College - Voortgangsrapportage 2 juni 2022 Wind in de Zeilen

Vooruitblik

-

Naar verwach ng is begin najaar 2022 een scherper beeld van de infrastructurele maatregelen die nodig zijn voor de verbetering van de treindienst. Tevens is naar verwach ng begin najaar 2022 de logis eke uitwerking van stap 2 gereed. Het streven is daarmee om beide onderwerpen, de infrawerken en de logis eke uitwerking voor stap 2, in de voortgangsrapportage van december 2022 te vermelden.

Bereikbaarheid

31

Ontwikkeling sta onsomgeving Vlissingen Algemene beschrijving Rond sta on Vlissingen is een traject gestart met stakeholders uit het bedrijfsleven, onderwijs en (semi-)overheden om duurzame, innova eve mobiliteitsvormen te ontwikkelen en het sta onsgebied te ontwikkelen tot dé mobiliteits-hub in de regio. Hierbij zullen huidige mobiliteitsvormen en het sta onsgebied een kwaliteitsimpuls krijgen. Daarnaast zullen nieuwe, slimme en duurzame mobiliteitsvormen worden toegevoegd. Dit leidt ertoe dat de reiziger (toerist, student, forens én inwoner) gebruiksvriendelijk, flexibel en comfortabel kan wisselen tussen bestaande en nieuwe mobiliteitsvormen. Met deelmobiliteit (deelauto's, deelfietsen), aanvullende voorzieningen (zitmogelijkheid, toilet, waterkraan, wifi, oplaadpunten), duurzame mobiliteitsvormen, laadinfra gekoppeld aan de elementen wind, water en zon wordt het sta onsgebied dé mobiliteits-hub in de regio en is de Zeeuwse beleving voor zowel inwoners als niet-inwoners compleet. Beoogd resultaat De doelstelling van dit fiche is een kwaliteitsimpuls geven aan het Sta onsgebied, waarmee de bereikbaarheid van de diverse effectgebieden wordt verhoogd en het Sta onsgebied func oneert als een motor voor economische groei. Deze kwaliteitsimpuls wordt geconcre seerd op de onderdelen 'mobiliteit', 'duurzaamheid & energie', 'verblijfskwaliteit' en 'motor voor economische groei'.

In dit fiche wordt een tweesporenbeleid ingezet om de doelstelling te bereiken: 1. De ontwikkeling en uitvoering van een Masterplan Sta onsgebied Vlissingen met alle benodigde infrastructurele maatregelen dat begin 2023 in uitvoer kan. 2. Het faciliteren van pilots die op korte termijn (vanaf 2021) kunnen starten, passen in de huidige omgeving en het vliegwiel vormen voor de infrastructurele maatregelen in het Sta onsgebied.

Uitvoeringspar jen Gemeente Vlissingen Afronding project De ontwikkeling van de sta onsomgeving loopt door tot eind 2025. Financiën Voor investeringen in de sta onsomgeving Vlissingen is vanuit het pakket Wind in de Zeilen € 5 miljoen gereserveerd voor aanleg infrastructuur (uit de € 50 miljoen voor infrastructurele maatregelen). De realisa e van een Masterplan Sta onsgebied en het traject om daar te komen, zal een grote aantrekkingskracht hebben op de omgeving, en biedt kansen om het beschikbaar gestelde budget te verhogen met aanvullende budge en, zoals bijdragen van stakeholders en subsidiemogelijkheden (met cofinanciering). Daarbij valt te denken aan Europese en landelijke subsidies voor klimaatadapta e, innova e en experimenteerruimte. Het is dan ook van groot belang om de posi eve flow te verstevigen en gezamenlijk te werken aan een mul plier van het toegekende budget. De gereserveerde € 5 miljoen wordt, aangevuld met eventuele subsidies, ingezet voor de beoogde kwaliteitsimpulsen op het gebied van mobiliteit, duurzaamheid & energie, verblijfskwaliteit en economische groei in het Sta onsgebied Vlissingen. Deze eventuele aanvullende subsidies kunnen worden toegevoegd om een hoog ambi eniveau te realiseren. Het oorspronkelijke Plan van Aanpak is daarvan echter niet a ankelijk.

Bereikbaarheid

Het onderdeel 'Ontwikkeling sta onsomgeving Vlissingen' van het fiche F Bereikbaarheid kent een nauwe samenhang met het onderdeel 'Living Lab Slimme Mobiliteit': ● De mobiliteitspilots uit het onderdeel Living Lab Slimme Mobiliteit vormen het vliegwiel voor de infrastructurele maatregelen en voorzieningen in het Sta onsgebied; de pilots die succesvol zijn, worden structureel ingepast in

het Sta onsgebied. ● Mobiliteitswensen en mobiliteitspilots vanuit de gebruikers, bedrijven of bezoekers van het Sta onsgebied kunnen binnen het Living Lab Slimme Mobiliteit worden uitgevoerd.

32

Planning

Jan. 2021

April 2021

Mei 2021

Juli 2021

Jan. 2022

Dec. 2022

Dec. 2025

Fase 2 ‘Inhoudelijke uitwerking & opstart pilots’ (apr 2021 – 2022) · Uitwerking & opstart pilots · Vorming co-crea es op deelthema’s & pilots · Aanvullende (co-)financiering pilots Resultaten: quick wins in de beleving van het gebied, experimenteer-ervaring en gemonitorde pilots. Fase 3 ‘Ontwikkeling Masterplan Sta onsgebied Vlissingen’ (mei 2021 – jan 2023) Vertaling visie naar uitvoering Vormgeven ruimtelijke herontwikkeling Vaststellen infrastructurele aanpassingen Vaststellen & borgen van commitment relevante par jen Resultaten: integrale aanpak & gebiedsontwikkeling van het Sta onsgebied, aansluitend bij ontwikkelingen in omliggende gebieden, commitment par jen. · · · ·

Fase 4 ‘Van succesvolle pilots naar permanente mobiliteitsoplossingen’ (jan 2022 – dec 2025) Verder vormgeven & borgen van (mobiliteits)pilots · Borgen van samenwerking in de sta onsomgeving en haar effectgebied Resultaten: bewezen func e van het Sta onsgebied voor omliggende gebieden ·

Fase 5 ‘Uitvoering Masterplan Sta onsgebied’ (jan 2023 – dec 2025) Aanpassingen in fysieke omgeving · Infrastructurele aanpassingen Resultaten: succesvolle upgrade Sta onsgebied ·

Bereikbaarheid

Con nu: Posi onering, programmering & ac vering

33

Stand van zaken Mobiliteitspilots In samenwerking met Living Lab Slimme Mobiliteit wordt gewerkt aan: · De oplevering van het haalbaarheidsonderzoek naar een Super Slim Laadplein in het Sta onsgebied (eind mei 2022). Op basis van de resultaten wordt komende periode een marktverkenning uitgevoerd en wordt e.e.a. getoetst aan het beleid en de investeringsbereidheid van de belangrijkste stakeholders. · De start van de pilot met het (op termijn autonoom) varend pontje tussen sta on en stad (medio juni 2022). Dit betekent voor Sta onsgebied Vlissingen een nieuwe verbinding (over water) met de (binnen)stad en een extra beleving voor de bezoeker. Daarnaast wordt vanuit project 'Ontwikkeling Sta onsgebied' gewerkt aan: · De pilot met deelfietsen (i.s.m. meerdere deelfietsaanbieders). Deze is begin 2022 van start gegaan. Halverwege dit jaar wordt een nieuwe loca e op het voorplein ingericht voor de deelfietsen waarbij uitbreiding naar andere vormen van deelmobiliteit mogelijk is. De komende periode worden hier meerdere vormen van deelmobiliteit (o.a. elektrische deelscooters) en een experiment met dropzones in Vlissingen aan toegevoegd. · De start van de (landelijke) pilot 'Iden teit Mobiliteitshubs' medio juni 2022. Vlissingen is daarin één van de drie landelijke pilot loca es om de iden teit van hubs te ontwerpen.

