Programmabegroting 2023 v28mrt23

Daarom hechten wij ook waarde aan activering en het invullen van maatschappelijk zinvol werk. b. Stimuleren en begeleiden van werkgevers We denken mee met werkgevers en dragen bij aan het oplossen van knelpunten bij het in dienst nemen van inwoners met een achterstand op de arbeidsmarkt. Wat kost het?

Programma x € 1.000 -Lasten -Baten Saldo

B2023 28.886 -22.391 6.495

B2024 28.767 -22.344 6.423

B2025 28.743 -22.378 6.366

B2024 28.741 -22.378 6.363

Lasten en baten per taakveld In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: Taakveld x € 1.000 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijfsloket en -regelingen 3.4 Economische promotie 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie Saldo

28 maart 2023

Lasten 663 1.433 316 1.211 20.529 2.051 2.683 28.886

Baten 0 -401 -182 -2.217 -19.591 0 0 -22.391

Begroting Voorne aan Zee 2023

B2023 662 1.032 135 -1.006 938 2.051 2.683 6.495

B2024 619 1.032 135 -1.040 938 2.051 2.689 6.423

B2025 618 1.032 118 -1.080 938 2.051 2.689 6.366

B2026 617 1.031 118 -1.080 938 2.051 2.689 6.363

27

Welke investeringen doen we? Op dit moment zijn er geen investeringen gepland. Verrekeningen met reserves Op dit moment zijn er geen beschikkingen over of stortingen in reserves bekend. Beleidsindicatoren Programma P3

Indicator Banen Lopende re-integratievoorzieningen Netto arbeidsparticipatie Vestigingen (van bedrijven)

periode Brielle Hellev. Westv. V.a.Zee 2021 557,9 434,8 472,3 472,2 2020 63,8 200,9 90,2 145,9 2022 73,8 70,7 71,1 71,5 2021 136,1 105,9 147 121,4

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl Toelichting Banen, per 1.000 inwoners van 15-64 jaar Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. Lopende re-integratievoorzieningen Het aantal re-integratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. Netto arbeidsparticipatie Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. Vestigingen (van bedrijven) Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

28

Programma 4 Leven Wat staat er in het programma Leven? Het programma Leven bevat het beleid dat te maken heeft met het samenleven in Voorne aan Zee. Onderwerpen die worden toegelicht zijn zorg, jeugd, onderwijs, gezondheid, cultuur en sport. Wij zien het als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van gemeente, inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers om Voorne aan Zee tot een aantrekkelijk plek te maken om te leven, op te groeien en oud te worden. Wat willen we bereiken? Het hoofddoel van het programma Leven is dat alle inwoners meedoen aan de samenleving en zo gezond, gelukkig en zelfstandig mogelijk zijn. Onze hoofddoelstelling werken wij per beleidsterrein uit aan de hand van zeven subdoelen: ZORG 1. Kinderen en jongeren groeien op in een veilige en stimulerende omgeving. 2. Inwoners die hulp nodig hebben krijgen de juiste ondersteuning. 3. Inwoners zijn betrokken bij elkaar en doen naar vermogen mee. 4. Inwoners hebben een gezonde leefstijl. ONDERWIJS 5.Er is een breed en gevarieerd onderwijsaanbod van goede kwaliteit. CULTUUR EN SPORT 6. We beschikken over gevarieerde culturele en sportieve voorzieningen voor inwoners en bezoekers. ACCOMMODATIES 7. Voorzieningen voor onderwijs, cultuur, sport en recreatie zijn goed onderhouden. Wat gaan we daarvoor doen? Hieronder lichten wij per subdoel toe hoe wij werken aan de realisatie. ZORG 1.

Kinderen en jongeren groeien op in een veilige en stimulerende omgeving. Kinderen en jongeren zijn de toekomst van Voorne aan Zee. Het is daarom belangrijk dat zij opgroeien in een stimulerende en veilige omgeving. Om bij te dragen aan de ontwikkeling van kinderen en jongeren in Voorne aan Zee richten wij ons op de volgende onderwerpen: a. Een veilige en stabiele thuissituatie voor kinderen door goede samenwerking en afstemming tussen alle partijen in het leven van een kind. b. Ontplooiing van talenten en vaardigheden en de focus op vroegtijdige signalering. 28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

29

c. Verbreden van de jeugdparticipatie. Toelichting a. Een veilige en stabiele thuissituatie voor kinderen door goede samenwerking en afstemming tussen alle partijen in het leven van een kind • Kinderen krijgen alle kansen en ouders zijn goed toegerust op het ouderschap. • Bevorderen van tijdige signalering en aanpak van kindermishandeling en huiselijk geweld door middel van een verbeterplan ‘Geweld hoort nergens thuis 2021-2023’. Dit houdt in dat we werken aan drie prioriteiten: - voldoende en juiste expertise in het lokale veld; - de aanpak is in de hele regio in de kern hetzelfde; - sturen op een integrale aanpak. • Inzetten van steunouders, versterken van schoolmaatschappelijk werk, investeren in samenwerking met huisartsen, voorkomen van complexe scheidingen en opzetten van Café Gezien. • Zorgen voor een intensievere ketensamenwerking en afstemming zorg & veiligheid door onder andere te participeren in het overleg tussen Stichting PUSH, bureau HALT, BOA’s en de politie. b. Ontplooiing van talenten en vaardigheden en de focus op vroegtijdige signalering • Vervolg geven aan het programma Kinderogen (verbinding zorg-onderwijs). • Verder stimuleren van de ontwikkeling van Integrale Kindercentra (IKC). • Inlopen van de onderwijsachterstanden die zijn ontstaan door Covid-19 door uitwerking van het plan van aanpak Nationaal Programma Onderwijs (NPO).

• Verminderen van schooluitval en terugdringen van voortijdig schooluitval. • Verbeteren van de aansluiting van jeugdhulpverlening op het onderwijs. • Versterken van het aanbod van voor- en vroegschoolse educatie (VVE). • Inzetten op een gezonde leefstijl door onder andere het Preventie-akkoord, gezondheidsbeleid en het Sportakkoord. c. Verbreden van de jeugdparticipatie. Stichting PUSH organiseert in 2023 twee keer per jaar een jeugdraadbijeenkomst. 2. Inwoners die hulp nodig hebben krijgen de juiste ondersteuning Wie hulp nodig heeft zoekt het in eerste instantie in de eigen sociale omgeving. Kwetsbare Inwoners kunnen rekenen op steun vanuit de gemeente. We richten ons daarbij op het bieden van maatwerk, inzetten op preventie, benutten eigen kracht en zo lang mogelijk voorkomen van zware zorg. Dit doen wij door: a. Laagdrempelige toegang bieden tot zorg en ondersteuning. b. Hulp bij armoede en schulden. c. Woonvormen die zijn aangepast aan kwetsbare inwoners.

