
Criminaliteit in de buurt Figuur 4.6 toont het percentage inwoners dat het idee heeft dat er veel criminaliteit plaatsvindt in de buurt. Figuur 4.7 laat zien in welke mate inwoners denken dat de criminaliteit in hun buurt de afgelopen twaalf maanden is toe- of afgenomen. Ongeveer vijf procent van de inwoners van Voorne aan Zee denkt dat er veel criminaliteit voorkomt in hun buurt. Dit is niet significant veranderd ten opzichte van twee jaar geleden. Wel ligt het aandeel inwoners dat denkt dat er veel criminaliteit plaatsvindt in de buurt in Voorne aan Zee significant lager dan in de veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (18%) en Nederland als geheel (9%). In Voorne aan Zee denken meer inwoners dat de criminaliteit in de buurt is toegenomen in plaats van afgenomen (10% tegenover 3%). Het merendeel van de bewoners, namelijk ruim zes op de tien (62%), is echter van mening dat de mate van criminaliteit in de buurt gelijk is gebleven. Dit is ongeveer gelijk aan het beeld in 2021. De inwoners van Voorne aan Zee denken minder vaak dan gemiddeld in de veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (20%) en Nederland (12%) dat de criminaliteit in de buurt in het afgelopen jaar is toegenomen. Wel komt de gemeente in dit opzicht overeen met het basisteam Haringvliet (10%).
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
48 van 99
Figuur 4.6 – Criminaliteit in de buurt (percentage ‘veel’)
Voorne aan Zee
5%
BT Haringvliet
5%
Voorne aan Zee
10%
3%
BT Haringvliet
10%
3%
5%
6%
VR Rotterdam Rijnmond
18%
VR Rotterdam Rijnmond
18%
20%
Nederland
4%
12%
4%
9%
Nederland
30%
9%
2023 2021
Figuur 4.7 – Ontwikkeling criminaliteit in de afgelopen 12 maanden
0%
5%
20%
toegenomen
10% 15% 20%
10%
0%
10%
afgenomen
De meeste wijken verschillen niet van de gemeente Voorne aan Zee als geheel wat betreft het perspectief op de hoeveelheid criminaliteit in de buurt en de ontwikkeling van de criminaliteit in het afgelopen jaar. De inwoners van Hellevoetsluis West zijn wel significant vaker dan gemiddeld in de gemeente van mening dat er bij hen in de buurt veel criminaliteit plaatsvindt (8% tegenover 5%). Tabel 4.1 – Criminaliteit in de buurt en ontwikkeling per wijk Criminaliteit in de buurt
Ontwikkeling criminaliteit
Ontwikkeling criminaliteit
(percentage ‘veel’)
(percentage afgenomen)
(percentage toegenomen)
Oostvoorne
4%
3%
12%
Rockanje
4%
4%
10%
Brielle
4%
2%
11%
Dorpskernen/buiten
3%
2%
11%
Hellevoetsluis West
8%
4%
10%
Hellevoetsluis Zuid
5%
5%
8%
Hellevoetsluis Noord
3%
2%
7%
Gemeente
5%
3%
10%
Uitleg tabel Rood: negatiever dan het gemeentelijk gemiddelde Grijs: vergelijkbaar met het gemeentelijk gemiddelde Blauw: positiever dan het gemeentelijk gemiddelde
Rapportcijfer veiligheid in de woonbuurt De inwoners is gevraagd om een algemeen rapportcijfer te geven voor de veiligheid in de eigen buurt (Figuur 4.8).
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
49 van 99
Figuur 4.8 – Oordeel veiligheid woonomgeving per gebied (rapportcijfer)
7,6
Voorne aan Zee
7,5 7,6
BT Haringvliet
7,6 7,0
VR Rotterdam-Rijnmond
7,0 7,5
Nederland 2023
2021
7,5
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
De inwoners van Voorne aan Zee beoordelen de veiligheid van de woonomgeving gemiddeld met een rapportcijfer 7,6. Dit is niet significant veranderd ten opzichte van twee jaar geleden, toen het gemiddelde rapportcijfer een 7,5 bedroeg. Ook ligt het rapportcijfer ongeveer even hoog als in het basisteam Haringvliet (7,6). Wel zijn de inwoners van Voorne aan Zee significant positiever over de veiligheid van hun woonomgeving dan de inwoners van de veiligheidsregio RotterdamRijnmond (7,0) en Nederland als geheel (7,5). Figuur 4.9 – Oordeel veiligheid woonomgeving per wijk (rapportcijfer) 10 9 8
7,6
7,7
7,7
7,6
7,9 7,4
7,5
7,9
7 6 5 4 3 2 1
Er zijn twee wijken in Voorne aan Zee waar de inwoners significant positiever zijn over de veiligheid in de buurt dan gemiddeld in de gemeente. Het betreft de wijken Dorpskernen/buiten en Hellevoetsluis Noord (beide rapportcijfer 7,9). In Hellevoetsluis West (7,4) en Hellevoetsluis
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
50 van 99
Zuid (7,5) ligt het rapportcijfer voor de veiligheid in de buurt juist significant lager dan gemiddeld in Voorne aan Zee.
7,6
is het gemiddelde rapportcijfer voor de veiligheid in de buurt. Dit is
significant hoger dan in de veiligheidsregio en het landelijke gemiddelde.
4.2
Veiligheidsbeleving algemeen
Naast de veiligheidsbeleving in de eigen buurt is gevraagd of men zich wel eens onveilig voelt in het algemeen. In Figuur 4.10 en Figuur 4.11 worden deze onveiligheidsgevoelens weergegeven. Figuur 4.10 – Gevoel van onveiligheid in het algemeen
Figuur 4.11 – Onveiligheidsgevoel per gebied (percentage ‘wel eens’ onveilig)
Voorne aan Zee
Weigert 3%
BT Haringvliet Nee 67%
ja 30%
Soms Zelden 10% 19%
Vaak 1%
VR Rotterdam Rijnmond Nederland 2023 2021
30% 28% 30% 26% 40% 38% 35% 33%
0% 10% 20% 30% 40% 50%
Iets minder dan een derde van de inwoners van Voorne aan Zee geeft aan zich in het algemeen wel eens onveilig te voelen (30%). Van dit aandeel inwoners geven de meeste bewoners aan zich soms onveilig te voelen (19%). Een tiende ervaart de algemene gevoelens van onveiligheid zelden en 1 procent voelt zich vaak onveilig in het algemeen. De algemene onveiligheidsgevoelens zijn in Voorne aan Zee niet significant veranderd ten opzichte van 2021. In vergelijking met de veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (40%) en het landelijke gemiddelde (35%) is het aandeel inwoners van Voorne aan Zee dat zich in het algemeen weleens onveilig voelt significant lager. De meeste wijken verschillen niet significant van het gemiddelde van de gemeente Voorne aan Zee wat betreft de algemene onveiligheidsgevoelens van inwoners. Alleen in Hellevoetsluis West voelen de inwoners zich significant vaker onveilig dan gemiddeld in de gemeente (36% tegenover 31%).
