Jaarstukken 2021 DEF Gouda

Jaarstukken 2021

39

3.3.3 Eigen indicatoren Taakveld

Omschrijving

5.7 Openb groen en (openlucht) recreatie

De gemiddelde kwaliteit van de verschillende onderdelen van de openbare ruimte (Wegen, Groen, Meubilair etc.)

5.7 Openb groen en (openlucht) recreatie

Het aantal speelplekken in Gouda

8.3 Wonen en bouwen 8.3 Wonen en bouwen

Gouda

Streefwaarde

Stand 2021

Blijft minimaal niveau B(CROW). Dit m.u.v. elementenverharding

B

151

151

Sociale huurwoningen

+50 per jaar

60

Middeldure huurwoningen

+50 per jaar

0

8.3 Wonen en bouwen

Sociale huur in grote nieuwbouwprojecten (+60 woningen)

0,33

0,33

Mobiliteit

Aanpak knelpunten mobiliteit

6

6

In 2021 voldeden alle onderdelen van de openbare ruimte aan het afgesproken kwaliteitsniveau (gemiddeld B-kwaliteit CROW). Het aantal speelplekken is 151 (+1 in Westergouwe). Dit is exclusief de drie natuurspeelplekken Noorderhout, Steinse Groen en Groenhovenpark en de speeltuin ’t Eiland. De laatste is een bewonersinitiatief en geen eigendom van de gemeente Gouda. In 2021 zijn 60 sociale huurwoningen (flexwoningen) opgeleverd aan Winterdijk 14. Er zijn geen middeldure huurwoningen opgeleverd. Wel zijn er overeenkomsten gesloten met afspraken over middenhuur in het bouwprogramma. Bij realisatie van deze projecten stijgt het aantal woningen de komende jaren fors. Bij het vaststellen van de Woon(zorg)visie in 2021 is de grens van 60 woningen losgelaten. In alle nieuwbouwprojecten moet sociale huur worden opgenomen.

3.3.4 Wettelijk voorgeschreven indicatoren Het BBV verplicht de gemeente om in de programma’s te rapporteren over de realisatie van de maatschappelijke effecten aan de hand van voorgeschreven beleidsindicatoren, die gepubliceerd worden op waarstaatjegemeente.nl. De wetgever wil met deze kengetallen de vergelijkbaarheid tussen gemeenten vergroten. Alle gemeenten zijn immers verplicht deze kengetallen te publiceren. Veel kengetallen zijn echter niet van recente datum en sluiten vaak onvoldoende aan bij wat de gemeente zelf wil bereiken. Daarom heeft de gemeente naast de wettelijke verplichte indicatoren ook eigen indicatoren opgenomen. Daarnaast zijn in onderstaande tabel in voorkomende gevallen relevante referentiewaarden van voorgaande jaren toegevoegd.

Taakveld

Indicator

Meeteenheid

8. VHROSV

Gemiddelde WOZ waarde

duizenden euro's

Periode

Gouda

Nederland Streefwaarde

2017

180

217 Hier wordt niet op gestuurd.

2018

188

230 Hier wordt niet op gestuurd.

2019

206

250 Hier wordt niet op gestuurd.

2020

222

271 Hier wordt niet op gestuurd.

2021

245

290 Hier wordt niet op gestuurd.

8. VHROSV

Nieuw gebouwde woningen

per 1.000 woningen

2020

7,7

8,9 Hier wordt niet op gestuurd.

8. VHROSV

Demografische druk

%

2021

71,1

70,1 Hier wordt niet op gestuurd.

8. VHROSV

Gemeentelijke euro woonlasten éénpersoonshuishouden

2021

1044

733 Hier wordt niet op gestuurd.

Realisatie

Toelichting 1. De gemiddelde WOZ-waarde in Gouda is sinds de vorige piek in 2010 met 17% gestegen. Ten opzichte van de dip in 2015 is het de stijging 42%. Dit is redelijk vergelijkbaar met de landelijke stijging van 20% sinds 2010 en 41% sinds 2015. Ten opzichte van vorig jaar kende Gouda een stijging van 10% in vergelijking met het gemiddelde van 7% voor Nederland.

40

Jaarstukken 2021

3.3.5 Wat heeft het gekost? 3.3.5.1 Overzicht exploitatie Exploitatie (bedragen * € 1.000)

Begroting 2021

Begroting 2021 na wijzigingen

Rekening 2021 Verschil rekening t.o.v. begroting na wijzigingen

Lasten

50.573

52.606

46.693

5.913

Baten

-23.279

-25.642

-23.746

-1.896

Saldo van baten en lasten

27.294

26.964

22.947

4.018

Toevoegingen aan reserves (lasten)

4.089

4.967

5.924

-957

Onttrekkingen aan reserves (baten)

-1.245

-1.431

-3.745

2.314

Gerealiseerd resultaat

30.138

30.500

25.126

5.374

3.3.5.2 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld zijn de lasten, baten en het saldo weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)

Lasten / Baten

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

Lasten

5.279

5.326

5.287

39

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

Baten

-3.996

-3.855

-4.018

163

1.284

1.471

1.269

201

2.1 Verkeer en vervoer

Lasten

14.450

15.271

16.149

-878

2.1 Verkeer en vervoer

Baten

Saldo

Saldo

Begroting 2021 Begroting 2021 na wijzigingen

Rekening 2021

Verschil rekening t.o.v. begroting na wijziging

-414

-739

-1.169

430

14.036

14.532

14.980

-448 135

2.2 Parkeren

Lasten

1.226

1.226

1.091

2.2 Parkeren

Baten

-10

-10

0

-10

1.216

1.216

1.091

125 0

Saldo 2.5 Openbaar vervoer

Lasten

112

112

112

2.5 Openbaar vervoer

Baten

0

0

0

0

112

112

112

0 611

Saldo 5.7 Openb groen en (openlucht) recreatie

Lasten

5.779

5.779

5.168

5.7 Openb groen en (openlucht) recreatie

Baten

-100

-135

-158

23

5.679

5.644

5.010

634 -911

Saldo 8.1 Ruimtelijke ordening

Lasten

1.997

2.054

2.966

8.1 Ruimtelijke ordening

Baten

-41

-1.358

-2.090

732

1.956

696

876

-179

Saldo 8.2 Grondexpl. (niet-bedrijventerreinen)

Lasten

17.042

17.091

10.507

6.584

8.2 Grondexpl. (niet-bedrijventerreinen)

Baten

-17.042

-17.061

-12.914

-4.147

0

30

-2.407

2.437

8.3 Wonen en bouwen

Lasten

4.687

5.747

5.413

334

8.3 Wonen en bouwen

Baten

Saldo

-1.676

-2.484

-3.398

914

Saldo

3.011

3.263

2.015

1.248

Totaal saldo taakvelden

27.294

26.964

22.947

4.018

3.3.5.3 Verschillenverklaring exploitatie Omschrijving (bedragen * € 1000)

Lasten

V/N

Baten

V/N

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

39

V

163

V

Het voordeel wordt met name verklaard door: 1) In 2021 is er de mogelijkheid geboden te opteren voor ondersteuning in de vorm van huurkorting. De uiteindelijk verstrekte huurkorting blijkt lager te zijn dan begroot. 2) Diverse voordelen op het gebied van gemeentelijke belastingen. Dit betreft de gemeentelijke belastingen, ook hebben er een aantal correcties over 2020 plaatsgevonden.

39

V

163

V

2.1 Verkeer en vervoer Herontwikkeling Zuidelijk stationsgebied: voor de ontwikkeling aan het zuidelijk stationsgebied is bij het besluit op 10 mei 2016 aangegeven dat de uitgaven onder ander gedekt worden door de reserve zuidelijk sationsgebied. Deze exploitatieverschillen zijn verrekend met de reserve. Er is voor € 59.000 meer aan baten van degeneratie ontvangen. Deze vergoedingen worden toegevoegd aan de voorziening Groot Onderhoud Openbare Ruimte.

878

N

430

V

1.657

N

300

V

59

V

Jaarstukken 2021

41

Omschrijving (bedragen * € 1000)

Lasten

V/N

Baten

V/N

De kosten voor openbare verlichting zijn lager dan geraamd. Er werd rekening gehouden met hogere prijzen door een nieuw tijdelijk contract, veel kabelstoringen en een eenmalige aankoop van voorraad voor vervanging van verlichting. Zowel de verwachte hogere prijzen als het voorziene aantal storingen en de aankoop zijn beperkt gebleken.