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

30

In 2023 voeren we een cliëntervaringsonderzoek uit voor het sociale domein. Dat onderzoek bevat de onderwerpen Wmo, participatiewet en jeugdzorg. Toelichting a. Laagdrempelige toegang bieden tot zorg en ondersteuning Het sociaal gebiedsteam is een laagdrempelige voorziening die inwoners helpt om passende zorg te vinden. Waar nodig kan het sociaal gebiedsteam ook opschalen naar zwaardere zorgtypen. b. Hulp bij armoede en schulden We voorkomen problematische schulden door het vergroten van de vaardigheden van inwoners om hun financiën zelf bij te houden. Inwoners kunnen hulp krijgen bij hun administratie, bij het invullen van formulieren en bij beginnende schulden. We stellen bijzondere bijstand- en minimaregelingen beschikbaar voor mensen met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm. c. Woonvormen die zijn aangepast aan kwetsbare inwoners. We gaan er van uit dat inwoners steeds langer zelfstandig wonen. Daarom stimuleren we deelname aan sociale activiteiten en houden we bij de inrichting van de openbare ruimte rekening met de behoeften van kwetsbare doelgroepen. We bouwen verder aan een dementievriendelijke samenleving door het ondersteunen van initiatieven die zijn gericht op een volwaardige deelname aan de samenleving. 3. Inwoners zijn betrokken bij elkaar en doen naar vermogen mee Voorne aan Zee wil een inclusieve samenleving zijn waar mensen naar elkaar omkijken.

Een samenleving waar we met elkaar inwoners stimuleren om mee te doen, talententen te ontwikkelen en voor elkaar klaar te staan. Hier werken we aan door: • Stimuleren en ondersteunen van vrijwilligerswerk. • Stimuleren en ondersteunen van mantelzorg. Voorne aan Zee verstrekt een financiële vergoeding aan mantelzorgers ter waardering en verbindt mantelzorgers met lotgenoten en zorgpartners. Ook voeren we een communicatiecampagne gericht op bewoners en lokale werkgevers over de mogelijkheden voor ondersteuningsaanbod en positie van mantelzorgers. • Ondersteunen van initiatieven die eenzaamheid verminderen zoals huisbezoeken voor mensen van 75 jaar en ouder, maatjesprojecten en ontmoetingsactiviteiten voor jong en oud. • Aansluiten bij het landelijke initiatief ‘Een tegen eenzaamheid’ o Bevorderen van de participatie van nieuwkomers in de samenleving aan de hand de nieuwe Wet Inburgering die op 1 juli 2022 is ingegaan. o Via het Digitaalhuis en lokaal welzijnswerk geven van laagdrempelige cursussen en trainingen aan inwoners die hulp nodig hebben met taal en digitale vaardigheden en stimuleren van het gebruik van taaltrajecten door werkgevers onder hun werknemers. 4. Inwoners hebben een gezonde leefstijl. Op basis van de nota ‘Gezondheidsbeleid 2021-2024’ werken we volgens de visie van positieve gezondheid.

We zetten in op preventie en bewustwording bij inwoners van een gezonde leefstijl. In 2023 en verdere jaren richten wij ons op:

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

31

• Preventie van roken, overgewicht, en problematisch alcohol- en drugsgebruik onder andere door versterken van de Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG). Met Jongeren op Gezond Gewicht en het Preventieakkoord wordt de relatie gelegd tussen sport en gezondheid. • Stimuleren van bewegen. De jongeren bereiken wij specifiek door middel van voorlichting op scholen en voorlichting aan ouders. • Aandacht voor verslaving en verslavingspreventie rondom de scholen, onder andere gericht op genotsmiddelen en het gebruik van lachgas. • Uitvoering geven aan het preventieakkoord ‘Lekker gezond’ omtrent gezonde voeding. ONDERWIJS 5. Er is een breed en gevarieerd onderwijsaanbod van goede kwaliteit. In samenwerking met verenigingen, Centrum voor Jeugd en Gezin, kinderopvang, bibliotheek, onderwijs en jeugd- en jongerenwerk verbreden wij het aanbod op scholen door: • Verdere ondersteuning van partners in doorgaande leerlijn, Passend Onderwijs, decentrale taalschool. Dit wordt in regionaal verband opgepakt. • Betere aansluiting van jeugdhulpverlening op onderwijs. • Meer aandacht voor preventieve zorg op scholen. In het kader van het Preventieakkoord is in 2022 een voorlichtingscampagne verslavingspreventie voor ouders opgezet op Voorne Putten. CULTUUR EN SPORT 6. We beschikken over gevarieerde culturele en sportieve voorzieningen voor inwoners en bezoekers.

Cultuur • We stellen een nieuwe cultuurnota op voor de gemeente Voorne aan Zee. • We actualiseren in 2023 het evenementenbeleid. • We ondersteunen de museale ontwikkeling. • We onderzoeken mogelijkheden voor restauratie van monumentaal erfgoed en het herbestemmen van monumenten waar mogelijk, met aandacht voor de cultuurhistorische waarde. • Op scholen besteden wij aandacht aan kunst en cultuur. Sport • We stellen een nieuwe sportnota op voor de gemeente Voorne aan Zee, passend binnen het nationaal sportakkoord ‘Sport verenigt Nederland’. • Stimuleren van het intensiever economisch benutten van de sportvoorzieningen door in overleg met de buurtcoach te kijken naar mogelijkheden voor bredere openstelling van sportaccommodaties. ACCOMMODATIES 7.Voorzieningen voor onderwijs, cultuur, sport en recreatie zijn goed onderhouden, en fysiek en financieel bereikbaar.

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

32

Onderwijs In 2023 realiseren wij een nieuw onderwijshuisvestingsplan voor de gemeente Voorne aan Zee. Sport De gemeentelijke sportaccommodaties maken we toekomstbestendig met verduurzamende maatregelen. De verenigingen worden gestimuleerd om verduurzamingsmaatregelen te nemen door voorlichting en subsidies. Wat kost het?

Programma x € 1.000 -Lasten -Baten Saldo

B2023 75.334 -8.409 66.924

B2024 71.345 -7.641 63.704

B2025 70.606 -7.192 63.414

B2024 70.690 -7.192 63.498

Lasten en baten per taakveld In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: Taakveld x € 1.000 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, productie en partic. 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71a Huishoudelijke hulp (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO) 6.71c Dagbesteding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72a Jeugdzorg begeleiding 6.72b Jeugdzorg behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73b Gezinsgericht 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.81a Beschermd wonen (WMO) 6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering 7.1 Volksgezondheid Saldo

28 maart 2023

Lasten 53 5.402 5.592 1.555 10.646 3.082 2.055 760 1.467 6.844 4.799 2.302 5.078 3.570 0 848 5 62 7.858 845 474 7.429 436 147 575 168 3.281 75.334

Baten -137 -261 -2.125 -200 -3.499 -453 -276 0 0 -820 0 -138 -165 0 0 -2 0 -42 0 0 0 0 -113 0 0 0 0 -178 -8.409

B2023 -84 5.140 3.468 1.355 7.148 2.629 1.780 760 1.467 6.024 4.799 2.164 4.913 3.570 0 846 5 -42 62 7.858 845 474 7.316 436 147 575 168 3.103 66.924

Begroting Voorne aan Zee 2023

B2024 -84 4.263 3.460 851 6.824 2.545 1.509 779 1.467 5.962 3.506 2.164 4.913 3.570 0 846 5 -42 62 8.040 845 474 7.359 246 147 575 168 3.249 63.704

B2025 -84 4.203 3.489 846 6.710 2.543 1.512 504 1.425 5.984 3.506 2.164 4.913 3.570 0 846 5 -42 62 8.206 845 474 7.359 246 147 575 168 3.240 63.414

B2026 -84 4.181 3.486 845 6.660 2.535 1.511 514 1.425 5.957 3.506 2.164 4.913 3.570 0 846 5 -42 62 8.393 845 474 7.359 246 147 575 168 3.239 63.498