In juli en augustus wordt onderzoek gedaan, de resultaten worden in september 2022 opgeleverd. Met de opgedane kennis wordt een handboek ontwikkeld.

Gebiedsontwikkeling In meerdere sessies met NS, ProRail en de provincie Zeeland zijn de uitgangspunten voor herontwikkeling van het Sta onsgebied geformuleerd. Deze vormen de basis voor de uitgangspuntenno e die met de stakeholders wordt vastgesteld en het daaruit volgende voorlopig ontwerp. Met grondeigenaren en stakeholders is doorlopende afstemming over de plannen op korte en lange(re) termijn. In het tweede half jaar van 2022 zullen zaken rondom investeringen, grondexploita e en samenwerkingsconstructen concreter worden. Verbinding met relevante fiches en omliggende gebieden Om de samenhang met omliggende gebieden en relevante fiches te bevorderen, wordt de verbinding gezocht en geïnventariseerd wat de (toekoms ge) vervoersstromen en het gewenste mobiliteitsaanbod hierin is. In nauwe samenwerking met Living Lab Slimme Mobiliteit, de Kenniswerf en enkele grotere werkgevers wordt gewerkt aan flankerend (mobiliteits- en parkeer)beleid en het veranderen van het mobiliteitsgedrag om daarmee werknemers, forenzen en studenten te verleiden andere vormen van mobiliteit te gaan gebruiken en daarmee de parkeerdruk op binnenstad en Kenniswerf te verminderen.

Bereikbaarheid

34

Vooruitblik Specifiek voor de komende periode (mei 2022 – december 2022) staan de volgende mijlpalen gepland: · Vaststellen uitgangspuntenno e met stakeholders · Bestuurlijke kick-off met stakeholders · Ontwikkeling voorlopig ontwerp herontwikkeling Sta onsgebied · Ontwikkelstrategie grondeigenaren Sta onsgebied · Oplevering haalbaarheidsonderzoek en ontwikkelstrategie Superslim Laadplein · Start pilots, programmering en pop-ups in het Sta onsgebied: • Pilot 'Iden teit Mobiliteithubs’ • Pilot 'Autonoom varend pontje' tussen sta on en stad • Pop-up loca e zomer 2022 • Par cipa etraject inwoners en reizigers zomer 2022

Bereikbaarheid

35

Living Lab Slimme Mobiliteit Algemene beschrijving Zeeland wil als omgeving dienen om innova eve mobiliteitsconcepten in een meer dunbevolkt gebied met landsgrensoverschrijdende verbindingen uit te testen. Daarom wordt het Living Lab Slimme Mobiliteit Zeeland ingericht. Het living lab dient als proefgebied voor mobiliteitsinnova es die elders zijn ontwikkeld. Vanuit het Living Lab wordt een programma van innova eve projecten opgezet, met als doel om deze innova es later in Zeeland en mogelijk in de rest van Nederland verder uit te rollen. Vlissingen en omgeving zijn het focusgebied voor het living lab slimme mobiliteit, waarbij projecten in andere delen van Zeeland ook mogelijk zijn. Beoogd resultaat Het doel is om vanuit het Living Lab de volgende resultaten te realiseren: ● Minimaal twee meerjarig lopende pilotprojecten opze en, waarbij tevens beoogd wordt de beschikbare middelen te koppelen aan Europese subsidie. ● Minimaal 10 kleinere direct uitvoerbare startprojecten die op de korte termijn mobiliteitsoplossingen in Zeeland uitproberen.

● Uit bovenstaande komen minimaal vijf ini a even die na de pilot- en tes ase over heel Zeeland uitgerold kunnen worden. ● Uit bovenstaande komen minimaal twee ini a even die na pilot- en tes ase in de rest van Nederland benut kunnen worden. Hierdoor kan de reiziger (toerist, student, forens én inwoner) in Vlissingen gebruiksvriendelijk, flexibel en comfortabel wisselen tussen mobiliteitsvormen. Uitvoeringspar jen De provincie Zeeland, samen met de gemeente Vlissingen en het ministerie van IenW. Afronding project Afronding in 2025. Financiën Voor het Living Lab Slimme Mobiliteit wordt € 5 miljoen beschikbaar gesteld vanuit het ministerie van IenW voor de periode 2021 t/m 2025.

Planning Periode September 2021 Januari 2022 - december 2022 Juni 2021 - augustus 2022 Mei 2022

Maart 2021 - maart 2025 Maart 2025 - december 2025

Fase Eerste ronde pilotprojecten geselecteerd en gereed voor uitvoering Volgende ronde pilotprojecten geselecteerd en gereed voor uitvoering in voorjaar en in najaar Uitbouw Living Lab en opzet programma sche aanpak Debatdag living lab slimme mobiliteit over lopende en aankomende pilotprojecten, wordt een jaarlijks terugkerend event in Zeeland Beoordeling, programmering en uitvoering Evalua e en vervolg/uitrol succesvolle projecten borgen

Resultaat Eerste pilots/ experimenten gestart Volgende pilots/experimenten gestart en te starten Uitbouw tot samenhangend programma Op 18 mei was de eerste debatdag in combina e met met de conferen e Slimme Mobiliteit Programmering en uitvoering van pilots en experimenten Evalua e van het living lab en borging van uitrol succesvolle lopende projecten.

Bereikbaarheid

36

Stand van zaken De pilotprojecten in uitvoering leveren de eerste resultaten op. De pilot met ridesharing en cycling voor het verbeteren van de bereikbaarheid van bedrijventerrein Welgelegen In Tholen hee gezorgd voor meer fietsen naar het werk. Ridesharing of carpoolen is recent gestart na de afschaffing van de covid19-maatregelen. Komend jaar wordt deze pilot verder uitgebouwd met meer deelnemende bedrijven. De haalbaarheidsstudie voor superslim solarlaadplein met slimme edeelauto's bij sta on Vlissingen is gereed. Uitkomst: de businesscase is posi ef als een aantal risico's voor investerende marktpar jen kan worden verkleind bijvoorbeeld door flankerend parkeer- en laadpalenbeleid door de gemeente Vlissingen. De volgende stappen worden gezet om te komen tot mogelijke realisa e. De ini a even voor pilotprojecten voor het voorjaar 2022 zijn gereed voor beoordeling door het beoordelingsteam: een vij al pilotprojecten is geselecteerd. Het gaat om de pilot met de Nabogoapp, een Deense app die het carpoolen vanuit de dorpsgemeenschappen en rondom onderwijsloca es gaat vergemakkelijken en s muleren. Dit als aanvulling op het openbaar vervoer. De pilot gaat na posi ef besluit van start in Walcheren en Tholen.