4.3
Verwachte kans op slachtofferschap
In deze paragraaf gaan we in op de vraag hoe groot inwoners denken dat de kans is om in de komende twaalf maanden slachtoffer te worden van een delict of voorval (Figuur 4.12).
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
51 van 99
Figuur 4.12 – Kans slachtofferschap ... is (heel) groot
17%
Oplichting via internet
19% 5%
Inbraak in woning
7% 2%
Mishandeling
2023
2%
2021
2%
Zakkenrollerij zonder geweld
2% 1%
Beroving op straat met geweld
2%
0%
5%
10%
15%
20%
De inwoners van Voorne aan Zee denken – van vijf mogelijke vormen van criminaliteit - dat de kans het grootst is dat zij slachtoffer worden van oplichting via internet. Ruim een zesde (17%) schat dit als (heel) waarschijnlijk in. Daarna volgt de kans op inbraak in de woning (5%). Men verwacht het minst vaak slachtoffer te worden van beroving op straat met geweld (1%). In vergelijking met 2021 is het aandeel inwoners dat verwacht dat de kans op slachtofferschap van woninginbraak (heel) groot is, significant gedaald ten opzichte van 2021 (van 7% naar 5%). Voor geen van de andere delicten geldt dat de verwachte kans op slachtofferschap significant is veranderd in vergelijking met twee jaar geleden. In Hellevoetsluis verwachten de inwoners bij alle delicten, met uitzondering van inbraak in woning, significant vaker dan gemiddeld in Voorne aan Zee dat de kans op slachtofferschap (heel) groot is. In Oostvoorne acht men de kans op woninginbraak significant vaker als (heel) waarschijnlijk, terwijl dit in Rockanje het delict mishandeling is. De inwoners van Oostvoorne denken juist significant minder vaak dan gemiddeld in de gemeente dat de kans op oplichting via internet (heel) groot is. Tabel 4.2 – Verwachte kans op slachtofferschap … is (heel) groot per wijk Inbraak in
Mishandeling
Zakkenrollerij
Beroving
woning
Oplichting via internet
Oostvoorne
10%
1%
2%
1%
11%
Rockanje
6%
4%
1%
1%
15%
Brielle
4%
2%
2%
2%
16%
Dorpskernen/buiten
5%
1%
2%
2%
16%
Hellevoetsluis West
7%
5%
4%
3%
22%
Hellevoetsluis Zuid
4%
0%
0%
0%
18%
Hellevoetsluis Noord
4%
1%
1%
1%
15%
Gemeente
5%
2%
2%
1%
17%
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
52 van 99
4.4
Discriminatie
Burgers konden aangeven of zij zich in de afgelopen 12 maanden gediscrimineerd hebben gevoeld. Discriminatie kan in verschillende situaties plaatsvinden, zoals bij het solliciteren, op school of de opleiding, in het openbaar vervoer of op het werk. Figuur 4.13 geeft weer hoe vaak de inwoners van Voorne aan Zee zich in de afgelopen 12 maanden gediscrimineerd hebben gevoeld. Figuur 4.13 – Percentage inwoners dat zich in de afgelopen 12 maanden gediscrimineerd voelt per gebied
Voorne aan Zee
8%
BT Haringvliet
7%
9%
8%
VR Rotterdam Rijnmond
16% 16% 11%
Nederland
11%
2023 2021
0%
5%
10%
15%
20%
25%
In Voorne aan Zee geeft acht procent van de inwoners aan dat zij zich in het afgelopen jaar wel eens gediscrimineerd hebben gevoeld. Dit is ongeveer gelijk aan 2021, toen het om negen procent van de inwoners ging. De inwoners van Voorne aan Zee hebben ongeveer even vaak gevoelens van discriminatie ervaren als de inwoners van het basisteam Haringvliet (7%), maar wel significant minder vaak dan in de veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (16%) en het landelijke gemiddelde (11%). Inwoners van Voorne aan Zee die zich in de afgelopen 12 maanden gediscrimineerd voelden, konden aangeven in welke situatie(s) deze discriminatie plaatsvond. Figuur 4.14 toont per type situatie hoeveel procent van alle inwoners in het afgelopen jaar hier een ervaring met discriminatie heeft gehad. Inwoners konden meer dan één antwoord kiezen. Bij inwoners die zich in het afgelopen jaar gediscrimineerd hebben gevoeld, kwam discriminatie ‘in een andere situatie’ het vaakst voor (3% van alle inwoners), gevolgd door discriminatie op het werk (2%). Discriminatie op straat en in een winkel kwamen allebei ook bij twee procent van de inwoners voor. Discriminatie op school of op de opleiding, in het openbaar vervoer, tijdens het sporten en bij toelating tot een school of de opleiding kwamen in de steekproef van de Veiligheidsmonitor in Voorne aan Zee vrijwel niet voor.
