9. BEGROTING 2024 VaZ
Tekst van het document
Programmabegroting 2024 62
62
▪
Parkeerbelasting
Parkeerbelasting wordt momenteel alleen in de voormalige gemeente Westvoorne geheven voor het daadwerkelijke parkeren op daarvoor aangewezen plaatsen en voor een vergunning om te parkeren op daarvoor aangewezen plaatsen. In december 2023 behandelt de gemeenteraad een voorstel voor de verordening voor 2024. De aangewezen plaatsen blijven hetzelfde. Het voorstel is de parkeerbelasting in 2025 af te schaffen. ▪
Reclamebelasting
Reclamebelasting is een belasting die geheven wordt over aankondigingen, die zichtbaar zijn vanaf de openbare weg. De hierbij behorende verordening is alleen van toepassing op de binnenstad van de voormalige gemeente Brielle. De opbrengst wordt niet toegevoegd aan de algemene middelen maar wordt doorgestort en komt ten goede aan de promotie van de Brielse binnenstad. ▪
BIZ Seggelant Vierpolders
In de voormalige gemeente Brielle is sprake van een Bedrijven Investeringszone (BIZ) voor het ondernemersgebied Seggelant in Vierpolders. Een BIZ is een afgebakend gebied waarbinnen ondernemers of eigenaren samen investeren in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving. Alle ondernemers in de BIZ betalen daaraan mee. De gemeente faciliteert door de BIZ-bijdragen te innen en daarna over te dragen aan ondernemersvereniging Seggelant als beheerder van de BIZ. Met de BIZ is een bedrag van € 50.000 gemoeid. Volgens eerdere afspraken wordt een bedrag gelijk aan deze opbrengst uitgekeerd door de gemeente Voorne aan Zee. Heffingen/retributies In de paragraaf lokale heffingen moet een overzicht van baten en lasten worden opgenomen voor heffingen, waarbij sprake is van het verhalen van kosten. In deze paragraaf zetten we de verschillende heffingen op een rij. Per heffing geven we inzicht in de kosten die (vanuit de diverse taakvelden) aan de heffing worden toegerekend, de gehanteerde tariefstelling en de geraamde baten. Onafhankelijk van de aard en samenstelling van de overhead, kan deze worden toegerekend aan de directe kosten van de taakvelden. Deze toerekening vindt voor heffingen buiten de boekhouding plaats. Met uitzondering van de geharmoniseerde verordeningen (leges) geldt dat de uitgangspunten van de voormalige gemeenten nog van toepassing zijn.
In de eerder gepresenteerde tabel is te zien welke verordeningen nog geharmoniseerd moeten worden. Volgens de Wet Arhi moet dit uiterlijk in 2024 plaatsvinden. Om die reden staat hieronder alleen een kostendekkendheidsberekening van de leges.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 63
63
Leges Onder de naam leges worden rechten geheven voor het gebruikmaken van diensten van de gemeente. Wettelijk uitgangspunt is maximaal 100% kostendekkendheid. De legesinkomsten zijn verhoogd met het inflatiepercentage van 3%.
Burgerzaken Directe lasten burgerzaken
2.633.643
Toegerekende overhead
1.127.626 Totale lasten
3.761.269
Totale baten
942.824
Kostendekkendheid
25%
Omgevingsvergunningen Directe lasten omgevingsvergunningen
1.952.416
Toegerekende overhead
1.830.851 Totale lasten
3.783.267
Totale baten
1.993.417
Kostendekkendheid
53%
Woonlasten (lokale lastendruk) Onder de gemeentelijke woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een huishouden betaalt aan onroerendezaakbelasting, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Hierbij is van belang te melden dat voor de rioolheffing en de afvalstoffenheffing de verordeningen van de voormalige gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne nog van toepassing zijn. Voor de gemeente Westvoorne geldt dat de tarieven uit de verordeningen 2022 voor afvalstoffenheffing en rioolheffing ook in 2024 nog van toepassing zijn. Dit komt omdat de gemeenteraad van Westvoorne heeft besloten deze verordeningen voor 2023 niet vast te stellen. Om de ontwikkeling van de woonlasten in beeld te brengen, is uitgegaan van een gezin van vier personen in het bezit van een eigen woning. Gerekend is met een gemiddelde WOZ-waarde. De woning is aangesloten op het riool. In de vergelijkingen tussen 2024 en 2023 is rekening gehouden met de stijging van de WOZ-waarde van de afzonderlijke gemeenten op basis van de waarderingsgegevens, die het SVHW in juni 2023 heeft afgegeven.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 64
64
Woonlasten
Voorne aan Zee
Verwachte gemiddelde woningwaarde
€ 374.367
OZB-tarief 2023
0,0912%
Verwacht OZB-tarief (gegevens juni 2023)
0,0888% Voormalig Brielle
Voormalig Hellevoetsluis
Voormalig Westvoorne
OZB
€ 323
€ 323
€ 323
Rioolheffing
€ 242
€ 168
€ 288
Afvalstoffenheffing
€ 307
€ 350
€ 366
OZB
€ 332
€ 332
€ 332
Rioolheffing
€ 242
€ 168
€ 288
Afvalstoffenheffing
€ 307
€ 350
€ 366
Totaal woonlasten 2023
€ 872
€ 841
€ 977
Totaal woonlasten 2024
€ 881
€ 850
€ 986
Stijgingspercentage woonlasten
1,03%
1,07%
0,92%
Vergelijking Woonlasten 2023
Woonlasten 2024
Kwijtschelding Kwijtschelding van een gemeentelijke belasting kan worden verleend als de belastingplichtige niet in staat is anders dan met buitengewoon bezwaar de aanslag geheel of gedeeltelijk te betalen. Van buitengewoon bezwaar is in het algemeen sprake als de financiële middelen ontbreken om een aanslag te betalen en ook niet binnen afzienbare tijd kunnen worden verwacht. Om de rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor elke inwoner te waarborgen, is er een landelijk geldend kwijtscheldingsbeleid ontwikkeld en vastgelegd in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. Artikel 255 van de Gemeentewet bepaalt vervolgens dat, voor wat betreft het verlenen van kwijtschelding, gemeenten de rijksregeling moeten volgen. Dit is vastgelegd in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. De kwijtscheldingsmogelijkheden zijn vastgelegd in de Verordeningen kwijtschelding 2023.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 65
65
§ Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om onverwachte financiële tegenvallers op te vangen, zodat ze haar taken en verantwoordelijkheden kan blijven uitvoeren. Het bestaat uit de relatie tussen weerstandscapaciteit (de middelen waarover de gemeente kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken) en risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Het gaat dus om het beschikbare geld en andere middelen die kunnen worden ingezet om onverwachte kosten op te vangen. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de gemeente. Benodigd weerstandsvermogen De bepaling van het maximaal benodigde weerstandsvermogen is gebaseerd op het model van Van Unen en Teerlink. Voordeel van deze benadering is dat: ▪ het gebruik van zware ingewikkelde rekenmodellen wordt voorkomen; ▪ maatwerk mogelijk is; ▪ gewerkt wordt met algemeen aanvaardbare en overzichtelijke criteria; ▪ sprake is van een hoge mate van gebruiksvriendelijkheid en transparantie voor het bestuur (raad en college). Bovendien is het model gecheckt op realiteitsgehalte en is het flexibel. Het kan zonder veel moeite aangepast worden aan gewijzigde omstandigheden in bestuur, organisatie en lokale samenleving.