222

V

Dit betreft lagere kosten voor dagelijks onderhoud op het straatwerk en wordt verklaard door: 1) niet gemaakte kosten als gevolg van COVID-19-maatregelen, waardoor evenementen niet door zijn gegaan (€ 76.000); 2) met name in het najaar een lager aantal gemaakte meldingen (op jaarbasis ongeveer 400 minder meldingen), waardoor aannemers minder dan verwacht hiervoor ingezet zijn (€ 108.000); en 3) lagere kosten voor onderspoeling, omdat deze kosten bij de eigenaren van de panden zijn neergelegd (€ 54.000).

238

V

Diverse kleine verschillen.

319

V

2.2 Parkeren

135

V

10

N

Diverse kleine verschillen, onder meer bij lasten Stationsgarage

57

V

10

N

Het verschil treedt voornamelijk op bij "Parkeertaken derden" en wordt veroorzaakt door gerealiseerde schaalvoordelen in de uitbesteding

78

V

2.5 Openbaar vervoer

0

V

0

V

23

V

23

V

71

V

Geen afwijkingen. 5.7 Openb groen en (openlucht) recreatie

611

V

De kosten voor dagelijks onderhoud Groen vallen lager uit dan geraamd door: 1) het niet kunnen uitvoeren van kap- en herplantwerkzaamheden door uitloop van de kapvergunning (€ 325.000); 2) het niet kunnen planten van nieuwe bomen als vervanging van dode bomen (imboet) en niet inzetten van uren voor onvoorziene zaken omtrent vorenstaande als gevolg van diezelfde uitloop van de kapvergunning (€ 175.000); en 3) het minder uitvoeren van gazonherstel, doordat het aantal en/of de omvang van schade aan gazons minder dan ingeschat was (€ 70.000).

570

V

Diverse kleine verschillen.

41

V

8.1 Ruimtelijke ordening

911

N

732

V

Gronden: per saldo ontstaat er een voordeel van afgerond € 116.000. Dit voordeel wordt verklaard door het resultaat van € 80.000 door verkoop Fluwelensingel 86 ("Kringloop-locatie") en het restant door een winstuitkering over 2020 van Grondbank RZG zuidplas. De raad wordt voorgesteld om het restant bedrag voor de verkoop Fluwelensingel opnieuw beschikbaar te stellen in 2022. Dit bedrag is nodig voor plankosten die in 2022 voorzien zijn.

654

N

770

V

Ruimtelijke Plannen: het nadeel is veroorzaakt door aanvullende personele inzet ten behoeve van ruimtelijke procedures. Deze was niet begroot.

217

N

28

N

Omgevingswet: De overschrijding wordt veroorzaakt door extra personele inzet in verband met het verschuiven van de implementatiedatum van de Omgvingswet. Daarnaast zijn er kosten gemaakt ten behoeve van Omgevingsplan waarvan zal worden voorgesteld om deze te verrekenen met de daartoe bestemde reserve Omgevingswet.

104

N

Diverse kleine verschillen.

64

V

10

N

8.2 Grondexpl. (niet-bedrijventerreinen)

6.584

V

4.147

N

Grondexploitatie: de GREX Westergouwe fase 1 t/m 3 is geactualiseerd per 01-01-22. De doorrekening laat een positief saldo zien van circa € 5 miljoen, waar dit vorig jaar nog neutraal was (saldo nul). Dit positieve verschil is met name het gevolg van gronduitgifteovereenkomsten voor bouwvelden in WG-3 die in 2021 zijn gesloten. Conform de BBV-regels dient tussentijds winst te worden genomen. Voor de GREX Westergouwe bedraagt deze winstneming € 2,594 miljoen. Op 23 februari 2022 heeft de gemeenteraad het Masterplan voor Westergouwe Overig vastgesteld. De gemeenteraad heeft daarbij besloten om op de bouwvelden van de gemeente extra sociale huurwoningen te realiseren, mits dit financieel haalbaar is. Naar verwachting zal in de tweede helft van 2022 aan de gemeenteraad worden voorgesteld de GREX voor Westergouwe Overig te openen. Gezien de opgave om extra sociale huurwoningen te realiseren wordt de raad voorgesteld om hiervoor een reserve te vormen (reserve GREX Westergouwe) en de tussentijdse winst van € 2,594 mln. hieraan toe te voegen (resultaatbestemming). Die reserve kan in de komende jaren worden ingezet om de ambities van de raad te realiseren.

6.740

V

4.146

N

42

Jaarstukken 2021

Omschrijving (bedragen * € 1000)

Lasten

V/N

Nazorgbudget Middenwillens: in 2021 zijn de laatste werkzaamheden uitgevoerd en gefactureerd. Het huidige saldo van de reserve ad. € 496.000 kan komen te vervallen, aangezien het project in zijn geheel is afgerond. Voorgesteld wordt om de reserve op te heffen en het saldo vrij te laten vallen ten gunste van het rekeningresultaat (resultaatbestemming).

131

N

Diverse kleine verschillen.

25

N

Baten

V/N

1

N

8.3 Wonen en bouwen

334

V

914

V

Voor wijkontwikkeling valt het nadeel op de lastenkant grotendeels weg tegen het voordeel op de batenkant door inkomsten van derden en de gemaakte kosten.

745

N

741

V

Het nadeel op de lasten wordt veroorzaakt door extra personele inzet voor Bouwen Woningtoezicht in verband met meer vergunde (bouw)projecten dan voorzien. Dit betreft onder andere de Bouwplanbegeleiding Westergouwe en de inzet Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit. Daar staan ook hogere legesinkomsten tegenover. Per saldo een klein voordeel.

145

N

158

V

Versnelling Woningbouw: het voordeel op de lasten wordt veroorzaakt doordat een aantal bijdragen aan woningbouwcorporaties die begroot waren in 2021 maar pas in het jaar 2022 en verder gedaan zullen worden. De raad wordt voorgesteld om dit restantbudget ad. € 1.006.000 opnieuw beschikbaar te stellen in 2022.

1006

V

WonenBovenWinkels: in 2021 is een bedrag van € 82.000 uitbetaald in verband met het bewoonbaar maken van ruimtes boven winkels in het kernwinkelgebied. Het restantbudget ad € 125.000 dient beschikbaar te blijven ter dekking van de subsidieverplichtingen aangegaan in voorgaande jaren. De raad wordt voorgesteld om dit bedrag opnieuw beschikbaar te stellen in 2022.

125

V

Diverse kleine verschillen.

93

V

3.3.5.4 Verschillenverklaring reserves Omschrijving (bedragen * € 1000)

Verschil

V/N

Reserve ontwikkeling zuidelijk stationsgebied: Conform vastgesteld raadsbesluit van 10 mei 2016 dekken we de werkelijke kosten van de ontwikkeling van het zuidelijk stationsgebied uit de reserve “zuidelijk stationsgebied”.

1.957

V

Totaal

1.356

V

3.3.6 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Meer informatie over de verbonden partijen is te vinden in de paragraaf verbonden partijen. Verbonden partijen

Doel

Omgevingsdienst Midden-Holland (BWT deel)

De ODMH draagt bij aan een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving. Dit doet hij door de uitvoering van milieu- en/of bouw- en woningtoezichttaken in opdracht van 6 regiogemeenten.

Grondbank RZG Zuidplas

Grondbank RZG Zuidplas heeft tot 2011 strategische grondposities verworven in de Zuidplaspolder voor een integrale gebiedsontwikkeling van dit gebied. Vanwege de economische terugval zijn daarna de grondaankopen beëindigd. Nu voert de grondbank een beleid, gericht op verkoop van de verworven gronden. De deelnemers aan de Grondbank richten zich op een zo gunstig mogelijke waardeontwikkeling van de gronden.

Belastingsamenwerking Gouwe Rijnland

De BSGR verzorgt de heffing en invordering van lokale belastingen voor het Hoogheemraadschap van Rijnland en elf gemeenten. Daarnaast bepaalt de BSGR de hoogte van de WOZ-waarden voor alle onroerende zaken in de deelnemende gemeenten.

Cyclus N.V.

Cyclus NV voert taken uit op het gebied van Afvalbeheer (onder meer inzameling en verwerking), Reiniging en Gladheidsbestrijding.

Coöperatie Parkeerservice U.A.

Coöperatie Parkeerservice U.A. ondersteunt gemeenten bij het ontwikkelen, implementeren en uitvoeren van parkeerbeleid.