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
53 van 99
Figuur 4.14 – Percentage inwoners dat zich gediscrimineerd heeft gevoeld, per type situatie (meerdere antwoorden mogelijk) ... in een andere situatie
3%
... op het werk
2%
... op straat
2%
... in een winkel
2%
... bij het zoeken naar werk of sollicitatie
1%
... bij het zoeken naar een woning
1%
... tijdens het uitgaan
1%
... op school of opleiding
0%
... in het openbaar vervoer
0%
... tijdens het sporten
0%
... bij toelating tot school of opleiding
0%
0%
2%
4%
6%
8%
10%
Er bestaan tussen de wijken van Voorne aan Zee geen significante verschillen in de mate waarin de inwoners zich in het afgelopen jaar gediscrimineerd hebben gevoeld. Figuur 4.15 – Percentage inwoners dat zich in afgelopen 12 maanden gediscrimineerd voelt per wijk 10%
10% 8%
8%
7%
10% 7%
7%
7% 5%
6% 4% 2% 0%
Aan de inwoners van de gemeente Voorne aan Zee die aangeven dat ze zich in de afgelopen twaalf maanden gediscrimineerd hebben gevoeld, is ook gevraagd wat voor hen de gevolgen waren van deze discriminatie. Figuur 4.16 geeft voor emotionele of psychische problemen, lichamelijke verwondingen of letsel en financiële problemen weer hoeveel van de slachtoffers hier last van had. Bijna vier op de tien inwoners (38%) geven aan gevolgen te hebben ervaren na de discriminatie. Het gaat hierbij met name om emotionele of psychische problemen (34%).
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
54 van 99
Financiële problemen (8%) en lichamelijke verwondingen of letsel (4%) kwamen minder vaak voor. Figuur 4.16 – Percentage inwoners dat gevolgen ervaarde na discriminatie (basis: inwoners die zich in de afgelopen twaalf maanden gediscrimineerd hebben gevoeld) Emotionele, psychische, lichamelijke of financiele problemen als gevolg van discriminatie
38%
Emotionele of psychische problemen als gevolg van discriminatie
34%
Financiele problemen als gevolg van discriminatie
8%
Lichamelijke verwondingen of letsel als gevolg van discriminatie
4%
0%
4.5
5%
10% 15% 20% 25% 30% 35% 40%
Weerbaarheid
Om iets te kunnen zeggen over de persoonlijke weerbaarheid van de inwoners van de gemeente Voorne aan Zee, is op basis van vijf stellingen een schaalscore berekend. Figuur 4.17 geeft weer hoeveel inwoners het eens zijn met de verschillende stellingen, Figuur 4.18 laat de schaalscore voor persoonlijke weerbaarheid zien voor Voorne aan Zee en de referentiegebieden. Figuur 4.17 – Stellingen persoonlijke weerbaarheid Ik ben goed in staat mijn grenzen aan anderen duidelijk te maken
5%
76%
6,5
Voorne aan Zee
Ik ben iemand die zich makkelijk uit lastige situaties redt
5%
6,4
58%
6,4
BT Haringvliet
Ik durf onbekenden aan te spreken op onwenselijk gedrag
24%
6,4
37%
VR Rotterdam Rijnmond
Ik vind het moeilijk om 'nee' te zeggen als anderen vragen iets te doen wat ik liever niet doe Ik ben iemand die zich in het algemeen snel angstig voelt
Figuur 4.18 – Persoonlijke weerbaarheid (schaalscore)
52%
6,3 6,4
21% 6,4
Nederland 69%
100% (helemaal) oneens
11%
2021 50%
0%
50%
6,4
2023 0
2
4
6
8
100%
(helemaal) eens
De inwoners van Voorne aan Zee vinden van de vijf stellingen over weerbaarheid het vaakst van zichzelf dat ze goed in staat zijn om hun grenzen aan anderen duidelijk te maken. Ruim driekwart van de inwoners (76%) is het hier (helemaal) mee eens. Bijna zes op de tien inwoners (58%)
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
55 van 99
10
geven aan dat ze zich makkelijk uit lastige situaties kunnen redden en ruim een derde (37%) durft onbekenden aan te spreken op onwenselijk gedrag. De inwoners van Voorne aan Zee zijn het minst vaak (helemaal) eens met de stelling dat ze zich in het algemeen snel angstig voelen (11%). Voorne aan Zee vertoont op geen van de verschillende stellingen van persoonlijke weerbaarheid een significante verandering ten opzichte van 2021. De schaalscore persoonlijke weerbaarheid voor de gemeente Voorne aan Zee bedraagt een 6,5. Dit is ongeveer gelijk aan 2021 (6,4). De persoonlijke weerbaarheid van de inwoners van Voorne aan Zee is wel significant groter dan in alle referentiegebieden.
76%
van de inwoners van Voorne aan Zee is goed in staat hun
grenzen aan anderen duidelijk te maken. Dit aandeel inwoners ligt significant hoger dan in het basisteam, de veiligheidsregio en Nederland als geheel.
Figuur 4.19 – Persoonlijke weerbaarheid per wijk (schaalscore) 10 8 6,5
6,4
6,5
6,5
6,6
6,3
6,5
6,5
6 4 2 0
Op de schaalscores voor persoonlijke weerbaarheid verschilt geen van de wijken significant van de gemiddelde schaalscore in de gemeente. Wel ligt het aandeel inwoners dat zich makkelijk uit lastige situaties redt in Hellevoetsluis West significant lager dan gemiddeld in de gemeente (52% tegenover 58%). De inwoners van de wijk Rockanje vinden het significant moeilijker dan gemiddeld om ‘nee’ te zeggen als anderen vragen iets te doen wat ze liever niet doen (28% tegenover 21%).
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
56 van 99
Tabel 4.3 – Stellingen persoonlijke weerbaarheid per wijk (percentage (helemaal) mee eens) Ik ben iemand
Ik ben goed in
Ik vind het moeilijk
Ik ben iemand
Ik durf
die zich
staat om mijn
om ‘nee’ te zeggen
die zich in het
onbekenden
makkelijk uit
grenzen aan
als anderen vragen
algemeen snel
aan te spreken
lastige
anderen
iets te doen wat ik
angstig voelt
op onwenselijk
situaties redt
duidelijk te
liever niet doe
gedrag
maken Oostvoorne
57%
72%
20%
10%
33%
Rockanje
62%
79%
28%
10%
39%
Brielle
61%
78%
23%
11%
39%
Dorpskernen/buiten
63%
76%
19%
10%
38%
Hellevoetsluis West
52%
73%
21%
12%
39%
Hellevoetsluis Zuid
56%
77%
17%
10%
36%
Hellevoetsluis Noord
61%
79%
20%
12%
37%
Gemeente
58%
76%
21%
11%
37%
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
57 van 99
Slachtofferschap traditionele criminaliteit
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
58 van 99
5
Slachtofferschap traditionele criminaliteit
Dit hoofdstuk gaat over slachtofferschap van veel voorkomende delicten en voorvallen van traditionele criminaliteit. Dat is afgemeten aan het percentage inwoners van Voorne aan Zee dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van een delict. Het hoofdstuk begint met een totaaloverzicht en daarna komen achtereenvolgens aan de orde slachtofferschap van geweldsdelicten (par. 5.2), vermogensdelicten (par. 5.3) en vernielingen (par. 5.4).
