Jaarstukken MRDH 2025

In voorjaar 2025 is de verkenning voor gekoppeld rijden op tramlijn 4 afgerond door middel van een collegebesluit van de gemeente Den Haag. 46

ZuidWestlandcorridor en besluiten over de eerste verkenning nieuwe spoorbeveiliging Samenloopdeel (RandstadRail en E-lijn). De ZuidWestlandcorridor is een ov-corridor die Zoetermeer, via Den Haag Centrum en Den Haag Zuidwest met het Westland verbindt.

De gemeente Den Haag gaat de haltes op haar grondgebied verder ontwerpen en uitwerken. Door personele tekorten bij de gemeente is dit proces eind 2025 opgestart. Het realisatiebesluit kan genomen worden als de gemeente verder is met haar ontwerpproces. HTM is ondertussen aan de slag gegaan met uitwerking van het spoorse deel voor het gehele tracé inclusief mogelijke geluidswerende maatregelen en aanpassingen aan materieel.

Voor de kleine projecten beoordelen we de subsidieaanvragen en kennen we conform de spelregels subsidie toe.

We hebben in het kader van de Kleine Projecten 114 subsidieaanvragen in behandeling genomen conform de spelregels van de subsidieverordening en uitvoeringsregeling.

Ov-ontwikkelprogramma’s In het vervoersgebied van de RET worden dossiers zoals het Plan Toekomstvast Tramnet, project Metronet, HOV Ridderkerk, HOV Maastunnel, diverse knooppunten en ov-doorstromingsprojecten gerealiseerd. In het vervoersgebied van de HTM (OV Next) wordt de instroom van nieuwe stadstrams, een remise, versnellingsprojecten ov, knooppunten en het project gekoppeld rijden RandstadRail gerealiseerd. Beide programma’s dragen bij aan de verstedelijkingsopgave en versterken de samenwerking tussen de gemeenten, de MRDH en de vervoersbedrijven. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2025 Eerste maatregelen van het plan tramnet invoeren via de vervoerplannen 2025 en 2026. Realisatie HOV Ridderkerk met sneller en betrouwbaarder openbaar vervoer, alsmede een vrije busbaan realiseren voor lijn 70 Rotterdam-Zuid. Grootschalige renovatie knooppunt Spijkenisse Centrum (metro en bus), gericht op vervullen van de groeiende regionale betekenis van dit knooppunt.

Realisatie van de instroom van de nieuwe Haagse stadstrams (programma INTHR).

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? De volledige dienstregeling voor het tramnet is begin 2025 veranderd. Daarmee is een groot deel van het plan Toekomstvast Tramnet dit jaar gerealiseerd. In 2025 is met subsidie van de MRDH HOV Ridderkerk door de gemeente Ridderkerk deels gerealiseerd. Buslijn 70 Rotterdam-Zuid hebben we in 2025 als project niet opgestart. De realisatie van het busstation Spijkenisse Centrum is in 2025 deels afgerond. De laatste fase van de werkzaamheden als onderdeel van het busstation, het realiseren van de fietsenstallingen, vindt naar verwachting in 2028 plaats. De realisatie van het metrostation Spijkenisse is eind 2025 van start gegaan. Het verwachte moment van oplevering is nog onduidelijk. In 2025 zijn de voorlopige ontwerpen voor lijn 6 door de gemeenteraad van Den Haag vastgesteld. In december is de remise Harstenhoekplein gereedgekomen, zodat de eerste nieuwe trams ook gestald kunnen worden. In de zomer zijn de eerste exemplaren van de nieuwe trams (TINA) geleverd voor het testen van alle systemen. Voor de remise Guldenlaan is een Voorlopig Ontwerp opgeleverd, met de verwachting rond 2030 de remise te realiseren.

47

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2025

Status

Toelichting

Ov-ontwikkelprogramma’s De eerste maatregelen van Plan Toekomstvast Tramnet voeren we uit, zoals verandering lijnvoering, frequenties, betrouwbaarheid, comfort en versnelling. Vanaf 2026 vindt verdere aanpassing van de dienstregeling plaats via de jaarlijkse vervoerplannen. We passen de infrastructuur in Ridderkerk aan, zodat eind 2025 gestart kan worden met het rijden van R-net-bussen tussen Ridderkerk en Rotterdam.

Plan busnet Rotterdam stellen we vast en de eerste voorbereidingen treffen we voor het uitvoeren van maatregelen. De realisatie van het bus- en metrostation Spijkenisse Centrum wordt dit jaar afgerond.

Voor INTHR-lijn 6 verlenen we subsidie voor het aanpassen van de haltes. Voor INTHR lijn 12 toetsen we het definitief ontwerp en adviseren we over de exploitatie van de lijn. Voor INTHR lijn 1 verlenen we subsidie voor het aanpassen van de haltes. Voor lijn 19 op TU-Campus in Delft: We leveren lijn 19 op aan HTM, vanaf dan gaat de dienstregeling van start.

In 2025 hebben we, met gemeente Rotterdam en RET een bestuursovereenkomst gesloten. Daarnaast hebben we een compleet nieuwe dienstregeling voor het tramnetwerk ingevoerd en voorbereidingen getroffen voor nieuwe tramprojecten. In 2025 is een subsidie verleend voor een deel van het totale tracé, de rest van het tracé staat op de planning om aanbesteed te worden. Realisatie start niet eind 2025 maar is voorzien eind 2026, RET neemt de nieuwe buslijn op in de vervoerplannen van 2027. We hebben met gemeente Rotterdam en RET de analysefase voor dit plan busnet afgerond. De realisatie van het busstation Spijkenisse Centrum is voor dit moment afgerond. De laatste fase van de werkzaamheden als onderdeel van het busstation, het realiseren van de fietsenstallingen, vindt naar verwachting in 2028 plaats. De realisatie van het metrostation Spijkenisse is eind 2025 symbolisch van start gegaan met het slaan van de eerste paal. De werkzaamheden zijn vertraagd. De subsidies zijn nog niet verleend, dit zal in Q3 2026 gebeuren als het ontwerp is aanbesteed. Het ontwerp is getoetst en ligt nu ter vaststelling bij de gemeenteraad van de Den Haag. De subsidies voor de eerste deel lijn 1 in Delft zijn verleend. De subsidies voor lijn 1 in Den Haag zijn afgerond. Oplevering heeft niet in 2025 plaatsgevonden.

We leveren tramlijn 19 in 2026 op aan de HTM die in augustus 2026 voor de start van het Academisch jaar zal starten met de nieuwe dienstregeling.

2.2.1.2 Opdracht 3: actieve en collectieve vormen van mobiliteit stimuleren Programma metropolitane fietsroutes (MFR) Het programma helpt om hoogwaardige, regionale fietsroutes te realiseren om het gebruik van de fiets voor woon-werkverkeer te stimuleren. Voor Metropolitane Fietsroutes helpen we de individuele gemeenten bij het opstellen van een voorkeurstracé, schetsontwerp en financiële raming voor de gehele route. De MRDH levert procesbegeleiding tot en met de samenwerkingsovereenkomst (incl. planstudie) en verleent subsidie aan wegbeheerders. Wegbeheerders leggen de fietsroutes aan en zorgen voor het beheer en onderhoud van de fietsroutes.

48

Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2025 Circa 100 kilometer Metropolitane fietsroutes realiseren tot en met 2026.

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? In december 2025 zijn tot nu toe vier samenwerkingsovereenkomsten ondertekend voor metropolitane fietsroutes. Daarmee hebben we commitment voor realisatie en hebben we met onze gemeenten al het nodige gedaan om de ambitie om 100 kilometer fietsroutes in 2026 volledig te realiseren. Het oorspronkelijke doel van 100 kilometer gaat daarom naar verwachting in 2026 behaald worden. Daarmee vervullen we, samen met de Vervoerregio Amsterdam, een leidende rol in de EU op het gebied van metropolitane fietsontwikkeling.

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2025

Status

Toelichting

Programma Metropolitane fietsroutes (MFR) Metropolitane fietsroutes: voor routes waarvoor een samenwerkingsovereenkomst is getekend verlenen we subsidie aan wegbeheerders die met elkaar deze routes realiseren. Via ambtelijke en bestuurlijke stuurgroepen monitoren we de voortgang van de realisatie. Daar waar de voortgang knelt, zorgen we samen met de betrokken wegbeheerders voor versnelling.