33

Welke investeringen doen we? Voor de investeringen wordt verwezen naar het investeringsschema in het hoofdstuk financiële positie (par. 4.5). Verrekeningen met reserves Voor verrekeningen met reserves wordt verwezen naar het overzicht Mutaties reserves per programma (par. 4.4.3). Beleidsindicatoren Programma P4

Indicator Achterstand onder jeugd - Kinderen in uitkeringsgezin Achterstand onder jeugd - Werkloze jongeren Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdreclassering Niet-sporters Personen met een bijstandsuitkering Relatief verzuim Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

periode Brielle Hellev. Westv. V.a.Zee 2021 5 6 3 5 2021 1 2 0 2 2022 620 620 630 622 2022 0,7 1,2 0,6 1 2022 7,2 8,9 6 8 2022 0,2 2020 50,8 60,1 51,4 56,1 2021 197,5 328,1 148 258,8 2021 13 14 7 12 2021 2,5 1,6 1,7 1,8

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl Toelichting Achterstand onder jeugd - Kinderen in uitkeringsgezin Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Achterstand onder jeugd - Werkloze jongeren Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV-WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten. Jongeren met jeugdbescherming In percentage van alle jongeren tot 18 jaar, per 1 januari. Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt.

Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan 'onder toezicht gesteld' of ‘onder voogdij geplaatst’. Jongeren met jeugdhulp In percentage van alle jongeren tot 18 jaar, per 1 januari. Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014), en in natura door de zorgaanbieder is geleverd. PGB gefinancierde hulp en zorg valt hier dus buiten. Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders.

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

34

Zorg in Natura wordt direct vergoed aan de zorgverlener zonder tussenkomst van de zorggebruiker. In het kader van de jeugdzorg betekent dit dat de hulp rechtstreeks door de gemeente wordt vergoed. Persoonsgebonden budget (PGB)is een geldbedrag waarmee de zorggebruiker zelf zorg, begeleiding, hulp, hulpmiddelen of voorzieningen in kan kopen. Deze wordt verstrekt via de Sociale verzekeringsbank (SVB) maar is ook afkomstig van de gemeente. Jongeren met jeugdreclassering In percentage van alle jongeren in de leeftijd van 12 tot 23 jaar, per 1 januari. Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie of leerplichtambtenaar in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder de overtreding of het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 22 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de kinderrechter of de officier van Justitie.

Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart. Niet-sporters Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. Personen met een bijstandsuitkering Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. Relatief verzuim Het relatieve aantal leer- of kwalificatieplichtige jongeren zonder vrijstelling dat langer dan 4 opeenvolgende weken niet ingeschreven was op school. De periodeaanduiding '2021' staat voor schooljaar '2020/2021'. Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) Vsv-ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten. Een startkwalificatie is een havo- of vwo-diploma of minimaal een mbo-2 diploma. Het vsv-percentage staat voor het aantal vsv’ers als percentage van het aantal onderwijsdeelnemers die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan. De periodeaanduiding '2021' staat voor schooljaar '2020/2021'.

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

35

Programma 5 Middelen Wat staat er in het programma Middelen? Het programma Middelen beschrijft het beheer van het gemeentelijk vastgoed en waar de inkomsten van de gemeente Voorne aan Zee vandaan komen en op welke manier dit geld wordt ingezet voor de inwoners. De belastingen en overige heffingen (bijvoorbeeld de afvalstoffenheffing) zijn ook onderdeel van dit programma. Wat willen we bereiken? Het hoofddoel van het programma middelen is een financieel gezonde gemeente Voorne aan Zee, nu en in de toekomst. Onze hoofddoelstelling werken wij uit aan de hand van een drietal subdoelen: 1. Een goede kwaliteit en instandhouding van het gemeentelijk vastgoed. 2. Een realistische en structureel sluitende begroting. 3. Stabiele lasten voor de inwoners van Voorne aan Zee. Hieronder lichten wij per subdoel toe hoe wij werken aan de realisatie. Wat gaan we daarvoor doen? 1. Een goede kwaliteit en instandhouding van het gemeentelijk vastgoed Een goede kwaliteit en instandhouding van het gemeentelijk vastgoed bereiken wij door: • Uitvoering te geven aan het klein onderhoud en reparatie van het gemeentelijk vastgoed zoals scholen, sportcomplexen, monumenten, woningen en gemeentehuizen/stadskantoren. • Uitvoering te geven aan het planmatig onderhoud en de onderhoudsabonnementen van het gemeentelijk vastgoed op basis van inspecties en vastgestelde meerjarenonderhoudsplannen en kwaliteiten.

Bij het planmatig onderhoud houden we rekening met de wettelijke verplichtingen voor verduurzaming. 2. Een realistische en structureel sluitende begroting De gemeente staat de komende jaren voor een aantal opgaven met grote financiële consequenties. Te denken valt aan de energietransitie, de woningbouwopgave en investeringen in de bereikbaarheid van Voorne aan Zee. Tegenover deze uitgaven moeten ook op lange termijn voldoende inkomsten staan. Dit evenwicht tussen inkomsten en uitgaven voorkomt dat er een (te) groot beroep gedaan moet worden op de gemeentelijke reserves. Op langere termijn is dat niet houdbaar. Een realistische en sluitende begroting bereiken wij door: • Steeds te beoordelen of de inschatting van de kosten realistisch is. • Bij elke investering en uitgave te beoordelen hoe deze financieel gedragen kan worden. • De algemene reserve niet te laten dalen beneden de gebruikelijke normen en financiële criteria. • Jaarlijks de risico’s te inventariseren en indien nodig beheersmaatregelen te treffen. • Goede en juiste monitoring van de financiën op basis waarvan tot een verantwoorde, heldere en eenduidige sturing kan worden gekomen. • Vereenvoudiging van financiële stukken waardoor een grotere transparantie ontstaat met een grotere toegankelijkheid.

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

36

• Jaarlijkse beoordeling van bestaande budgetten op nut en noodzaak. 3. Stabiele lasten voor de inwoners van Voorne aan Zee In Voorne aan Zee willen wij dat de inwoners niet jaarlijks voor verrassingen komen te staan voor wat betreft de belastingen en heffingen van de gemeente. Daarom willen wij de lastendruk zo stabiel mogelijk laten. Dat wil niet zeggen dat de lasten niet stijgen, maar wel dat dit op een voorspelbare wijze gebeurt. Wij doen dit door: • De gemeentelijke belastingen en heffingen jaarlijks te verhogen met -als de financiële situatie van de gemeente dat toelaat- alleen het inflatiepercentage. • De ontwikkeling van de woonlasten (rioolheffing, afvalstoffenheffing en ozb) in samenhang te bekijken. • Alleen als de uitvoering van essentiële gemeentelijke taken in gevaar komt een verdere aanpassing van de OZB bespreekbaar maken.

Wat kost het?