Met alle MaaS-dienstverleners van de landelijk zeven MaaS-pilots zijn gesprekken gevoerd en in het tweede kwartaal van 2022 wordt gekeken welke MaaS-apps in Zeeland kunnen worden gekoppeld aan het Zeeuwse mobiliteitsaanbod om zo reizen met MaaS-apps naar Vlissingen en Zeeland mogelijk te maken en uit te breiden. De eerste resultaten van lopende projecten, de ervaringen van gerelateerde projecten en de projecten die in het tweede kwartaal 2022 in uitvoering gaan, zijn op de eerste debatdag op 18 mei 2022 interac ef gepresenteerd aan en besproken met deelnemers. Relevante gerelateerde projecten die afgelopen periode ook mede met hulp van de provincie Zeeland en gemeente Vlissingen zijn opgestart gaan de volgende fase in. Het Fieldlab Autonoom Varen in de haven van Vlissingen is van start en gaat deze zomer, met behulp van Vlissingse ondernemers, varen tussen sta on Vlissingen en de binnenstad om zoveel mogelijk kilometers te varen voor kennisontwikkeling autonoom-varen-so ware. De pilot met elektrische deelfietsen in Breskens-Nieuwvliet-CadzandSluis van de Zeeuwse fietscoöpera e/Movelo en gemeente Sluis hee interesse gewekt van de Walcherse gemeenten en er wordt gekeken of de pilot al uitbreiding kan krijgen in samenwerking met het Living Lab.

Bereikbaarheid

In samenwerking met gemeente Vlissingen en gemeente SchouwenDuiveland wordt een verkenning gedaan naar de inzet van personendienstvoertuigen, van provincie Zeeland, Zeeuwse gemeenten, waterschap Scheldestromen en Rijksdiensten in Zeeland, als deelauto voor de Zeeuwse samenleving. Het streven is een dekkend deelauto netwerk voor de Zeeuwse samenleving opze en. Daarnaast is een voorstel ingediend voor het opstellen van een posi on paper voor de “Verkenning autonoom vervoer van personen in Zeeland”.

Mobility as a Service (MaaS) apps De samenwerking met het MaaS team van IenW hee geresulteerd in een plan voor het bouwen van een MaaS-router voor de koppeling van lokaal fiets-, e-scooter, taxi- en toeris sch mobiliteitsaanbod aan MaaS alsook de koppeling van Westerschelde Ferry aan MaaS te realiseren. Zodat deze in de loop van 2022 ontsloten kunnen worden rich ng de MaaS-dienstverleners.

37

Stand van zaken (vervolg) Alle pilotprojecten die worden gesteund vanuit het Living Lab passen ook in de bredere Regionale Mobiliteitsstrategie (RMS) van de provincie Zeeland en de 13 Zeeuwse gemeenten. Succesvolle pilotprojecten kunnen door deze beleidsma ge koppeling makkelijker worden opgeschaald binnen Zeeland. In de RMS is er een koppeling gemaakt met het verkeersmanagement in Zeeland. Hiermee wordt op termijn alle data van infrastructuur, reizigers en vervoersmiddelen bij elkaar gebracht en verwerkt tot informa e waarmee mobiliteitsbeleid verder kan worden vormgegeven om de reiziger in Zeeland de meest op male reis te kunnen aanbieden met het mobiliteitsnetwerk van Zeeland.

Effecten in 2022 Doelgroep: werknemers op bedrijventerrein Weltevreden Tholen. Er wordt meer gefietst naar het werk en er is minder conges e. Effecten groeien in de loop van 2022 als meer bedrijven zich aansluiten. Carpoolen moet nog groeien, pas recent gestart na afsch affing van covid19-maatregelen.

Haalbaarheidsstudie Superslim Solarlaadplein Vlissingen

Doelgroep: marktpar jen, gemeenten en andere overheden. Verder vormgeven van de poten e voor zon op parkeerterreinen in Zeeland na lancering van de Park the Sun tool. Met de haalbaarheidsstudie krijgen marktpar jen in de haalbaarheid van superslimme laadpleinen met zonnepanelen in combina e met h et slim op- en ontladen van elektrische voertuigen. Doelgroep: lokale mobiliteitsaanbieders zoals fietsverhuurders, taxibedrijven, Westerschelde Ferry. Met de MaaS-router wordt het mogelijk voor lokale mobiliteitsaanbieders om laagdrempelig mee te doen met de ontwikkeling van MaaS in Zeeland. Doelgroep: lokale gemeenschappen en leerlingen/studenten en ouders rondom vo-, mbo en hbo-scholen. Door de Nabogo-app wordt extra mobiliteitsaanbod beschikbaar gemaakt voor pla elandsgebied als aanvulling op het openbaar vervoer. Dit gebeurt door het ontsluiten van de ri en die toch al gem aakt worden door de gemeenschap. Doelgroep: Zeeuwse overheden, ministerie IenW, RDW, marktpar jen Met het posi on paper wordt inzichtelijk gemaakt wat autonoom rijden voor personen voor Zeeland kan betekenen en wat Zeeland voor autonoom rijden kan betekenen.

Doelgroep: Zeeuwse gemeenten, provincie, Waterschap, RWS, PI Met de verkenning wordt de poten e van inzet van dienstauto’s als deelauto voor de Zeeuwse samenleving inzichtelijk gemaakt en advies opgesteld hoe we deze poten e in kunnen ze en om massa te maken op het gebied van deelauto-aanbod in Zeeland.

Bouwen MaaS-Router tbv aanslui ng lokale mobiliteitspar jen op MaaS apps Nabogo carpoolapp

Posi on paper Verkenning Autonoom vervoer voor personen, Rebel groep Verkenning inzet dienstau to’s overheden als deelauto, Advier

Bereikbaarheid

Pilotprojecten Toogethr Ridesharing – Cycling Tholen

38

Vooruitblik De komende maanden gaat de volgende ronde projecten in uitvoering, Er wordt verder gewerkt aan het gereed maken van andere projecten voor de volgende pilotronde begin 2023. In de loop van 2022 kan gereisd worden met een aantal MaaS-apps in Zeeland. Een groot deel van het Zeeuwse mobiliteitsaanbod is vindbaar in de apps zodat inwoners, bezoekers en forenzen een ketenreis kunnen plannen, boeken en betalen van en naar Vlissingen en daarna naar meer delen in Zeeland. Daarbij wordt ook samen met het MaaS-team van IenW en de toeris sche sector verder gewerkt aan de grensoverschrijdende samenwerking met NoordrijnWes alen en Vlaanderen.

Samen met de gemeente Vlissingen (sociaal domein) wordt een verkenning voor pilotprojecten opgestart in buurten waar het gebruik van slimme mobiliteitsvormen zoals deel e-bikes en e-auto's niet vanzelfsprekend is. Vanuit het Living Lab wordt gekeken welke rol ingenomen kan worden ter versterking van de ontwikkeling en realisa e van mobiliteitshubs in alle Zeeuwse gemeenten ter ondersteuning van het transport bij openbaar vervoer knooppunten en wijk- en buurthubs. Ook worden de voorbereidingen voor de debatdag Living Lab slimme Mobiliteit 2023 gestart.

Ook wordt in samenwerking met het data-team Zeeland en het reeds lopende Regiodeal-project rondom smart mobility voor onderwijs onderzocht of reizigers-, voertuig- en infradata beter kan worden benut om het publiek vervoerssysteem efficiënter te maken. Dit in combina e met realisa e van schoolmobiliteitshubs bij alle Zeeuwse vo-, mbo- en hbo-loca es en de hub-ontwikkeling van het Sta onsgebied Vlissingen. In nauwe samenwerking met Sta onsgebied Vlissingen wordt verder samengewerkt met het fiche Law Delta en het Stadslandgoed om een passend mobiliteitsaanbod te maken jdens de bouw en na realisa e voor de medewerkers en bezoekers van het JCV en het Stadslandgoed. Met het fiche Zorg wordt overleg opgestart om te verkennen welke samenwerkingsmogelijkheden er zijn om slimme mobiliteit in te ze en om de bereikbaarheid van de zorg en het mobiliteitsaanbod voor de zorgmedewerkers te verbeteren.