Bepaling van het risico Uitgegaan wordt van vier categorieën risico’s die zich in de praktijk kunnen voordoen. Alle risico’s die zich in de praktijk voor kunnen doen, vallen in één van de categorieën. Het gaat dan om: 1. lasten van de exploitatie; 2. baten van de exploitatie; 3. grondexploitatie; 4. balans. Voor elke categorie wordt een genormeerd benodigd weerstandsvermogen bepaald. Samen vormen die het totaal berekende benodigde maximale weerstandsvermogen. Ad 1. Lasten van de exploitatie Hier doen zich de meeste risico’s voor. Daarom wordt er een buffer vastgesteld aan de hand van regels en criteria die gelden voor de gemeente. Dit is het risicoprofiel van de
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 66
66
gemeente. Gescoord wordt op schaal van vier punten, 1 is een laag risico, 4 een hoog risico. Voor de eenvoud en inzichtelijkheid is gekozen voor slechts vier gradaties. Voor de weging worden de volgende criteria gehanteerd: a. beheer- of groeigemeente; b. sociale structuur; c. centrumfunctie; d. bedrijfsvoering; e. verbonden partijen; f. kwaliteit ambtelijk en bestuurlijk management; g. beheer kapitaalgoederen. In onderstaand overzicht zijn de scores van de gemeente Voorne aan Zee weergegeven. Uiteraard is bij de toekenning van de scores sprake van een zekere subjectiviteit. Het voorzichtigheidsprincipe is in acht genomen en er is zoveel mogelijk uitgegaan van het gematigd risicoprofiel van de gemeente Voorne aan Zee. Risicoprofiel gemeente Voorne aan Zee. Score
1
2
3
Beheer- of groeigemeente
X
Sociale structuur
X
Centrumfunctie
4
X
Demografische structuur
X
Bedrijfsvoering
X
Verbonden partijen
X
Kwaliteit ambtelijk en bestuurlijk management
X
Beheer kapitaalgoederen
X Totaal
Gewicht Eindtotaal
0
4
4
0
1x
2x
3x
4x
0
8
12
0
De totaalscore bedraagt 20 punten. De volgende stap is de scores te koppelen aan een bijbehorend percentage van de lasten van de gewone dienst, waardoor in feite de risico’s uitgedrukt worden in een percentage van deze lasten. Uitgegaan wordt van de volgende indeling: a. 8 t/m 13 punten 8% b. 14 t/m 20 punten 10% c. 21 t/m 26 punten 12% d. 27 t/m 32 punten 14% Bij de uitkomst van 20 punten komt dit neer op een te vormen deelbuffer van 10% van de lasten van de gewone dienst. Gekoppeld aan de cijfers van de primitieve begroting 2024 betekent dit voor de gemeente Voorne aan Zee een bedrag van € 27,7 miljoen.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 67
67
Ad 2. Baten van de exploitatie Voor dit onderdeel wordt een deelbuffer aangehouden van 10% van de omvang van de Algemene Uitkering. Daarbij wordt verondersteld dat daarmee ook alle overige inkomsten en mutaties zijn ondervangen. De ervaring leert in ieder geval dat de meeste en meest omvangrijke mutaties plaatsvinden binnen de Algemene Uitkering. De geraamde opbrengsten bedragen ruim 47% van de totale gemeentelijke dekkingsmiddelen en zijn gevoelig voor conjuncturele ontwikkelingen. Gekoppeld aan de cijfers van de primitieve begroting 2024 betekent dit voor de gemeente Voorne aan Zee een bedrag van € 13,4 miljoen. Ad 3. Grondexploitatie Bij dit onderdeel wordt afgeweken van de objectieve methode. Voor dit onderdeel wordt per project een risicoanalyse opgesteld. Het totaal van de geprognosticeerde risico’s van alle projecten is bepalend voor de noodzakelijke omvang van het weerstandsvermogen op dit punt. Voor de gemeente Voorne aan Zee is voor dit onderdeel het benodigd berekend weerstandsvermogen € 6,8 miljoen. Voor een uitgebreide toelichting op de risico’s van de bovengenoemde projecten wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. Ad 4. Balans Dit onderdeel vereist een iets andere benadering. Het totaal van de afgegeven borgstellingen en financiële deelnemingen moeten hierbij worden meegewogen. Deze maken niet volledig onderdeel uit van het balanstotaal.
Deze zaken worden door de accountant wel betrokken bij het oordeel over de jaarrekening. Voor dit onderdeel wordt gewerkt met deelbuffer 1% van het balanstotaal. Deze berekeningen leiden voor dit onderdeel tot een theoretisch berekend maximaal noodzakelijk weerstandsvermogen van € 5,3 miljoen. Beoordeling borgstellingen De gemeente Voorne aan Zee heeft garantstellingen verleend voor (hypothecaire) geldleningen particulier woningbezit en aan verenigingen/stichtingen binnen de gemeente met gemeentegarantie. Het risico dat we hiermee lopen is beperkt. Daarnaast zijn gewaarborgde geldleningen WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw) verstrekt voor de financiering van ouderenhuisvesting. Als het WSW in de financiële problemen geraakt, zullen alle woningcorporaties borg staan. Pas daarna wordt een beroep op individuele gemeenten gedaan. Het risico wordt dan ook als zeer laag gekwalificeerd en is als zodanig opgenomen in het risicoprofiel.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 68
68
Berekend weerstandsvermogen. Benodigd weerstandsvermogen (in miljoen €) Lasten
27,7
Baten
13,4
Grondexploitatie
6,8
Balans
5,3 Totaal
53,2
De praktijk wijst uit dat risico’s niet allemaal tegelijk zichtbaar worden. Volstaan kan worden met een lagere risicobuffer dan het theoretisch berekende. In het verleden is altijd 60% gehanteerd, wat neerkomt op een risicobuffer van € 31,9 miljoen. Benodigd weerstandsvermogen. Weerstandsvermogen (in miljoen €) Nieuw berekend weerstandsvermogen
53,2
Risicobuffer
31,9
Benodigd weerstandsvermogen/weerstandscapaciteit
31,9
Op basis van het risicoprofiel van de gemeente Voorne aan Zee kan de benodigde weerstandscapaciteit worden berekend. Hiermee is berekend dat een reserve van € 31,9 miljoen nodig is om de risico’s financieel af te dekken. Dit bedrag wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit om het weerstandsvermogen te kunnen bepalen. Vermogenspositie van de gemeente Voor het bepalen van de beschikbare weerstandscapaciteit wordt gerekend met: a. omvang van de vrij aanwendbare reserves, deze bestaan uit de algemene reserves; b. omvang van de post onvoorziene uitgaven. Deze post kan in principe worden ingezet om de kleine risico’s financieel op te vangen. In 2024 bedraagt de post onvoorzien € 2,50 per inwoner, ofwel ruim € 180.000. De beschikbare weerstandscapaciteit ontwikkelt zich meerjarig als volgt. Beschikbare weerstandscapaciteit (in miljoen €)
2024
2025
2026
2027
Algemene reserves
58,24
56,75
56,56
56,44
Post onvoorzien
0,18
0,18
0,18
0,18
58,42
56,93
56,74
56,62
Totaal
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 69
69
Beoordeling weerstandsvermogen In het voorgaande is zowel de benodigde als de beschikbare weerstandscapaciteit bepaald. Om het weerstandsvermogen van de gemeente Voorne aan Zee te bepalen en daarover een oordeel te vellen zal een relatie worden gelegd tussen deze twee. De ratio van het weerstandsvermogen wordt bepaald met de formule: beschikbare weerstandscapaciteit ______________________________________
benodigde weerstandscapaciteit 2024
2025
2026
2027
1,8
1,8
1,8
1,8
Ratio weerstandsvermogen
De gemeente streeft ernaar om zo min mogelijk risico te lopen en, mits financieel verantwoord, zoveel mogelijk risico’s af te dekken. Onderstaande tabel laat een classificatie zien van de verschillende ratio’s. Waarderingscijfer
Ratio weerstandsvermogen
Betekenis
A
< 2,0
Uitstekend
B
1,4 > x < 2,0
Ruim voldoende
C
1,0 < x < 1,4
Voldoende
C
0,8 < x < 1,0
Matig
E
0,6 < x < 0,8
Onvoldoende
F
< 0,6
Ruim onvoldoende
Zoals de tabel laat zien, kan de ratio voor 2024 en verder met een B worden gewaardeerd. Dit houdt in dat de gemeente Voorne aan Zee op dit moment over een ruim voldoende vermogenspositie beschikt om risico’s financieel af te dekken. Financiële kengetallen Op grond van artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn alle gemeenten verplicht om een set specifieke, financiële kengetallen op te nemen in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. Het doel hiervan is dat de financiële positie van de gemeente inzichtelijker wordt gemaakt. Daarnaast kunnen gemeenten onderling vergeleken worden. Het gaat om de volgende kengetallen.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 70
70
Kengetallen gemeente Voorne aan Zee Kengetallen gemeente Voorne aan Zee in %
2024
2025
2026
2027
Netto schuldquote
101,8
119,5
121,7
115,6
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
96,5
113,3