Omgevingsdienst Midden-Holland (BWT-deel) De afdeling Bouw- en woningtoezicht BWT van de ODMH ziet namens de aangesloten gemeenten toe op de veilige bouw en het toegestane gebruik van gronden en bouwwerken. Zij doet dat door vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering op het gebied van bouwregelgeving en ruimtelijke ordening. Voor 2021 ging het daarbij bij Gouda onder meer om circa 2000 afhandelingen van aanvragen omgevingsvergunningen en meldingen, ruim 900 toezichtstaken, 237 juridische procedures vergunningen en 205 handhavingszaken. Ook in 2021 heeft de implementatie van de omgevingswet ruime aandacht gekregen binnen de ODMH, waaronder ook advisering richting gemeenten. Tenslotte was de ODMH ook in 2021 verantwoordelijk voor de implementatie van het project Gevelaanpak panden Gouda 750. Grondbank RZG Zuidplas Door de deelname in de Grondbank met 6% heeft Gouda invloed op de regionale woningbouwopgave. In 2019 is een concept ontwikkelvisie Middengebied door de gemeente Zuidplas opgesteld. Deze concept ontwikkelvisie is in relatie met de grondeigendommen van de Grondbank verder uitgewerkt o.a. met het doel de waarde van deze gronden minimaal te

Jaarstukken 2021

43

behouden. In 2021 zijn de gesprekken tussen de Grondbank en de gemeente Zuidplas over het in eigendom overnemen van de gronden van de Grondbank door de gemeente Zuidplas gecontinueerd. Deze gesprekken hebben uiteindelijk geresulteerd in de aankoop van de gronden door de gemeente Zuidplas. De koopovereenkomst is op 1 juli 2021 door de provincie, de gemeente Zuidplas en de Grondbank ondertekend. Met betrekking tot de waarde van de gekochte gronden is het resultaat van deze verkoop dat de boekwaarde is gedekt en Gouda ook geen toekomstige financiële bijdrage meer aan de Grondbank hoeft te doen. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland De BSGR verzorgt de heffing in de invordering van de leges bouwvergunningen ter dekking van de kosten voor het in behandeling nemen van de aanvraag en het verstrekken van bijvoorbeeld een bouwvergunning of een kapvergunning. De aanslagen zijn overeenkomstig de betreffende belastingverordeningen opgelegd. Cyclus N.V. Op basis van de afgesloten dienstverleningsovereenkomst met Cyclus NV heeft Cyclus een vijfjarig contract voor Afval (inzameling / verwerking), Reiniging en Gladheidsbestrijding. Cyclus opereert op het snijvlak van markt en overheid en biedt haar klanten een marktconforme prijs en dienstverlening. Als zodanig levert zij een bijdrage aan schoon en duurzaam leefmilieu. Coöperatie ParkeerService U.A.

ParkeerService ondersteunt en ontzorgt gemeenten bij het ontwikkelen, implementeren en uitvoeren van parkeerbeleid. Voor Gouda bijvoorbeeld is ParkeerService het loket voor parkeervergunningen. ParkeerService ondersteunt bij het maken van een vertaalslag tussen strategische visies en tactisch parkeerbeleid. Daarnaast geeft de coöperatie adviezen over verordeningen, tarifering, parkeerexploitaties etc.

44

Jaarstukken 2021

3.4 Sociaal domein Waar staat het programma voor? Lasten * € 1.000 139.336 Baten * € 1.000 33.419 Percentage van totale uitgaven 47%

De grote verantwoordelijkheid en de (zorgen over de) omvang van de middelen voor de sociale opgaven in de stad vragen om een gerichte integrale aanpak binnen het programma sociaal domein. Wat is ieders rol in de inclusieve stad; hoe kunnen we stimuleren dat zoveel mogelijk mensen meedoen in de samenleving; hoe kunnen mensen worden gestimuleerd om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen en gebruik te maken van hun eigen netwerk, expertise, voorkeuren en ervaring; voor welke kwaliteit van zorg en ondersteuning staan we; hoe kunnen we onze dienstverlening inrichten naar de taken en opgaven in het sociaal domein; en hoe zorgen we voor normalisatie en demedicalisering; hoe zorgen we ervoor dat kinderen veilig opgroeien en doorbreken we de cirkel van opgroeien in armoede. Dit is een greep uit de vraagstukken waar in het afgelopen jaar aan is gewerkt.

Wat heeft Gouda bereikt? Sturen op kosten jeugdhulp Voor de beheersing van de kosten voor jeugdhulp gelden twee meerjarendoelstellingen: het geleidelijk verlagen van het relatieve aantal inwoners onder de 18 jaar dat een maatwerkvoorziening jeugdhulp ontvangt van 1 op de 7 kinderen en jeugdigen naar 1 op 8 in 2024 en het stabiliseren van de gemiddelde uitgaven per cliënt in 2024. De gemiddelde kosten per jeugdige zijn minder hard gestegen dan het in de primitieve begroting verwachte bedrag van € 12.255. De gemiddelde kosten zijn in 2021 € 11.396. Het relatieve gebruik van jeugdhulp is in 2021 iets hoger uitgevallen (1 op 6,68) dan het streefcijfer (1 op 6,88). Programma 'naar een nieuwe sociale dienst' Het programma zit in de fase van behaalde resultaten en bereikte doelen vasthouden en uitbouwen, verbinden en vernieuwen. Voor het meten van de tevredenheid van cliënten over de dienstverlening is een kwaliteitscyclus ingericht. In 2021 zijn daartoe voor het eerst naast het jaarlijkse cliënttevredenheidsonderzoek diepte-interviews met cliënten gehouden. De werkgeversdienstverlening en re-integratievoorzieningen in de arbeidsmarktregio zijn in 2021 geüniformeerd. Er is een fysiek Werkgeversservicepunt geopend en bestuurlijk is akkoord bereikt om per 1 januari 2022 te komen tot één WSP met de naam Werkgeversservicepunt Midden Holland.

Integrale uitvoeringsorganisatie sociaal domein vanaf 1 januari 2021 van start Vanaf 1 januari 2021 is er voor inwoners één toegang voor alle gemeentelijke ondersteuning op basis van de Wmo, Jeugdwet, Participatiewet en Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. De ondersteuningsvraag van de inwoners staat centraal; eerst kijken wat nodig is en pas daarna naar hoe dit te realiseren en onder welke wet. Rechtvaardig, creatief en met een positieve bejegening. De integrale benadering is hierbij de basis. Waar nodig pakt de gemeente de regie om in afstemming met andere organisaties tot de beste oplossing te komen.

Wat zijn de belangrijkste indicatoren?

465 Afname aantal langdurig bijstandgerechtigden met 465

66%= aantal woningen doelgroep gerealiseerd: 60 flexwoningen.

Gelijk blijven kosten jeugdhulp Jaarstukken 2021

45

3.4.1 Wat heeft de gemeente ervoor gedaan? De thema’s, waarop ingezet is, zijn: • Een inclusieve en tolerante stad; • Preventie (inclusief aanpak armoede); • (Thuis) wonen in de wijk; • Kwaliteit van zorg en ondersteuning & samenwerking in de keten (inclusief programma Sturen op kosten Jeugdhulp en Wmo); • Programma ‘integrale uitvoeringsorganisatie’; • Aan het werk en meedoen & programma ‘naar een nieuwe sociale dienst’. Analyse en monitoring Vanaf 2021 wordt de gemeenteraad via een ‘Rapportage sturen op het sociaal domein’ tweemaal per jaar (bij de ijkmomenten) geïnformeerd over de voortgang op de beleidsambities in het sociaal domein, over de voortgang op de bezuinigingsopgaven voor maatwerkvoorzieningen Jeugd en Wmo en over relevante inhoudelijke ontwikkelingen in het sociaal domein. De behaalde resultaten van het beleid worden gepresenteerd met behulp van prestatie-indicatoren. Deze rapportage is aanvullend op de reguliere Planning en Control documenten. In 2021 heeft het college twee rapportages gestuurd aan de gemeenteraad, te weten bij het eerste en bij het tweede ijkmoment. Daarnaast ontving de gemeenteraad 4 keer de ‘Nieuwsbrief Sociaal Domein’. In deze nieuwsbrief wordt de gemeenteraad geïnformeerd over belangrijke projecten/activiteiten en ontwikkelingen.

Thema: Een inclusieve en tolerante stad De gemeente heeft het afgelopen jaar samen met inwoners, organisaties en initiatiefnemers gewerkt aan een inclusiever Gouda. Naar aanleiding van de motie “Naar een concreet plan voor uitvoering van het VN-Verdrag Handicap”, is de Lokale Inclusie Agenda ‘Onbeperkt Meedoen’ opgesteld. De GAB is in verschillende fases betrokken geweest bij de totstandkoming van de Lokale Inclusie Agenda. In de zomer van 2021 hebben vier themasessies plaatsgevonden over: de Inclusieve Buurt, Inclusie & Support, Communicatie & Dienstverlening en Cultuur, Sport & Vrije tijd. Met de inbreng van inwoners en relevante organisaties zijn actiepunten geformuleerd. De Lokale Inclusie Agenda is eind 2021 naar de gemeenteraad gestuurd voor besluitvorming (in 2022). In 2021 zijn verschillende platforms en samenwerkingsverbanden opgericht en actief, zoals het Antidiscriminatie Platform Gouda, het leertraject Bruggenbouwen en het netwerk Bondgenoten. In deze gremia werken inwoners, religieuze gemeenschappen en verschillende organisaties samen voor inclusie in de stad. Tijdens de Week van Respect vond het project Wall of Respect plaats, een samenwerking tussen het Antonius College en Libertum. En in mei 2021 was er een expositie bij de Agnietenkapel van transgenderpersonen, georganiseerd door de Regenboog Alliantie.