Programma x € 1.000 -Lasten -Baten

B2023 B2024 B2025 B2024 27.401 12.676 13.977 11.460 -169.603 -148.506 -147.465 -138.997 Saldo -142.202 -135.830 -133.488 -127.536

Lasten en baten per taakveld In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: Taakveld x € 1.000 0.10 Mutaties reserves 0.3 Beheer overige gebouwen/gronden 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.63 Parkeerbelasting 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering 0.7 Algemene uitkering en overige uitk. GF 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VPB) Saldo

Lasten Baten B2023 B2024 B2025 B2026 20.978 -28.173 -7.195 -2.585 107 -1.631 881 -503 378 296 298 296 5 -1.403 -1.398 -825 -580 -653 265 -11.327 -11.061 -11.201 -11.287 -11.287 28 -3.081 -3.053 -3.095 -3.121 -3.121 -628 -628 -628 -628 -628 481 -612 -131 -111 -100 -90 172 172 86 86 86 -124.049 -124.049 -123.037 -123.496 -115.742 4.758 0 4.758 5.265 5.229 5.229 5 0 5 5 5 5 27.401 -169.603 -142.202 -135.830 -133.488 -127.536

Welke investeringen doen we? Voor de investeringen wordt verwezen naar het investeringsschema in het hoofdstuk financiële positie. Verrekeningen met reserves Voor verrekeningen met reserves wordt verwezen naar het overzicht Mutaties reserves per programma (par. 4.4.3).

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

37

Beleidsindicatoren Programma P5

Indicator Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden Gemiddelde WOZ-waarde

periode Brielle 2022 2022 2019 2020 2021 2022

868 868 237 258 277 306

Hellev. Westv. V.a.Zee 779 993 844 779 1108 868 213 334 244 230 363 265 245 393 284 271 430 313

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl Toelichting Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten. Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. Gemiddelde WOZ-waarde x €1.000 De WOZ-waarde van alle woningen. Alle verblijfsobjecten in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) met minimaal een woonfunctie en eventueel één of meer andere gebruiksfuncties worden als woning aangemerkt.

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

38

3. Paragrafen De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting voor een aantal specifieke onderwerpen. Dit hoofdstuk werkt de volgende paragrafen uit: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

39

§ Lokale heffingen Inleiding Per 1-1-2023 zijn de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne als gevolg van een gemeentelijke herindeling samengevoegd tot de nieuwe gemeente Voorne aan zee. Om bijtijds de overeenkomsten en verschillen inzichtelijk te krijgen op het gebied van de lokale heffingen voor Voorne aan Zee werd 2022 een gezamenlijke werkgroep Belastingen ingesteld. Deze werkgroep heeft in december 2022 de notitie ‘Harmonisatie belastingen’ aangeboden aan het college en de gemeenteraad. In de notitie staan aangegeven welke stappen ondernomen moeten worden om te komen tot een voor Voorne aan Zee geharmoniseerde verordening voor de verschillende belastingen/heffingen. Het gegeven te gaan fuseren is een vrij unieke. Net zo uniek is het feit dat deze paragraaf niet voorafgaand aan het begrotingsjaar wordt aangeboden. Deze paragraaf sluit om die reden aan bij de deels al door de voormalige gemeenteraden vastgestelde verordeningen op het gebied van belastingen/heffingen. De gemeenteraad van Voorne aan Zee heeft in februari 2023 de geharmoniseerde verordening onroerendezaakbelasting 2023 vastgesteld. Omdat niet alle belastingen/heffingen zijn geharmoniseerd wordt er voor bepaalde belastingen/heffingen onderscheid gemaakt tussen de voormalige gemeenten waarvoor deze nog van toepassing zijn.

Algemeen Ingevolge artikel 9 van het BBV wordt in de begroting een afzonderlijke paragraaf gewijd aan de lokale heffingen. Artikel 10 van het besluit bepaalt dat in deze paragraaf tenminste aandacht moet zijn voor: • de geraamde inkomsten; • het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; • een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen; waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekening en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; • een aanduiding van de lokale lastendruk; • een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. Bij lokale lasten gaat het om inkomsten, verkregen op grond van publiekrechtelijke regels, voornamelijk belastingen, heffingen en retributies. Het onderscheid hiertussen wordt hieronder geschetst. De totale opbrengsten voor het jaar 2023 uit deze lokale heffingen/belastingen/retributies wordt hieronder weergegeven.

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

40

Opbrengst per belastingsoort x € 1.000 OZB woningen OZB niet-woningen Afvalstoffenheffing Reiningsrecht Rioolheffing Hondenbelasting Parkeerbelasting Forensenbelasting Toeristenbelasting Precariobelasting Begraafplaatsrecht Marktgelden Havengelden Retributie Leges Reclamebelasting BIZ (Bedrijveninvesteringszone)

Geharmoniseerd Totaal 2022 Totaal 2023 11.327 9.974 Ja 3.081 2.750 Ja 10.901 10.342 Nee 67 61 Nee 7.647 7.312 Nee 489 470 Deels 618 590 Nee 3 Nee 2.200 2.065 Nee 47 47 Nee 641 611 Nee 122 116 Nee 37 33 Nee 4 4 Nee 2.954 2.404 Ja 73 73 Nee 50 50 Nee 40.258 36.905 Totaal

De geraamde opbrengsten zijn in de begroting 2023 verhoogd met het inflatiepercentage van 4,9%. Met deze verhoging wordt de algemene prijsontwikkeling gevolgd. Dit is noodzakelijk om de inkomsten van de gemeente op dit onderdeel op peil te houden en structurele onevenwichtigheid van inkomsten ten opzichte van de uitgaven te voorkomen. Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Belastingen Onroerende-zaakbelastingen (OZB) De aanslag OZB wordt voor het belastingjaar 2023 gebaseerd op OZB-tarieven voor 2023 en de WOZ-waarde naar waardepeildatum 1 januari 2022. Daarbij is rekening gehouden met de al in de meerjarenraming van de voormalige gemeenten opgenomen ontwikkeling van de opbrengst en de indexatie. Het uitgangspunt voor de geraamde netto OZB-opbrengst 2023 ziet er als volgt uit: Indexering van de geraamde opbrengst 2022 met 4,9% De opgetelde geraamde opbrengsten van de voormalige gemeenten Verwachte areaaluitbreiding 2023 Bij de berekening van de OZB-tarieven voor 2023 wordt rekening gehouden met bovenstaande uitgangspunten en met de meest recente gegevens omtrent de verwachte waardeontwikkeling.

De voorlopige waardeontwikkeling gaat uit van een waardestijging van 15,47% in de voormalige gemeente Brielle, 17,44% in de voormalige gemeente Hellevoetsluis en 16,44% in de voormalige gemeente Westvoorne voor de woningen en een waardestijging van 0,90% (Brielle), 1,00% (Hellevoetsluis) en 0,90% (Westvoorne) voor de niet-woningen. Toeristenbelasting De opbrengsten voor de toeristenbelasting (Land en water) zijn met het inflatiepercentage van 4,9% verhoogd. Toeristenbelasting is voor het jaar 2023 niet geharmoniseerd.

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

41

Hondenbelasting De hondenbelasting is voor het jaar 2023 deels geharmoniseerd. De opbrengst is met 4,9% verhoogd. De voormalige gemeente Westvoorne heeft besloten het voorstel tot harmonisatie niet vast te stellen waardoor de uitgangspunten voor het begrotingsjaar 2022 en het daaruit voortvloeiende tarief 2022 nog steeds van toepassing zijn. Forensenbelasting (alleen in voormalige gemeente Brielle) Deze belasting wordt geheven van personen die niet in de gemeente wonen maar wel een gemeubileerde woning (voor meer dan 90 dagen per jaar) ter beschikking houden. Kort gezegd wordt met deze belasting de “tweede woningbezitter” belast. De heffing betreft een vast bedrag per woning afhankelijk van de waarde van die woning. Precariobelasting Alle drie de voormalige gemeenten heffen op grond van een verordening precariobelasting, voor het hebben van voorwerpen onder, op of boven gemeentegrond. De heffing is in de 3 gemeenten zeer uiteenlopend van aard. Brielle kent een uitgebreide tarieventabel, Westvoorne een bescheiden tarieventabel met name gericht op bouwwerkzaamheden, steigers e.d. maar niet op terrassen, terwijl Hellevoetsluis alleen precario berekend op terrassen. In 2023 en mogelijk in 2024 zal gewerkt worden aan een geharmoniseerde verordening.