5.1
Slachtofferschap traditionele criminaliteit
Traditionele criminaliteit bestaat uit drie categorieën van slachtofferschap: geweldsdelicten, vermogensdelicten en vandalismedelicten (vernieling). Elk van deze cijfers is berekend op basis van het percentage inwoners dat in de afgelopen 12 maanden persoonlijk slachtoffer is geworden van één of meerdere vormen van criminaliteit. Welke vormen van criminaliteit bij welke categorie horen wordt nader beschreven in de verschillende paragrafen. Figuur 5.1 – Slachtofferschap delicten in de afgelopen twaalf maanden 2023 18%
2021 17%
16%
15%
14% 12% 10% 8%
8%
8% 6%
6%
6%
6%
4%
4% 2% 0%
Vermogensdelicten Geweldsdelicten
Vernielingen
Persoonlijk slachtofferschap totaal
In totaal is ruim een zesde van de inwoners van Voorne aan Zee (17%) in het afgelopen jaar slachtoffer geworden van een of meerdere delicten van traditionele criminaliteit. Dit is ongeveer gelijk aan twee jaar geleden, toen het totale slachtofferschap 15 procent bedroeg. Vermogensdelicten kwamen in Voorne aan Zee het vaakst voor (8%), daarna volgen geweldsdelicten en vernielingen (beide 6%). In Figuur 5.2 wordt het totale slachtofferschap van traditionele criminaliteit in Voorne aan Zee vergeleken met de referentiegebieden. Het totale slachtofferschap van traditionele criminaliteit ligt in Voorne aan Zee (17%) significant hoger dan in het basisteam Haringvliet (15%). Wel zijn de
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
59 van 99
inwoners van Voorne aan Zee minder vaak slachtoffer geworden van traditionele criminaliteit dan in de veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (25%) en Nederland als geheel (20%).
Figuur 5.2 – Slachtofferschap traditionele criminaliteit
Voorne aan Zee
17%
BT Haringvliet
15%
VR Rotterdam-Rijnmond
25%
Nederland
20%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
Er waren in Voorne aan Zee in totaal 35,2 delicten traditionele criminaliteit per 100 inwoners in de twaalf maanden voorafgaand aan het onderzoek. Van deze delicten leidde 21 procent tot een aangifte bij de politie, een significante afname ten opzichte van 2021 (31%). De meldingsbereidheid ligt in Voorne aan Zee bovendien significant lager dan in alle drie de referentiegebieden. Soms melden inwoners delicten die hen zijn overkomen wel bij de politie, maar doen ze hiervan geen aangifte. Er werd bij 27 procent van de delicten een melding gemaakt. Ook de meldingsbereidheid is hiermee in Voorne aan Zee significant afgenomen in vergelijking met 2021 (34%) en ligt lager dan in alle referentiegebieden. In de Veiligheidsmonitor wordt ook gevraagd of slachtoffers van een delict melding of aangifte hebben gedaan bij de politie en wat, in het geval dat ze dit niet hebben gedaan, hiervoor hun reden was. Hier kwam een top 3 uit van redenen om geen melding of aangifte te doen voor de gemeente Voorne aan Zee.
Nr. 1: 30%
Nr. 2: 15%
Nr. 3: 14%
1. Helpt toch niets
2. Geen zaak voor de politie
3. Andere reden
De Veiligheidsmonitor vraagt bovendien naar de gevolgen van delicten voor slachtoffers; ondervindt men emotionele, psychische, lichamelijke of financiële problemen als gevolg van een delict? Bijna een kwart van de slachtoffers van traditionele criminaliteit in Voorne aan Zee (24%) geeft aan dat zij dergelijke gevolgen hebben ervaren. Dit komt overeen met het gemiddelde in het basisteam en Nederland, maar ligt wel significant lager dan in de veiligheidsregio RotterdamRijnmond (32%). Emotionele of psychische problemen kwamen in Voorne aan Zee het vaakst voor (15%) en lichamelijke verwondingen of letsel het minst vaak (5%).
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
60 van 99
Het aandeel inwoners dat emotionele problemen heeft ondervonden na het slachtofferschap van een delict is afgenomen ten opzichte van 2021 (van 23% naar 15%), terwijl lichamelijke verwondingen of letsel juist significant vaker voorkomen dan twee jaar geleden (van 1% naar 5%).
5.2
Slachtofferschap geweldsdelicten
Voor het slachtofferschap van geweldsdelicten is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van mishandeling, bedreiging of seksueel geweld. Dit is weergegeven in Figuur 5.3. In Figuur 5.4 is het totale percentage inwoners van Voorne aan Zee zichtbaar dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van een geweldsdelict. Figuur 5.3 – Slachtofferschap geweldsdelicten
4,4%
bedreiging
seksueel geweld
mishandeling
Figuur 5.4 – Totaal slachtofferschap geweldsdelicten
6%
Voorne aan Zee
4%
3,3% 1,8% 0,7%
2023 2021
1,7% 0,8%
0% 1% 2% 3% 4% 5%
5%
BT Haringvliet
3%
VR Rotterdam Rijnmond
8% 6% 6%
Nederland 2023 2021
5%
0%
2%
4% 6% 8% 10%
Van de verschillende typen geweldsdelicten kwam bedreiging het vaakst voor in de gemeente Voorne aan Zee (4,4%). Voor zowel seksueel geweld (1,8%) als mishandeling (1,7%) geldt dat bijna twee procent van de inwoners hier mee te maken heeft gekregen. Het slachtofferschap van beide typen delicten is significant gestegen ten opzichte van 2021 (resp. van 0,7% naar 1,8% en van 0,8% naar 1,7%). In totaal is zes procent van de inwoners van Voorne aan Zee in het afgelopen jaar slachtoffer geworden van een geweldsdelict. Dit ligt significant hoger dan in 2021, toen het slachtofferschap nog vier procent bedroeg. In Voorne aan Zee zijn ongeveer even veel inwoners slachtoffer geworden van een geweldsdelict als in het basisteam (5%) en Nederland (6%), maar ligt het slachtofferschap wel significant lager dan in de veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (8%). In totaal waren er in Voorne aan Zee 13,1 geweldsdelicten per 100 inwoners in de twaalf maanden voorafgaand aan het onderzoek. Hiervan werd 31 procent gemeld bij de politie. Van de slachtoffers van geweldsdelicten in Voorne aan Zee ondervond 29 procent emotionele, psychische, lichamelijke of financiële problemen als gevolg van het delict.