Bereikbaarheid

39

Rail Gent-Terneuzen Algemene beschrijving Om knelpunten in het spoornetwerk in de Kanaalzone Gent-Terneuzen te verhelpen, is een proces uitgewerkt om op basis van een ontwikkeld adap ef systeem te besluiten welke infrastructurele werken benodigd zijn. Het BelgischNederlandse pakket aan maatregelen betre de noordelijke aanslui ng Zandeken en de uitbreiding van de bundel Zandeken (A1), een zuidoost-boog bij de Sluiskilbrug (A3) en de spoorverbinding tussen Axel en Zelzate (A4). Een dergelijk proces wordt mogelijk op termijn ook ingericht voor het personenvervoer. Beoogd resultaat Het ministerie van IenW, de provincie Zeeland en de gemeente Vlissingen voorzien dat de middelen vanuit Wind in de Zeilen worden aangewend voor de volgende resultaten: ● Uitvoeren onderzoek naar de vervolgstappen in de adap eve ontwikkelstrategie. De basis hiervoor vormt de inten everklaring. Daarover is formeel besloten door de betrokken bestuurlijke par jen waar onder het ministerie van IenW. Voor het ministerie loopt de instemming mede via het bestuurlijk overleg MIRT. ● Realisa e van de zuidoost-boog bij de Sluiskilbrug, indien dit noodzakelijk blijkt op basis van de uitkomsten van de adap eve ontwikkelstrategie en de bestuurlijke besluitvorming op basis daarvan. De maatregelen leveren tot € 7-10 miljoen per jaar aan transportbaten op.

De indirecte baten worden geraamd op 10-15% van de jaarlijkse baten. Voor Rail Gent-Terneuzen komt dit neer op circa € 0,7-1 miljoen. Uitvoeringspar jen Het ministerie van IenW/ProRail, samen met onder meer provincie Zeeland en North Sea Port. North Sea Port had de regie in de ontwikkeling van de inten everklaring, waarin deelnemende par jen onder meer wordt gevraagd in te stemmen met de adap eve ontwikkelstrategie. De inten everklaring is getekend. Voor het vervolg wordt nu de bijpassende governance ingericht in samenspraak met de relevante overheden en infrapar jen.

Afronding project Dit wordt voorzien in 2023-2025, indien enkel voor realisa e van een zuidoostboog bij de Sluiskilbrug wordt gekozen op basis van de adap eve ontwikkelstrategie. Financiën Conform de gemaakte afspraken in Wind in de Zeilen hee de Nederlandse overheid een bedrag van € 15 miljoen gereserveerd, waardoor een zuidoostboog bij de Sluiskilbrug mogelijk wordt. Deze zuidoost-boog is onderdeel van de drie samenhangende infra-projecten, waarover op basis van de adap eve strategie te zijner jd een besluit genomen wordt over het te volgen ontwikkelpad, en welke infraprojecten gerealiseerd gaan worden. Conform besluiten van zowel de bestuurlijke stuurgroep Wind in de Zeilen (op 26 november 2020) als het bestuurlijk overleg MIRT 2020 wordt € 2 miljoen van de € 15 miljoen gebruikt voor de bekos ging van de uitwerking van de plannen. Planning De start van de produc efase was vertraagd tot Q2 2022, omdat het maken van afspraken over de bina onale governance structuur tussen België en Nederland complex was. Deze fase is inmiddels ingegaan. Ook het samenstellen van de projectorganisa e vraagt meer jd, onder meer vanwege personeelstekort. Met de produc efase wordt de fase aangeduid, waarin het infrastructureel ontwerp op detailniveau wordt uitgewerkt dat nodig is voor de formele besluitvorming en vergunningen.

Onderdeel hierbij is het doorlopen van we elijke procedures in de voorbereiding van de aanleg van het project. Tevens wordt op basis van de uitkomsten van het adap ef systeem een besluit genomen over grondverwerving en het verleggen van kabels en leidingen ten behoeve van infra-maatregelen A1 en A3. De planuitwerking van maatregel A4 loopt ondertussen door. De beslismomenten (kantelpunten) over het wel of niet overgaan en de doorloop jd tot realisa e zullen opnieuw moeten worden bepaald, a ankelijk van de gekozen procedures.

Bereikbaarheid

40

Stand van zaken

Vooruitblik

De bina onale governance-structuur is vastgesteld en diverse onderdelen in de uitvoering van het projectplan worden inmiddels ingezet door verschillende werkgroepen. Het project is daarmee van start gegaan.

Met de financiering vanuit het groeifonds en de opgeze e projectorganisa e is voor het Nederlandse deel van het project de benodigde inzet geleverd. Hierbij is de bijdrage van € 15 miljoen vanuit Wind in de Zeilen een belangrijke katalysator geweest.

Het spoorgoederenproject Rail Gent-Terneuzen hee bij de tweede ronde investeringen van het Na onaal Groeifonds € 105 miljoen voorwaardelijk toegezegd gekregen. Hiermee is in het Nederlands deel van de financiële middelen voorzien. In lijn met de BelgischNederlandse Inten everklaring ligt de voorwaardelijkheid onder meer in een toezegging vanuit België voor een evenredig financiële bijdrage (binnen twee jaar toe te zeggen) als ook een gezamenlijke financiële aanvraag bij de Europese Unie.

Het projectplan wordt vastgesteld in Q2 2022 en gelijk jdig is de verkenningsfase reeds gestart. De verschillende studies zullen met het oog op de formele procedures rich ng de uitvoering worden opgesteld volgens het in de Belgisch-Nederlandse Inten everklaring opgenomen jdspad. Dit wordt geactualiseerd door de nu ingestelde projectorganisa e op basis van de te doorlopen we elijke procedures.

Met de ingestelde projectorganisa e, het projectplan en financiële bijdrage kunnen het Nederlandse ProRail en Belgische Infrabel - met coördina e vanuit North Sea Port - nu de uitvoering ter hand nemen binnen de door de Nederlandse en Belgische regering afgesproken kaders en financiële arrangementen.

Over de rapportage van het totale project Rail Gent Terneuzen ten behoeve van Wind in de Zeilen en het Na onaal Groeifonds zullen het ministerie van IenW, de projectorganisa e en het programmateam Wind in de Zeilen de benodigde afspraken maken om dit zo effec ef en efficiënt mogelijk vorm te geven.

Bereikbaarheid

41

FICHE G: Industrie en Haven

Onderzoek waterstof-hub Zeeland Algemene beschrijving Gezien de huidige kopposi e van Zeeland op het terrein van waterstof wordt in gezamenlijkheid tussen het rijk en de regio een verdere impuls gegeven aan de ontwikkelingen van de waterstofeconomie. Dit sluit aan bij zowel de Waterstofvisie van het ministerie van EZK als de bevindingen van het recent uitgebrachte rapport van de Taskforce Infrastructuur Klimaa ransi e Industrie (TIKI) en de Regionale Energiestrategie Zeeland. Samen geven het rijk en de regio een ontwikkelplan vorm om een waterstof-hub flagship-project in Zeeland te realiseren, waarbij verbinding wordt gezocht met het Delta Kenniscentrum (fiche C). Het ambi euze Hydrogen Delta Programma van Smart Delta Resources (SDR) hee tot doel de industrie te verduurzamen door grijze waterstof uit te faseren door middel van blauwe, groene, gele en mogelijk oranje waterstof. Daarbij hee het programma de ambi e de regio te posi oneren als grootste waterstofcluster van Nederland, Vlaanderen/België én Europa. Dit door op grote schaal groene waterstof te produceren, lokaal te verbruiken én te importeren en exporteren.