De opbrengst uit precario is in de begroting 2023 geïndexeerd met 4,9% en zal op de in de voormalige gemeente gebruikelijke wijze worden geheven. Parkeerbelasting (alleen in voormalige gemeente Westvoorne) Parkeerbelasting wordt momenteel alleen in de voormalige gemeente Westvoorne geheven voor het daadwerkelijke parkeren op daarvoor aangewezen plaatsen en voor een vergunning om te parkeren op daarvoor aangewezen plaatsen. De opbrengst parkeerbelasting is geïndexeerd met 4,9%. Heffingen/retributies In de paragraaf lokale heffingen moet een overzicht van baten en lasten worden opgenomen voor de heffingen waarbij sprake is van het verhalen van kosten. In dit hoofdstuk worden de diverse heffingen kort behandeld en wordt per heffing via een vast format i nzicht gegeven in de kosten die (vanuit de diverse taakvelden) aan de heffing worden toegerekend. De gehanteerde tariefstelling en geraamde baten. Met uitzondering van de legesverordening geldt dat de 3 voormalige gemeenten geen geharmoniseerde verordeningen hebben vastgesteld waardoor de uitgangspunten van die gemeenten nog van toepassing zijn. Onafhankelijk van de aard en samenstelling van de overhead kan deze worden toegerekend aan de directe kosten van de taakvelden. Deze toerekening vindt voor heffingen extracomptabel plaats.

Afvalstoffenheffing Elke gemeente is wettelijk verplicht om haar zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater na te komen. Hoe de gemeente op korte en lange termijn invulling geeft aan de gemeentelijke zorgplichten is vastgelegd in een gemeentelijk afvalbeleidsplan. Het uitgangspunt is dat de kosten voortkomend uit de zorgplicht voor maximaal 100% worden gedekt uit de afvalstoffenheffing. Omdat de afvalstoffenheffing niet is geharmoniseerd gelden de uitgangspunten zoals opgenomen in de meerjarenraming van de voormalige gemeenten. De tarieven 2022 zijn voor het jaar 2023 geïndexeerd (m.u.v. de voormalige gemeente Westvoorne).

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

42

Brielle (bedragen x € 1.000) Directe lasten taakveld Toegerekende lasten: -BTW/overhead/overige toerekeningen Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid 2023 in % Hellevoetsluis (bedragen x € 1.000) Directe lasten taakveld Toegerekende lasten: -BTW/overhead/overige toerekeningen Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid 2023 in % Westvoorne (bedragen x € 1.000) Directe lasten taakveld Toegerekende lasten: -BTW/overhead/overige toerekeningen Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid 2023 in %

2.738 561 3.299 2.836 86%

5.930 1.607 7.537 6.746 90%

2.534 630 3.164 2.739 87%

Rioolheffing Elke gemeente is wettelijk verplicht om haar zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater na te komen. Hoe de gemeente op korte en lange termijn invulling geeft aan de gemeentelijke zorgplichten is vastgelegd in de gemeentelijke riolerings-/watertakenplannen. Het uitgangspunt is dat de kosten voortkomend uit de zorgplicht voor maximaal 100% worden gedekt uit de rioolheffing. Omdat de rioolheffing niet is geharmoniseerd gelden de uitgangspunten zoals opgenomen in de meerjarenraming van de voormalige gemeenten. De rioolheffing is een zogenaamde bestemmingsbelasting waarbij de tarieven en de berekening daarvan herleidt moeten kunnen worden naar de gemeentelijke begroting. Op dit moment gaan de 3 gemeenten verschillend om met de heffing en verschilt ook de hoogte van de heffing. Omdat de tarieven rioolheffing zijn gebaseerd op de meerjarenraming van de voormalige gemeente is er een verschil in toerekening van kosten op te merken.

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

43

Brielle (bedragen x € 1.000) Directe lasten taakveld Toegerekende lasten: -BTW/overhead/overige toerekeningen Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid 2023 in % Hellevoetsluis (bedragen x € 1.000) Directe lasten taakveld Toegerekende lasten: -BTW/overhead/overige toerekeningen Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid 2023 in % Westvoorne (bedragen x € 1.000) Directe lasten taakveld Toegerekende lasten: -BTW/overhead/overige toerekeningen Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid 2023 in %

2.174 77 2.251 2.238 99%

3.261 214 3.475 3.132 90%

3.232 314 3.546 3.465 98%

Lijkbezorgingsrechten Onder deze naam worden rechten geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor door of vanwege de gemeente verleende diensten in verband met de begraafplaats. De verordeningen van de voormalige gemeenten zijn nog van toepassing op dit recht. Er heeft wel een indexatie plaatsgevonden van 4,9%. Marktgelden Voor het hebben van een standplaats op de als marktterrein aangewezen openbare wegen of gedeelten daarvan wordt een recht geheven onder de naam “marktgeld”. De verordeningen van de voormalige gemeenten zijn nog van toepassing op dit recht. Er heeft wel een indexatie plaatsgevonden van 4,9%. Marktgeld werd en wordt in alle 3 de voormalige gemeenten geheven. Havengeld Dit betreft de middelen die worden geheven omdat schepen gebruik maken van bijvoorbeeld de haven en overige faciliteiten die hen ter beschikking staan bij het aanmeren op specifieke locaties. De gemeenten Brielle en Hellevoetsluis hebben beiden een verordening die toeziet op de heffing van ‘havengeld’. Het havengeld is geïndexeerd met 4,9% Retributies Voor het gebruik overeenkomstig de bestemming van voor de openbare dienst bestemde gemeentebezittingen of van voor de openbare dienst bestemde werken of inrichtingen die bij de gemeente in beheer of onderhoud zijn; of het genot van door de gemeente verstrekte diensten, 28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

44

tenzij deze bedrijfsmatig worden verstrekt of bestaan in het tijdelijk ter beschikking van particulieren stellen van gemeentepersoneel worden rechten geheven onder de naam “retributie”. Alleen de voormalige gemeente Brielle heeft een verordening die toeziet op dit onderwerp. De inkomsten uit retributies zijn geïndexeerd met 4,9% Reinigingsrechten In de voormalige gemeente Westvoorne wordt er op basis van de daarvoor geldende verordening reinigingsrechten geheven. Voor het inzamelen van bedrijfsafval is geen wettelijke plicht aanwezig. De gemeente heeft wel een wettelijke plicht bij hun percelen huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen. In dit geval heft zoals aangegeven alleen de gemeente Westvoorne reinigingsrechten. Het uitbreiden van deze heffing over de gehele gemeente V oorne aan Zee ligt niet voor de hand. Ondernemers in deze gemeenten maken al gebruik van alternatieven. Om de ondernemers die gebruik maken van deze dienst in Westvoorne de tijd en mogelijkheid te bieden een alternatief te organiseren wordt voorgesteld de beëindiging met ingang van het jaar 2024 plaats te laten vinden. De reinigingsheffing is vanuit generiek indexatieperspectief geïndexeerd met 4,9%. Reclamebelasting De reclamebelasting is van toepassing in de binnenstad van Brielle, in het gedeelte dat is gelegen binnen de stadswallen (de vesting).