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
61 van 99
6%
van de inwoners is in het afgelopen jaar slachtoffer geworden van
een geweldsdelict. Dit is significant minder dan in de veiligheidsregio.
Figuur 5.5 – Totaal slachtofferschap geweldsdelicten per wijk 20%
15%
10%
10% 6%
9% 6%
6%
6%
5%
4%
5%
0%
Oostvoorne is de enige wijk waar het totaal slachtofferschap geweldsdelicten significant afwijkt van het gemeentelijke gemiddelde. Het slachtofferschap ligt hier significant hoger, namelijk op 10 procent. Dit komt met name doordat in de steekproef van de Veiligheidsmonitor significant meer inwoners te maken hebben gehad met het delict seksueel geweld. In Hellevoetsluis West kwam bedreiging significant vaker voor dan gemiddeld in de gemeente en seksueel geweld juist significant minder vaak. Tabel 5.1 – Slachtofferschap geweldsdelicten in de afgelopen twaalf maanden Bedreiging
Mishandeling
Seksueel geweld
Oostvoorne
6%
2%
4%
Rockanje
4%
1%
2%
Brielle
3%
2%
2%
Dorpskernen/buiten
3%
1%
1%
Hellevoetsluis West
8%
3%
0%
Hellevoetsluis Zuid
4%
1%
2%
Hellevoetsluis Noord
3%
2%
2%
Gemeente
4%
2%
2%
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
62 van 99
Uitleg tabel Rood: meer dan het gemeentelijk gemiddelde Grijs: vergelijkbaar met het gemeentelijk gemiddelde Blauw: minder dan het gemeentelijk gemiddelde
5.3
Slachtofferschap vermogensdelicten
Voor het slachtofferschap van vermogensdelicten is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van poging tot woninginbraak, fietsendiefstal, diefstal uit/vanaf auto’s, autodiefstal, diefstal ander motorvoertuig, (poging tot) zakkenrollerij/beroving of overige diefstal (Figuur 5.6). Ook is het totale percentage inwoners van Voorne aan Zee dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van een vermogensdelict berekend (Figuur 5.7). Figuur 5.6 – Slachtofferschap vermogensdelicten
Figuur 5.7 – Totaal slachtofferschap vermogensdelicten
2,3% 2,2%
fietsdiefstal
1,7% 2,1%
woninginbraak zakkenrollerij / beroving
8%
1,0% 0,8%
diefstal uit auto
0,5% 0,4%
diefstal vanaf auto
0,5% 0,6%
diefstal ander motorvoertuig
0,1% 0,1%
autodiefstal
0,1% 0,0%
0%
1%
7%
BT Haringvliet
7%
2023 2021
14%
VR Rotterdam Rijnmond
13%
11%
Nederland 9% 2,4% 2,3%
overige diefstal
8%
Voorne aan Zee
2% 3% 4% 5%
2023
0%
5%
10%
15%
2021
Het type vermogensdelict dat het vaakst voorkwam in Voorne aan Zee is fietsdiefstal (2,3%), gevolgd door (poging tot) woninginbraak (1,7%) en zakkenrollerij/beroving (1,0%). Autodiefstal en diefstal ander motorvoertuig (beide 0,1%) komen in Voorne aan Zee het minst vaak voor. Ruim twee procent van de inwoners van de gemeente is slachtoffer geworden van een overige vorm van diefstal (2,4%). Bij geen van de soorten vermogensdelicten is er sprake van een significante ontwikkeling tussen 2021 en 2023.
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
63 van 99
In totaal is acht procent van de inwoners van Voorne aan Zee in het afgelopen jaar slachtoffer geworden een vermogensdelict, ongeveer net zoveel als in 2021 (8%). Het slachtofferschap vermogensdelicten ligt in de gemeente significant lager dan in de veiligheidsregio RotterdamRijnmond (14%) en Nederland als geheel (11%). In totaal waren er in Voorne aan Zee 10,8 vermogensdelicten per 100 inwoners in de twaalf maanden voorafgaand aan het onderzoek. Hiervan werd 34 procent gemeld bij de politie. Onder slachtoffers van vermogensdelicten in Voorne aan Zee ondervond 23 procent emotionele, psychische, lichamelijke of financiële problemen als gevolg van het delict.
8%
van de inwoners is slachtoffer geworden van een vermogensdelict.
Het slachtofferschap ligt hiermee beneden het landelijke gemiddelde.
Figuur 5.8 – Totaal slachtofferschap vermogensdelicten per wijk 15% 12% 10%
10% 8% 7% 6%
5%
6%
6% 4%
0%
De inwoners van Hellevoetsluis Zuid zijn in het afgelopen jaar significant vaker geconfronteerd met een vermogensdelict dan gemiddeld in de gemeente Voorne aan Zee (12% tegenover 8%). Met name de delicten woninginbraak, diefstal uit auto en overige diefstal kwamen vaker voor.