We hebben subsidieaanvragen ontvangen voor reguliere tracédelen van wegbeheerders voor de route Delft-Rotterdam-Alexander, WestlandRotterdam en Zoetermeer-Rotterdam.

Na vaststelling van de definitieve ontwerpen verlenen we subsidie aan de Metropolitane fietsroutes: • Zoetermeer-Rotterdam; • Westland-Rotterdam; • Delft-Rotterdam Alexander; • Den Haag-Pijnacker; • Westland-Delft; • Westland-Den Haag HS en; • (Dordrecht) Ridderkerk-Rotterdam.

We hebben subsidie verleend aan wegbeheerders van de volgende Metropolitane fietsroutes: • Zoetermeer-Rotterdam; • Westland-Rotterdam; • Delft-Rotterdam Alexander.

We organiseren één keer per jaar ambtelijke stuurgroepen per route om voortgang te monitoren.

Voor de route Ridderkerk-Rotterdam zijn er in 2025 geen subsidieaanvragen ontvangenomdat deze route een latere subsidie- en realisatiedatum heeft. Voor de routes Westland-Delft, Den Haag-Pijnacker en Westland-Den Haag is in 2025 nog geen samenwerkingsovereenkomst getekend. Daarom konden er nog geen subsidieaanvragen worden ingediend.

49

Verbeterd ov-systeem Via de ov-concessies en de daarbinnen afgesproken jaarlijkse vervoerplannen kunnen we de ov-maatregelen ‘op straatniveau’ invoeren. We voeren aanpassingen van het ov-netwerk uit. Daarbij houden we rekening met andere opgaven, zoals inrichting van de buitenruimte, omgevingshinder, 30-50 kilometer per uur, lopen, fietsen en verkeersveiligheid in de gemeenten. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2025 Ter uitwerking van onze nieuwe Mobiliteitsvisie een verbeterd ov-systeem, zodat het makkelijker en aantrekkelijk wordt voor de reiziger om het openbaar vervoer te gebruiken, en een ov-systeem dat is afgestemd op lopen en fietsen en past in de buitenruimte.

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? Zie de tekst boven (ov-concessies). In het bijzonder leidde de nieuwe dienstregeling van 6-1-2025 tot een gewijzigd tramnet in de regio Rotterdam. Dit omvat verdere infrastructurele aanpassingen en gewijzigde lijnvoering uit het Plan toekomstvast tramnet uit 2023. Effecten hiervan gaan we zien bij het volgende voorstel van de vervoerplannen. Daar zal een effectbepaling bij zitten.

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2025

Status

Toelichting

Verbeterd OV-systeem Zie opdracht 1 voor de lopende uitwerkingen en realisatieprojecten. Nieuwe projecten zullen ontstaan uit de beleidskeuzes die per 2025 gemaakt worden in de Mobiliteitsvisie MRDH (opgesteld in 2024) en het tactisch kader (opgesteld 2024). Denk onder meer aan integratie van maatwerkvervoer en ov, deelmobiliteit en ov, verbeteren van toegankelijkheid, verder opschalen en versnellen van de drukste ov-lijnen.

De Mobiliteitsvisie wordt in 2026 vastgesteld en uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. In 2025 is vanuit de OV-ontwikkelprogramma’s in de regio's Rotterdam en Haaglanden een aantal uitwerkingen en maatregelen gerealiseerd. Denk aan de invoering 30 kilometer per uur, verkeerscirculatieplannen en buitenruimte-aanpassingen. Deze samenwerking tussen de MRDH, vervoerders en gemeenten leidde tot aanpassingen in de dienstregeling per 6-1-2025 en 5-1-2026.

2.2.1.3 Opdracht 5: versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk Autonetwerk en verkeersmanagement We optimaliseren het bestaande wegennetwerk door het verstrekken van subsidies bij infrastructurele ingrepen in het netwerk door wegbeheerders, waarbij we ook inzetten op andere mobiliteitsoplossingen als gedragsverandering.

50

Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2025 Optimalisatie van het bestaande wegennetwerk door wegbeheerders.

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? We hebben in 2025 geen subsidie verleend in de categorie weginfrastructuur.

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2025

Status

Toelichting

Autonetwerk en verkeersmanagement We verlenen subsidies aan wegbeheerders voor projecten ter verbetering van het regionaal autonetwerk. Daarbij begeleiden we de wegbeheerders bij het indienen van de aanvragen en beoordelen we de aanvragen.

We hebben in 2025 geen subsidies verleend aan wegbeheerders in de subsidiecategorie autonetwerk.

Regionaal basisnetwerk fiets Het regionale basisnetwerk fiets bestaat uit ongeveer 1.400 kilometer fietspad. Op basis van het regionale basisnetwerk fiets kunnen gemeenten de komende jaren tot maximaal 50% subsidie aanvragen om fietspaden in het netwerk te verbeteren. De MRDH verleent subsidie voor verbeteringen op het regionale basisnetwerk fiets op basis van de samen afgesproken inhoudelijke randvoorwaarden. Wegbeheerders voeren de verbeteringen aan de fietspaden uit. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2025 Circa 100 kilometer fietspad op het regionaal basisnetwerk fiets is verbeterd in 2026 (incl. verkeersveilige inrichting).

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? De in 2025 verleende subsidies voor 18 fietsprojecten leidt tot de realisatie van 100 kilometer (verbeterd) fietspad. Daarmee zal, zodra deze klaar zijn, onder andere de inrichting verkeersveiliger zijn.

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2025

Status

Toelichting

Regionaal basisnetwerk fiets We verlenen subsidie aan gemeenten die fietspaden willen verbeteren, die onderdeel uitmaken van het basisnetwerk fiets. In 2025 is dan 50% van de doelstelling 100 kilometer bereikt.

We hebben in 2025 gemeenten begeleid bij het aanvragen van de subsidies voor 18 fietsprojecten. Daarnaast hebben we in 2025 voor het realiseren van 100 kilometer fietspad in totaal 18 subsidies verleend in de subsidiecategorie Fietsinfrastructuur. 51

Programma knooppunten De MRDH, stationsbeheerders en de individuele gemeente(n) zetten gezamenlijk in op kwaliteitsverbetering van bestaande knooppunten. De MRDH verstrekt subsidie voor de verbetering van deze ov-knooppunten. De gemeente (als wegbeheerder) of de stationsbeheerder is verantwoordelijk voor de realisatie van de verbetering. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2025 Circa achttien ov-knooppunten zijn verbeterd in 2026. De volgende knooppunten staan op de planning: Capelsebrug, Delft Campus, Den Haag Hoornwijck, Den Haag Ypenburg, Pijnacker Zuid, Nootdorp, Lansingerland Westpolder, Schiedam Vijfsluizen, Maassluis West, Rhoon, Poortugaal, Barendrecht, Zoetermeer Station, Schiedam Centrum, Den Haag Laan van NOI, Rotterdam Beurs, Rotterdam Alexander en Rijswijk Station.

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? De in 2025 behandelde subsidies leiden na realisatie tot verbetering van de vier ov-knooppunten Rhoon, Poortugaal, Westpolder en Pijnacker-Zuid.

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2025

Status

Toelichting

Programma Knooppunten We verlenen subsidies aan wegbeheerders voor projecten ter verbetering van de ov-knooppunten. Daarbij begeleiden we de wegbeheerders bij het indienen van de aanvragen en beoordelen we de aanvragen.

In 2025 hebben we voor het verbeteren van ov-knooppunten twee subsidieaanvragen van gemeente Albrandswaard voor knooppunten Rhoon en Poortugaal in behandeling genomen. We hebben de betreffende gemeente begeleid bij het indienen van de subsidieaanvragen. Daarnaast ontvingen we subsidieaanmeldingen van gemeenten voor de verbetering van de knooppunten Westpolder en Pijnacker-Zuid.

Regionale Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid Vanuit de aanpak ‘Maak een punt van Nul’ werken we aan het verminderen van het aantal slachtoffers in het verkeer. De MRDH ondersteunt de individuele gemeenten met financiële middelen om gedragsinterventies en infrastructurele maatregelen tot uitvoering te brengen.