Binnen dit gebied wordt een belasting geheven ter zake van openbare aankondigingen zichtbaar vanaf de openbare weg. De inkomsten worden beschikbaar gesteld aan de Brielse Belangenvereniging voor Handel en Nijverheid. Het doel van de vereniging is de binnenstad van Brielle economisch te versterken en meer bezoekers naar de binnenstad te trekken, zodat alle ondernemers hiervan profiteren. BIZ Seggelant Vierpolders Voor het bedrijfsterrein Seggelant is een Bedrijven InvesteringsZone (BIZ) aanwezig. Middels deze BIZ wordt binnen dat gebied een extra OZB-heffing geheven die vervolgens aan de BIZstichting ter beschikking wordt gesteld voor vooraf vastomlijnde doeleinden. In samenwerking met belanghebbenden zijn uitvoeringsplannen uitgewerkt en is de BIZ Seggelant op 1 januari 2022 van start gegaan. Voormalige gemeente Brielle int, middels de SVHW, vanaf die datum de BIZ-bijdrage bij ondernemers en keert deze uit aan de BIZ-stichting van de Ondernemersvereniging Seggelant. Het betreft een jaarlijks bedrag van € 50.000 aan uitgaven en inkomsten voor een periode van 5 jaar (m.i.v. 2022) met een mogelijkheid tot verlenging. Leges Onder de naam leges worden rechten geheven ter zake van het genot van door de gemeente verstrekte diensten. Wettelijk uitgangspunt is maximaal 100% kostendekkendheid.

De 3 voormalige gemeenten Brielle, Hellevoetluis en Westvoorne hebben gelijkluidende verordeningen vastgesteld voor het jaar 2023. De legesinkomsten zijn verhoogd met het inflatiepercentage van 4,9%.

Voorne aan Zee (bedragen x € 1.000) Directe lasten burgerzaken Toegerekende lasten: -overhead Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid 2023 in %

28 maart 2023

1.530 1.048 2.578 905 35%

Begroting Voorne aan Zee 2023

45

Woonlasten (lokale lastendruk) Onder de gemeentelijke woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een huishouden in een bepaalde gemeente betaalt aan OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Hierbij is van belang te melden dat met betrekking tot de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor de voormalige gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne afzonderlijke verordeningen van toepassing zijn. Voor de gemeente Westvoorne geldt dat de tarieven 2022 voor afvalstoffenheffing en rioolheffing nog van toepassing zijn in verband met het besluit van de gemeenteraad deze verordeningen voor 2023 niet vast te stellen. Om de ontwikkeling van de woonlasten in beeld te brengen is uitgegaan van een gezin van vier personen, in het bezit van een eigen woning gerekend met een gemiddelde WOZ-waarde per (voormalige) gemeente. De woning is aangesloten op het riool. In de vergelijkingen tussen 2023 en 2022 is rekening gehouden met de stijging van de WOZ-waarde van de afzonderlijke gemeente op basis van de door het SVHW opgeleverde waarderingsgegevens in september 2022.

Woonlasten Verwachte gemiddelde woningwaarde

Brielle € 341.123

Hellevoetsluis € 345.274

Westvoorne € 452.631

OZB tarief 2022 OZB tarief 2023 Voorne aan Zee

0,0987% 0,0912%

0,0903% 0,0912%

0,0930% 0,0912%

€ 292 € 231 € 293 € 816

€ 265 € 160 € 334 € 759

€ 362 € 288 € 366 € 1.016

€ 311 € 242 € 307 € 860

€ 315 € 168 € 350 € 833

€ 413 € 288 € 366 € 1.067

5,47%

9,67%

5,05%

Woonlasten 2022: OZB Rioolheffing Afvalstoffenheffing Woonlasten 2023: OZB Rioolheffing Afvalstoffenheffing

Stijgingspercentage woonlasten

Kwijtschelding Kwijtschelding van een gemeentelijke belasting kan worden verleend indien de belastingplichtige niet in staat is anders dan met buitengewoon bezwaar de aanslag geheel of gedeeltelijk te betalen. Van buitengewoon bezwaar is in het algemeen sprake indien de middelen om een aanslag te betalen ontbreken en ook niet binnen afzienbare tijd kunnen worden verwacht. Teneinde de rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor elke burger te waarborgen is er een landelijk geldend kwijtscheldingsbeleid ontwikkeld en vastgelegd in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. Artikel 255 van de Gemeentewet bepaald vervolgens dat - voor wat betreft het verlenen van kwijtschelding – de gemeenten de rijksregeling dienen te volgen, zoals deze in de genoemde uitvoeringsregeling is vastgelegd. De kwijtscheldingsmogelijkheden zijn vastgelegd in de Verordeningen kwijtschelding 2023.

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

46

§ Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen, gedefinieerd als ‘het vermogen van de gemeente om niet structurele financiële risico’s op te kunnen vangen teneinde de gemeentelijke taken te kunnen blijven voortzetten’, bestaat uit de relatie tussen weerstandscapaciteit (de middelen waarover de gemeente beschikt/kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken) en risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de gemeente. Het benodigde Weerstandsvermogen De bepaling van het maximaal benodigde weerstandsvermogen is gebaseerd op het model van Van Unen en Teerlink. Voordeel van deze benadering is dat: • het gebruik van zware ingewikkelde rekenmodellen wordt voorkomen; • maatwerk mogelijk is; • gewerkt wordt met algemeen aanvaardbare en overzichtelijke criteria; • sprake is van een hoge mate van gebruiksvriendelijkheid en transparantie voor het bestuur (raad en college). Bovendien is het model gecheckt op realiteitsgehalte en is het flexibel. Het kan zonder veel moeite aangepast worden aan gewijzigde omstandigheden in bestuur, organisatie en lokale samenleving. De bepaling van het risico Uitgegaan wordt van 4 categorieën risico’s die zich in de praktijk kunnen voordoen.

Alle risico’s die zich in de praktijk voor kunnen doen, vallen in één van de categorieën. Het gaat dan om: 1. Lasten van de Gewone Dienst; 2. Baten van de Gewone Dienst; 3. Grondexploitatie; 4. Balans. Voor elke categorie wordt een genormeerd benodigd weerstandsvermogen bepaald. Tezamen vormen die het totaal berekende benodigde maximale weerstandsvermogen. Ad 1. Lasten Gewone Dienst Hier doen zich de meeste risico’s voor. Een normatief bepaalde buffer wordt gebaseerd op de uitkomst van op voor de gemeente relevante criteria (= risicoprofiel gemeente). Gescoord wordt op een 4-puntsschaal (1=laag risico, 4=hoog risico). Voor de eenvoud en inzichtelijkheid is gekozen voor slechts 4 gradaties. Voor de weging worden de volgende criteria gehanteerd: • • • • • • •

Beheer- of groeigemeente; Sociale structuur; Centrumfunctie; Bedrijfsvoering; Verbonden partijen; Kwaliteit ambtelijk en bestuurlijk management; Beheer kapitaalgoederen.