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
64 van 99
In Hellevoetsluis Noord ligt het slachtofferschap vermogensdelicten juist significant lager dan in de gemeente als geheel (4% tegenover 8%). Dit verschil is met name zichtbaar bij het delicttype overige diefstal, dat in Hellevoetsluis Noord vrijwel niet voorkwam. In Oostvoorne kwam diefstal van een ander motorvoertuig significant vaker voor dan gemiddeld in de gemeente, in Hellevoetsluis West is dat autodiefstal. Tabel 5.2 – Slachtofferschap vermogensdelicten in de afgelopen twaalf maanden Woning-
Fiets-
inbraak
diefstal
Zakken-
Diefstal
Diefstal
rollerij/
vanaf
uit auto
beroving
auto
Diefstal
Auto-
Overige
ander
diefstal
diefstal
motorvoertuig
Oostvoorne
2%
2%
1%
1%
0%
1%
0%
1%
Rockanje
3%
2%
0%
0%
0%
0%
0%
2%
Brielle
0%
3%
1%
0%
0%
0%
0%
1%
Dorpskernen/buiten
1%
3%
1%
0%
0%
0%
0%
2%
Hellevoetsluis West
1%
4%
2%
1%
1%
0%
1%
3%
Hellevoetsluis Zuid
3%
2%
1%
1%
1%
0%
0%
5%
Hellevoetsluis Noord
3%
1%
1%
0%
0%
0%
0%
0%
Gemeente
2%
2%
1%
1%
1%
0%
0%
2%
5.4
Slachtofferschap vandalismedelicten
Voor het slachtofferschap van vernielingen is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van vernieling of beschadiging. Figuur 5.9 toont het totale percentage inwoners van Voorne aan Zee dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van vandalismedelicten. Figuur 5.9 – Totaal slachtofferschap vandalismedelicten
6%
Voorne aan Zee
6% 6%
BT Haringvliet
6% 9%
VR Rotterdam-Rijnmond
9% 7%
Nederland 2023
2021
6%
0%
2%
4%
6%
8%
10%
In totaal heeft zes procent van de inwoners van Voorne aan Zee in het afgelopen jaar te maken gekregen met een vandalismedelict. Het slachtofferschap ligt hiermee nagenoeg op hetzelfde niveau als twee jaar daarvoor (6%). Men is in Voorne aan Zee ongeveer even vaak slachtoffer
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
65 van 99
geworden van een vernieling als in het basisteam en Nederland als geheel, maar het slachtofferschap ligt in de gemeente wel significant lager dan in de veiligheidsregio (9%). In totaal waren er in Voorne aan Zee 11,2 vernielingen per 100 inwoners in de twaalf maanden voorafgaand aan het onderzoek. Hiervan werd 17 procent gemeld bij de politie. Onder slachtoffers van vernielingen in Voorne aan Zee ondervond 16 procent emotionele, psychische, lichamelijke of financiële problemen als gevolg van het delict.
6%
van de inwoners is slachtoffer geworden van een vandalismedelict.
Dit is significant minder dan in de veiligheidsregio (9%).
Figuur 5.10 – Totaal slachtofferschap vandalismedelicten per wijk 10%
9%
8% 6%
7%
7%
7%
6%
6% 4%
4%
3%
2% 0%
De meeste wijken verschillen niet van het gemeentelijke gemiddelde wat betreft het slachtofferschap vandalismedelicten. Alleen in Hellevoetsluis Noord is men in het afgelopen jaar significant minder vaak slachtoffer geworden van een vandalismedelict dan gemiddeld in de gemeente (3% tegenover 6%).
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
66 van 99
Slachtofferschap online criminaliteit
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
67 van 99
6
Slachtofferschap online criminaliteit
Dit hoofdstuk gaat over slachtofferschap van online criminaliteit (cybercrime). Dit is afgemeten aan het percentage inwoners van Voorne aan Zee dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van een delict of incident via internet, e-mail of app. Het hoofdstuk begint met een totaaloverzicht en daarna komen achtereenvolgens aan de orde slachtofferschap van online oplichting of fraude (par. 6.2), hacken (par. 6.3) en online bedreiging of intimidatie (par. 6.4).
6.1
Slachtofferschap online criminaliteit
Online criminaliteit bestaat uit drie categorieën van slachtofferschap: online oplichting of fraude, hacken en online bedreiging of intimidatie. Daarnaast is ook de restcategorie andere misdrijven via internet opgenomen in het totaal van online criminaliteit. Elk van deze cijfers is berekend op basis van het percentage inwoners dat in de afgelopen 12 maanden persoonlijk slachtoffer is geworden van één of meerdere vormen van criminaliteit. Welke vormen van online criminaliteit horen bij welke categorie wordt nader beschreven in de verschillende paragrafen. Figuur 6.1 – Slachtofferschap online criminaliteit 2023
2021
20%
18% 16%
15% 11%
11%
10% 7% 5%
5%
2%
2% 1%
1%
0% Online oplichting of fraude
Hacken
Online bedreiding of intimidatie
ander misdrijf via internet
totaal
In totaal is ongeveer een zesde van de inwoners van Voorne aan Zee (16%) in het afgelopen jaar slachtoffer geworden van online criminaliteit. In dit opzicht is er geen sprake van een significante verandering ten opzichte van 2021. Inwoners zijn het vaakst geconfronteerd met online oplichting of fraude (11%), gevolgd foor hacken (5%). Twee procent van de inwoners kreeg te maken met online bedreiging of intimidatie. Het totale slachtofferschap online criminaliteit (16%) ligt in Voorne aan Zee op een vergelijkbaar niveau als in alle drie de referentiegebieden.
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
68 van 99
Onder slachtoffers van online criminaliteit in Voorne aan Zee ondervond 21 procent emotionele, psychische of financiële problemen als gevolg van het delict. Dit een significante toename ten opzichte van 2021, toen het om 13 procent van de slachtoffers van online criminaliteit ging. Emotionele of psychische problemen (18%) komen vaker voor dan financiële problemen (8%). Figuur 6.2 – Slachtofferschap online criminaliteit per gebied
16%
Voorne aan Zee
18% 15%
BT Haringvliet
18%
2023 VR Rotterdam Rijnmond
16%
2021
18% 16%
Nederland
17%
0%
21%
5%
10%
15%
20%
25%
ondervond emotionele, psychische of financiële gevolgen als
gevolg van een delict online criminaliteit. Dit is meer dan in 2021.