52

Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2025 Er worden circa 160 projecten gerealiseerd voor verbetering van de verkeersveiligheid van het regionale mobiliteitsnetwerk.

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? De 38 in 2025 gerealiseerde projecten hebben bijgedragen aan de verbetering van de verkeersveiligheid van het regionale mobiliteitsnetwerk.

Een toename van het aantal deelnemende basisscholen aan SCHOOL op SEEF van 33% naar 62%.

In 2025 steeg het aantal deelnemende basisscholen aan het programma SCHOOL op SEEF naar 44%.

Een toename van het aandeel deelnemende voortgezet onderwijsscholen aan TotallyTraffic van 38% naar 49%.

Voor het programma TotallyTraffic is de deelname in 2025 gestegen naar 46%.

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2025

Status

Toelichting

Regionale Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid We verlenen subsidies aan wegbeheerders voor projecten ter verbetering van de verkeersveiligheid. Daarbij begeleiden we de wegbeheerders bij het indienen van de aanvragen en beoordelen we de aanvragen.

We hebben voor 2025 50 aanmeldingen van gemeenten in het IPVa (investeringsprogramma Vervoersautoriteit) kleine projecten 2025 voor verkeersveilige infrastructuur opgenomen. Deze zijn gehonoreerd met een totaal subsidiebedrag van € 13,4 miljoen. We hebben in 2025 38 projecten gerealiseerd.

Doorstromingsprojecten uit ov-ontwikkelprogramma’s Via deze programma’s werken we met individuele gemeenten, vervoerders en andere partijen aan een aantal doorstromingsprojecten voor de tram en de bus. De MRDH is concessieverlener van het regionale ov en werkt met de individuele gemeenten en vervoerders de projecten uit voor de ontwikkeling van het ov. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2025 We investeren in doorstromingsmaatregelen voor het openbaar vervoer om ervoor te zorgen dat de reistijd in het ov wordt verkort.

Hoe dragen de activiteiten bij aan de resultaten? Het uitblijven van investeringen voor verbetering van de ov-doorstroming leidt in samenhang met de invoering van 30 kilometer per uur op verschillende wegen tot vermindering van de ov-doorstroming op enkele plekken in de regio.

53

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2025

Status

Toelichting

Doorstromingsprojecten uit ov-ontwikkelprogramma’s We verlengen de perrons van de tram bij the Mall of the Netherlands. Tegelijkertijd worden de iVRI’s aangepast, zodat de tram voorrang krijgt op de auto. We realiseren het project tram Laan van Zuid met extra baanafscheidingen en beveiligde oversteek. Dit is bevorderlijk voor de gemiddelde snelheid van de trams op deze belangrijke ov-as. Verder worden diverse maatregelen leidend tot sneller ov uit het Plan busnet regio Rotterdam, bij positief besluit in 2024, in 2025 nader uitgewerkt.

Onderdeel van het Plan Toekomstvast Tramnet zijn versnellingsmaatregelen (meer baanafscheidingen, voorrang bij kruisingen, beveiligen oversteken) op de drukste tramlijnen. Het project Hofplein gaat, mede met een MRDH-subsidie, in realisatie en levert reistijdwinst voor de tram op.

We hebben voor de verlening van de tramhaltes bij the Mall of the Netherlands de subsidieaanvraag in 2025 in behandeling genomen, De behandeling van de subsidieaanvraag en afronding vindt plaats in 2026. We hebben voor de realisatie van de extra baanafscheiding Laan op Zuid in 2025 een subsidie beschikt en in 2026 wordt dit project in realisatie genomen. Versnellingsmaatregelen voor de langere termijn maken deel uit van het Plan Busnet regio Rotterdam 2029-2040. De analysefase van Plan Busnet is in 2025 afgerond. We werken met gemeenten en vervoerders samen om de doorstroming van het ov te borgen of te verbeteren in samenhang met invoering van 30 kilometer per uur en verkeerscirculatieplannen. Er is met Den Haag, Delft, Rijswijk, Leidschendam-Voorburg, HTM, EBS en de veiligheidsregio Haaglanden in 2025 gewerkt aan een verkenning van de impact van 30 kilometer per uur op oven passende mitigerende maatregelen om de vertraging op te vangen. Dit heeft in 2025 niet geleid tot investeringen voor verbetering van de ov-doorstroming in de ov-ontwikkelprogramma’s Den Haag en Rotterdam. In 2025 bestudeerden we de versnellingsmaatregelen voor het tramnet in de regio Rotterdam. Uitwerking en realisatie vindt plaats vanaf 2026. Na subsidieverlening in 2024 is project Hofplein in 2025 in realisatie gegaan.

54

2.2.2 Wat heeft het gekost?

Programma 2

Realisatie

Infrastructuur Verkeer en Openbaar vervoer (euro's)

2025

Verschil gewijzigde

Gewijzigde

Primaire

begroting en

begroting

begroting

realisatie 2025

2025

2025

Realisatie 2024

Lasten: Projectk osten Verk eer

Subtotaal Verkeer

12.513.728 14.567.430 6.928.707 34.009.864

-790.827 -1.893.185 -9.199.224 -11.883.236

13.304.555 16.460.614 16.127.931 45.893.100

18.488.273 67.474.712 11.658.275 97.621.260

13.577.148 4.052.448 9.141.859 26.771.455

Subtotaal OV

48.518.997 48.518.997

-25.219.777 -25.219.777

73.738.774 73.738.774

83.932.486 83.932.486

58.077.444 58.077.444

Subtotaal Apparaatslasten

1.158.176 1.158.176

-416.146 -416.146

1.574.322 1.574.322

1.619.421 1.619.421

1.339.164 1.339.164

83.687.037

-37.519.159

121.206.196

183.173.167

86.188.062

Overige inkomsten

80.005.396 3.681.640

-37.010.952 -508.208

117.016.348 4.189.848

181.227.392 1.945.775

80.529.630 5.658.432

Totaal baten

83.687.037

-37.519.159

121.206.196

183.173.167

86.188.062

0

0

0

0

0

Verkeersmanagement en wegenstructuur Fiets- en ketenmobiliteit Verkeersveiligheid

Projectk osten OV Netwerk Openbaar Vervoer

Apparaatslasten Directe kosten personeel

Totaal lasten Baten: Onttrekking fonds BDU

Gerealiseerd resultaat

55

Lasten Projectkosten verkeer Verkeersmanagement en wegenstructuur (verschil realisatie 2025 en gewijzigde begroting 2025 € 0,8 miljoen voordelig) De lagere realisatie ten opzichte van de gewijzigde begroting bestaat voornamelijk uit een aantal lagere vaststellingen, niet aangevraagde voorschotten en een aantal vertraagde vaststellingsverzoeken. In een enkel geval werd een vaststellingsverzoek eerder ontvangen dan verwacht. De realisatie in 2025 van € 12,5 miljoen bestaat voornamelijk uit de volgende posten (groter dan € 0,5 miljoen): ● De grootste besteding in 2025 is die aan de A16 Rotterdam, de realisatie van een nieuwe rijksweg tussen de A13 en de A16, van € 9,3 miljoen. De bijdrage van de MRDH aan de A16 Rotterdam van € 64,9 miljoen is al volledig betaald, en na openstelling van de weg in oktober 2025 volledig besteed. ● Binnen het programma Automatisch Vervoer op de Last Mile (AVLM) is in 2025 € 0,8 miljoen besteed, hoofdzakelijk aan de pilotprojecten Certificering Autonoom Vervoer in de Openbare Ruimte (CAVIDOR) en MARTHA, een pilot project voor het realiseren van automatisch vervoer bij Rotterdam The Hague Airport. ● Bijdrage aan het werkbudget in het kader van de samenwerkingsovereenkomst Zuid-Holland Bereikbaar (MRDH bijdrage € 0,6 miljoen en Rijksbijdrage via BDU € 0,4 miljoen).