Thema: Preventie Meedoen op school, werk en in de samenleving mogelijk maken door versterking van de eigen kracht en het probleemoplossend vermogen, het sociale netwerk, normalisatie en gerichte interventies die de kwaliteit van leven beschermen en bevorderen. Er is specifieke aandacht voor de verbinding tussen gezondheid en de leefomgeving, het preventieakkoord, de samenhang van faciliteiten voor jeugd en gezondheid in brede zin. Preventie en gezondheidsbeleid Samen met diverse partijen in de stad is in juni 2021 het startsein gegeven voor het Gouds Preventieakkoord. Binnen het akkoord is gekozen voor een integrale aanpak. Gezondheid komt terug op diverse terreinen. De visie van Positieve Gezondheid komt terug in de aanpak, acties en thema’s. Er wordt uitgegaan van de eigen regie en kracht van inwoners en de acties zijn bedoeld om de gezondheid van de Goudse inwoners te bevorderen. Er is specifiek aandacht voor gezondheidsverschillen en mensen met een gezondheidsachterstand. Deze verschillen waren er altijd al, maar door de coronacrisis zijn deze groter en zichtbaarder geworden. De ambities in het Gouds Preventieakkoord worden vormgegeven aan de hand van vijf thema’s: Bewegen en Voeding; Gezonde Leefomgeving; Verslaving; Armoede en schulden; Inclusie en meedoen.

Preventieve ondersteuningsstructuur jeugd Door de impact en druk op de werkzaamheden van corona is het doel om een nieuwe ondersteuningsstructuur voor de jeugd in de wijk en op school op te richten in 2021 niet opgepakt. Jongerenwerk Met het jongerenwerk in Gouda wordt beoogd (kwetsbare) jongeren die opvallen door overlastgevend en risicovol gedrag op positieve wijze mee te laten doen in de samenleving door hen aan te spreken op kwaliteiten, talenten en verantwoordelijkheden, door grenzen te stellen en perspectief te bieden. Op deze wijze hopen we een ontwikkeling richting criminaliteit te voorkomen. Na een aanbesteding in 2020 is in 2021 een nieuwe aanbieder voor het jongerenwerk gestart: Stichting Buurtwerk. Twee jongerenwerkers vanuit Stichting Jong zijn overgegaan naar de nieuw organisatie, en daarnaast is het team aangevuld met nieuwe jongerenwerkers en een teamleider. Het afgelopen jaar is ingezet op kennismaking met de partners in de stad en de jongeren. Dit is, ondanks de beperkingen vanwege corona, goed gelukt. Activiteiten dit jaar die uitgevoerd zijn: opleiden van Citytrainers (jongeren opleiden in het organiseren van activiteiten), in beeld brengen van en

46

Jaarstukken 2021

contact maken met overlast gevende jeugd, en in overleg met hen organiseren van activiteiten, veel online actief zijn in verband met corona, aanwezig zijn op een aantal scholen, trainingen/bijeenkomsten over straatjeugd organiseren. Gezonde Wijk Het concept Gezonde Wijk vraagt meer tijd dan vooraf gedacht. Er wordt ingezet op de verbinding tussen gezondheid en de fysieke leefomgeving. Naast dat dit thema een plek heeft gekregen in het Gouds Preventieakkoord, zijn er ook andere stappen gezet: • Het rookvrij maken van diverse sportverenigingen, speeltuinen, kinderboerderijen enzovoorts; • De Gezonde School is uitgevoerd (Gezonde Leefomgeving is hierbij een pijler); • Sociaal beheer is ingezet en uitgebreid om zo de sociale cohesie en veiligheid te vergroten in de wijk, met aandacht voor de verbinding in activiteiten en organisaties die zich richten op gezondheidsbevordering en een gezonde leefstijl. Kansrijke start In 2021 is de kerngroep van de lokale coalitie gevormd. De coalitie bestaat uit de JGZ, verloskundigen praktijk, kraamzorg, Siriz, het sociaal team, Mediis en Pharos. Er is deelgenomen aan de pilot ‘Digitale Zorgpaden’. De zorgpaden zijn stroomschema’s voor de kwetsbare zwangere, zodat het voor professionals duidelijk wordt naar wie zij in Gouda kunnen doorverwijzen. De pilot draagt bij aan de verbinding en samenwerking tussen het sociaal en het medisch domein.

Daarnaast heeft de Goudse klantroute vorm gekregen, hier wordt zichtbaar welke interventies (voor-, tijdens en na de zwangerschap) beschikbaar zijn. Eind december is bij de Verloskundigenpraktijk Gouda Centering Pregnancy gestart. Centering Pregnancy is een programma dat de medische controles en alle informatie rondom zwangerschap, de bevalling en de eerste babytijd combineert. Daarnaast is er ook tijd om al je vragen te stellen en je ervaringen te delen met vrouwen die rond dezelfde periode zijn uitgerekend. Tijdens de bijeenkomsten kan op uitnodiging iemand aansluiten zoals: sociaal team, JGZ, bibliotheek en fysiotherapeuten. Armoede en schulddienstverlening Aanpak armoede Bijzondere bijstand In 2021 zijn de beleidsregels voor de bijzondere bijstand gemoderniseerd. Als gevolg hiervan zijn de vergoedingen voor specifieke kosten beter beschreven en ook qua hoogte aangepast aan de huidige prijzen. Verder is expliciet aandacht voor het toegankelijk maken van bijzondere bijstand voor inwoners die als gevolg van schulden een schuldregeling hebben en is er tenslotte een maatwerkbepaling ingevoerd. Rotterdampas en kindpakket Voor het overige is het lopende armoedebeleid voortgezet met specifieke aandacht voor het bereiken van de doelgroep kinderen.

Het armoedebeleid is gericht op het mogelijk maken van meedoen en daarvoor biedt Gouda onder meer de Rotterdampas tegen een gereduceerd tarief aan en voor kinderen staat op de pas het jeugdtegoed en de tegoedbonnen voor gratis deelname aan een sport of culturele activiteit. De Rotterdampas is voor niet-minima ook beschikbaar en biedt inwoners de mogelijkheid om gratis of met korting diverse leuke activiteiten te doen in Gouda en de hele regio. Categorie pashouders

Aantallen

Reductietarief volwassenen

1.042

Kinderen met kindpakket

1.457

Regulier tarief

279

Kinderen regulier

223

Totaal

3.001

Aan 1457 kinderen is een kindpakket met jeugdtegoed toegekend. Doordat in december 2021 de winkels weer sloten hebben niet alle inwoners hun jeugdtegoed kunnen besteden. Eventuele restanten kunnen worden meegenomen naar het nieuwe pasjaar. In 2021 zijn 1034 tegoedbonnen voor sport en cultuur verzilverd. Dit zijn er meer dan in 2020 toen nog 993 tegoedbonnen zijn verzilverd. Daarnaast is het initiatief genomen om via externe partners een fietsregeling voor de doelgroep te bekostigen en huiswerkbegeleiding tegen een gereduceerd tarief aan te bieden. Hulp bij schulden Ook in 2021 lag het aantal inwoners dat zich heeft aangemeld voor schuldhulpverlening iets lager dan voor de coronacrisis. Dit is in overeenstemming met het landelijke beeld. Het aantal aanmeldingen neemt wel weer toe. In 2021 zijn in totaal 299 personen aangemeld. In 2021 zijn ook 261 dossiers gesloten, waarvan het overgrote deel (63%) met een positief resultaat (norm was: 65%), in 15% van de beëindigingen gaat het om neutrale redenen (op eigen verzoek, na overlijden of verhuizing cliënt) en in de overige gevallen is het traject niet succesvol beëindigd omdat de cliënt nog niet in staat is om het traject voor schuldregelen te vervolgen en is een andere vorm van ondersteuning gewenst. Er is geen drempel voor hernieuwde aanmelding als inwoners eerder het traject niet hebben vervolgd.