De meeste wijken verschillen niet van het gemeentelijke gemiddelde wat betreft het slachtofferschap online criminaliteit. De enige wijk die wel significant afwijkt is Dorpskernen/buiten; de inwoners kregen hier significant minder vaak te maken met online criminaliteit dan gemiddeld in de gemeente (11% tegenover 16%). Figuur 6.3 – Slachtofferschap online criminaliteit per wijk 25% 20%
16%
18%
15%
16%
17%
16%
19% 16%
11%
10% 5% 0%
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
69 van 99
6.2
Slachtofferschap online oplichting of fraude
Voor het slachtofferschap van online oplichting of fraude is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van aankoopfraude, verkoopfraude, fraude betalingsverkeer, illegaal gebruik van persoonsgegevens of phishing. Dit is weergegeven in Figuur 6.4. In Figuur 6.5 is het totale percentage inwoners van Voorne aan Zee zichtbaar dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van online oplichting of fraude. Figuur 6.4 – Slachtofferschap online oplichting of fraude 8,7%
aankoopfraude
verkoopfraude
8,3%
11%
Voorne aan Zee
11%
2,0% 1,3%
fraude betalingsverkeer
1,2%
illegaal gebruik van persoonsgegevens
1,1%
phishing
Figuur 6.5 – Totaal slachtofferschap online oplichting of fraude per gebied
1,3%
10%
BT Haringvliet
11%
2023 2021
VR Rotterdam Rijnmond
10% 11%
0,8% 9%
Nederland
0,8%
10%
2023
0,5%
0% 2% 4% 6% 8% 10%
2021
0%
5%
10%
15%
Ruim een tiende van de inwoners van Voorne aan Zee (11%) is in het afgelopen jaar slachtoffer geworden van online oplichting of fraude. Dit is ongeveer gelijk aan 2021 (11%). De voornaamste vorm van online fraude was aankoopfraude (8,7%), net zoals twee jaar daarvoor. Phishing (0,8%), illegaal gebruik van persoonsgegevens (1,1%) en fraude betalingsverkeer (1,2%) kwamen in mindere mate voor. Twee procent van de inwoners van Voorne aan Zee is slachtoffer geworden van verkoopfraude. Ook de verschillende vormen van online oplichting of fraude komen niet significant vaker of minder vaak voor dan in 2021. Het slachtofferschap online oplichting of fraude ligt in Voorne aan Zee significant hoger dan in het basisteam Haringvliet (10%) en in Nederland als geheel (9%). Met name het delict aankoopfraude komt in Voorne aan Zee vaker voor dan in deze twee gebieden. De gemeente komt wat betreft het slachtofferschap online oplichting of fraude wel overeen met de veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (10%).
8,7%
van de inwoners is slachtoffer geworden van aankoopfraude.
Dit is significant meer dan het gemiddelde van het basisteam en van Nederland.
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
70 van 99
6.3
Hacken
Voor het slachtofferschap van hacken is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker te maken hebben gehad met hacking van een apparaat of een account. Dit is weergegeven in Figuur 6.6. In Figuur 6.7 is het totale percentage inwoners van Voorne aan Zee zichtbaar dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van hacking. Figuur 6.6 – Slachtofferschap hacken
Figuur 6.7 – Totaal slachtofferschap hacken per gebied
4,2%
Voorne aan Zee
5%
BT Haringvliet
6%
VR Rotterdam Rijnmond
5%
Nederland
6%
7%
hacken account 5,5%
2,7%
hacken apparaat
3,2%
2023 2021
7%
7%
7%
2023 0%
2%
4%
6%
2021
0%
5%
10%
15%
Vijf procent van de inwoners van Voorne aan Zee is in het afgelopen jaar slachtoffer geworden van hacken. Het hacken van een account (4,2%) kwam vaker voor dan het hacken van een apparaat (2,7%). Er hebben geen significante ontwikkelingen plaatsgevonden ten opzichte van 2021. Het slachtofferschap hacken ligt in Voorne aan Zee bovendien op ongeveer hetzelfde niveau als in het basisteam Haringvliet, de veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond en Nederland.
5%
van de inwoners van Voorne aan Zee is in het afgelopen jaar
slachtoffer geworden van hacken.
6.4
Online bedreiging of intimidatie
Voor het slachtofferschap van online bedreiging of intimidatie is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van online bedreiging, online pesten, online stalking of shamesexting. Dit is weergegeven in Figuur 6.8. In Figuur 6.9 is het totale percentage inwoners van Voorne aan Zee zichtbaar dat in de twaalf maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van online bedreiging of intimidatie.
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
71 van 99
Figuur 6.8 – Slachtofferschap online bedreiging of intimidatie 0,8%
online bedreiging
2,2%
Voorne aan Zee
0,9%
2,0%
0,8%
online pesten
1,6%
VR Rotterdam Rijnmond
0,7% 0,6% 0,3%
shamesexting
1,9%
BT Haringvliet
0,6%
online stalking
2,8% 2,6% 2,5%
Nederland
2,3%
0,4%
2023 2021
Figuur 6.9 – Totaal slachtofferschap online bedreiging of intimidatie
2023 0%
1%
2%
2021
0%
2%
4%
In de gemeente Voorne aan Zee is in totaal ruim twee procent van de inwoners slachtoffer geworden van online bedreiging of intimidatie (2,2%). Dit verschilt niet significant van twee jaar geleden (2,0%). Online bedreiging en online pesten (beide 0,8%) kwamen het vaakst voor, al bedraagt het slachtofferschap bij beide delicttypen minder dan één procent. Shamesexting kwam in Voorne aan Zee in mindere mate voor (0,3%). De inwoners van Voorne aan Zee zijn ongeveer even vaak slachtoffer geworden van online bedreiging of intimidatie als gemiddeld in Nederland (2,5%). Ook komt de gemeente in dit opzicht overeen met het basisteam Haringvliet (1,9%) en de veiligheidsregio RotterdamRijnmond (2,8%).
2,2%
van de inwoners van Voorne aan Zee is slachtoffer geworden
van online bedreiging of intimidatie.
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
72 van 99
Preventie
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
73 van 99
7
Preventie
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de maatregelen die burgers treffen ter preventie van criminaliteit, voornamelijk in de woonomgeving. Burgers hebben immers ook een eigen verantwoordelijkheid om te voorkomen dat zij slachtoffer worden van criminaliteit. Als het gaat om persoonlijke maatregelen is criminaliteitspreventie onder te verdelen in preventief gedrag (par. 7.1), preventieve maatregelen (par. 7.2) en online preventie (par. 7.3). Het hoofdstuk sluit af met paragraaf 7.4 over buurtpreventie.