115,0
108,8
Grondexploitatie
5,2
6,7
7,7
8,2
Solvabiliteitsratio
32,2
31,5
32,1
32,5
Structurele exploitatieruimte
0,5
0,3
-5,2
-5,5
Belastingcapaciteit voormalige gemeente Brielle
93,3
93,3
93,3
93,3
Belastingcapaciteit voormalige gemeente Hellevoetsluis
90,0
90,0
90,0
90,0
Belastingcapaciteit voormalige gemeente Westvoorne
104,4
104,4
104,4
104,4
Kengetallen gemeente Voorne aan Zee in %
Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
VNG-normen (%) Voldoende
Matig
Onvoldoende
<100
>100/ <130
>130
Grondexploitatie
Geen norm
Solvabiliteitsratio
>50
<50/>30
<30
Structurele exploitatieruimte
>0,6
<0,6/>0
<0
Belastingcapaciteit
<100
>100/<120
>120
Hieronder volgt een toelichting op de kengetallen. Netto schuldquote Doel: inzicht geven in de schuldenlast Deze quote geeft de verhouding weer tussen de schuldenlast en de inkomsten en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Met andere woorden, deze quote geeft aan of de gemeente nog investeringsruimte heeft of juist op zijn tellen moet passen. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. Normaal bevindt de netto schuldquote van een gemeente zich ergens tussen de 0 en 100%. Boven de 100% springt het licht voor een gemeente op oranje. Komt de quote boven de 130% dan springt het licht op rood. Er is dan sprake van een zeer hoge schuld. Voor de gemeente Voorne aan Zee komt de netto schuldquote uit boven 100% en scoort daarmee matig. Het schuldplafond van 130% is een grove indicatie. Daarom wordt een diepere analyse gemaakt in de vorm van de netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 71
71
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Doel: inzicht geven in het deel van de leningen waarvan rentelasten en aflossingen op de eigen organisatie drukken Een hoge schuld kan veroorzaakt worden doordat afgesloten leningen worden doorgeleend. In dat geval hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. Voor de gemeente Voorne aan Zee valt de netto schuldquote daarmee lager uit (96,5%). Grondexploitatie Doel: inzicht geven in de waarde van de grondposities Niet alleen de verstrekte leningen kunnen het beeld van de netto schuldquote vertekenen, ook de voorraden bouwgrond beïnvloeden dit beeld. Onder normale omstandigheden wordt de rente van de financiering van de aankoop van grond bijgeschreven bij de voorraad grond. De rente drukt dus niet op de exploitatie. Ook voor de grondpositie is een kengetal bepaald. Dit kengetal geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Grondexploitatie kan een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. Aan de ene kant loopt de gemeente het risico dat de boekwaarde van gronden niet geheel wordt terugverdiend bij de verkoop.
Aan de andere kant kunnen de opbrengsten uit de verkoop van gronden worden gebruikt om de schuldenlast af te bouwen. Door het kengetal grondexploitatie in mindering te brengen op de netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, wordt de schuld zichtbaar die werkelijk op de exploitatie drukt (de effectieve schuldquote). Dat levert het volgende overzicht op. Effectieve schuldquote gemeente Voorne aan Zee in %
2024
2025
2026
2027
(A) Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
96,5
113,3
115,0
108,8
(B) Grondexploitatie
5,2
6,7
7,7
8,2
Effectieve schuldquote (= A-B)
91,3
106,6
107,3
100,5
Het schuldplafond van 130%, wat genoemd wordt bij de netto schuldquote, is gebaseerd op een netto schuld inclusief leningen voor een portefeuille uitgeleende gelden en inclusief voorraden bouwgrond. Het zal duidelijk zijn dat voor de effectieve schuldquote het schuldplafond lager zal liggen dan die 130%. Voor de gemeente Voorne aan Zee is dit inderdaad het geval, de effectieve schuldquote komt uit op 91,3%.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 72
72
Solvabiliteitsratio Doel: inzicht geven in de mate waarin de gemeente in staat is aan de financiële verplichtingen te voldoen Deze ratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft weer in hoeverre er geen schulden op het bezit rusten. Hoe hoger deze ratio, des te groter de weerbaarheid van de gemeente. Normaal bevindt de solvabiliteitsratio van een gemeente zich tussen de 30% en 80%. Bij een ratio lager dan 50% springt het licht op oranje. Als de ratio onder de 30% uitkomt, springt de ratio op rood. De ratio voor de gemeente Voorne aan Zee komt uit op 32,2%. Structurele exploitatieruimte Doel: inzicht geven in het risico dat er tekorten in de begroting ontstaan De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten per programma en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves te delen door de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel dan een begroting waarbij structurele baten en lasten in evenwicht zijn. Voor de gemeente Voorne aan Zee geldt dat dit kengetal in het begrotingsjaar 2024 positief uitvalt.
De structurele lasten zijn lager dan de structurele baten, waardoor de begroting structureel sluitend is. Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden De ruimte die een gemeente heeft om de belastingen te verhogen, wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. In dit geval worden de totale woonlasten (onroerendezaakbelasting, riool- en afvalstoffenheffing) van een meerpersoonshuishouden vergeleken met het landelijk gemiddelde van het jaar daarvoor. Voor Voorne aan Zee zijn de riool- en afvalstoffenheffingen nog niet geharmoniseerd. Daarom worden de kengetallen van de voormalige gemeenten gepresenteerd. De voormalige gemeente Westvoorne zit boven het gemiddelde voor wat betreft de woonlasten. Dit wordt vooral veroorzaakt door de gemiddeld hogere WOZ-waarde in Westvoorne, waardoor de onroerendezaakbelasting hoger uitvalt dan in Hellevoetsluis en Brielle. Onderlinge verhouding tussen kengetallen Eén enkel kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie beoordeeld kan worden. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk van hoeveel eigen vermogen en baten er tegenover die schuld staan. Ook een tegenvallende ontwikkeling van de grondprijs hoeft geen negatieve invloed te hebben als de structurele exploitatieruimte groot genoeg is, of als over voldoende ruimte in de belastingcapaciteit kan worden beschikt.
De kengetallen zullen daarom altijd in 17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 73
73
samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie. Conclusie Als we de kengetallen beoordelen aan de hand van de VNG-normen, dan kan de nettoschuldquote beoordeeld worden als matig. De solvabiliteitsratio komt eveneens uit op matig. De structurele exploitatieruimte scoort nog net voldoende. De belastingcapaciteit varieert van voldoende tot matig. Om het kengetal structurele exploitatieruimte te verbeteren, kan gedacht worden aan het verlagen van de structurele lasten en/of het verhogen van structurele inkomsten, zoals extra belastinginkomsten.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 74
74
§ Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Volgens artikel 12 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) moet de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen minimaal de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen bevatten. Van deze kapitaalgoederen worden het beleid, de daaruit voortvloeiende financiële gevolgen en de vertaling van deze financiële gevolgen in de begroting genoemd. Voor een goed onderhoud aan de kapitaalgoederen zijn nodig: ▪ een actueel beheersysteem; ▪ uitvoeringskaders; ▪ voldoende budget voor klein en uitgebreid onderhoud; ▪ voldoende kennis van wet- en regelgeving. Risico’s In 2024 en volgende jaren harmoniseren we de beleids- en beheerplannen. Een 0-meting uit 2022 heeft achterstanden in beeld gebracht. Daarbij leggen we de keuzes voor kwaliteit en middelen voor aan de gemeenteraad. Daarnaast zijn de prijzen voor onderhoud en leveranties de laatste tijd flink gestegen en zullen misschien nog verder stijgen. Het risico kan zijn dat stijging van de prijzen niet gelijkloopt met de jaarlijkse indexering van de gemeentebegroting. Bij het maken van de nieuwe beheerplannen houden we hier zoveel mogelijk rekening mee. Naast deze risico’s zijn er opgaven, die het gevolg zijn van klimaatverandering en de energietransitie. Door Europese regelgeving moeten wij deze opgaven voor 2050 uitvoeren.