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

47

In het onderstaand overzicht zijn de scores van de gemeente Voorne aan Zee weergegeven. Uiteraard is bij de toekenning van de scores sprake van een zekere subjectiviteit. Normale voorzichtigheid is betracht en aangesloten is zoveel mogelijk bij het gematigd risicoprofiel dat de gemeente Voorne aan Zee kent. Tabel risicoprofiel gemeente Voorne aan Zee Score

1

2

3

Beheer- of groeigemeente

X

Sociale structuur

X

Centrumfunctie

4

X

Demografische structuur

X

Bedrijfsvoering

X

Verbonden partijen

X

Kwaliteit ambtelijk en bestuurlijk management

X

Beheer kapitaalgoederen

X

Totaal

0

4

4

0

Gewicht

1x

2x

3x

4x

Eindtotaal

0

8

12

0

De totaal score bedraagt 20 punten. De volgende stap is de scores te koppelen aan een bijbehorend percentage van de lasten van de gewone dienst waardoor in feite de risico’s uitgedrukt worden in een percentage van deze lasten. Uitgegaan wordt van de volgende indeling: • • • •

8 t/m 13 punten 8% 14 t/m 20 punten 10% 21 t/m 26 punten 12% 27 t/m 32 punten 14%

Bij de uitkomst van 20 punten komt dit neer op een te vormen deelbuffer van 10% van de lasten van de gewone dienst. Gekoppeld aan de cijfers van de primitieve begroting 2023 betekent dit voor de gemeente Voorne aan Zee een bedrag van € 26,3 miljoen. Ad 2. Baten van de Gewone Dienst Voor dit onderdeel wordt een deelbuffer aangehouden van 10% van de omvang van de Algemene Uitkering. Daarbij wordt verondersteld dat daarmee ook alle overige inkomsten en mutaties zijn ondervangen. De ervaring leert in ieder geval dat de meeste en meest omvangrijke mutaties plaatsvinden binnen de Algemene Uitkering. De geraamde opbrengsten bedragen ruim 49% van de totale gemeentelijke dekkingsmiddelen en zijn gevoelig voor conjuncturele ontwikkelingen. In de Algemene Uitkering voor 2023 is een frictiekostenvergoeding begrepen van € 4,4 miljoen. Gekoppeld aan de cijfers van de primitieve begroting 2023 betekent dit voor de gemeente Voorne aan Zee een bedrag van € 12,4 miljoen.

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

48

Ad 3. Grondexploitatie Bij dit onderdeel wordt afgeweken van de objectieve methode. Voor dit onderdeel wordt per project een risicoanalyse opgesteld. Het totaal van de geprognosticeerde risico’s van alle projecten is bepalend voor de noodzakelijke omvang van het weerstandsvermogen op dit punt. Voor de gemeente Voorne aan Zee is voor dit onderdeel het benodigd berekend weerstandsvermogen € 5,3 miljoen Voor een uitgebreide toelichting op de risico’s van de bovengenoemde projecten wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. Ad 4. Balans Dit onderdeel vereist een iets andere benadering. Het totaal van de afgegeven borgstellingen en financiële deelnemingen moeten hierbij worden meegewogen. Deze maken echter niet volledig onderdeel uit van het balanstotaal. Deze zaken worden echter door de accountant wel betrokken bij het oordeel over de jaarrekening. Voor dit onderdeel wordt gewerkt met deelbuffer 1% van het balanstotaal. Deze berekeningen leiden voor dit onderdeel tot een theoretisch berekend maximaal noodzakelijk weerstandsvermogen van € 4,9 miljoen. Beoordeling borgstellingen Gemeente Voorne aan Zee heeft garantstellingen verleend voor (hypothecaire) geldleningen particulier woningbezit en aan verenigingen/stichtingen binnen de gemeente met gemeentegarantie. Het risico wat we hiermee lopen is beperkt.

Daarnaast zijn gewaarborgde geldleningen WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw) verstrekt t.b.v. de financiering van ouderenhuisvesting. Als het WSW in de financiële problemen geraakt, zullen alle woningcorporaties borg staan. Pas daarna wordt een beroep op individuele gemeenten gedaan. Het risico wordt dan ook als zeer laag gekwalificeerd en is als zodanig opgenomen in het risicoprofiel. Tabel berekend weerstandsvermogen Het totaal benodigde weerstandsvermogen bedraagt (in miljoen €) Lasten gewone dienst

26,3

Baten gewone dienst

12,4

Grondexploitatie

5,3

Balans

4,9

Totaal

48,9

De praktijk wijst uit dat risico’s niet allemaal tegelijk manifest worden. Volstaan kan worden met een lagere risicobuffer dan het theoretisch berekende. In het verleden is altijd 60% gehanteerd, wat neerkomt op een risicobuffer van € 29,3 miljoen. Voor de grondexploitatie Kickersbloem 3 wordt op advies van de accountant geen verlaging toegepast. Jaarlijks wordt de benodigde risicobuffer herijkt.

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

49

Tabel benodigd weerstandsvermogen Weerstandsvermogen (in miljoen €) Nieuw berekend weerstandsvermogen

48,9

Risicobuffer 60%

29,3

Grondexploitatie Kickersbloem 3 (100%)

3,3

Benodigd Weerstandsvermogen/ Weerstandscapaciteit

32,6

Op basis van het risicoprofiel van de gemeente Voorne aan Zee kan de benodigde weerstandscapaciteit worden berekend. Hiermee is berekend dat een reserve van € 32,6 miljoen benodigd is om de risico’s in financiële zin af te dekken. Dit bedrag wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit om het weerstandsvermogen te kunnen bepalen. Vermogenspositie van de gemeente Voor het bepalen van de beschikbare weerstandscapaciteit wordt gerekend met: a. Omvang van de vrij aanwendbare reserves b. Omvang van de post onvoorziene uitgaven Ad a. Vrij aanwendbare reserves De vrij aanwendbare reserves bestaan uit de algemene reserves. Ad b. De post onvoorzien De post onvoorzien kan in principe worden ingezet om de kleine risico’s financieel op te vangen. In 2023 bedraagt de post onvoorzien € 2,50 per inwoner ofwel ruim € 180.000. De beschikbare weerstandscapaciteit ontwikkelt zich meerjarig als volgt: Beschikbare weerstandscapaciteit (in miljoen €)

2023

2024

2025

2026

Algemene reserves

59,48

61,08

63,44

65,38

Post onvoorzien

0,18

0,18

0,18

0,18

Totaal

59,66

61,26

63,62

65,56

Beoordeling weerstandsvermogen In het voorgaande is zowel de benodigde als de beschikbare weerstandscapaciteit bepaald. Om het weerstandsvermogen van de gemeente Voorne aan Zee te bepalen en daarover een oordeel te vellen zal een relatie worden gelegd tussen deze beide. De ratio van het weerstandsvermogen wordt bepaald met de formule: Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

50

Meerjarig ontwikkelt de ratio zich als volgt:

Ratio Weerstandsvermogen

2023

2024

2025

2026

1,8

1,9

1,9

2,0

De gemeente streeft er naar om zo min mogelijk risico te lopen en, mits financieel verantwoord, zoveel mogelijk risico’s af te dekken. Onderstaande tabel laat een classificatie zien van de verschillende ratio’s. Waarderingscijfer