7.1
Preventief gedrag
Aan de inwoners is een viertal voorzorgsmaatregelen voorgelegd die betrekking hebben op preventie. Hierbij is gevraagd of zij wilden aangeven welke maatregelen zij hebben genomen (Figuur 7.1). Daarnaast is op basis van het gebruik van deze vier maatregelen een somscore voor preventief gedrag berekend (Figuur 7.2).
De somscore geeft een totaalbeeld van het gebruik van de vier beschreven maatregelen. Daarmee verschilt de score van de eerder toegepaste schaalscores. Voor de somscore geldt: hoe hoger de somscore, des te hoger de mate van preventief gedrag. De minimale waarde van de somscore is 0. De maximale waarde is 4.
Figuur 7.1 – Preventief gedrag (percentage) Neemt altijd waardevolle spullen mee uit auto
6%
78%
Laat 's avonds wanneer niemand thuis is 28% meestal licht branden
50%
Laat waardevolle spullen thuis om diefstal of 25% beroving te voorkomen
44%
Zet indien mogelijk fiets in bewaakte 25% fietsenstalling
50% zelden of nooit
Figuur 7.2 – Preventief gedrag (somscore 0-4)
2,1
Voorne aan Zee
2,0 2,1
BT Haringvliet
2,0
VR Rotterdam Rijnmond
2,0 2,0
35%
0%
50%
altijd of vaak
100%
2,1
Nederland
2,1
2023 2021
0
1
2
3
4
De vorm van preventief gedrag die de inwoners van Voorne aan Zee het vaakst vertonen is het meenemen van waardevolle spullen uit de auto. Bijna acht op de tien inwoners (78%) geven aan dit te doen. De helft van de inwoners laat ’s avonds, wanneer er niemand thuis is, het licht branden. Men geeft het minst vaak aan dat zij indien mogelijk hun fiets in een bewaakte fietsenstalling zetten (35%).
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
74 van 99
Gemiddeld nemen de inwoners van Voorne aan Zee 2,1 voorzorgsmaatregelen met betrekking tot preventie (van maximaal 4 maatregelen). Dit is ongeveer gelijk aan 2021, toen het ging om gemiddeld 2,0 maatregelen. De somscore preventief gedrag van Voorne aan Zee komt overeen met het basisteam en het landelijke gemiddelde (beide 2,1), maar ligt wel significant hoger dan in de veiligheidsregio (2,0). De inwoners van Voorne aan Zee nemen met name vaker waardevolle spullen mee uit de auto en laten vaker ’s avonds het licht branden. Wel zetten relatief weinig inwoners van Voorne aan Zee, in vergelijking met alle referentiegebieden, hun fiets indien mogelijk in een bewaakte fietsenstalling.
35%
van de inwoners van Voorne aan Zee zet de fiets in een bewaakte
fietsenstalling, dit is significant minder dan in alle referentiegebieden.
Figuur 7.3 – Preventief gedrag per wijk (somscore 0-4) 4
3 2,1
2,2
2
2,2
2,0
2,1
2,1
2,0
2,1
1
0
De somscore preventief gedrag wijkt in geen van de wijken significant af van de gemiddelde somscore van de gemeente Voorne aan Zee. Wel laten de inwoners van Oostvoorne (59%) en Rockanje (60%) significant vaker ’s avonds hun licht branden wanneer er niemand thuis is, terwijl de inwoners van Hellevoetsluis Zuid (44%) dat juist significant minder vaak doen. In de wijk Hellevoetsluis Noord neemt men vaker dan gemiddeld waardevolle spullen mee uit de auto (84%), maar besluiten ze minder vaak om waardevolle spullen thuis te laten om zo diefstal of beroving te voorkomen (38%).
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
75 van 99
Tabel 7.1 – Sociaal preventieve maatregelen per wijk (percentage altijd/vaak) Neem waardevolle
Laat ’s avonds
Zet indien mogelijk
spullen mee uit
wanneer niemand
fiets in bewaakte
spullen thuis om
auto
thuis is licht
fietsenstalling
diefstal of beroving te
branden
Laat waardevolle
voorkomen
Oostvoorne
78%
59%
37%
46%
Rockanje
77%
60%
33%
46%
Brielle
75%
47%
34%
43%
Dorpskernen/buiten
76%
49%
41%
41%
Hellevoetsluis West
78%
48%
36%
47%
Hellevoetsluis Zuid
80%
44%
32%
45%
Hellevoetsluis Noord
84%
52%
35%
38%
Gemeente
78%
50%
35%
44%
Uitleg tabel Rood: minder dan het gemeentelijk gemiddelde Grijs: vergelijkbaar met het gemeentelijk gemiddelde Blauw: meer dan het gemeentelijk gemiddelde
7.2
Preventieve maatregelen in en om de woning
Vervolgens is aan de inwoners een lijst met zes voorzieningen voorgelegd die betrekking hebben op het nemen van preventieve maatregelen. Hierbij gaat het vooral om de aanwezigheid van voorzieningen om woning en bezittingen te beschermen (Figuur 7.4). Op basis van deze zes voorzieningen is een somscore voor het aantal beveiligingsmaatregelen in en rondom de woning berekend (Figuur 7.5).
De somscore ‘preventieve maatregelen’ geeft het gemiddelde aantal aanwezige beveiligingsmaatregelen in en rondom woningen per huishouden in de vergelijkingsgebieden weer. De waarde van de somscore is minimaal 0 en maximaal 6.
Hoe veilig is Voorne aan Zee?
76 van 99
Figuur 7.4 – Preventieve maatregelen thuis (percentage aanwezig) Extra veiligheidssloten of grendels op buitendeuren
68% 71%
Buitenverlichting met sensor
1,9
54%
21% 21%
2,0
BT Haringvliet
28%
Luiken of rolluiken voor ramen en/of deuren
Raamsticker of certificaat (PKVW)
1,9
Voorne aan Zee
51%
Camerabewaking
Alarminstallatie in huis