Deze opgaven stemmen we af met de beheer- en vervangingsopgave van kapitaalgoederen. Beheerplannen De bestaande beheerplannen en onderhoudsplanningen gaan we in 2024 verder actualiseren en harmoniseren. De volgende beleids- en beheerplannen zijn nog door de gemeenteraden van de voormalige gemeenten vastgesteld. Brielle: Kapitaalgoed
Beheerplannen
Vastgesteld
Wegen
Wegenbeheerplan
2017
Riolering
Gemeentelijk rioleringsplan
2016
Groen
Groenbeheerplan
2017
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 75
75
Hellevoetsluis: Kapitaalgoed
Beheerplannen
Vastgesteld
Wegen
Beheerplan wegen
2019
Riolering
Watertakenplan 2017-2020
2016
Groen
Beheerplan groen
2019
Gebouwen
Beleidskader gemeentelijk vastgoedportefeuille
2013
Gebouwen
Beheerplan vastgoedportefeuille
2019
Westvoorne: Kapitaalgoed
Beheerplannen
Vastgesteld
Wegen
Beheerplan wegen
2019
Riolering
Gemeentelijk rioleringsplan
2019
Groen
Beheerplan groen
2019
Gebouwen
MJOP gebouwen
2020
A. WEGEN Kerncijfers De totale oppervlakte aan wegen (wegareaal) per onderdeel. Onderdeel
Eenheid
Aantal
Gesloten verharding (asfalt en beton)
m2
769.964
Elementenverharding (klinkers en tegels)
m2
2.696.737
Halfverharding
m2
20.458
Beleid We onderhouden wegen volgens de geldende richtlijnen en de uitgangspunten die de gemeenteraad heeft vastgesteld. Beheer In 2024 wordt een nieuw wegenbeleids- en beheerplan aan de gemeenteraad voorgelegd. Kwaliteit Het doel is om de wegen in 2024 te onderhouden volgens het beleidsplan. Het kwaliteitsniveau komt neer op een verharding in redelijke staat (niveau B), die voldoet aan de beoordeling ‘heel en veilig’, terwijl comfort en uitstraling minder van belang zijn. Daarnaast beheren we verschillende gebieden op een hoger kwaliteitsniveau, zoals de (winkel-)centra binnen de dorpen en wijken. Bij dit niveau zijn comfort en uitstraling meestal van groot belang (niveau A).
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 76
76
Om inzicht te houden in de kwaliteit van onze wegen, laten we om het jaar een weginspectie uitvoeren volgens landelijk erkende richtlijnen. De resultaten van deze weginspectie vormen mede de basis voor de nieuwe beleids- en beheerplannen. Financiële consequenties Financiële consequenties van het kapitaalgoed wegen. Omschrijving (x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
Exploitatiekosten
2.394
2.384
2.384
2.384
Mutatie voorziening/reserve
-470
-470
-160
-160
Kapitaalslasten
2.527
2.501
2.479
2.454
B. RIOLERING Kerncijfers De totale oppervlakte aan riolering (rioleringsareaal) per onderdeel. Onderdeel
Eenheid
Aantal
Gemalen groot
st
64
Gemalen klein
st
1.329
Bergbezinkbassins
st
10
Mechanische rioolleiding
m1
243.749
Vrijvervalleiding
m1
401.038
Beleid De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor riolering, hemelwater en grondwater. In het beleidsplan staat hoe we door onderhoud aan deze zorgplicht voldoen. In 2024 wordt een nieuw rioolbeleidsplan aan de gemeenteraad voorgelegd. Beheer In het beheerplan staan maatregelen die ervoor zorgen dat we aan de wettelijke zorgplicht voldoen. De maatregelen bestaan uit onderzoek, preventief en correctief onderhoud en vervanging. Het onderzoek, het preventieve onderhoud en de vervanging worden gepland en uitgevoerd op basis van risicobeoordeling en data-analyse. Kwaliteit Om zicht te houden op de kwaliteit en het functioneren van het rioolstelsel en de gemalen, voeren we regelmatig inspecties uit. Daarnaast doen we preventief en correctief onderhoud. De resultaten van de inspecties vormen, naast de vaste gegevens, mede de basis voor nieuwe beleids- en beheerplannen.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 77
77
Financiële consequenties Financiële consequenties van het kapitaalgoed riolering. Omschrijving (x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
Exploitatiekosten
1.359
1.359
1.359
1.359
Kapitaalslasten
1.333
1.317
1.350
1.408
C. WATER Beleid Voor water, beschoeiingen en baggeren zijn het Kwaliteitsplan Onderhoud Openbare Ruimte en de Keur van het waterschap, om watergangen te baggeren en te onderhouden, van toepassing. In de praktijk wordt alleen gebaggerd als het noodzakelijk is. Vooralsnog is het (financiële) uitgangspunt dat alle watergangen één keer per zeven jaar worden gebaggerd. Bij de harmonisatie van de beleidsplannen van de voormalige gemeenten nemen we dit uitgangspunt en de financiële consequenties mee. Beheer Voor baggerwerken werken we samen met het waterschap. Waterschap Hollandse Delta heeft in haar Keur eisen vastgelegd voor het beheer en onderhoud van watergangen en sloten, die de gemeente in beheer heeft. In 2015 hebben de gemeenten op Voorne-Putten en het waterschap afgesproken om de baggerwerkzaamheden gezamenlijk uit te voeren. In 2024 voeren we dit verder uit. Kwaliteit Het doel is om het beheer van het water en de waterbodems te laten voldoen aan de eisen die zijn vastgelegd in de Keur van het waterschap. Financiële consequenties Financiële consequenties van het kapitaalgoed water. Omschrijving (x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
Exploitatiekosten
665
665
665
665
Mutatie voorziening/reserve
43
43
43
43
Kapitaalslasten
55
46
45
45
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 78
78
D. GROEN Kerncijfers De totale oppervlakte aan groen (groenareaal) per onderdeel. Onderdeel
Eenheid
Aantal
Bomen
st
33.544
Plantvakken
m2
447.725
Bosplantsoen
m2
1.267.598
Grasvegetaties
2
2.794.785
m
Beleid Openbaar groen onderhouden we zoals vastgelegd in het beleidsplan groen. Dit moet bijdragen aan de doelstellingen van het collegeprogramma. Beheer Het beheer bestaat uit dagelijks onderhoud, groot onderhoud, vervanging en herinrichting. In het groenbeheerplan staat hoe het groen eruit moet zien (beeldwaarde) en hoe de beleving van het groen kan worden verbeterd. Ook wordt gekeken naar het bevorderen van de biodiversiteit, oftewel het aantal verschillende soorten planten en dieren. Daarnaast besteden we aandacht aan het vasthouden van water, inclusief regenwater, en het bieden van verkoeling. Kwaliteit Op dit moment wordt het groen onderhouden op kwaliteitsniveau B. De gebieden met een centrumfunctie, doorgaande wegen en entrees van de dorpen worden op een hoger kwaliteitsniveau beheerd, namelijk niveau A. Om inzicht te houden in de ontwikkeling van de kwaliteit van het openbaar groen laten we inspecties uitvoeren. Voor de bomen laten we minimaal iedere drie jaar een zogenaamde BVC-inspectie (boomveiligheidscontrole of VTA) uitvoeren. De resultaten van de inspecties vormen mede de basis voor nieuwe beleids- en beheerplannen. Financiële consequenties Financiële consequenties van het kapitaalgoed groen. Omschrijving (x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
Exploitatiekosten
3.673
3.840
4.006
4.173
Mutatie voorziening/reserve
-375
-375
-133
-133
Kapitaalslasten
103
90
49
49
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 79
79
E. GEBOUWEN Kerncijfers De gemeente bezit een groot aantal gebouwen, die voor een deel bedrijfsmatig en voor een deel functioneel worden beheerd. Gebouw
Aantal
Gemeentehuizen
3
Eigen gebruik/toiletgebouwen
9
Gebouwen eigen beheer begraafplaatsen
10
Gemalen, bouwkundig
5
Sporthalen
5
Gymzalen
8
Monumentale panden/vestingweren
38
(Monumentale) huurwoningen
11
(Kerk)torens
9
Poorten
6
Scholen: schadebeheer/totaalbeheer
26
Diverse gebouwen, onder andere leegstandsbeheer
17
Buurthuizen/MFA’s
14
Sportaccommodaties (ook velden)
11
Lichtschip
1
Beleid We onderhouden de gebouwen volgens de geldende wettelijke verplichtingen. Ook moet onderhoud bijdragen aan de doelstellingen van het collegeprogramma. Beheer De voormalige drie gemeenten hadden allemaal hun eigen beleids- en beheerplannen. In de eerste helft van 2024 voegen we deze plannen samen tot één nieuw en geactualiseerd 'beleids- en beheerplan gebouwen'. Dit plan zal ook de verduurzamingsdoelstellingen omvatten en vormt de basis voor het beheer van onze eigendommen. Kwaliteit De gemeente bezit veel gebouwen met verschillende bestemmingen. Die gebouwen beheren en onderhouden we volgens de geldende wet- en regelgeving. Bijvoorbeeld arbowetgeving of het Bouwbesluit. In principe is de kwaliteitsnorm sober en doelmatig. Daarnaast is het beleid om de gebouwen zo efficiënt mogelijk te gebruiken.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 80