Jaarstukken 2021

47

Ondersteuning gedupeerden van de toeslagenaffaire Begin 2021 is door het Rijk aan gemeenten verzocht om actief hulp en ondersteuning te bieden aan gedupeerden van de kinderopvangtoeslagenaffaire. De gemeente kreeg daarbij via de Belastingdienst gegevens van gedupeerden door. Met de inwoners die op deze lijst stonden is contact gezocht. Afhankelijk van de behoefte van de gedupeerde wordt ondersteuning geboden. Niet alle gedupeerden hadden behoefte aan ondersteuning en geven aan te wachten op de afwikkeling van de financiële compensatie door de Belastingdienst. In andere gevallen was sprake van crisis, bijvoorbeeld op het gebied van huisvesting. Voor deze inwoners is ondersteuning geboden met als doel rust te creëren, waar mogelijk ook een moratorium van de incassomaatregelen te regelen en in andere gevallen is ook ingezet op kwijtschelding van (publieke) schulden. Thema: (Thuis) wonen in de wijk De ambitie is dat onze inwoners zo lang mogelijk thuis kunnen wonen met de juiste ondersteuning. Gewoon Thuis, transformatie maatschappelijke zorg en decentralisatie beschermd wonen Sinds 1 januari 2021 is - als gevolg van rijkswetgeving - de zorg voor ongeveer 115 cliënten uit beschermd wonen in goede samenwerking met VGZ en CIZ overgedragen aan de zorgkantoren. Dit betekent een ruime halvering van het aantal plekken beschermd wonen in onze regio.

In de komende jaren wordt bezien of het aantal beschermd wonen plekken verder afgebouwd kan worden. Dit hangt mede samen met de realisatie van beschutte woonplekken en de inzet van Gewoon Thuis als alternatief. Beschut wonen is een lichtere vorm van beschermd wonen, waarbij de bewoner zelf een kamer, deel van een woning of appartement van de zorgverlener huurt, maar toch in een geclusterde woonomgeving structuur aangeboden krijgt. Het product Gewoon Thuis is per 1 juli 2021 structureel toegevoegd aan het zorgaanbod en geïmplementeerd bij de toegang van de vijf gemeenten. Gewoon Thuis biedt intensieve begeleiding in de eigen woning om zo een plaatsing in een beschermde woonvorm te voorkomen of te verkorten. Van de 75 cliënten in de pilot hebben er 66 een beschikking Gewoon Thuis gekregen. Door Gewoon Thuis is een ambulantiseringsslag gemaakt. Centrumgemeente Gouda heeft een contract afgesloten met de verplegingsorganisatie Veilig Thuis om zo de nachtelijke beschikbaarheid te faciliteren. De tweede helft van 2021 is benut om deskundigheids- en implementatiebijeenkomsten te organiseren. Daarbij is Samen sterk opgezet, dit is een netwerk voor Gewoon Thuis cliënten met een minimaal sociaal vangnet. Een netwerkcoach begeleidt een groep Gewoon Thuis cliënten met als doel onderlinge steun regelen.

Daarnaast wordt er een ‘goede buur’ gekoppeld aan de groep, zodat het initiatief kan voortbestaan zonder de netwerkcoach. De Norm voor opdrachtgeverschap (BW en MO) is in de regio Midden-Holland geïmplementeerd. Innovatie in de opvang Voor de Maatschappelijke zorg is in 2021 uitvoering gegeven aan het regionale Actieplan dakloosheid onder de naam “Innovatie in de opvang”. De projecten en verbeteringen in dit Actieplan vallen uiteen in drie thema`s (1) Preventie, (2) Vernieuwing van de opvang en (3) Wonen met begeleiding. Een aantal verbeteringen is reeds gerealiseerd, een aantal is in 2021 ontwikkeld en staat klaar voor start in 2022. (1) Preventie In 2021 is het Jongerenperspectief ontwikkeld: een saneringskrediet specifiek voor jongeren met schulden. Het doel is dat het Jongerenperspectief in 2022 van start gaat. (2) Vernieuwing van de opvang In 2021 is het Centraal meldpunt dak- en thuislozen gestart op locatie in Gouda. Met dit meldpunt is er één duidelijke toegang gekomen. Dak- en thuisloze mensen uit de regio Midden-Holland kunnen hier terecht en worden integraal geholpen. De colleges in de regio Midden-Holland hebben besloten dat de Maatschappelijke opvang structureel 24-uurs opvang met eigen kamers blijft. De jongerenopvang behoudt hiernaast een eigen locatie.

Hiermee kan meer maatwerk geleverd worden op de jongerenopvang en is er geen sprake meer van negatieve beïnvloeding tussen jongeren en dakloze volwassenen met zwaardere problematiek. De colleges in de regio Midden-Holland hebben besloten tot een structurele uitbreiding van het aantal opvangplekken, gezien de toegenomen opvangvraag. Tijdelijke uitbreiding opvang – in 2021 is een tijdelijke extra opvanglocatie gestart in Gouda, omdat de druk op de opvang hoog blijft. Het aantal dakloze mensen lijkt vooralsnog niet af te nemen. (3) Wonen met begeleiding Maatwerkwoningen Een maatwerkwoning is huisvesting voor mensen die door hun afwijkend gedrag en behoeften niet kunnen wonen in een gewone woning of woonvorm in een druk bevolkte buurt of wijk. Deze vorm van huisvesting biedt deze doelgroep (met vaak een historie van langdurige dakloosheid) een menswaardig bestaan. Het vermindert overlast en zorgt ervoor dat de

48

Jaarstukken 2021

leefbaarheid in reguliere woonwijken verbetert. Ze komen op een rustigere en meer afgelegen plek te wonen met passende begeleiding. Het college van Gouda heeft het besluit over de locatie voor de Gouwe Huse genomen. In 2022 start het participatietraject over de planuitwerking en leefbaarheidsplan. Wonen Eerst Met Wonen Eerst worden dakloze mensen niet eerst opgevangen in een crisis- of woonvoorziening, maar krijgen ze snel een zelfstandige woonruimte aangeboden. Ze krijgen daarnaast intensieve, integrale ondersteuning bij hun verdere herstel. De doelgroep voor Wonen Eerst zijn de langdurig dakloze mensen met meervoudige problematiek. Het gaat om de mensen die niet (meer) terecht kunnen in de nachtopvang en niet geschikt zijn voor een beschermd wonen-traject, maar waarbij een reële kans gezien wordt om via Wonen Eerst weer een plek te krijgen in de maatschappij. In november 2021 is een projectleider gestart bij het Leger des Heils om dit project uit te voeren. Waakvlam Een algemeen probleem bij de overgang van een plek in de opvang naar zelfstandig wonen is een gebrek aan nazorg. Om dit beter in te richten, realiseren we de waakvlamfunctie. Een vorm van laagdrempelig, weinig intensief contact tussen de voormalig dak- of thuisloze persoon en diens hulpverlener(s), waarmee langdurig vinger aan de pols gehouden wordt.

Er wordt hierbij aansluiting gezocht met al bestaande lokale initiatieven in de regiogemeenten zoals de wijk-GGD of sociaal teams die outreachend werken. In het vierde kwartaal van 2021 is hiermee een start gemaakt met een projectplan voor 2022 en 2023. Gewoon Thuis Jeugd Zoveel mogelijk kinderen veilig in een (t)huis situatie laten opgroeien. We voeren samen met de regio, aanbieders, verwijzers en onderwijs het plan van aanpak Gewoon Thuis Jeugd (actielijn 2 van het transformatiefonds jeugd) uit. Hiervoor zijn middelen beschikbaar uit het landelijk Transformatiefonds jeugd. Wat is hiervoor gedaan: • Er is een tweede intensief integraal ambulant team gestart. Dit team zoekt naar een alternatief in de thuissituatie in plaats van verblijfszorg. Het team werkt ‘over de domeinen heen’: lichtverstandelijk beperkt, GGZ en jeugd en opvoedondersteuning en met inzet van het eigen netwerk; • Naast het expertteam (doorbraken in vastlopende complexe zorgcasussen door het bieden van passend (maatwerk)traject met perspectief) is er een pilot centrale coördinatie van verblijfszorg jeugd opgezet, zodat de plaatsing sneller en beter verloopt en doorplaatsingen zoveel mogelijk voorkomen worden; Langer Thuis Wonen Langer thuis wonen voor ouderen zodat ouderen op een prettige manier langer “thuis” kunnen blijven wonen.