Beoogd resultaat ● Ac viteit 1: technisch-economisch onderzoek naar de regionale waterstofbackbone in het North Sea Port havengebied (van Vlissingen tot Rodenhuize, in afstemming met behoe e CO2-backbone); ● Ac viteit 2: loca e-engineering van centrale elektrolyserloca e Deltaurus 3 (Sloegebied Vlissingen); ● Ac viteit 3: onderzoek naar import, opslag, lokaal/regionaal gebruik, waarbij de focus onder meer ligt op (zware) voertuigen, (binnen)scheepvaart en MKB (grootschalige industrie is reeds in kaart gebracht) en exportkansen voor North Sea Port.

Uitvoeringspar jen SDR is de ac ehouder, samen met het ministerie van EZK, provincie Zeeland, North Sea Port en andere betrokken bedrijven worden de resultaten opgeleverd. Afronding project Dit onderdeel omvat vier fasen. De vierde fase dient in 2030 gereed te zijn. Financiën Ac viteit 1 Ac viteit 2 Ac viteit 3 Totaal

€ 25.000 € 85.000 € 90.000 € 200.000

In maart 2021 is besloten de scope van Ac viteit 1 (regionale buisleidingen) in een projectvorm te ontwikkelen met SDR-partners Gasunie en North Sea Port, waardoor er minder externe inzet vereist zal zijn om deze Ac viteit te realiseren. Deze aanpassing in aanpak hee geleid tot een wijziging in budget alloca e tussen de onderdelen 1, 2 en 3.

Industrie en Haven

De drie ac viteiten leiden tot de volgende te behalen resultaten: ● Financierings- en engineeringsproposi e van de regionale waterstofbackbone (voor publieke en private financiers, EU en NL-subsidies); ● Omgevingskaart voor systeemintegra e van centrale elektrolyserloca e zodat ini a efnemers van Deltaurus 3 panklaar kunnen instappen; ● Economisch en duurzaamheidsperspec ef voor waterstof-hub (import, opslag, lokaal/regionaal gebruik, export) in North Sea Port.

Met deze maatregelen wordt bijgedragen aan het toekomstbestendig maken van de Zeeuwse havens en industrie, waarmee concurrerend geopereerd kan worden, banen behouden kunnen blijven en private par jen verder kunnen investeren en uitbreiden. Het hee een structureel posi ef sociaaleconomisch effect, een posi ef effect voor de klimaatdoelstellingen van Nederland en zorgt voor versterking van het ves gingsklimaat.

43

Stand van zaken Ac viteit 1: Buisleiding infrastructuur Dit project wordt als onderdeel van het Hydrogen Delta Network uitgevoerd in een breder haalbaarheidsonderzoek door North Sea Port en Gasunie. Vanaf medio 2022 zal het project overgaan in de projec ase; de start van de engineering en de ruimtelijke procedures. Ac viteit 2: Onderzoek naar systeemintegra e van een 1 GW electrolyzer Vanaf augustus 2021 is er met Wi eveen + Bos, DNV en een stuurgroep, bestaande uit SDR-bedrijven, gewerkt aan het onderzoek. Het onderzoek is in april 2022 afgerond en de eerste resultaten zijn gepresenteerd jdens het waterstofsymposium op 31 maart 2022. De studie gee inzichten in de randvoorwaarden die nodig zijn voor de realisa e van een electrolyzer op GW-schaal, zoals de watervoorziening, stroomvoorziening en aanslui ng op de backbone. Verder beschrij de studie kansen rond hergebruik van de geproduceerde warmte en zuurstof. De inzichten worden gebruikt in de ontwikkeling van de diverse elektrolyseprojecten en zijn gedeeld met de verschillende netbeheerders, die veelal verantwoordelijk zijn voor de noodzakelijke randvoorwaarden.

Ac viteit 3: Onderzoek naar import en export Vanaf juni 2021 wordt er met Buck Consultants Interna onal, CE Del en een stuurgroep bestaande uit SDR-bedrijven gewerkt aan het onderzoek. Het onderzoek is in april 2022 afgerond. Uit de studie blijkt dat North Sea Port uitstekend geposi oneerd is om een belangrijke hub voor schone waterstof te worden. De kostenraming en het onderzoek naar kansrijke exportlanden laten zien dat het economisch haalbaar is om de importketen in de regio te ontwikkelen, terwijl import door extra flexibiliteit kan helpen de lokale groene produc eketen te versterken. De studie concludeert dat de hubfunc e kan zorgen voor honderden nieuwe banen. Meer informa e kunt u vinden op: h ps://www.smartdeltaresources.com/studie-concludeert-northsea-port-uitstekend-geposi oneerd-voor-schone-watersto ub

Met de oplevering van de onderzoeken naar de drie bovenstaande ac viteiten is het onderdeel Watersto ub Zeeland van het fiche Industrie en Haven afgerond.

Industrie en Haven

44

Onderzoek 380 kV Algemene beschrijving Voor een gezonde concurren eposi e is het voor de Zeeuwse industrie en havens essen eel om jdig gebruik te kunnen maken van een hoogspanningsnetwerk. Dit hoogspanningsnetwerk stelt bedrijven in staat te verduurzamen. Het elektriciteitsverbruik in Zeeuws-Vlaanderen neemt rich ng 2030 en daarna fors toe. Deze elektriciteit is nodig om te kunnen verduurzamen door middel van onder andere elektrifica e, de produc e van groene waterstof en ook CCS. Hiervoor is een uitbreiding van het 380kV netwerk rich ng Zeeuws-Vlaanderen nodig. North Sea Port, TenneT, het ministerie van EZK, provincie Zeeland en SDR hebben een gezamenlijke verkenning uitgevoerd, waarna nut en noodzaak is aangetoond van een '4 circuits' verbinding naar Zeeuws-Vlaanderen. Het project is opgenomen in het MIEK-overzicht 2021 (Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat). Beoogd resultaat Een bijdrage leveren aan een jdige realisa e van een 380kV verbinding naar Zeeuws-Vlaanderen door o.a. het verkennen van nut en noodzaak, de contouren (op hoofdlijnen) en opname in het MIEK. Met deze infrastructuur wordt bijgedragen aan het toekomstbestendig maken van de Zeeuwse havens en industrie, waarmee concurrerend geopereerd kan worden, banen behouden kunnen blijven en private par jen verder kunnen investeren en uitbreiden.

Het hee een structureel posi ef sociaaleconomisch effect, een posi ef effect voor de klimaatdoelstellingen van Nederland en zorgt voor versterking van het ves gingsklimaat.

Planning 1. Bepalen en vastleggen nut en noodzaak januari 2021 t/m juni 2021 2. Project opnemen in MIEK juli 2021 t/m oktober 2021 3. Vaststellen contouren (op hoofdlijnen) november 2021 t/m december 2021 4. Omgevingsmanagement doorlopend 5. Overgang verkenning naar start RCR eind 2022 Voordat van de gezamenlijke verkenning kan worden overgegaan naar de start van de RCR-procedure, is eerst nog meer informa e nodig. Het komend half jaar voert TenneT diverse technische studies uit, gelet op de grote complexiteit van de kruising van de Westerschelde. Het ministerie van EZK zal vervolgens een RCR-procedure starten. Betrokkenheid van stakeholders is stevig verankerd in de procedure.