Verkeersmanagement en wegenstructuur (verschil realisatie 2025 en realisatie 2024 € 1,1 miljoen) De realisatie in 2025 is iets lager dan in 2024. De jaarlijkse bestedingen fluctueren en zijn afhankelijk van de voortgang en bevoorschotting van projecten waarvoor subsidiebeschikkingen zijn afgegeven. Fiets- en ketenmobiliteit (verschil realisatie 2025 en gewijzigde begroting 2025 € 1,9 miljoen voordelig) De lagere realisatie ten opzichte van de gewijzigde begroting bestaat uit de volgende posten:  Per saldo lagere projectvoortgang op Metropolitane fietsroutes (0,8 miljoen). Het budget schuift door naar 2026;  Vertraagde vaststellingsverzoeken gemeenten (€ 1,8 miljoen). Het budget schuift door naar 2026;  Minder voorschotten verstrekt, ofwel omdat verlening niet meer in 2025 plaatsvond, ofwel omdat geen voorschot is aangevraagd (€ 1,6 miljoen). Budget schuift door naar 2026;  Hogere realisatie vanwege meer dan verwachte projectvoortgang (-/- € 2,6 miljoen) voor Realisatie onderdoorgang Trekvlietbrug (NoRegret Binckhorst) ten opzicht van de eerdere prognose. Verschuiving van 2026 naar 2025;  Overig (€ 0,3 miljoen).

56

De realisatie in 2025 van € 14,6 miljoen bestaat uit een dertigtal lopende subsidieprojecten, waarvan vijf projecten met een besteding (op basis van projectvoortgang) van meer dan € 0,5 miljoen: ● Provincie Zuid-Holland: € 6,3 miljoen voor Realisatie onderdoorgang Trekvlietbrug (No-Regret Binckhorst) ● Gemeente Westland: € 2,1 miljoen voor MFR route Westland-Rotterdam; ● Gemeente Delft: € 1,4 miljoen voor Herinrichting Wateringsevest Nieuwe Plantage ● Gemeente Schiedam: € 1,2 miljoen voor Fietscorridor Schiedam ● Gemeente Capelle aan den IJssel: € 1,2 miljoen voor Snelfietsroute Algerabrug - Capelsebrug Fiets- en ketenmobiliteit (verschil realisatie 2025 en realisatie 2024 € 10,5 miljoen) De realisatie in 2025 is € 10,5 miljoen hoger dan in 2024. Dat heeft hoofdzakelijk te maken met de subsidieverlening aan een aantal grotere projecten in 2025, waaronder Realisatie onderdoorgang Trekvlietbrug (No-Regret Binckhorst) en MFR route Westland-Rotterdam. Verkeersveiligheid (verschil realisatie 2025 en gewijzigde begroting 2025 € 9,2 miljoen voordelig) De lagere realisatie ten opzichte van de gewijzigde begroting bestaat uit de volgende posten:      

Minder voorschotten verstrekt, ofwel omdat verlening niet meer in 2025 plaatsvond, ofwel omdat geen voorschot is aangevraagd (€ 3,7 miljoen). Grootste post hierbinnen is de subsidieaanvraag Aanpak 30km/u, waarvan de verlening niet meer in 2025 plaatsvond. De uitvoering van het project stond gepland op 2025. Budget schuift door naar 2026; Vaststellingsverzoeken van gemeenten, waaruit de werkelijke kosten blijken, nog niet ontvangen (€ 2,6 miljoen). Het budget schuift door naar 2026; Lagere voortgang Rijksregeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020-2021 en 2022-2023 en 2025-2030 (SPUK) € 2,0 miljoen, het budget schuift door naar komende jaren; Lagere vaststellingen (€ 0,5 miljoen); Lagere realisatie op verkeerseducatie, onder meer via de programma’s School op Safe en Totally Traffic (€ 0,1 miljoen); Overige verschillen € 0,3 miljoen.

De realisatie in 2025 van € 6,9 miljoen bestaat uit de volgende posten: ● Een veertigtal gemeentelijke projecten met een gezamenlijke besteding van € 5,3 miljoen, waarvan elf projecten met een besteding van meer dan € 0,2 miljoen: o Gemeente Delft: ▪ Fietsstraat Colijnlaan (€ 0,2 miljoen) o Gemeente Den Haag: ▪ Gedragsaanpak verkeersveiligheid/educatie 2024 en 2025 (€ 0,6 miljoen) o gemeente Rotterdam: ▪ Blackspot Dorpsweg Wolphaertsbocht (€ 0,3 miljoen) 57

● ●

▪ Blackspot Keeropstraat- Matlingeweg-Industrieweg (€ 0,3 miljoen) o gemeente Rijswijk: ▪ Herinrichting Van Vredenburchweg (€ 0,2 miljoen) ▪ Herinrichting Lindelaan (fase 1 en 2) (€ 1,3 miljoen) o Gemeente Westland: ▪ Schoolzones Westland 2024 (€ 0,3 miljoen) o Gemeente Nissewaard: ▪ Herinrichting Oranjebuurt Spijkenisse (€ 0,3 miljoen) Verkeerseducatie, onder meer via de programma's SCHOOL op SEEF (basisschool) en TotallyTraffic (middelbare school) € 1,0 miljoen. Infrastructurele verkeersveiligheidsmaatregelen op basis van de Rijksregeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020-2021 en 2022-2023 en 2025-2028 (SPUK) € 0,6 miljoen.

Verkeersveiligheid (verschil realisatie 2025 en realisatie 2024 € 2,2 miljoen) De realisatie in 2025 is € 2,2 miljoen lager dan die van 2024. In 2024 was er nog een besteding van € 2,8 miljoen op Infrastructurele verkeersveiligheidsmaatregelen op basis van de Rijksregeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020-2021 en 2022-2023. Dit jaar (inclusief regeling nieuwe regeling 2025-2030) slechts € 0,6 miljoen. Projectkosten openbaar vervoer Netwerk openbaar vervoer (verschil realisatie 2025 en gewijzigde begroting 2025 € 25,2 miljoen voordelig) De belangrijkste verschillen zijn als volgt. - De lasten voor lijn 19 en INTHR vallen in 2025 € 7,9 miljoen lager uit. Dit komt door de vertraging in de uitvoering die bij opstellen van de tweede bestuursrapportage nog niet bekend was. Het totale projectbudget voor lijn 19 en INTHR blijft ongewijzigd. - De realisatie van het programma metronet en plan tramnet zijn in 2025 gestart met de realisatie. De realisatie in 2025 is achtergebleven bij de eerdere planning, doordat de uitvoering van de fysieke werkzaamheden later zijn gestart. In totaal schuift € 4,8 miljoen aan lasten door naar latere jaren. De beschikbare programmabudgetten blijven ongewijzigd. - Voor de projecten Vlietlijn, Stadsbrug Rotterdam, gekoppeld rijden RandstadRail en Oude Lijn is in 2025 € 8,4 miljoen aan beschikbare studiebudgetten niet benut.

Deze studiekosten maken deel uit van de taakstellende projectbudgetten. De onderbesteding leidt tot een verschuiving naar latere jaren, maar er is geen sprake van vrijval. De onderbesteding komt enerzijds door het niet tijdig door belasten van kosten door projectorganisaties aan de partners (o.a. MRDH). Anderzijds is er vertraging bij het uitvoeren van de studies, waardoor de lasten doorschuiven.

58

-

-

De lasten voor kleine ov-projecten vallen in 2025 € 2,9 miljoen lager uit. Dit komt doordat de lasten op lopende subsidies én de lasten op in 2025 nieuw verleende subsidies lager uitvallen dan eerder geprognosticeerd. Er is feitelijk minder bevoorschot en afgerekend dan eerder verwacht. Het resterende verschil van € 1,2 miljoen lagere lasten wordt veroorzaakt door lagere uitgaven bij diverse projecten, waaronder het busstation Spijkenisse Centrum en maatregelen binnen het versnellingsprogramma.

De realisatie van € 48,1 miljoen aan OV projecten wordt voor een groot deel gevuld door bestedingen aan het programma INTHR en lijn 19, voor respectievelijk € 11,8 miljoen en € 10,7 miljoen. Daarnaast hebben onder andere bestedingen plaatsgevonden in het kader van Move projecten als metronet, Vlietlijn, gekoppeld rijden en spoorbeveiliging RandstadRail en de Oude Lijn voor 13,1 mln. In 2025 is ook 5,3 mln. besteed aan het metro- en busstation in Spijkenisse Centrum. Netwerk openbaar vervoer (verschil realisatie 2025 en realisatie 2024 € 10 miljoen) De realisatie in 2025 is € 10 miljoen lager dan in 2024. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door minder uitgaven in het kader van INTHR. De realisatiecijfers van het programma infrastructuur worden voor een belangrijk gedeelte bepaald door een aantal grote projecten. De onderstaande tabel laat de voortgangspercentages zien van de grootste zeven projecten die op dit moment in de realisatiefase zitten.