In 2021 is er aandacht besteed aan wonen, de woonomgeving en zorg en ondersteuning. Het faciliteren van nieuwe wooninitiatieven is één van de aandachtsgebieden binnen wonen. Wonen In 2021 is er gewerkt aan het realiseren van en het faciliteren van zogenoemde tussenvormen voor bestaande woonvormen. In mei 2021 is de bouw van start gegaan van het woonpaviljoen voorzorg, een geclusterde woonvorm voor ouderen. Eind 2021 is de Knarrenhof opgeleverd, een geclusterde woonvorm voor ouderen met en ouderen zonder zorg. Tevens zijn er gesprekken gevoerd met initiatiefnemers, investeerders, woningcorporaties omtrent toekomstige vormen van ouderenhuisvesting. In 2021 heeft de gemeente met ondersteuning van een adviseur van de Taskforce Wonen en Zorg tweemaal een bestuurlijke bijeenkomst georganiseerd over Wonen en Zorg in de regio Midden-Holland. Het onderwerp staat blijvend op de bestuurlijke agenda. Dilemma’s zijn met elkaar gedeeld en er wordt gestreefd om in de toekomst zoveel mogelijk belemmeringen weg te nemen voor het realiseren van nieuwe woonvormen voor ouderen. Woonomgeving In de Lokale inclusie agenda “Iedereen kan meedoen”, wordt verwezen naar de ontwerp Omgevingsvisie.

Het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving, het ontwerp van gebouwen en openbare ruimte en de afstemming in de overgang van gebouw naar openbare ruimte in toegankelijkheid zijn centrale thema’s die aan bod komen in de Lokale inclusie agenda. Voor ouderen die niet goed kunnen lopen, maar nog wel kunnen autorijden, is dicht bij huis parkeren fijn. In samenwerking tussen het sociaal domein en het ruimtelijk domein wordt hier aandacht besteed bij de realisatie van bouwprojecten. Het is van belang dat er voldoende parkeerplaatsen beschikbaar zijn voor onze ouderen die nog in bezit zijn van een auto, zonder dat dit ten koste gaat van de parkeerdruk in de omgeving.

Jaarstukken 2021

49

In Westergouwe is het project “inclusieve wijk” omgezet naar permanente aandacht voor o.a. toegankelijkheid en sociale cohesie in de opbouw van de wijk. In de nota maatschappelijke voorzieningen Westergouwe is opgenomen dat er diverse mogelijkheden voor ontmoeting zullen zijn en is er in opdracht van de gemeente gewerkt aan een sociaal wijkplan. In het ontwerp van de publieke ruimte is er een extra toets naar toegankelijkheid gedaan. Ook in de rest van de gemeente speelt ontmoeting en sociale cohesie een belangrijke rol voor ouderen die in Gouda wonen. In 2021 is Van Noord een belangrijke buurtontmoetingsplek geworden waar veel bewoners gebruik van maken voor activiteiten of vrijwilligerswerk. Zorg en ondersteuning Het ouder wonen in een huidige woning waarbij de beperkingen toenemen kan tezamen gaan met een groter wordende zorg en ondersteuningsvraag. Langer thuis (blijven) wonen betekent vaak iets voor de partners en/of familieleden van de kwetsbare oudere die ouder wordt met bijbehorende beperkingen. Deze partners en/of familieleden leveren vaak ondersteuning in de vorm van mantelzorg. Niet iedere oudere heeft een mantelzorger of een ondersteunend netwerk van mantelzorgers om zich heen. Voor deze groep ligt er een lokale mogelijkheid om vanuit de Wmo in de vorm van maatwerk ondersteuning te verstrekken.

De gemeente heeft diverse mogelijkheden om een oudere te ondersteunen om langer in een woning te blijven wonen, bijvoorbeeld in de vorm van hulpmiddelen of woningaanpassingen. Tevens is er soms behoefte aan ondersteuning in de vorm van verzorging of verpleging, bijvoorbeeld vanuit de Zvw of intensiever en langdurig, vanuit de Wlz. Gouda zet zich in middels de samenwerkingsagenda met zorgkantoor VGZ voor het afstemmen van de mogelijkheden voor de (toekomstige) zorg voor ouderen die middels verschillende financiële kaders zorg en/of ondersteuning ontvangen. Participatie in de Buurt 3.0 De buurtservicecentra, huizen van de buurt en de huiskamers van de wijk hebben een lastig jaar achter de rug. Vanwege de pandemie en de verschillende lockdowns was het voortdurend zoeken naar mogelijkheden binnen alle beperkingen. Voor de meest kwetsbare inwoners van Gouda is geprobeerd een aantal activiteiten ondanks de lockdown door te laten gaan of op andere manieren contact te houden. Dat is redelijk gelukt. Na elke lockdown kost het moeite om activiteiten weer op te starten. Inwoners en vrijwilligers hebben een enigszins afwachtende houding om elkaar weer te ontmoeten in grotere en kleinere groepen. Dit vergde een behoorlijke inspanning van de drijvende krachten achter de accommodaties en activiteiten.

Vanwege de geringe mogelijkheden van aanbieden van activiteiten en verhuur van ruimtes ziet het ernaar uit dat dit tweede pandemiejaar door een aantal organisaties met een exploitatietekort wordt afgesloten. Eind 2021 opende het nieuwe ontmoetingscentrum 't Govertje, gevestigd in een gemeentelijk pand aan de Ouverturelaan. Dit is een langgewenste wijkvoorziening in Goverwelle. De raad heeft op 30 maart 2021 besloten € 110.000 (ontvangen van het Rijk ter compensatie van gederfde inkomsten bij buurthuizen en vrijwilligersorganisaties) uit de algemene reserve ter beschikking te stellen aan buurthuizen en welzijnsvrijwilligersorganisaties. Organisaties konden via een eenvoudige subsidieaanvraag een beroep doen op dit budget voor hun exploitatietekort over 2020. Voor vrijwilligersorganisaties gold een maximum van € 3.000 per organisatie. Voor de Buurthuizen gold een plafond van € 79.700.Drie buurthuizen kwamen in aanmerking voor een tegemoetkoming op basis van het exploitatietekort over 2020. Het totaal beschikbare bedrag voor buurthuizen is verdeeld. Acht vrijwilligersorganisaties dienden een aanvraag in. Aan vrijwilligersorganisaties is gezamenlijk € 18.700 uitgekeerd, dat maakt een totaal van € 98.400. Het overschot van € 8.600 is teruggegaan naar de algemene reserve. Mantelzorg In 2021 zijn mantelzorgers ondersteund met verschillende activiteiten.

De dag van de mantelzorg, waarbij mantelzorgers extra gewaardeerd worden, droeg dit jaar de naam ‘Onzichtbare Helden’. In verband met de coronamaatregelen waren de activiteiten voor deze dag verdeeld over een hele week. Ook mochten mantelzorgers dit jaar zelf hun waarderingscadeau kiezen. Ter ondersteuning van mantelzorgers die langdurig en/of intensief mantelzorg verlenen, zijn opnieuw vijf aanbieders gecontracteerd voor de hulp bij het huishouden. Mantelzorgers kunnen individueel een aanvraag doen om ondersteuning te krijgen bij het huishouden. Ook is er dit jaar meer aandacht besteed aan jonge mantelzorgers. In het kader van de week van de jonge mantelzorger en de campagne ‘Niet te missen’ zijn er mooie, aansprekende interviews met jonge mantelzorgers gepubliceerd in onder andere het AD Groene Hart en In de Buurt. Palet Welzijn heeft daarnaast binnen het Hoornbeeck College een enquête uitgezet onder de leerlingen. Daar kwamen ongeveer 30 jonge mantelzorgers bij naar voren, waarbij de behoefte niet zozeer ligt op het vlak van ondersteuning, maar op het gebied van gehoord en gezien willen worden. Respijtzorg Na lancering van de respijtwijzer eind 2020, is er een proactieve aanpak gevoerd door Mantelzorgcentraal (Palet Welzijn) om de respijtwijzer steeds verder te vullen en breed bekend te maken.

Door aandacht te vragen voor de respijtwijzer is er ook meer aandacht voor respijtzorg. Daarnaast wordt er meer ingezet op wat specifieke groepen mantelzorgers nodig hebben. Zo is er voor de mantelzorgers die zorgen voor iemand met dementie een training ontwikkeld. Deze training richt

50

Jaarstukken 2021

zich op het beter aansluiten in communicatie en contact met iemand met een cognitieve beperking. Palet Welzijn heeft daarnaast in 2021 in samenwerking met het sociaal team respijtzorg geboden door het inzetten van respijtvrijwilligers. Thema: Kwaliteit van zorg en ondersteuning & samenwerking in de keten inclusief het programma Sturen op kosten in Jeugdhulp en Wmo Het doel is zo goed mogelijke kwaliteit van zorg en ondersteuning leveren. Dit uit zich in goed contractmanagement en het kunnen monitoren van gegevens, waardoor op aspecten van kwaliteit van zorg gestuurd kan worden. De gemeente en de zorgaanbieders zijn niet de enige actoren in en rond het zorgdomein. De relatie met andere ‘schakels in de keten’, onder meer vanwege de raakvlakken tussen de Wlz, de Zvw, de Wmo en Jeugdwet is belangrijk om te komen tot een sluitende aanpak en gezamenlijk nieuwe initiatieven te kunnen opzetten. Programma: sturen op kosten Jeugdhulp en Wmo Er is een forse toename zichtbaar in de uitgaven voor jeugdhulp en Wmo. Om de doelstellingen op het gebied van met name de Jeugdhulp maar ook de Wmo te realiseren is een programma gestart met als doel de zorg en ondersteuning beschikbaar te houden voor wie dat echt nodig heeft en te zorgen dat dit betaalbaar blijft.