80
We laten met regelmaat inspecties uitvoeren volgens NEN-normeringen (2767). De gemeente gebruikt onder andere de resultaten van de inspecties als basis voor het nieuwe beleids- en beheerplan. Deze meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) worden in de eerste helft van 2024 geharmoniseerd. Als zich bij de uitvoering van onderhouds- en/of vervangingswerkzaamheden extra kansen voordoen om vastgoed te verduurzamen, zullen wij dat niet nalaten. Financiële consequenties Financiële consequenties van het kapitaalgoed gebouwen. Omschrijving (x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
Exploitatiekosten
3.253
2.639
2.588
2.588
Mutatie voorziening/reserve
-716
-126
0
0
Kapitaalslasten
955
735
718
709
SAMENVATTING De totale netto kosten per kapitaalgoed zijn als volgt. Omschrijving (x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
Wegen
4.452
4.415
4.703
4.678
Riolering
2.693
2.676
2.709
2.768
Water
763
754
753
753
Groen
3.401
3.555
3.922
4.089
Gebouwen
3.532
3.248
3.306
3.297
14.841
14.648
15.395
15.585
Totaal
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 81
81
§ Financiering Algemeen De financieringsparagraaf is een belangrijk instrument voor het sturen, beheersen, verantwoorden en toezicht houden op de financieringsfunctie. De paragraaf is een uitwerking van de regelgeving in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Volgens deze wet mag de financieringsfunctie uitsluitend de publieke taak dienen. De verdere lokale regels liggen vast in het Treasurystatuut. Beleidskader en verordeningen ▪ Besluit begroting en verantwoording ▪ Wet Fido 2000 ▪ Ruddo 2009 (Regeling uitzetting derivaten decentrale overheden) ▪ Wet hof (Wet houdbare overheidsfinanciën) ▪ Besluit schatkistbankieren 2013 ▪ Financiële verordening 2023 (art. 212 van de Gemeentewet) ▪ Treasurystatuut gemeente Voorne aan Zee Financieringsbeleid De beleidsdoelstelling van het Financieringsbeleid van de gemeente Voorne aan Zee kan als volgt worden omschreven: De gemeente voert, gelet op haar publiekrechtelijke taak om maatschappelijk kapitaal te beheren, een risicomijdend financieringsbeleid.
Binnen dit risicomijdende beleid stelt de gemeente zich ten doel: ▪ zich te verzekeren van duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities; ▪ de gemeentelijke vermogens- en (rente-)resultaten te beschermen tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitsrisico’s; ▪ de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities te minimaliseren; ▪ de renteresultaten binnen de kaders van de Wet Fido, de gerelateerde wettelijke regelgeving en de limieten en richtlijnen van het Treasurystatuut te optimaliseren. Dit alles binnen de daarvoor geldende randvoorwaarden en met inachtneming van het beperken van risico’s. Renterisico’s Eén van de hoofddoelen bij de financieringsfunctie is het beperken van de gevolgen van een stijgende rente. Bij een hoog renterisico zijn de gevolgen van een stijgende rente groot voor de financiële resultaten in een bepaald jaar. Daarnaast zijn er ook risico’s op kredieten, liquiditeiten en koersen.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 82
82
Met behulp van het bijhouden van de ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt en de grote diversiteit in leningsproducten, wordt continue geprobeerd om een zo optimaal mogelijk resultaat te behalen tegen een verantwoord risico. Om de renterisico’s te beperken, gelden de volgende uitgangspunten: a. naleving van de Wet Schatkistbankieren. Door de Wet Schatkistbankieren zijn de mogelijkheden op beleggingen aanzienlijk ingeperkt; b. de kasgeldlimiet wordt niet overschrijden volgens de Wet Fido; c. de renterisiconorm wordt niet overschreden volgens de Wet Fido; d. nieuwe leningen en/of uitzettingen worden afgestemd op de financiële positie en de liquiditeitenplanning. Ad a. Schatkistbankieren Het schatkistbankieren verplicht decentrale overheden alle overtollige gelden boven een specifiek drempelbedrag onder te brengen bij het Rijk. Voor organisaties met een begrotingstotaal tot € 500 miljoen is de drempel 2% van het begrotingstotaal met een minimum van € 1 miljoen. Voor de gemeente Voorne aan Zee bedraagt het drempelbedrag hiermee € 5.548.700. De gemeente Voorne aan Zee heeft hiermee geen vrijheid om overtollige liquide middelen onder te brengen bij andere marktpartijen. De overtollige middelen mogen alleen in rekening-courant en via deposito’s bij de schatkist worden aangehouden. Het is wel toegestaan om deze uit te lenen aan andere decentrale overheden.
Deelname van decentrale overheden aan schatkistbankieren draagt bij aan een lagere EMU-schuld van de collectieve sector (Rijk en decentrale overheden gezamenlijk). Iedere euro die decentrale overheden aanhouden in de schatkist, vermindert de externe financieringsbehoefte van het Rijk. Dit zorgt voor een lagere staatsschuld. Een ander algemeen gevolg van het schatkistbankieren is een vermindering van de beleggingsrisico’s voor decentrale overheden. Deze situatie kan zich in onze gemeente overigens niet voordoen. In het Treasurystatuut is een verbod op risicovolle beleggingen en derivaten opgenomen. Over de middelen die een decentrale overheid in de schatkist aanhoudt, vergoedt het Rijk rente. Over het dagelijkse rekeningcourantsaldo de daggeldrente, op deposito’s is de rente afhankelijk van de looptijd. De hoogte van die rente is gelijk aan de rente waartegen de Nederlandse staat zichzelf financiert op de geld- en kapitaalmarkten (de zogenoemde ‘inleenrente’). Voor de uitvoering van het schatkistbankieren is bij de BNG een SKB-werkrekening geopend. Overtollige gelden worden hier dagelijks naartoe afgeroomd. De BNG blijft ook de overige geldhandelingen verzorgen, zoals betalingen en ontvangsten.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 83
83
Ad b. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is bedoeld om de renterisico’s bij de vlottende schulden (schulden met een looptijd korter dan een jaar) te beheersen. Deze risico’s kunnen ontstaan door het aangaan van te veel korte termijn financieringen en stelt een grens aan de omvang van de korte schuld. De wettelijk toegestane omvang is 8,5% van de totale lasten van de gemeentelijke begroting bij aanvang van het jaar, met een minimum van € 300.000. Onder vlottende of korte schuld worden schuldtitels gerekend met een looptijd korter dan 1 jaar. Bijvoorbeeld: dag-, geld- en kasleningen en rekening-courant krediet. Voor 2024 geeft de kasgeldlimiet het volgende beeld. Kasgeldlimiet (bedragen x € 1.000)
Begroting 2024
Begrotingstotaal
277.659
Vastgestelde percentage
8,50%
Toegestane kasgeldlimiet
23.601
Bij een normale rentestructuur (kortlopende leningen zijn goedkoper dan langlopende leningen) zal deze ruimte zoveel mogelijk benut worden. Ad c. Renterisiconorm In de Wet Fido (Wet financiering decentrale overheden) heeft het Rijk de renterisiconorm geïntroduceerd. Met de invoering van deze renterisiconorm wordt een kader gesteld voor een zodanige opbouw van de leningenportefeuille van de gemeente, dat het renterisico uit hoofde van renteaanpassing en herfinanciering van leningen in voldoende mate wordt beperkt. De renterisiconorm houdt in dat het totaal aan renteherzieningen en aflossingen in een jaar niet hoger mag zijn dan 20% van het begrotingstotaal van dat jaar. Voor het jaar 2024 is de renterisiconorm als volgt.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 84
84
Renterisiconorm (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
2027
1.