Hoekse Lijn Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio A16 Rotterdam Lijn 19 Systeemsprong Sneltramtraject Busstation Hart van Zuid Reconstructie busstation Spijkenisse Centrum Totaal

Totale bijdrage MRDH voor project € 410.734.814 € 129.600.000 € 64.895.302 € 92.050.000 € 16.461.255 € 12.000.000 € 10.005.500

Voortgang project in 2025

Voortgang project in 2024 100% 45% 86% 78% 96% 96% 73%

Baten/Lasten 2025 100% € 45% € 11.813.424 100% € 9.344.923 90% € 10.661.515 100% € 782.279 96% € 52.128 77% € 360.709 € 32.654.269

Voor het project Hoekse Lijn zijn alle verplichtingen afgerond. Alleen de definitieve vaststelling van de subsidie aan de gemeente Rotterdam moet nog plaatsvinden. Het is wachten op het vaststellingsverzoek van de Gemeente Rotterdam. In 2025 heeft er een budgetverhoging plaatsgevonden bij INTHR van € 26,5 miljoen, waardoor ondanks de geboekte voortgang het voortgangspercentage gelijk is gebleven. De voortgang van het programma Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio (INTHR) is in 2025 vooral toe te schrijven aan de realisatie van lijn 1 en lijn 16. De bijdrage van de MRDH aan de A16 Rotterdam is al volledig betaald en in 2025 ook volledig gerealiseerd. Lijn 19 zal naar 59

verwachting in 2026 worden afgerond. Het project systeemsprong sneltramtraject is in de afrondende fase. Voor busstation Hart van Zuid is nog wachten op het afronden van de fietsenstalling. De reconstructie van het busstation Spijkenisse Centrum is in uitvoering. Apparaatslasten (verschil realisatie 2025 en gewijzigde begroting 2025 € 0,4 miljoen voordelig) Aan directe salariskosten is € 0,4 miljoen minder besteed dan begroot. Dit is veroorzaakt door lagere inschalingen dan begroot en de niet volledige invulling van vacatureruimte binnen de afdeling. Invulling van vacatures duurt langer dan verwacht door de krappe arbeidsmarkt. Baten Onttrekking fonds BDU (verschil realisatie 2025 en gewijzigde begroting 2025 € 37 miljoen nadelig) De onttrekking aan het fonds BDU dient ter dekking van de lasten in dit programma. Omdat de lasten € 38 miljoen lager waren en de overige opbrengsten binnen dit programma € 1 miljoen lager, was er per saldo een lagere onttrekking aan het fonds nodig om de lasten te dekken. Overige inkomsten (verschil realisatie 2025 en gewijzigde begroting 2025 € 0,5 miljoen nadelig) Voor de Rijksregeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020-2021, 2022-2023 en 2025-2030 (SPUK verkeersveiligheid) is de realisatie van de Rijksbijdrage € 1,1 miljoen lager dan begroot op basis van de werkelijke voortgang van de projecten.

De verantwoorde rente inkomsten rekening-courant schatkistbankieren zijn op dit programma € 0,2 miljoen hoger dan begroot. Op basis van de begroting wordt 20% van de werkelijke rente inkomsten verantwoord binnen dit programma. De totale rente inkomsten rekening-courant bedragen € 14,9 miljoen en zijn € 0,9 miljoen hoger dan begroot. Overige verschillen tellen op tot € 0,1 miljoen nadelig en betreffen enerzijds een correctie in de beginstand van de BDU van € 0,4 miljoen en anderzijds € 0,3 miljoen aan niet geraamde bijdragen van derden aan infrastructurele projecten. De Bikker-gelden die in 2024 zijn (vooruit) ontvangen, worden voor € 0,5 miljoen in gezet als baten ter dekking van de bestedingen die in 2025 ten laste van deze gelden zijn verantwoord. Overige inkomsten (verschil realisatie 2025 en realisatie 2024 € 2,4 miljoen) De overige inkomsten in 2025 zijn € 2,4 miljoen lager dan in 2024. De realisatie van de Rijksbijdrage op SPUK verkeersveiligheid projecten bedroeg in 2024 op basis van daadwerkelijke projectvoortgang € 1,5 miljoen. In 2025 bedraagt deze € 0,3 miljoen, een verschil van € 1,2 miljoen. Daarnaast was in 2025 de rekening-courant rente schatkistbankieren lager. Die bedroeg in 2024 € 20,5 miljoen en in 2025 € 14,9 miljoen. Dat verschil van € 5,6 miljoen wordt voor € 1,1 miljoen (20%) verantwoord binnen dit programma.

60

2.3 Programma Economisch Vestigingsklimaat Het programma Economisch Vestigingsklimaat is opgezet langs de opdrachten uit de Strategische Agenda voor het vernieuwen van de economie. Het gaat voor dit programma om de volgende twee opdrachten. Opdracht 2 - Toekomstbestendige economie stimuleren. Opdracht 4 - Vernieuwen van werklocaties. 2.3.1 Wat wilden we bereiken en wat hebben ervoor gedaan? De voortgang van de in de begroting 2025 geformuleerde concrete acties is samengevat in onderstaande tabel. Activiteit loopt volgens begroting Activiteit loopt niet volgens begroting

2.3.1.1 Opdracht 2: toekomstbestendige economie stimuleren Het aanpakken van de mismatch tussen onderwijs en arbeidsmarkt en het verhogen van de productiviteit en bedrijvigheid zorgt voor de groei van welvaart en welzijn. Door een groei van het aantal arbeidsplaatsen en deze arbeidsplaatsen in te vullen met geschikt personeel groeit de arbeidsparticipatie. De extra arbeidsplaatsen en productiviteit dragen bij aan de ambitie van extra groei van welvaart en welzijn. Voor een betere aansluiting tussen onderwijs en de arbeidsmarkt zetten we in op twee programma’s: ‘Campusprogramma’ en ‘Leven Lang Ontwikkelen programma’. Voor extra productiviteit en bedrijvigheid zetten we in op ‘Versterken mkb en Versterken innovatie-ecosysteem en innovatieprogramma’s’. Hierna geven we per aandachtsgebied, op basis van de Strategische Agenda, aan wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen in 2025. Campusprogramma Minimaal veertien campussen in de regio richten zich op het ontwikkelen van toekomstbestendige vaardigheden zoals ondernemerschap, innovatie en kennisvalorisatie. Vanwege de krappe arbeidsmarkt ligt de focus op de IT-, energie-, techniek-, greenport- en zorgsector en het haven industrieel complex. De MRDH focust op de samenwerking tussen bedrijfsleven, overheid en onderwijs op mbo- en hbo-campussen.

Driekwart van het totaal aantal studenten in de regio is namelijk mbo- en hbo-student. Ook het merendeel van de banen in deze regio betreft mbo- en hbo-niveau. Daarom liggen hier de meeste kansen.

61

Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2025 Verbeterde samenwerking tussen onderwijs, overheid en bedrijfsleven via regionale mbo- en hbo-campussen en mogelijk via nieuwe samenwerkingen met onderwijsinstellingen.

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? In 2025 hebben we ons gericht op twee projecten op de versterking van de arbeidsmarkt en het onderwijs. Verder hebben we dit jaar drie campusbijeenkomsten georganiseerd: bij de MICS in Schiedam, ‘in gesprek met het MBO’ in Leidschendam-Voorburg, en het Innovatie District Delft (IDD). Dit had mede tot resultaat dat we in 2025 twee campusprojecten zijn gestart waarmee ruim € 1 miljoen is ingezet op de versterking van de samenwerking van onderwijs en het bedrijfsleven.

Jaarlijks nemen minimaal duizend studenten en 250 bedrijven deel aan campus(innovatie) opdrachten en -programma’s.

Onze gedane investeringen uit onze bijdrageregeling van 2025 en de jaren ervoor, bestrijken diverse onderwijslagen, van basisschool en voortgezet onderwijs tot startkwalificaties, mbo- en hbo-onderwijs. Het gaat om initiatieven vanuit verschillende gemeenten in onze regio en in verschillende sectoren. Hoewel lastig meetbaar is de inschatting dat met deze inzet ook dit jaar een groot aantal studenten en bedrijven is bereikt.