Opgave Jeugdhulp Voor de uitgaven voor maatwerkvoorzieningen Jeugdhulp gelden twee richtinggevende meerjaren doelstellingen op het aantal jeugdigen met een maatwerkvoorziening en op de gemiddelde kosten per cliënt. Doel is om per 2024 het aantal jeugdigen dat een beroep doet op jeugdhulp (nu één op zeven) terug te brengen naar één op acht. Daarnaast is het doel om de gemiddelde zorgzwaarte per jeugdige te stabiliseren. Om deze doelstellingen te realiseren is een programmatische aanpak gekozen, waarin de doelen centraal staan en de maatregelen steeds worden aangepast aan de realisatie van de doelen. In 2021 is in het programma gewerkt aan de volgende maatregelen: • Het aanscherpen van de toegang: de consulenten en regisseurs jeugd letten bij de behandeling van aanvragen scherper op de grenzen van de jeugdhulp. Het voorveld en het sociaal team worden beter benut. Huiswerkbegeleiding valt niet onder de Jeugdwet en hiervoor worden derhalve geen indicaties jeugdhulp afgegeven. Voor intelligentieonderzoeken geldt dat dit alleen onder de verantwoordelijkheid van de gemeente valt als het onderdeel is van een diagnostisch proces in het kader van jeugdhulp. Er moet dan een vermoeden zijn dat er meer aan de hand is dan enkel laag- of hoogbegaafdheid. Ook deze afbakening tussen jeugdhulp en onderwijs wordt strikter gehandhaafd.

• Er is een voorzichtige samenwerking op gang gekomen met de gecertificeerde instellingen over de bepalingen jeugdhulp die worden afgegeven. Een gemeentelijke consulent of regisseur kan meedenken over welke hulp het beste ingezet kan worden. Dit heeft meerwaarde omdat de gemeentelijke consulent of regisseur over het algemeen een beter beeld heeft van mogelijkheden in het voorliggende veld en van het gecontracteerde jeugdhulpaanbod. Daarnaast kan de gemeente van betekenis zijn bij het inzetten van hulp voor andere problematiek in het gezin. Er is geen juridische ruimte om als gemeente mee te kijken naar bepalingen jeugdhulp, samenwerking gebeurt derhalve op basis van bereidwilligheid. • Er is ingezet op versterking van de kennis in de uitvoering over dossieropbouw en toegang tot de Wlz. In de periode maart t/m december 2021 is voor vijf casussen het aanvraagproces Wlz gestart. De ervaringen hiermee leren dat het ingewikkeld is voor jeugdigen om toegang te krijgen tot de Wlz. Zo lang er nog ontwikkel- en behandelmogelijkheden zijn, hoe minimaal ook, komt een jeugdige niet in aanmerking voor de Wlz. • Vanaf 1 juli 2021 zijn voor zes jeugdhulpproducten niet-vrijblijvende productieverwachtingen ingesteld, als tussenstap naar 1 januari 2022 om meer tijd voor de implementatie te organiseren.

Het werken met budgetplafonds is een extra instrument ten opzichte van het reguliere contractmanagement. De essentie van de keuze voor dit instrument is gericht op het aanbrengen van een prikkel voor zorgaanbieders in het stelsel. Hierdoor ontstaat een gezamenlijke verantwoordelijkheid om de schaarste aan zorg te verdelen over de inwoners die dat nodig hebben. Daarbij nemen door deze extra prikkel, de sturingsmogelijkheden van gemeenten toe om het gesprek scherper te kunnen voeren dan alleen met ‘goede intenties’. Met het budgetplafond ontstaat een gezamenlijk ijkpunt, waarbij verwachte overschrijdingen en mogelijkheden om daar op te sturen een expliciet gesprekspunt worden. Uiteindelijk wordt met de inzet van dit instrument beoogd dat er een stabieler zorglandschap met beter voorspelbare en beheersbare kosten ontstaat. In 2021 zagen we een sterke daling van het aantal cliënten binnen de SGGZ die veroorzaakt kan worden door lange wachtlijsten waardoor een verschuiving van SGGZ naar behandeling plaatsvond. Bij behandeling was sprake van een sterke stijging van het aantal cliënten. In de ontwikkelplannen van aanbieders is in 2021 beleidsmatig ingezet op het afschalen van SGGZ naar BGGZ. Dit resulteert in een stijgend aantal cliënten binnen de basis GGZ. Meer BGGZhulpverlening was ook noodzakelijk vanwege de mentale gevolgen van de corona pandemie voor jongeren.

Een toename van de inzet van behandeling is beïnvloed door de genoemde ontwikkelingen bij de SGGZ. Ook is er via diverse regionale programma’s op ingezet om behandeling aan te bieden als alternatief voor (gezinsgericht) verblijf. Tot slot lijkt de invloed van Corona op problematiek van jongeren aan de orde. In datasessies heeft verdieping plaatsgevonden op trends en ontwikkelingen. Op die manier is inzicht vergroot in indicaties bij aanbieders, de wijze van indicering en is gekeken waar aanscherping mogelijk is. Onderdeel hiervan is de Pilot huisartsen.

Jaarstukken 2021

51

Op 1 november 2020 is de huisartsenpilot in Gouda van start gegaan. De pilot bestaat uit drie varianten: 1. Jeugd- en gezinsconsulent van het sociaal team die zelf basis GGZ kan bieden; 2. Jeugdconsulent van de gemeente; 3. Jeugdconsulent van de gemeente die een consultatielijn heeft met een huisartsenpraktijk. Bij de varianten één en twee zitten de consulenten een dag in de week fysiek op locatie in de huisartsenpraktijk. Zij voeren triage uit en kunnen verwijzen naar maatwerkvoorzieningen jeugdhulp. In de derde variant is de consulent beschikbaar voor de huisarts voor consultatie en advies. De eerste ervaringen met de huisartsenpilot zijn positief. De consulent heeft meer tijd voor triage en heeft meer en betere kennis van het aanbod aan jeugd- en opvoedhulp en van de algemene voorzieningen. Hierdoor draagt de huisartsenpilot ook bij aan kostenbeheersing. Programma volumebeheersing Sggz Begin 2021 is een volumeplan SGGZ geschreven met daarin concreet doelen en uitgangspunten. Er is in 2021 stevig gestuurd op de budgetplafonds. Aanbieders zijn en worden hier strak aan gehouden en overschrijdingen worden tijdig gemeld en doorgesproken met de gemeenten. Aanbieders hebben ontwikkelplannen geschreven op basis van de geldende voorwaarden en er hierdoor zijn meer kinderen ingestroomd in de BGGZ en zie je de instroom in SGGZ dalen.

Dat daarmee automatisch de kosten dalen is niet het geval. Je ziet een verzwaring van de doelgroep in de SGGZ die niet per definitie goedkoper is. Aansluiting Jeugdwet en Passend Onderwijs In 2021 zijn de gesprekken over een duidelijkere afbakening van de jeugdwet en passend onderwijs gevoerd op landelijk niveau. Deze verkregen inzichten worden meegenomen in de opgave voor een goede aansluiting van jeugdhulp op passend onderwijs in Gouda en de regio. Regionaal wordt de visie gedeeld dat het belang van het kind/de jongere het gezamenlijk vertrekpunt is en dat gemeenten en samenwerkingsverbanden samen verantwoordelijk zijn voor die leerling. Het afgelopen jaar is door het onderwijs en gemeente ingezet op ‘integraal arrangeren’. Hierbij wordt in een zo vroeg mogelijk stadium – met minimaal de leerling, ouders, school en gemeente (en zo nodig andere betrokkenen) – een gezamenlijk plan gemaakt en uitgevoerd. Daarnaast is ingezet op de ontwikkeling van een dashboard Onderwijs & Jeugd. Gemeenten hebben hiermee inzicht in de soort en volume jeugdhulp op schoolniveau. Op basis hiervan voeren we met samenwerkingsverbanden en schoolbesturen het gesprek over de cijfers om te komen tot een analyse en het uitwerken van manieren om jeugdhulp efficiënter en effectiever in te zetten op scholen waar relatief veel jeugdhulp wordt ingezet.