Uitvoeringspar jen North Sea Port is de ac ehouder geweest jdens de verkenning. De verantwoordelijkheid voor het MIEK ligt bij het ministerie van EZK. En voor de Rijkscoördina eregeling (RCR) procedure ligt deze bij het ministerie van EZK en bij Tennet.

Financiën Niet van toepassing.

Industrie en Haven

Afronding project De verkenning is eind februari 2022 afgerond.

45

Stand van zaken 1. 2. 3.

4.

5. 6. 7.

Het onderzoek/verkenning is in februari 2022 afgerond. De eindrapportage is opgeleverd aan betrokken organisa es. Op basis van de inhoud van de eindrapportage is nut en noodzaak aangetoond van de aanleg van 380kV infrastructuur naar en in Zeeuws-Vlaanderen De eindrapportage hee gediend als input voor de Cluster Energie Strategie Schelde-Deltaregio (CES). Op basis van de CES is het project 380kV Zeeuws-Vlaanderen opgenomen in het MIEK-overzicht 2021. De contouren zijn op hoofdlijnen vastgesteld. Overgang verkenning naar start RCR; o.a. aanvullend onderzoek door Tennet. Start RCR. Hiermee is het onderdeel 380kV van het fiche Industrie en Haven afgerond.

Industrie en Haven

46

Onderzoek CCS/CCU (Carbon Capture & Storage/Carbon Capture & U liza on Algemene beschrijving De industriële bedrijven in Zeeland zijn hoogwaardig, energie-intensief en divers. Zeeland is het grootste waterstofcluster van Nederland, en de eerste regio met grootschalige aanlanding van groene windstroom. Industrie en havens staan voor de opgave om concurrerend te blijven, in een wereld waarin de energie- en grondstofvoorziening snel klimaatneutraal moet worden, en waarin toegang tot klimaat neutrale energievormen in combina e met slimme ICT een steeds belangrijkere concurren efactor en daarmee ves gingsfactor wordt. Voor de Zeeuwse industrie en havens is het essen eel om jdig en tegen gelijke kosten net als andere Nederlandse industrieën gebruik te kunnen maken van verzwaring van het elektriciteitsnet, en van waterstof en/of CO2-opslagfaciliteiten, zodat men kan blijven concurreren met industrieën elders. Dit fiche richt zich op de wens om vervolgstudies te versnellen. Juist deze versnelling van geselecteerde studies moet het voor de Zeeuwse bedrijven mogelijk maken om maximaal bij te dragen aan de 2030 CO2-reduc e doelstellingen in het Klimaatakkoord en jdig klaar te zijn voor subsidie aanvragen.

Beoogd resultaat Het versnellingstraject beoogt op specifieke onderdelen van het geïntegreerde project (keten: afvang, transport en opslag) ontwerp pre-FEED-engineering studies uit te voeren in samenwerking met par jen in de keten. De versnelling stelt de betrokken par jen in staat om in Q3 2021 (dit betekent een versnelling van een half jaar) gereed te zijn met een voldoende gedefinieerd project ontwerp wat betre transport via schip of buisleiding en wat betre ontwikkeling van voldoende opslagcapaciteit in bv. oude gasvelden zodat financieringsvoorstellen in bijvoorbeeld SDE++ (en Innova on Fund) kunnen worden voorgelegd. (SDE++ = S muleringsregeling Duurzame Energieproduc e en klimaa ransi e)

Uitvoeringspar jen Ministerie van EZK/RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) is de ac ehouder. Inhoudelijk aanspreekpunt is SDR, samen met North Sea Port. De projectorganisa e wordt vormgegeven vanuit North Sea Port, in samenwerking met betrokken bedrijven. Adviesbureau Fluor is aangesteld om de studiewerkzaamheden uit te voeren. Afronding project In het derde kwartaal van 2021 zijn uitkomsten gereed om verdere stappen te nemen. Financiën Er is een bedrag van € 150.000,- beschikbaar voor de uitvoering van het onderzoek. Het project is inmiddels afgerond en de totale kosten van dit onderzoek bedragen € 228.245,93. Het havenbedrijf North Sea Port draagt de resterende kosten

Industrie en Haven

Het projectontwerp gee ook de mogelijkheid om jdig met bijvoorbeeld het ministerie van EZK uitdagingen te bespreken die bij uitstek voor de ontwikkeling van CCS vanuit de Zeeuwse regio kansen biedt voor specifiek flankerend beleid.

Met deze maatregelen wordt bijgedragen aan het toekomstbestendig maken van de Zeeuwse havens en industrie, waarmee concurrerend geopereerd kan worden, banen behouden kunnen blijven en private par jen verder kunnen investeren en uitbreiden. Het hee een structureel posi ef sociaaleconomisch effect, een posi ef effect voor de klimaatdoelstellingen van Nederland en zorgt voor versterking van het ves gingsklimaat.

47

Stand van zaken Dit onderdeel van het fiche G is in september 2021 succesvol afgerond. In de studie is een mogelijke op malisa e van de CCS-keten van en tussen enkele bedrijven in het Nederlandse deel van North Sea Port onderzocht. De studie had een technisch deel, waarin de verschillende op malisa es technisch uitgewerkt zijn. Dit technische deel is gebruikt om een analyse te maken van de ruimtelijke consequen es en een mogelijke projectplanning. Uit de studie blijkt dat op malisa es technisch en plannings- technisch gezien mogelijk zijn.

De eindresultaten zijn met enkele bedrijven besproken en posi ef ontvangen. De resultaten worden nu verder op haalbaarheid onderzocht. Met de oplevering van het onderzoek naar CCS/CCU is het onderdeel CCS/CCU van het fiche Industrie en Haven afgerond..

Verder is in het financiële deel een kostenraming gemaakt die met de bedrijven uit de CCS-keten besproken wordt om het mogelijke financiële voordeel van deze op malisa e te kunnen beoordelen.

Industrie en Haven

48

Onderzoek versterking (financiële) posi e North Sea Port Algemene beschrijving North Sea Port staat voor buitengewoon hoge maar noodzakelijke investeringen in infrastructuur, energietransi e en het tegengaan van klimaatverandering. De huidige vermogensposi e van North Sea Port is onvoldoende om deze investeringen zelf te dragen. Het is essen eel dat de Zeeuwse industrie - jdig en tegen gelijke kosten als andere Nederlandse industrieën - gebruik kan maken van een verzwaard elektriciteitsnet, van waterstof en/of CO2-opslag. Om financiële uitdagingen van North Sea Port goed in kaart te brengen, is onderzoek nodig. Een breed alterna evenonderzoek is het meest kansrijk, omdat de investeringen ook noodzakelijk zullen zijn voor alle andere havens in Zuidwest- Nederland en Vlaanderen. Het onderzoek zal zich ook richten op de mogelijkheden van samenwerkingsverbanden in dit gebied, die kunnen leiden tot lagere kosten en investeringen en een grotere slagkracht.

Uitvoeringspar jen North Sea Port is de ac ehouder. In samenwerking met de ministeries van Financiën, EZK, IenW en provincie Zeeland, worden de resultaten opgeleverd. Afronding project Opleverdatum breed alterna evenonderzoek: in december 2021 volgt het goedkeuringsproces voor betrokkenen. Financiën Er is een bedrag van €200.000,- beschikbaar voor de uitvoering van het onderzoek. Planning Het onderzoek zal voor de zomer 2022 worden opgeleverd.