Renteherzieningen
-
-
-
-
-
2.
Aflossingen
32.806
23.123
23.761
23.202
23.433
3.
(1+2) Renterisico
32.806
23.123
23.761
23.202
23.433
4a. Begrotingstotaal
263.143
277.435
20%
20%
(4a x 4b/100) Renterisiconorm
52.629
55.487
55.487
55.487
55.487
5a. (4>3) Ruimte onder renterisiconorm
19.823
32.364
31.726
32.285
32.054
5b. (3>4) Overschrijding renterisiconorm
-
-
-
-
-
4b. Percentage regeling 4.
Op basis van de bovenstaande tabel kan worden vastgesteld, dat het bedrag aan aflossingen lager is dan de renterisiconorm. Hierdoor wordt voldaan aan de eisen van de Wet Fido. In de begrotingsjaren 2025 tot en met 2027 is stijging van de ruimte onder de renterisiconorm zichtbaar. Kredietrisico’s Ten behoeve van de uitoefening van de publieke taak kunnen gemeenten leningen verstrekken. Op deze verstrekte leningen loopt de gemeente kredietrisico. De gemeente Voorne aan Zee heeft in totaal € 14,2 miljoen aan leningen verstrekt. Ad d. Financieringspositie gemeente Voorne aan Zee Dit onderdeel geeft inzicht in de ontwikkeling van de financieringspositie van de gemeente Voorne aan Zee en de daarbij behorende financieringsbehoefte, rekening houdend met (geplande) (des-)investeringen en beschikbare interne en externe middelen. In feite gaat het hier om het opstellen van een liquiditeitsbegroting. De ontwikkeling van de financieringspositie is bepalend voor de leningenportefeuille. Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
2027
471.079
438.865
443.743
429.563
415.968
Reserves
189.950
175.941
170.035
168.054
165.793
Voorzieningen
23.847
25.490
28.468
32.475
36.511
Langlopende leningen
215.762
202.956
235.833
219.072
202.870
Totale vaste financieringsmiddelen
429.559
404.387
434.336
419.601
405.174
Vlottende financieringsmiddelen
-41.520
-34.478
-9.407
-9.962
-10.794
Boekwaarde per 1/1
Vaste financieringsmiddelen
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 85
85
Prognose financieringsbehoefte In onderstaand schema worden de mutaties van de leningenportefeuille voor het begrotingsjaar 2024 weergegeven. Omschrijving
Bedrag in €
Gemiddelde rente
Stand per 1 januari 2024
202.956.112
1,65%
Nieuwe leningen
56.000.000
3,6%
Reguliere aflossingen
23.122.732
Vervroegde aflossingen Stand per 31 december 2024
235.833.380
Voor het aantrekken van geldleningen wordt rekening gehouden met een percentage van 3,6% gebaseerd op een 25-jaars staatslening. Het investeringsprogramma (zie hoofdstuk 4 Financiële positie) van de gemeente Voorne aan Zee dient als leidraad bij het bepalen van de financieringsbehoefte voor de jaren 2024 t/m 2027. Op basis van het verloop van het eigen vermogen ten opzichte van het geïnvesteerde en te investeren vermogen, is de prognose dat in de periode 2024-2027 in totaal voor € 77 miljoen aan vreemd vermogen moet worden aangetrokken. De rekenrente wordt bepaald aan de hand van het feitelijke rentepercentage van de aangegane leningen. In onderstaande tabel wordt de rentekostenverdeling weergegeven. Rentekostenverdeling In het Besluit begroting en verantwoording is vanaf 2017 de renteberekeningsmethodiek voorgeschreven. In onderstaand schema is de berekening weergegeven.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 86
86
Schema rentetoerekening 2024 (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
2027
a.
Externe rentelasten, geldleningen o/g
3.817
4.166
4.912
4.778
4.647
b.
Externe rentebaten, geldleningen u/g
142
151
151
151
151
3.675
4.015
4.761
4.627
4.496
Door te berekenen rentes aan grex en project
1.016
130
141
158
167
Saldo door te rekenen externe rente
c.
2.659
3.885
4.620
4.469
4.329
d1. Rente over eigen vermogen
0
0
0
0
0
d2. Rente over voorzieningen
0
0
0
0
0
Aan taakvelden / programma's + overhead toe te rekenen
2.659
3.885
4.620
4.469
4.329
e.
Werkelijk aan taakvelden / programma's + overhead toegerekende rente
2.856
4.389
4.437
4.296
4.160
f.
Renteresultaat op taakveld treasury (+=voordelig)
197
504
-183
-173
-169
Afgerond vastgesteld renteomslag %
0,70%
1,00%
1,00%
1,00%
1,00%
Berekend renteomslag % over de boekw aarden (af te ronden binnen marge van 0,5%)
0,65%
0,88%
1,04%
1,04%
1,04%
Afw ijking in % van de w erkelijke rentelasten (mag niet groter zijn dan 25%)
7,44%
12,99%
-3,96%
-3,89%
-3,91%
Het geraamde rente- c.q. financieringsresultaat voor 2024 bedraagt afgerond € 504.000 positief. De omslagrente wordt berekend door de aan de taakvelden toe te rekenen rente (in euro’s) te delen door de boekwaarde per 1 januari van de vaste activa die integraal zijn gefinancierd. De omslagrente moet vervolgens consistent en eenduidig worden toegerekend aan de individuele activa. Het is niet toegestaan om per investering of taakveld te differentiëren in het toe te rekenen rentepercentage. Het bij de begroting (voor)gecalculeerde omslagrentepercentage mag binnen een marge van 0,5% worden afgerond. Wijken de werkelijke rentelasten in euro’s, die over een jaar aan taakvelden hadden moeten worden doorbelast, af van de rentelasten in euro’s die op basis van de voor gecalculeerde renteomslag aan de taakvelden zijn toegerekend? Dan kan de gemeente Voorne aan Zee besluiten tot correctie. Die correctie is verplicht als deze afwijking groter is dan 25%. Investeringen en taakvelden Het gehanteerde percentage voor 2024 voor toerekening aan de investeringen bedraagt op basis van de bovenstaande berekening 1%. De rentelasten van het betreffende activa worden doorbelast naar de betreffende taakvelden. Grondexploitatie De toegestane toe te rekenen rente aan bouwgronden in exploitatie wordt gebaseerd op de daadwerkelijk te betalen rente over het vreemd vermogen.