Minimaal veertien fysieke mbo- en hbo-campussen, dichtbij regionale bedrijvigheid met een goede geografische spreiding in de regio.

Twee projecten van het campusprogramma zijn in 2025 gestart:  Horti Innovation Center (HIC) Venture Studio  Regionale Innovatiehub voor Immersieve Technologie (Rotterdam). In voorgaande jaren gestarte projecten zijn:  Biotech Campus Delft, Op weg naar een brede onderwijscampus  Dutch Fresh Port Campus, thema verslogistiek  Energy Cave Groeifonds: Vraaggestuurde aanpak  Groeifonds: Versterken en verbeteren Dutch Innovation Community Groeifonds:  Digitale samenwerking Rijnmondse energietransitiecampussen fieldlabs  Urban Living Lab Binckhaven  Campusstrategie werken, leren en innoveren De resultaten gaan de komende jaren zichtbaar worden. Bijvoorbeeld wanneer studenten daadwerkelijk doorstromen in de bedrijven verbonden aan de campussen.

62

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2025

Status

Toelichting

Campusprogramma We leveren een financiële bijdrage aan circa vier campusversterkingsprojecten, waarbij de focus ligt op het versterken van bestaande campussen in sectoren (IT-, energie-, techniek-, het haven industrieel complex, greenport en zorgsector) die van economisch belang zijn voor de regio.

In 2025 hebben we gericht geïnvesteerd in twee strategische projecten: Horti Innovation Center - Venture Studio Samen met de gemeente Lansingerland hebben we een venture studio opgezet in samenwerking met wo, hbo en mbo. Deze studio biedt een bewezen aanpak om innovaties door te ontwikkelen van idee naar startup. Met een financiële bijdrage van € 575.000 versterken we het cluster Hightech Horticulture en stimuleren we ondernemerschap, automatisering en digitalisering. Regionale Innovatiehub voor Immersieve Technologie In samenwerking met de gemeente Rotterdam ontwikkelen we een regionale innovatiehub voor immersieve technologie. Dit zogenaamde IX-Lab (immersive experiences lab) richt zich op onderwijsontwikkeling voor mbo-, hbo- en wo-niveau en draagt bij aan digitale innovatie en talentontwikkeling in de regio. Voor dit project is een financiële bijdrage van € 450.195 toegekend. We hebben ingezet op campusontwikkeling van de MICS in Schiedam, deze campus past in de Visie Economisch Vestigingsklimaat. We hebben ingezet op een bestuurlijke verkenner die in samenwerking met het bedrijfsleven en het onderwijs verkent welke mogelijkheden er zijn om te komen tot programmering van de campus. Het ontwikkelen van projecten met meerdere stakeholders vraagt om intensieve afstemming en kost meer tijd dan gepland.

Daarom hebben we in 2025 bewust gekozen om twee projecten te versterken in plaats van vier. Deze focus zorgt voor kwaliteit en impact. Met deze projecten realiseren we versterking van innovatieclusters in de regio, bevorderen de samenwerking tussen onderwijs, overheid en bedrijfsleven en geven we richting aan het versnellen van de economische en technologische ontwikkeling.

We organiseren drie campusnetwerksessies voor kennisdeling op één van de campussen op het gebied van onderwijsvernieuwing, aansluiting arbeidsmarkt

Maart - Mechatronica innovatie campus Schiedam Juni - Roc Mondriaan, Leidschendam-Voorburg 63

(mbo-hbo), LLO en sociale innovatie. Doelgroep zijn gemeenten en onderwijsinstellingen. We stimuleren de samenwerking tussen mbo- en hbo-campussen en tussen deze campussen en wo-campussen in innovatie en kennisvalorisatietrajecten die bijdragen aan regionale transitieopgaven. Dit kan via financiële bijdragen of via het verbinden van partijen in de regio.

Oktober - Innovation District Delft (IDD) Een gezamenlijke kijk op campussen hebben we in samenwerking met provincie Zuid-Holland en de Economic Board Zuid-Holland opgesteld. Dit is een samenvatting van het beleid van alle partijen en draagt bij aan transparantie van alle partijen en hun inzet. Deze wordt in 2026 gepubliceerd.

Leven Lang Ontwikkelen programma (LLO) LLO zorgt door om- en bijscholing van werkenden en werkzoekenden voor een kwalitatief goede beroepsbevolking, die op alle niveaus bijdraagt aan de regionale economie. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2025 Verbeterd aanbod LLO op de campussen en bij andere grote mbo- en hbo-opleiders in de regio.

Meer werkenden en werkzoekenden volgen een omscholings- of bijscholingstraject.

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten? In 2025 zijn de volgende lopende projecten voortgezet die bijdragen aan het LLO-aanbod in de regio:  Dutch Fresh Port Werkt!  LLO Let’s change the face of food waste  LLO Digitalisering Greenport Horti Campus  Kickstart Lab in verbinding met het regionale innovatie-ecosysteem  Niemand Langs de Kant  Riverboard - Gaan voor een Baan Zie het vorige resultaat.

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2025

Status

Toelichting

Programma Leven Lang Ontwikkelen (LLO) We leveren een financiële bijdrage aan circa vier LLO-projecten per jaar in die sectoren die voor de metropoolregio de grootste opgave hebben (IT-, energie, techniek-, het haven industrieel complex, greenport en zorgsector) en in samenwerking met een mbo- en/of hbo-campus.

Gemeenten hebben geen aanvragen ingediend voor projecten op het gebied van leven lang ontwikkelen.

64

We gaan nieuwe samenwerkingen aan met regionale partijen gericht op werkenden, werkzoekenden en zij-instromers die skills opleidingen aanbieden, met ook aandacht voor diversiteit. Dit om de impact van de LLOprojecten op de arbeidsmarkt te vergroten, evenals de regionale samenwerking op LLO-gebied.

Via het project Niemand Langs de Kant leveren we een bijdrage aan de regionale werkcentra van Den Haag en Rotterdam. Het doel van dit project is naast de financiële ondersteuning, onderwijs en de werkcentra dichterbij elkaar te brengen. En de regionale werkcentra van Den Haag en Rotterdam kennis te laten uitwisselen. Dit doen we door vier per keer maar jaar bijeen te komen en de ontwikkelingen te bespreken.

Versterken mkb Er zijn veel mkb’ers in de metropoolregio die behoefte hebben aan toegang tot informatie en advies. Om zo tijdig beslissingen te kunnen nemen om hun bedrijf gezond te houden, weer gezond te maken of tijdig te stoppen. Ondernemers hebben behoefte aan een transparant systeem van dienstverlening waarbij het aanbod van verschillende partijen onderling samenhangt, transparant en begrijpelijk is. Dit is in de praktijk nog te weinig het geval. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2025

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten?

Een hoger deel mkb is ondersteund. Ondernemers weten beter overheidsinformatie te vinden die hen helpt effectiever te werken aan de transitieopgaven, zoals digitalisering en verduurzaming en bij het aantrekken en het scholen van hun personeel.

Via cofinanciering en innovatieprogramma’s hebben we enkele tientallen meer mkb’ers bereikt dan in 2024.

Meer samenhang tussen initiatieven voor het mkb in de regio.

We organiseerden drie kennissessies voor accountmanagers van de 21 gemeenten. Naast bruikbare informatie voor mkb- bedrijven (zoals het bestaan van de hiervoor genoemde projecten en programma’s waaraan de MRDH in 2025 een bijdrage verleende) deelden gemeenten ook informatie met elkaar over gemeentelijke initiatieven. De Bestuurscommissie EV heeft een bijdrage verleend aan het project MKB010NEXT van Rotterdam dat een regionaal vervolg is op het Rotterdamse succesvolle project MKB010. Capelle aan den IJssel en Nissewaard doen nu ook actief mee aan dit programma, waardoor een groter deel van het mkb in de regio bereikt wordt. We hebben voor het tweede jaar op rij deelgenomen aan de regionale Actie agenda ondernemersdienstverlening. Hierdoor worden ook regiogemeenten die zelf niet actief deelnemen aan deze agenda betrokken.