Beoogd resultaat Het alterna evenonderzoek moet een oplossings- en voorkeursroutes opleveren om de financiële posi e van North Sea Port te versterken en de vereiste forse investeringen, onder andere op het gebied van duurzaamheid, energietransi e en digitalisering, uit te kunnen voeren. Het onderzoek zal de behoe e aan financiële middelen kwan ficeren en valideren, de mogelijkheden voor financiële dekking vaststellen en alterna even voor het invullen van de uitdagingen voor het havengebied North Sea Port aangeven. Het beoogde resultaat moet de instemming hebben van de aandeelhouders van North Sea Port en andere Nederlandse en Vlaamse stakeholders. De oplossing moet tevens staatssteun-proof zijn en conform andere toepasselijke wetgeving, zoals het Vlaamse havendecreet en vigerend overheidsbeleid.

Industrie en Haven

Met deze maatregelen wordt bijgedragen aan het toekomstbestendig maken van de Zeeuwse havens en industrie, waarmee concurrerend geopereerd kan worden, banen behouden kunnen blijven en private par jen verder kunnen investeren en uitbreiden. Het hee een structureel posi ef sociaaleconomisch effect, een posi ef effect voor de klimaatdoelstellingen van Nederland en zorgt voor versterking van het ves gingsklimaat.

49

Stand van zaken

Vooruitblik

Het onderzoek naar de versterking van de (financiële) posi e van North Sea Port is van start gegaan met de gunning van het onderzoek aan Erasmus Centre For Urban, Port and Transport & Ecorys. De planning kende vanaf de start a ankelijkheden, waaronder een a ankelijkheid ten opzichte van de afronding van parallelle onderzoeken. Daarmee wordt inzicht in de (financiële) omvang van opgaven verscha , bijvoorbeeld in het kader van de flagshipprojecten Wind in de Zeilen en het defini ef afronden van het strategisch plan van North Sea Port.

Er is een nieuwe strategie van het Havenbedrijf, er zijn provinciale, Europese en na onale ambi es, nieuw kabinetsbeleid en regulering. Een afwegingskader zal helpen te prioriteren in de opgaven en projecten die uit deze ambi es en rijksbeleid voortkomen. Het biedt tevens een handvat voor het havenbedrijf en betrokken stakeholders in het type betrokkenheid (financieel, organisatorisch, regulatoir) en de rol die daar het beste bij past. Het onderzoek zal voor de zomer 2022 worden opgeleverd.

De besluitvorming over de strategische op es die het onderzoek op een rij zet, maakt geen onderdeel uit van het onderzoek. Niet alle opgaven kunnen financieel uitgekristalliseerd zijn. Er is ook vastgesteld dat er bredere mechanismen relevant zullen zijn in de vormgeving van de transi e, zoals governance en wetgeving. Deze en het bijpassende afwegingkader zullen ook bij de strategische op es worden betrokken. Als gevolg van de verschillende a ankelijkheden voor dit onderzoek hee planning van het onderzoek vertraging. De oplevering gebeurt in samenspraak met alle par jen die het onderzoek begeleiden (ministerie, provincie en havenbedrijf). In het kader van het project “Versterking financiële posi e North Sea Port ”dat EUR en Ecorys uitvoeren in opdracht van de Provincie Zeeland en in nauwe samenwerking met North Sea Port zelf, en met een werkgroep waarin, naast het havenbedrijf en Provincie ook MinEZK, MinFin en MinIenW plaatsnemen, is besloten om, de accenten te verleggen, zonder het einddoel daarmee uit het oog te verliezen. In plaats van het financieel model is door de begeleidende par jen afgesproken te komen tot een afweegkader.

Het is vastgesteld dat het essen eel is dat de Zeeuwse industrie, jdig en tegen gelijke kosten als andere Nederlandse industrieën, gebruik kan maken van onder meer een verzwaard elektriciteitsnet, van waterstof en/of CO2-opslag. Dit om het havengebied en de industrie toekomstbestendig te maken, zodat concurrerend geopereerd kan worden, banen behouden kunnen blijven en private par jen verder kunnen investeren en uitbreiden. Dit allemaal gericht op een structureel posi ef sociaaleconomisch effect, een posi ef effect voor de klimaatdoelstellingen van Nederland en voor versterking van het ves gingsklimaat. Hiervoor lopen inmiddels diverse trajecten die vanuit de ministeries met bedrijven, havenbedrijf en regio zijn ingezet. De finale besluitvorming over de strategische op es zal geen onderdeel uitmaken van het onderzoek. Het onderzoek levert als resultaat de gevalideerde en kansrijke op es ter versterking van het havengebied van North Sea Port, zodat de nodige en gewenste investeringen gedaan kunnen worden in infrastructuur, energietransi e en het tegengaan van klimaatverandering. Dit conform de afspraken gemaakt met Wind in de Zeilen.

Industrie en Haven

50

FICHE H: Zorg

Zorg Algemene beschrijving De bevolking veroudert, veel jonge mensen trekken weg uit Zeeland. Dat geldt ook voor de popula e die in de zorg werkt. Radicale, innova eve oplossingen zijn nodig om te voorkomen dat de Zeeuwse zorginfrastructuur vastloopt met alle gevolgen van dien voor de lee aarheid en ook voor de economie. De betrokken par jen in Zeeland hebben elkaar gevonden in een integrale, programma sche aanpak die de zorg klaar maakt voor de toekomst: de Zeeuwse Zorg Coali e. Zij gaan een vernieuwde, deels gedigitaliseerde, zorginfrastructuur realiseren die: ● persoonsgerichte zorg en ondersteuning van goede kwaliteit garandeert. ● zorg snel en dicht bij huis levert. ● aantoonbaar bijdraagt aan de gezondheid (en het vertrouwen) van de Zeeuwse bevolking. ● de zorg duurzaam betaalbaar houdt, ook als de bevolking verder vergrijst. Om dit te realiseren is de vernieuwings- en investeringsprogramma 2020-2024 opgezet, die bestaat uit de volgende, samenhangende onderdelen: 1. Huisartsen en Physician Assistants (PA's) opleiden in Zeeland. 2. Ontwikkelen van een toekomstbestendige zorginfrastructuur. 3. Realiseren van drie integrale gezondheidscentra in Vlissingen.

Zorg

52

Meer huisartsen en physician assistants opleiden in Zeeland Algemene beschrijving

Deze maatregel omvat het verbeteren van de eerstelijnszorg door het structureel opleiden van huisartsen en PA's binnen Zeeland gedurende de gehele opleidingsduur. De Huisartsopleiding Nederland en het Erasmus MC zijn gezamenlijk een pilot gestart per september 2020, waarbij vier HAIO's (Huisarts in Opleiding) de hele opleiding in Zeeland doorlopen. Het terugkomonderwijs wordt georganiseerd in Ro erdam. De pilot is in 2021 voortgezet. In maart 2021 zijn de eerste vier aangeboden plekken ingenomen. Onder de voorwaarde dat er voldoende opleiders en kwalita ef goede opleidingsplekken in Zeeland gerealiseerd kunnen worden, is het aantal opleidingsplekken vanaf september 2021 verhoogd naar 12 (tweemaal zes) instroomplekken per jaar. In Wind in de Zeilen is afgesproken om te verkennen of het extra opleiden van PA's voor de huisartsenzorg haalbaar is in Zeeland, en bij een posi eve uitkomst van deze verkenning vanaf 2021 10 PA's te gaan opleiden in Zeeland. Zoals in de tweede voortgangsrapportage vermeld, is dit meer dan haalbaar gebleken. Er zullen in totaal 20 PA's opgeleid worden. Beoogd resultaat Voor het ves gingsklimaat van de regio is het van belang dat goede zorg in de toekomst gegarandeerd wordt.