Opgave Wmo maatwerk De kosten voor de Wmo zijn de afgelopen jaar sterk gestegen, onder meer vanwege de verplichte invoering van het abonnementstarief. De inzet was om in 2021 een aantal taakstellingen te realiseren op de maatwerkvoorzieningen. Gekeken naar de daadwerkelijke realisatie, zien we een aanhoudende toename van het gebruik van maatwerkvoorzieningen, in het bijzonder voor hulp bij het huishouden, begeleiding en dagbesteding. Belangrijkste oorzaken zijn nog steeds het abonnementstarief, de extramuralisering en de vergrijzing. Daarnaast heeft corona gezorgd voor een wat grillig patroon in de verzilvering van indicaties. Op begeleiding lijkt sprake te zijn van een positief resultaat, maar dat heeft ermee te maken dat alle middelen vanuit beschermd wonen in het kader van de ambulantisering en een herijking die bedoeld was voor de gehele Wmo ten gunste komen van het budget voor begeleiding. Het is niet zo dat de kosten voor begeleiding zijn gedaald ten opzichte van 2020. Wel is in 2021 gestart met sturen op kosten voor de Wmo en zijn rond diverse voorzieningen maatregelen getroffen om bij de toeleiding en indicatiestelling sneller bij te kunnen sturen op verhoogde instroom en omvangrijke indicaties waar andere oplossingen denkbaar zijn. In het verlengde hiervan wordt ook gewerkt aan een realistische begroting. Toegang: er is een breed pakket aan maatregelen ontwikkeld.

Onderdeel hiervan is een pilot met een gedragswetenschapper met GGZ-expertise, een nieuw toetssysteem, werkinstructies voor de omvang van de indicaties begeleiding en dagbesteding en verbeteren van de doorverwijzing naar het voorliggend veld. Aanbieders: voor de dagbesteding is een analyse van het gebruik gemaakt en de grootste groeiers bij de aanbieders. Hiermee zijn via het regionaal contractmanagement gesprekken opgestart. Gestart is met een analyse van de groei van mensen met GGZ-problematiek in de Wmo. Hierbij wordt gekeken naar de ontwikkelingen bij de andere onderdelen van het zorgstelsel: de toegang tot de verzekerde GGZ-zorg, de wachtlijsten en de verruiming in de toegang tot de Wlz voor mensen met langdurige GGZ-problematiek. De maatregelen ter besparing op de uitgaven hulpmiddelen zijn geeffectueerd. Regiovisie De regiovisie jeugd en Wmo ‘Samen scherper aan de wind’ is in het najaar door alle vijf de gemeenteraden in MiddenHolland vastgesteld. Deze visie vormt de basis voor de regionale samenwerking tot 2025. De regiovisie was een van de vereisten uit de NvO voor de jeugdwet en beschermd wonen/maatschappelijke opvang.

52

Jaarstukken 2021

De contracten voor de maatwerkvoorzieningen jeugd en Wmo zijn verlengd tot en met 2024. De focus wordt in 2021 en 2022 gelegd op het sturen op kosten binnen het huidige model. Jeugdigen beter beschermen als hun ontwikkeling gevaar loopt Kinderen groeien kansrijk op in een veilige omgeving, daar waar dat kan thuis. Het afgelopen jaar zijn voorbereidingen getroffen voor een pilot in de gemeente Bodegraven waarbij partners uit de jeugdbeschermingsketen aan de voorkant samenwerken met het lokale team. De ervaringen in Bodegraven worden gebruikt om in de andere gemeenten waaronder Gouda op dezelfde manier de samenwerking aan de voorkant te intensiveren, en samen met ouders en waar dat kan jeugdigen, te bespreken hoe gezinnen beter geholpen kunnen worden. In Gouda is de afdeling Opgroeien en Start Arbeidsmarkt hierbij betrokken. Op het gebied van complexe scheidingen is er een aantal initiatieven geweest: de pilot Begeleide Omgangsregeling van Humanitas is voortgezet waarbij vrijwilligers ouders helpen in het op gang brengen van de omgang van ouder(s) en kind. Door de positieve ervaringen is besloten om dit aanbod structureel aan te bieden. Begin 2021 is de pilot Gezinsvertegenwoordiger gestart (bij de afdeling OSA) waarbij ouders in een complexe scheiding gedurende langere tijd begeleid kunnen worden in het proces van scheiding (indien nodig) tot aan het juridisch proces.

Er zijn verschillende deskundigheidsbijeenkomsten georganiseerd voor professionals die goed bezocht zijn. De verbeteragenda voor de Gecertificeerde instellingen is verder voortgezet en uitgebreid naar de landelijk werkende GI's. In opdracht van de Inspectie is gestart met een zogenoemde doorbraakaanpak, waarbij gekeken wordt naar jeugdigen die niet tijdig passende zorg krijgen, wat de oorzaken daarvan zijn en hoe die op te lossen zijn. We werken hierin samen met de omliggende jeugdzorgregio's (Haaglanden, Holland Rijnland en Zuid Holland Zuid: regio Zuidwest) en de Gecertificeerde Instellingen. In de zomer van 2021 heeft de Inspectie geconstateerd dat er in de regio's onvoldoende vooruitgang werd geboekt en is de regio Zuidwest onder verscherpt toezicht gesteld. De regio's kregen daarbij de opdracht om met een plan van aanpak te komen. Dit plan is in het najaar van 2021 goedgekeurd door de Inspectie en het Ministerie en wordt op dit moment uitgevoerd door de regio's. Per 28 februari 2022 is zowel het verscherpt toezicht als het Interbestuurlijk Toezicht voor de regio Zuidwest beëindigd. De inspectie en het ministerie hebben aangegeven vertrouwen te hebben in de aanpak van de regio en waardering te hebben voor het concrete uitvoeringsplan en de bovenregionale samenwerking.

Aanpak Huiselijk Geweld In 2021 lag de focus op het versterken van de lokale infrastructuur door middel van het project Samen voor Stabiele Veiligheid. De Sociaal Teams hebben deskundigheidsbevordering gevolgd op het gebied van de landelijke Visie op samenwerken aan veiligheid, Veiligheidsplanning en Gespreksvoering. Daarnaast is gewerkt aan innovatie bij de vrouwenopvang in het project ‘Moeder en kind verlaten de vrouwenopvang: dat is óns een zorg’. In dit project lag de focus op de nazorg voor vrouwen (en kinderen) die de vrouwenopvang verlaten en het gewone leven weer oppakken. Met behulp van de ontwikkelde methodische handreiking ‘Doorstart’ is gewerkt aan een soepele overgang van hulpverlening vanuit de vrouwenopvang naar ondersteuning door het Sociaal Team. Ook is er gestart met deelname aan het landelijk project Drakentemmers. In dit project worden hulpverleners van verschillende hulpaanbieders opgeleid om vroegtijdige traumascreening en traumahulp te kunnen bieden aan cliënten (volwassenen en kinderen) van met name de maatschappelijke opvang en de vrouwenopvang. In 2021 is het Zorg- en Veiligheidshuis van start gegaan als nieuwe dienst binnen Hecht (voorheen RDOG).

In het Zorg- en Veiligheidshuis stond het versterken van intersectoraal en multidisciplinair samenwerken bij complexe casuïstiek centraal in het nieuwe programma ’Optimale Ketensamenwerkig’ Ook is er ingezet op doorontwikkeling van MDA++ (bij structureel geweld), is zorgcoördinatie uitgevoerd voor slachtoffers van mensenhandel en hebben diverse ketenpartners bijgedragen aan hulp en begeleiding van de direct betrokkenen tijdens een Tijdelijk Huisverbod. In het voorjaar van 2021 heeft de tentoonstelling “Wij... doorbreken de cirkel van geweld” in de binnenstad van Gouda gestaan. Met de verhalen van slachtoffers van huiselijk geweld is aandacht gevraagd voor dit thema en werden passanten gewezen op hun mogelijkheden om de cirkel van geweld te doorbreken, door erover te praten, iemand te steunen, of te melden bij de Politie of Veilig Thuis. Dit najaar is de Handreiking Ouderenmishandeling voor alle gemeenten in Hollands Midden verschenen. Deze handreiking gaat met name in op de mogelijkheden die er zijn om ontspoorde mantelzorg en financiële uitbuiting tegen te gaan. De gemeente Gouda is met partners in de stad in gesprek over de mogelijkheid een Lokale Alliantie financiële uitbuiting op te richten. In november is in het kader van ‘Orange the world’ aandacht gevraagd voor geweld tegen vrouwen, in samenwerking met Soroptimisten-Gouda en Zonta-Gouda.