De berekende rente is als volgt bepaald. Het gewogen gemiddelde rentepercentage van de bestaande leningenportefeuille van de gemeente, naar verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 87
87
Door de wijziging van het eigen vermogen ten opzichte van het vreemd vermogen, wijzigt ook de toe rekenen rente. Voor de begroting 2024 wordt gewerkt met een percentage van 1%. Overige zaken Treasurybeheer De gemeente Voorne aan Zee heeft de BNG (Bank Nederlandse Gemeenten) als huisbank. Met de BNG is een raamovereenkomst afgesloten met geïntegreerde dienstverlening. Deze dienstverlening omvat: ▪ kort-kredietarrangementen (daggeldverstrekking en -opname, kasgeldleningen en termijndeposito’s); ▪ langlopende kredietverlening; ▪ online informatiedienst; ▪ elektronisch betalingsverkeer via rekening-courant. Met de BNG is een overeenkomst afgesloten voor kredietverlening via rekening-courant tot een bedrag van € 15 miljoen. Ook kunnen er kortlopende call- of kasgeldleningen worden aangetrokken.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 88
88
§ Bedrijfsvoering Inleiding Bedrijfsvoering is de manier waarop processen in een organisatie gaan. Het helpt ons om de beleidsdoelstellingen te behalen en maatschappelijke opgaven uit te voeren. We professionaliseren vanbinnen, maar zijn gericht op buiten. Dat past in de doelen van de fusie, namelijk het versterken van de bestuurskracht, de samenwerking in de regio, onze dienstverlening verbeteren en financieel gezond zijn. Personeel en organisatie De drie voormalige gemeenten zijn samengegaan in één organisatie. Daarom moeten we als organisatie een schaalsprong maken. Vooral in ‘hoe we werken’, maar zeker ook in ‘hoe we kunnen samenwerken’, zowel binnen de organisatie als in de regio. Op vele manieren is hier aandacht voor. Goed werkgeverschap betaalt zich immers ook uit in een goede dienstverlening aan onze inwoners. In 2024 en verder, werken we aan ontwikkeling van de volgende onderdelen. Mobiliteit en werkgeversmerk De in-, door- en uitstroom van onze medewerkers heeft extra aandacht. Instroom is belangrijk om nieuw talent binnen te halen, doorstroom om ons werkzame talent kansen te bieden en uitstroom om dat we daarvan willen leren en altijd goed afscheid willen nemen. Het goed neerzetten van de gemeente Voorne aan Zee in de arbeidsmarkt is hierbij noodzakelijk. We profileren ons via de arbeidsmarktcampagne en de website www.werkenbijvoorneaanzee.nl.
Onze werkwaarden ‘verbindend, persoonlijk, historisch, natuurrijk en veerkrachtig’ maken ons trots op (de organisatie) Voorne aan Zee. Medewerker tevredenheid Vanaf 2024 besteden wij extra aandacht aan de fysieke en sociale veiligheid van onze medewerkers. Een belangrijk aspect hiervan is het uitvoeren van een medewerkersonderzoek. Dit onderzoek biedt waardevolle inzichten in de betrokkenheid en werkomgeving van onze medewerkers en kan ons helpen bij het identificeren van verbeterpunten en het nemen van actie. Daarnaast is geconstateerd dat er onvoldoende structureel budget beschikbaar is voor het organiseren van afdelings- of teamactiviteiten, wat in strijd is met de afspraken die hierover zijn gemaakt met de vakbonden. Integriteit In 2023 is een start gemaakt met het opstellen van integriteitsbeleid voor gemeenteraad, college van B&W en ambtelijke organisatie. In 2024 wordt dit uitgewerkt in integriteitsplannen voor deze drie organen, denk aan de gedragscodes, protocol integriteitsschending en commissie integriteit.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 89
89
Inhuur Organisaties kunnen niet meer zonder inhuur van medewerkers. Bij de lokale overheid is te zien dat ongeveer 17% van de totale loonsom wordt uitgegeven aan inhuur van personeel. Voor onze organisatie zou deze berekening resulteren in een kostenpost van 8,5 miljoen euro voor inhuur. Deze inhuur wordt grotendeels gefinancierd uit verschillende budgetten, waarvan de belangrijkste projectgelden en vacaturegelden zijn. In 2024 willen we de inhuur verder verminderen, waarbij we graag onder het landelijk gemiddelde willen komen. Om dit te bereiken zijn de voorwaarden voor inhuur verder aangescherpt en wordt toegezien op de naleving van de gemaakte afspraken. Daarnaast is het uitgangspunt dat de begroting kan worden uitgevoerd met de beschikbare capaciteit. In de begroting is een bedrag opgenomen oplopend tot € 1,8 miljoen voor inhuur. Dit is lager dan de werkelijke kosten in de voormalige gemeenten. Maar in de begrotingen van de voormalige gemeenten werd niet altijd een duidelijk budget voor inhuur opgenomen. Wij hebben ervoor gekozen dit wel te doen. Dienstverlening, burgerzaken en klantcontactcentrum (KCC) Burgerzaken beheert wijzigingen in de basisregistratie personen en persoonlijke documenten zoals akten, identiteitskaarten en rijbewijzen. Ons doel is om vriendelijke en efficiënte ondersteuning te bieden, waarbij verzoeken snel en accuraat worden afgehandeld.
Er zijn twee ontwikkelingen die werkzaamheden met eerdergenoemde inzet beïnvloeden: ▪ Paspoortpiek: Sinds de geldigheid van reisdocumenten in 2014 van 5 naar 10 jaar werd verlengd, verwachten we tussen 2024 en 2028 een sterke toename in aanvragen. ▪ Toename buitenlandse inschrijvingen: Door economische en geografische ontwikkelingen vestigen zich meer mensen in onze gemeente. Deze groei, die significant is in vergelijking met voorgaande jaren en duurzaam lijkt, creëert een onverwachte en blijvende behoefte aan extra capaciteit. Het KCC fungeert als centraal aanspreekpunt voor inwoners en belanghebbenden. Hier worden verschillende diensten aangeboden, zoals informatie, het beantwoorden van vragen en het inplannen van afspraken. Ons doel is om vriendelijke en efficiënte ondersteuning te bieden, waarbij verzoeken snel en accuraat worden afgehandeld. Zowel het KCC als burgerzaken werkt vanaf drie locaties. Hoewel er binnen de huidige bezetting oplossingen zijn gevonden, beïnvloedt dit cruciale aspecten zoals het serviceniveau, wachttijden en wettelijke termijnen. Huisvesting en facilitair In 2022 is de visie huisvesting voor Voorne aan Zee vastgesteld. Daarin staat onder andere dat het voormalige gemeentehuis van Hellevoetsluis geschikt moet worden gemaakt als het ‘Huis van de gemeente’ voor de korte en middellange termijn (2 - 5 jaar).
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 90
90
De herinrichting van het voormalige gemeentehuis van Hellevoetsluis is in augustus 2023 afgerond. De raadzaal heeft een metamorfose ondergaan en is een uitnodigende multifunctionele ruimte geworden, waar volledig digitaal vergaderen inclusief stemmen mogelijk is. Ook de rest van het gemeentehuis is grondig aangepakt en heeft nu een uitnodigend karakter met vergaderruimten, ontmoetingsruimtes, flexibele werkplekken, videobelplekken en een opnieuw ingericht en multifunctioneel bedrijfsrestaurant. Zoals het er nu uitziet, is er ruim voldoende plek. Dit komt onder andere door het hybride werken. In 2024 evalueren we het gebruik van gemeentehuis. Na deze evaluatie beginnen we met het geschikt maken van het gemeentehuis voor de toekomst. Volgens het dienstverleningsconcept zijn de loketten van het klantcontactcentrum en burgerzaken in het voormalige gemeentehuis van Westvoorne en het stadskantoor in Brielle nog open. Ook kan de vergaderruimte op de begane grond van het stadskantoor in Brielle nog gebruikt worden. Vanuit het oogpunt van optimale dienstverlening aan onze inwoners (laagdrempelig, eenvoudig en efficiënt), en vanuit de wens om wijk- en buurtgericht te gaan werken, onderzoeken we hoe we deze centraal gelegen panden het beste kunnen gebruiken. In 2024 zal hierover meer duidelijkheid zijn.