65

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2025

Status

Toelichting

Versterken mkb We zetten in op het vertalen van ontwikkelingen rondom mkb-dienstverlening naar gemeenten en, indien relevant, vertalen in acties mét gemeenten.

De MRDH neemt deel aan het lerend netwerk ondernemersdienstverlening van de provincie Zuid-Holland. In dit netwerk worden ervaringen t.a.v. ondernemersdienstverlening met elkaar gedeeld. In het lerend netwerk bespreken de deelnemende partijen, waaronder vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, hoe zij bij kunnen dragen aan het verbeteren van hun eigen dienstverlening aan ondernemers. En hoe zij beter met elkaar kunnen afstemmen zodat er minder versnippering plaatsvindt. De MRDH deelt in dit netwerk informatie uit lopende projecten. Het doel van het netwerk is dat de deelnemende partijen beter van elkaar weten wat er gebeurt en dat er meer ketensamenwerking plaatsvindt.

We leveren een financiële bijdrage aan één tot twee projecten waarin het mkb gestimuleerd wordt innovatie toe te passen.

In het najaar van 2025 is besproken hoe het lerend netwerk versterkt kan worden. Andere partijen die deelnemen zijn: gemeenten Rotterdam en Den Haag, KVK, ministerie van EZ, RVO, gemeente Leiden, gemeente Dordrecht, mkb Rotterdam Rijnmond, mkb Den Haag, mkb Westland en VNO-NCW West. Ervaringen van deze deelnemers of nieuwe inzichten worden indien relevant gedeeld met de regiogemeenten. Gemeente Rotterdam heeft in de eerste helft van 2025 een financiële bijdrage ontvangen voor het project MKB010 next: toekomstbestendig ondernemerschap. Doel van het project is mkb’ers te inspireren, informeren en activeren op de thema’s digitaal, duurzaam en circulair ondernemen, waardoor zij toekomstbestendiger worden, innovatiever ondernemen en zorgen voor nieuwe werkgelegenheid en ontwikkeling van zichzelf en hun medewerkers. Gemeente Delft heeft in de tweede helft van 2025 een financiële bijdrage ontvangen voor het project Quantum ecosysteem Zuid-Holland fase 2 startup & scale-up support. Zuid-Holland is internationaal koploper in quantumtechnologie dankzij TU Delft, Universiteit Leiden en snelgroeiende bedrijven. Om die positie uit te bouwen start in 2026 fase 2 van het Quantum Ecosysteem, met focus op startups en scale-ups. Het project helpt nieuwe bedrijven ontstaan, ondersteunt hun groei en brengt 66

de community samen via evenementen en communicatie. Zo versterkt de regio haar economische kracht en benut zij de maatschappelijke kansen van quantum. We zetten verder in op: • het gericht werken aan versterking van het accounthouderschap van gemeenten richting mkb, met focus op toegepaste innovatie; • het opstellen van direct overdraagbare projectinformatie aan het mkb (via onder meer de gemeentelijke accountmanagers uit het MRDH-netwerk).

In 2025 hebben we drie bijeenkomsten van het accountmanagersnetwerk georganiseerd. Informatie die relevant is voor gemeenten en accountmanagers delen we daar actief. Dit betreft bijvoorbeeld informatie over de resultaten van projecten die zijn uitgevoerd, zoals bijvoorbeeld Region of the Future of Datawerf. Ook informeren we hen over projecten en activiteiten van de vervoerscollega's die impact hebben op mkb’ers, zoals bv de zero emissie zones in het verleden. Ten derde dient het netwerk als een plek waar gemeenten ervaringen en kennis over ondernemersdienstverlening met elkaar kunnen delen.

Versterken innovatie-ecosysteem en innovatieprogramma’s In Region of the Future worden samen met YES!Delft oplossingen ontwikkeld voor regionale innovatievraagstukken. Startups ontwikkelen schaalbare, commercieel en technisch haalbare oplossingen. Gemeenten kunnen hier optreden als eerste klant, waardoor maatschappelijke opgaven direct worden gekoppeld aan de uitdagingen van individuele gemeenten. De nieuwe producten en diensten die dit oplevert zorgen voor stageplaatsen, nieuwe bedrijvigheid, kostenbesparingen en productiviteitsgroei. De MRDH stimuleert innovatie. Dat doen we door met strategische partners zoals InnovationQuarter en de provincie Zuid-Holland financiering en schaalvergroting van programma’s te organiseren. Daardoor zullen deze meer maatschappelijke- en economische effecten opleveren. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2025

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten?

Toename percentage van startups en scale-ups binnen de totale bedrijvigheid in de regio.

Ter bevordering van detoename in het percentage van startups en scale-ups is een regionaal samenwerkingsprogramma voor startups en scale-ups van start gegaan. Inmiddels heeft dit programma ervoor gezorgd dat er nu ook een taskforce bij de EBZ (Economic Board Zuid-Holland) is opgericht (taskforce Startup Scale-ups). IQ heeft mede door cofinanciering van de MRDH startups kunnen helpen hun producten en diensten op de markt te brengen en te laten groeien. In 2025 zijn twee edities van het Market Readiness Programma georganiseerd waarmee 27 startups en innovatieve mkb’ers geholpen zijn.

67

Adoptie van businesscases uit het innovatie-ecosysteem door minimaal tien gemeenten.

Het programma Region of the Future is in mei 2025 afgerond. Rotterdam, de IJsselgemeenten en Pijnacker-Nootdorp hebben in het programma onderzocht hoe zij AI kunnen inzetten voor hun dienstverlening op het gebied van vergunningen en afwikkeling van bewonersvragen. Door de inzet van AI en een ontwikkelde chatbot (in de IJsselgemeenten) kunnen deze gemeenten besparingen realiseren. We verwachten dat de implementatie tussen 2026 en 2028 nog meer resultaten in de gemeenten oplevert.

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2025

Status

Toelichting

Versterken innovatie-ecosysteem en innovatieprogramma’s Het huidige programma Region of the Future loopt tot en met mei 2025. We evalueren het programma, delen de resultaten met de gemeenten en verkennen of het programma een vervolg krijgt We verlenen InnovationQuarter subsidie om te bouwen aan innovatieprogramma’s en -projecten en om innovatieve mkb’ers te ondersteunen het verdienvermogen van de regio te vergroten. Een deel van de subsidie gaat naar het secretariaat van de Economic Board Zuid-Holland dat bijdraagt aan de uitvoering van de Groeiagenda Zuid-Holland en de uitvoering van de Human Capital Agenda, en daarmee inzet op (economische) vernieuwing en innovatie.

De evaluatie van het programma is in het najaar 2025 gedeeld met diverse gremia van de MRDH. We hebben nog niet verkend of het programma een vervolg krijgt. In het voorjaar van 2025 zijn de activiteiten besproken in de bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat (BcEV). In het najaar zijn de activiteiten en resultaten toegelicht door InnvoationQuarter (IQ) in de BcEV. Hierbij is ook aangegeven dat steeds meer wordt gestuurd op inzet gerelateerd aan de clusters als benoemd in de Visie op het Economisch Vestigingsklimaat. De EBZ werkte aan een versnellingsaanpak Groeiagenda. Deze is in november 2025 opgeleverd. Over de uitvoering worden nadere afspraken gemaakt met de aangesloten partijen. Via de vernieuwde Human Capital Agenda Zuid-Holland (HCA 20252030) wordt vanuit de EBZ gezamenlijk vervolg gegeven aan de inzet op de doelstellingen van deze agenda: een sterke, wendbare en weerbare regio. Waarbij, naast voortzetting van de succesvolle elementen uit de al lopende inzet van de HCA, er nu extra focus komt te liggen bij:  Het verhogen van arbeidsproductiviteit  Specifieke aandacht is voor het mbo  Ingezet wordt op een gezamenlijke lerende kennisomgeving human capital, om met elkaar kennis en innovaties te delen en toe te passen. 68

2.3.1.2 Opdracht 4: vernieuwen van werklocaties Het economische en maatschappelijke belang van winkelgebieden, kantorenlocaties en bedrijventerreinen is groot. Deze plekken bieden werkgelegenheid aan een brede beroepsbevolking. Ook bieden ze ondernemers en bedrijven de ruimte om te produceren, te innoveren en slimme oplossingen te bedenken. Daarmee spelen ze (in potentie) een sleutelrol in grote transities. Denk aan de energietransitie, circulaire transitie en klimaatadaptatie (waaronder ruimte voor groenblauwe oplossingen op bedrijventerreinen) en digitalisering. Aan de hand van de Strategie werklocaties MRDH sturen de 21 gemeenten op het versterken van de ruimtelijke economische structuur van de regio door marktevenwicht tussen vraag en aanbod van ruimte te stimuleren, door bestaande werklocaties beter te benutten en door vergroening en verduurzaming aan te jagen. De MRDH organiseert de regionale afstemming tussen de individuele gemeenten om gezamenlijk te sturen op de voorraad van winkels, bedrijventerreinen en kantoren. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2025

Hoe droegen de activiteiten bij aan de resultaten?