Ratio Weerstandsvermogen

Betekenis

A

> 2,0

Uitstekend

B

1,4 > x < 2,0

Ruim voldoende

C

1,0 < x < 1,4

Voldoende

D

0,8 < x < 1,0

Matig

E

0,6 < x < 0,8

Onvoldoende

F

< 0,6

Ruim onvoldoende

Conclusie Zoals de tabel aangeeft, kan de ratio voor 2023 en verder met een B worden gewaardeerd. Dit houdt in dat de gemeente Voorne aan Zee op dit moment over een ruim voldoende vermogenspositie beschikt om risico’s in financiële zin af te dekken. Financiële kengetallen Op grond van artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn alle gemeenten verplicht om een set specifieke financiële kengetallen op te nemen in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. Het doel hiervan is dat de financiële positie van de gemeente inzichtelijker wordt gemaakt. Daarnaast kunnen gemeenten onderling vergeleken worden. Het gaat om de volgende kengetallen: Tabel kengetallen gemeente Voorne aan Zee Kengetallen gemeente Voorne aan Zee in %

2023

2024

2025

2026

Netto schuldquote

91,9

97,6

98,0

103,6

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

87,0

92,6

92,8

98,1

Grondexploitatie

21,7

14,6

11,3

3,1

Solvabiliteitsratio

35,1

35,3

35,7

37,3

Structurele exploitatieruimte

-4,9

-2,7

-2,6

-6,5

Belastingcapaciteit vm.gemeente Brielle

95,1

95,1

95,1

95,1

Belastingcapaciteit vm.gemeente Hellevoetsluis

92,1

92,1

92,1

92,1

Belastingcapaciteit vm.gemeente Westvoorne

118,0

118,0

118,0

118,0

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

51

Kengetallen gemeente Voorne aan Zee in % Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

VNG-normen (%) Voldoende

Matig

Onvoldoende

<100

>100/ <130

>130

Grondexploitatie

Geen norm

Solvabiliteitsratio

>50

<50/>30

<30

Structurele exploitatieruimte

>0,6

<0,6/>0

<0

Belastingcapaciteit

<100

>100/<120

>120

Toelichting kengetallen: Netto schuldquote Doel: inzicht geven in de schuldenlast Deze quote geeft de verhouding weer tussen de schuldenlast en de inkomsten, en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Met andere woorden: deze quote geeft aan of de gemeente nog investeringsruimte heeft of juist op zijn tellen moet passen. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. Normaal bevindt de netto schuldquote van een gemeente zich ergens tussen de 0 en 100%. Boven de 100% springt het licht voor een gemeente op oranje. Komt de quote boven de 130% dan springt het licht op rood. Er is dan sprake van een zeer hoge schuld. Voor de gemeente Voorne aan Zee komt de netto schuldquote uit onder 100% en scoort daarmee voldoende. Het schuldplafond van 130% is een grove indicatie. Daarom wordt een diepere analyse gemaakt in de vorm van de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Doel: inzicht geven in het deel van de leningen waarvan rentelasten en aflossingen op de eigen organisatie drukken Een hoge schuld kan veroorzaakt worden doordat afgesloten leningen worden doorgeleend. In dat geval hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn.

Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. Voor de gemeente Voorne aan Zee valt de netto schuldquote daarmee lager uit (87,0%). Grondexploitatie Doel: inzicht geven in de waarde van de grondposities Niet alleen de verstrekte leningen kunnen het beeld van de netto schuldquote vertekenen, ook de voorraden bouwgrond beïnvloeden dit beeld. Onder normale omstandigheden wordt de rente van de financiering van de aankoop van grond bijgeschreven bij de voorraad grond. De rente drukt dus niet op de exploitatie. Ook voor de grondpositie is een kengetal bepaald. Dit kengetal geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Grondexploitatie kan een forse impact hebben op de financiële positie

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

52

van een gemeente. Aan de ene kant loopt de gemeente een risico dat de boekwaarde van gronden niet geheel wordt terugverdiend bij de verkoop. Aan de andere kant kunnen de opbrengsten uit de verkoop van gronden worden gebruikt om de schuldenlast af te bouwen. Door het kengetal grondexploitatie in mindering te brengen op de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, wordt de schuld zichtbaar die werkelijk op de exploitatie drukt (de effectieve schuldquote). Dat levert het volgende overzicht op: Effectieve schuldquote gemeente Voorne aan Zee in %

2023

2024

2025

2026

(A) Netto schuldquote gecorr. voor alle verstrekte leningen

87,0

92,6

92,8

98,1

(B) Grondexploitatie

21,7

14,6

11,3

3,1

Effectieve schuldquote (=A-B)

65,3

78,0

81,6

95,0

Het schuldplafond van 130%, wat genoemd wordt bij de netto schuldquote, is gebaseerd op een netto schuld inclusief leningen voor een portefeuille uitgeleende gelden en inclusief voorraden bouwgrond. Het zal duidelijk zijn dat voor de effectieve schuldquote het schuldplafond lager zal liggen dan die 130%. Voor de gemeente Voorne aan Zee is dit inderdaad het geval; de effectieve schuldquote komt uit op 65,3%. Solvabiliteitsratio Doel: inzicht geven in de mate waarin de gemeente in staat is aan de financiële verplichtingen te voldoen Deze ratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft weer in hoeverre er geen schulden op het bezit rusten. Hoe hoger deze ratio, des te groter de weerbaarheid van de gemeente. Normaal bevindt de solvabiliteitsratio van een gemeente zich tussen de 30% en 80%. Bij een ratio lager dan 30% springt het licht op oranje. Als de ratio onder de 20% uitkomt, springt het licht op rood. In dat geval is het bezit van een gemeente zeer zwaar belast met schuld. De ratio voor de gemeente Voorne aan Zee komt uit op 35,1%.

Structurele exploitatieruimte Doel: inzicht geven in het risico dat er tekorten in de begroting ontstaan De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten per programma en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves te delen door de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel dan een begroting waarbij structurele baten en lasten in evenwicht zijn. Voor de gemeente Voorne aan Zee geldt dat dit kengetal negatief uitvalt. De structurele lasten zijn hoger dan de structurele baten waardoor de begroting niet structureel sluitend is.

28 maart 2023

Begroting Voorne aan Zee 2023

53

Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden De ruimte die een gemeente heeft om de belastingen te verhogen, wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. In dit geval worden de totale woonlasten (OZB, riool- en reinigingsheffing) van een meerpersoonshuishouden vergeleken met het landelijk gemiddelde van het jaar daarvoor. Voor Voorne aan Zee zijn de riool- en reinigingsheffingen nog niet geharmoniseerd. Daarom worden de kengetallen van de voormalige gemeenten gepresenteerd. De vm. gemeente Westvoorne zit boven het gemiddelde wat betreft de woonlasten. Dit wordt vooral veroorzaakt door de gemiddelde hoge WOZ-waarde in Westvoorne, waardoor de OZB hoger uitvalt dan in Hellevoetsluis en Brielle. Onderlinge verhouding tussen kengetallen Eén enkel kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie beoordeeld kan worden. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk van hoeveel eigen vermogen en baten er tegenover die schuld staat. Ook een tegenvallende ontwikkeling van de grondprijs hoeft geen negatieve invloed te hebben als de structurele exploitatieruimte groot genoeg is, of als over voldoende ruimte in de belastingcapaciteit kan worden beschikt.

De kengetallen zullen daarom altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie. Conclusie Als we de kengetallen beoordelen aan de hand van de VNG-normen dan kan de netto-schuldquote beoordeeld worden als voldoende. De solvabiliteitsratio komt uit op matig. De structurele exploitatieruimte scoort onvoldoende. De belastingcapaciteit varieert van voldoende tot matig. Om het kengetal structurele exploitatieruimte te verbeteren, kan gedacht worden aan het verlagen van de structurele lasten en/of het verhogen van structurele inkomsten, zoals extra belastinginkomsten.