In 2023 zijn de teams Facilitair, Vastgoed en Accommodaties gestart met het op elkaar afstemmen van het beheer van gemeentelijke gebouwen. De basis hiervoor is een lijst van bouwkundige en installatietechnische zaken, waarbij wordt afgesproken wie waarvoor verantwoordelijk is. Financiën De gemeenteraad heeft de Financiële verordening gemeente Voorne aan Zee 2023 op 2 januari 2023 vastgesteld. Hierin staan de kaders voor de financiële huishouding van de gemeente Voorne aan Zee. Het gaat onder andere om de kaders voor de begroting en verantwoording, het financiële beleid, de financiële organisatie en het financieel beheer. Daarnaast heeft het college van B&W het zogenaamde Treasurystatuut vastgesteld. Hierin zijn de regels opgenomen voor het afleggen van verantwoording over het dagelijkse beheer van de financiën op een objectieve en transparante manier. In 2024 voeren we de verplichtingenadministratie in. Hierdoor kunnen we budgetten beter beheren. Fiscale aangelegenheden Wij coördineren en adviseren over alle Rijksbelastingmiddelen, zoals btw, vennootschapsbelasting (vpb) en loonheffingen. We onderhouden goede contacten met de Belastingdienst en dragen bij aan fiscaal risicomanagement. Ons doel is zelfregie en controle over belastingmiddelen en fiscale processen.
Dit zal zich de komende jaren verder ontwikkelen, samen met de groei van de organisatie en het fiscaal plan als leidraad.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 91
91
Voor de btw controleren we het volledige rekeningschema op juistheid van boekingen en inventariseren we achtergronden. We corrigeren eventuele fouten en nemen beheersmaatregelen om toekomstige onvolkomenheden te beperken. Voor de Vennootschapsbelasting maken we een scan om te bepalen of de gemeente Voorne aan Zee geen fiscale onderneming vormt bij de verkoop van bouwgronden. Voor andere activiteiten verwachten we verlies of vrijstelling. Als er Vennootschapsbelasting activiteiten zijn, zal het materieel belang beperkt zijn. In 2024 zal de doorontwikkeling van de fiscale functie centraal staan. We zullen de fiscale processen verder vormgeven en de nadruk leggen op fiscale sturing en beheersing. Kennisontwikkeling, gedegen fiscaal advies en het vergroten van fiscaal bewustzijn zijn hierbij belangrijk. Rechtmatigheidsverantwoording Door een aanpassing van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is het college van B&W vanaf 2023 zelf verantwoordelijk voor het afleggen van de rechtmatigheidsverantwoording bij de jaarstukken. De controlerend accountant geeft om die reden alleen nog een controleverklaring af met een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening. De accountant neemt wel een kwaliteitsoordeel op over de door het college van B&W afgelegde rechtmatigheidsverantwoording.
In de rechtmatigheidsverantwoording wordt door het college van B&W vastgesteld dat de gemeente: ▪ inzicht heeft in haar processen en waar nodig acties uitzet ter verbetering van een proces; ▪ grip heeft op de interne controle en het risicomanagement; ▪ actief werkt met een interne controle- en reviewsysteem. Juridische kwaliteitszorg De kern van juridische kwaliteitszorg is het duidelijk maken en beheersen van juridische risico’s die zich binnen de gemeentelijke organisatie voor kunnen doen. Deze risico’s willen we proactief beheersen, waarbij we bezwaren, klachten en juridische adviesvragen efficiënt en effectief behandelen. Het doel is in een vroeg stadium, gevraagd en ongevraagd betrokken te zijn bij processen binnen de gemeente met een juridische component. We streven daarbij naar een eenduidige werkwijze dwars door alle afdelingen heen. Doelmatig inkopen Als gemeente willen we werken, leveringen en diensten rechtmatig en doelmatig inkopen. Het beschikbare geld moet zo goed mogelijk worden besteed. En we willen de leveranciers waar wij contracten mee afsluiten met een goed en betrouwbaar beleid aan
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 92
92
ons binden. Door de inkoop centraal in de organisatie te regelen, geven we hier invulling aan. De gemeente koopt zelf in of samen met andere organisaties, zoals regiogemeenten, het waterschap en de MRDH) om het beste resultaat te behalen. We vinden het belangrijk dat lokale ondernemers zaken met de gemeente kunnen doen. Jaarlijks stellen we een inkoopkalender op zodat de inkoopprocedures op tijd in beeld zijn. Voor iedere aanbesteding wordt een inkoopactieplan gemaakt, waarin staat hoe marktpartijen worden uitgedaagd om hun beste aanbieding te doen op kwaliteit en prijs. Ook ‘social return on investment’ is een aspect dat meegenomen wordt bij inkoopprocedures. Informatievoorziening Informatievoorziening is van groot belang voor de gemeente. Op basis van informatie (data) voeren wij onze dienstverlening uit, nemen wij besluiten, maken wij beleid en informeren wij onze inwoners en bedrijven. Dat stelt hoge eisen aan de kwaliteit van informatie en de processen waaruit deze informatie gehaald wordt. Samenwerkingsverband Syntrophos Syntrophos is een belangrijke partner voor Voorne aan Zee op het gebied van automatisering. Er wordt gewerkt, ook samen met de gemeente Nissewaard, aan een nieuwe DVO (dienstverlenings-overeenkomst) en PDC (producten en dienstencatalogus) die in 2024 gaan gelden. Ook wordt een begin gemaakt met een projectportfolio voor 2024 en verder.
De IV-Organisatie (informatiemanagement) speelt een belangrijke rol als het gaat om het vertalen van de wensen en ontwikkelingen vanuit de vakafdelingen naar projecten in het projectportfolio. In de I-Visie en GEO-Strategie wordt het strategisch belang van informatievoorziening voor Voorne aan Zee onderstreept. Voor 2024 en verder betekent het dat we inzetten op verder organiseren van het functioneel beheer, gebruik, toepassing en presentatie van informatie en informatiesystemen, dicht tegen de organisatie c.q. de vakafdelingen aan. We bekijken op welke manier wij vanuit de samenwerking met Syntrophos, maar ook met andere gemeenten tot synergievoordelen kunnen komen. Datagedreven werken – kansen creëren met data We willen graag een flexibele organisatie zijn. Een organisatie die proactief inspeelt op ontwikkelingen in de samenleving. Datagedreven werken is hierbij een belangrijk hulpmiddel. Er liggen kansen om, met behulp van data, onze processen te optimaliseren en de dienstverlening te verbeteren. In 2023 is een kwartiermaker datagedreven werken gestart, die een uitvoeringsagenda opmaakt en de eerste concrete dataprojecten gaat leiden. In 2024 gaan we door met deze ontwikkeling en breiden we de organisatie voor informatievoorziening (IV-Organisatie) verder uit op het gebied van data-analyse en business intelligence.
17 oktober 2023
Programmabegroting 2024 93
93
AI – artificial intelligence De opmars en het gebruik van kunstmatige intelligentie of artificial intelligence (AI) is niet meer te stuiten. De mogelijkheden kunnen een grote positieve invloed hebben op de bedrijfsvoering en dienstverlening van onze gemeente. Tegelijkertijd plaatsen we ook de kanttekening dat verkeerd gebruik van AI risico's met zich meebrengt. In 2024 willen we op een beheerste en gecontroleerde manier experimenteren met het inzetten van AI om onze bedrijfsvoering en dienstverlening te verbeteren. Informatieveiligheid Informatiebeveiliging en privacy zijn actuele onderwerpen die veel aandacht vragen. Gemeenten beheren en verwerken veel persoonsgegevens, tegenwoordig meer dan vroeger. De continu toenemende digitalisering biedt de gemeentelijke organisatie mogelijkheden om hun publieke dienstverlening efficiënter in te richten en uit te voeren. Tegelijkertijd kent die ontwikkeling ook een schaduwkant. Gemeenten zijn organisaties waarbij op grote schaal gewerkt wordt met privacygevoelige informatie(verwerking). Daarnaast krijgen gemeenten te maken met fundamentele gevaren, in de vorm van hackers die die cyberaanvallen uitvoeren op ICT-systemen. Het is evident dat privacy en informatiebeveiliging een zeer relevant thema is voor de gemeente Voorne aan Zee en de komende jaren de nodige aandacht vraagt en moet krijgen.