Lager percentage leegstand kantoren en detailhandel (op basis van vloeroppervlakten).

In de Strategie werklocaties MRDH 2019-2030 zijn de afgelopen jaren afspraken gemaakt over het toevoegen en transformeren van kantoren. Door eerdere transformaties en het benutten van bestaande kantoorruimte is de leegstand de afgelopen jaren generiek gedaald tot 6,3% (peildatum 2024). We verwachten bij een volgend meetmoment stabilisatie van dit percentage bij gelijkblijvende conjuncturele omstandigheden. Specifiek de leegstand van winkelvloeroppervlakte was in januari 2025 9,24%, en steeg in juli 2025 naar 9,28% en is nu (januari 2026), 9,34%. Er heeft in 2025 dus een marginale stijging plaatsgevonden.

Beter benutten van geschikte locaties voor watergebonden bedrijven en voor HMC-bedrijven op bestaande bedrijventerreinen.

We hebben in het voorjaar 2025 bij twee gemeenten opdrachten uitgezet om vitale kernen te versterken; in Wassenaar en Barendrecht. Met de activiteiten in 2024 en 2025 is er doorgezet met een aanpak op beter benutten van bedrijventerreinen. De MRDH heeft meerdere onderzoekstrajecten op dit thema uitgezet en begeleid: 1. verkenning naar kansen van betere benutting op bedrijventerreinen 2. een handreiking voor procestappen aan de hand van casussen 69

3. juridische gereedschappen 4. instrumenten om actief te sturen op bedrijvigheid en grondbeleid als overheid. Met de onderzoeksresultaten kunnen gemeenten actief aan de slag met beter benutten van bedrijventerreinen. De praktijk leert dat het voor gemeenten lastig is om projectvoorstellen ten aanzien van werklocaties in te dienen, omdat er bijvoorbeeld onvoldoende zicht is welke stappen nodig zijn of onvoldoende capaciteit is voor projectontwikkeling. Hiervoor kan de bijgevoegde ‘handreiking beter benutten bedrijventerreinen’ gebruikt worden die in 2025 door ons is opgesteld.

Hoger percentage kantoren met minimaal energielabel 0C.

Revitalisering/verduurzaming verouderd of leegstaand vastgoed op bedrijventerreinen voor nieuwe bedrijvigheid.

Daarnaast kunnen gemeenten zich bij de MRDH melden bij interesse voor projectfinanciering, zodat projecten in gezamenlijkheid opgewerkt kunnen worden. In 2025 zijn er drie projecten gefinancierd die hier relatie mee hebben: Innovatiedistrict Delft, Beter Benutten Barendrecht Oost en Ruimte voor regie Sturing op bedrijventerreinen in Vlaardingen. Het aandeel kantoren met minimaal energielabel C is gestegen van 55% in 2022 naar 84% in 2025.Het verbeteren van dit energielabel wordt door de markt nu opgepakt. Een rol voor MRDH is hierdoor in de toekomst niet nodig. We ondersteunden in 2025 deze opgave met gezamenlijk onderzoek, kennisdeling en projectbijdragen gericht op het vernieuwen van verouderd en leegstaand vastgoed. Effecten hiervan verwachten we over meerdere jaren, waarbij het tempo en het uiteindelijke resultaat per werklocatie aanzienlijk gaat verschillen.

Wat deden we daarvoor? Aangegeven inspanning/activiteit 2025

Status

Toelichting

Vernieuwen van werklocaties We organiseren regionale afstemming voor werklocaties. In ambtelijke werkgroepen bereiden we dit samen voor met de gemeenten en we leggen het voor aan de bestuurscommissie EV. Hiermee zorgen we dat er voldoende bedrijventerreinen blijven en er zorgvuldig wordt omgegaan met de nieuwbouw van kantoren en detailhandel, zodat er niet gebouwd wordt voor toekomstige leegstand.

Voor het transformeren van bedrijventerreinen of de nieuwbouw van kantoren/winkelcentra is regionale afstemming nodig. Gemeenten kunnen hiervoor een adviesaanvraag indienen. We hebben in 2025 geen adviesaanvragen ontvangen.

70

We organiseren werkgroepen ‘werklocaties’. Er hebben dit jaar acht werkgroepen georganiseerd, waarvan een keer een werkbezoek met het thema vitale kernen aan de Koperwiek in Capelle aan den IJssel. We monitoren de regionale kantorenmarkt via een dashboard en een kwalitatieve rapportage en delen dit actief met gemeenten. Met de monitor volgen we de ambities en afspraken in de MRDH-kantorenstrategie en blijven we op de hoogte van nieuwe trends en ontwikkelingen op de kantorenmarkt.

De jaarlijkse monitor van de kantorenmarkt is opgeleverd en gedeeld met de gemeenten. Uit deze monitor blijkt dat de kantorenleegstand eind 2024 iets was gedaald ten opzichte van 2023: van 6,7% naar 6,3%. Deze leegstand is onder het gezonde leegstandspercentage van 7%, dat betekent dat de kantorenmarkt krap is.

We financieren projecten om vraag en aanbod van werklocaties in balans te brengen, waaronder projectbijdragen voor het beter benutten, revitaliseren en verduurzamen van bedrijventerreinen.

We stimuleren gemeenten om uitvoering te geven aan de ambities voor het thema ruimte voor werken uit het uitvoeringsprogramma door gezamenlijk onderzoek te doen en kennis te ontwikkelen. Denk aan onderzoek voor de uitvoering van het beter benutten van bedrijventerreinen.

In de Strategie Kantoren MRDH 2025-2035 werken we de komende jaren verder aan regionale afspraken. Onder meer over de realisatie van nieuwe kantoorruimte op de 'juiste locaties’ en het verbeteren van de kwaliteit van de bestaande voorraad. Deze is in 2025 vastgesteld door de bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat en aanvaard door de provincie Zuid-Holland. De bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat van 19 november 2025 heeft vier projecten (thema werklocaties) een bijdrage gegeven. Het gaat om een bedrag van € 1 miljoen. De vier projecten leveren een bijdrage aan het regionale aanbod van bedrijventerreinen: door het bestaande bedrijventerrein uit te breiden (1 project), door herstructurering van bestaande bedrijventerreinen (2 projecten) en door te revitaliseren en te positioneren (1 project). We hebben gemeenten begeleid op het thema beter benutten van bedrijventerreinen, zodat gemeenten actief aan de slag kunnen. Door het monitoren van de afspraken voor beter benutten uit de Strategie Bedrijventerreinen MRDH 2023-2030 kunnen we de voortgang in de regio bijhouden. Hieruit blijkt dat voor het uitvoeren van de beter benutten afspraken extra inzet en instrumentarium nodig is. De MRDH heeft actief ondersteunt door een gezamenlijk onderzoek en een verkenning te starten en gemeenten ondersteuning te bieden.

Zo wordt er veel kennis gedeeld en worden goede voorbeelden besproken op het gebied van beter benutten. En worden lokale projecten in winkelgebieden ondersteunt om leegstand te voorkomen. 1. Verkenning regionale ontwikkelingsmaatschappij is opgestart 2. Ondersteuning bij het oplossen van knelpunten van beter benutten via kennisdeling en projectbijdragen 71

Bij een succesvolle lobbystrategie voor financiering van het Rijk zetten we in op ondersteuning bij regionale projectaanvragen voor Rijksfinanciering.

We organiseren circa drie ambtelijke en één bestuurlijke themasessie voor ruimte voor werken, voor kennisdeling, netwerkvorming en beleidsvorming.