Door huisartsen en PA's voor de gehele opleidingsduur in Zeeland op te leiden wordt beoogd de binding van de huisartsen en PA's in opleiding met de regio Zeeland te versterken, met als resultaat dat meer huisartsen zich na de opleiding in Zeeland ves gen. Hiermee wordt een tekort aan huisartsen ingedamd. Het te behalen resultaat is het vergroten van het aantal opleidingsplaatsen dat in Zeeland beschikbaar wordt gesteld. Ini eel is in Wind in de Zeilen afgesproken om de volgende resultaten te behalen: ● In 2021 zijn 10 plaatsen (vier in maart 2021 en zes in september 2021) voor HAIO's ter beschikking gesteld, er zijn in totaal 15 kandidaten ingestroomd (zes in maart 2021 en negen in september 2021);

● Van 2022-2024 worden jaarlijks 12 plaatsen per jaar voor HAIO's ter beschikking gesteld, onder de voorwaarde dat er voldoende opleiders en kwalita ef goede opleidingsplekken in Zeeland kunnen worden gerealiseerd. ● Het ministerie van VWS zal met de Huisartsenopleiding Nederland afspraken maken voor het oormerken van het aantal opleidingsplaatsen na de pilot. Zo ontstaat er een opleidingsstructuur in Zeeland. ● De Hogeschool Arnhem-Nijmegen (HAN) en de betrokkenen in Zeeland zijn voornemens in 2022 en 2023 in totaal 20 PA's op te gaan leiden: een verdubbeling ten opzichte van de 10 PA's die in het Fiche zijn benoemd. Per september 2021 zijn er al zeven gestart. Uitvoeringspar jen De betrokken uitvoeringspar jen zijn het ministerie van VWS, samen met Huisartsopleiding Nederland, Erasmus MC, Nucleuszorg, de Zeeuwse Huisartsen Coöpera e en de S ch ng Beroepsopleiding Huisartsen (SBOH). Voor het opleiden van PA's is ook de HAN University of Applied Sciences een betrokken par j. Afronding project Beide maatregelen (zowel extra opleiden van huisartsen als van PA's) lopen door tot en met 2024. In 2021 zijn voor beide opleidingen kandidaten gestart. Ook voor 2022 zijn de betrokken par jen voornemens om nieuwe kandidaten te laten instromen in beide opleidingen.

Financiën De financiering van de huisartsenopleiding verloopt via een jaarlijkse subsidie van de Nederlandse Zorgautoriteit aan de SBOH. Een deel van de landelijk beschikbare opleidingsmiddelen voor de huisartsenopleiding zal nu specifiek geoormerkt worden, en daarmee ingezet voor het realiseren van het aantal afgesproken opleidingsplaatsen voor Zeeland. Omdat dit een groter aantal plaatsen betre dan voor de pilot en compensa emaatregel betekent dit dat een groter deel van de landelijk beschikbare subsidiegelden nu aan de regio Zeeland wordt besteed. Het rijk draagt de kosten van de 20 extra opleidingsplekken voor PA's van 2021-2024 (in totaal €5,2 miljoen) vanuit het bestuursakkoord Wind in de Zeilen. Deze kosten betreffen opleidings- en begeleidingskosten van de PA's.

Zorg

53

Planning en stand van zaken opleiden huisartsen

Planning en stand van zaken opleiden PA's

Huisartsopleiding Nederland en het Erasmus Medisch Centrum hebben voor de huisartsenopleiding voldoende opleidingsplekken kunnen realiseren voor de instroomrondes van maart 2021 en september 2021. Er zijn zes HAIO's in maart 2021 en negen HAIO's in september 2021 ingestroomd in de opleiding tot huisarts. De afgelopen periode hebben de betrokken par jen zich ingespannen om ook in maart 2022 het afgesproken aantal van zes kandidaten te laten instromen in de huisartsenopleiding. Deze taakstelling is gehaald.

Uitvoering verkenning naar extra opleiden PA's De Hogeschool Arnhem – Nijmegen (HAN) hee een onderzoek naar de haalbaarheid van het extra opleiden van PA's uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat het opleiden van 20 extra PA's haalbaar is. Op basis hiervan is het plan van aanpak en de begro ng nader uitgewerkt door de HAN in samenwerking met de Zeeuwse huisartsencoöpera es. Inmiddels is de subsidie aan de HAN verleend en zijn zij aan de slag met de uitvoering.

De volgende instroomronde is in september 2022. Het streven is om ook dan weer zes kandidaten te kunnen laten instromen in de huisartsenopleiding. De betrokken par jen werken aan het organiseren van de randvoorwaarden en de werving en selec e van kandidaten om dit te kunnen bewerkstelligen. De evalua e van de pilot is in het najaar van 2021 gestart en loopt.

Zorg dragen voor instroom opleidingsplekken In september 2021 zijn de eerste zeven kandidaten gestart met de opleiding tot PA. De huisartsencoöpera es hebben zich ingespannen om voldoende prak jkopleiders te werven en enthousiasmeren om voor heel 2022 nog eens zeven plaatsen voor de opleiding tot PA beschikbaar te kunnen stellen. Dankzij deze inspanningen kan de doelstelling om opnieuw zeven kandidaten te laten starten met de opleiding tot PA in 2022 worden gehaald.

Vooruitblik In september 2022 zijn zes plekken beschikbaar voor de opleiding tot huisarts. In 2023 is de eerste instroomronde voorzien in maart. Het voornemen is om ook dan zes opleidingsplekken beschikbaar te stellen. Voor heel 2022 zijn zeven opleidingsplaatsen voor PA's beschikbaar. De huisartsencoöpera es ze en in op de werving van voldoende prak jkopleiders om ook in 2023 kandidaten te laten instromen in de opleiding tot PA.

Zorg

54

Toekomstbestendige zorginfrastructuur Algemene beschrijving Een goede zorginfrastructuur helpt de Zeeuwen gezond te houden en s muleert daarmee de Zeeuwse economie. De Zeeuwse Zorg Coali e (samenwerking zorgverzekeraar, Zeeuwse ziekenhuizen, GGZ (Geestelijke Gezondheidszorg Zeeland), VVT (Verpleeg- en Verzorgingshuizen en Thuiszorg), huisartsen, gemeenten en provincie, GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst), Wi e Kruis, NZA (Nederlandse Zorgautoriteit) en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) hee op basis van Zeeuwse data (www.regiobeeld.nl/zeeland) een gezamenlijk plan opgesteld om de infrastructuur voor de zorg te versterken. De maatregel houdt in dat het rijk de uitvoering van deze plannen financieel ondersteunt (en waar mogelijk bijdraagt in het leggen van verbindingen met bedrijfsleven en kenniscentra). Het plan focust op de thema's acute zorg, integrale zorg en ondersteuning voor ouderen en personeelscapaciteit. Aanvullend zijn er enkele overkoepelende thema's, zoals digitalisering en het werken vanuit een gezamenlijke visie op gezondheid, de opzet van een domein overs jgende casuïs ek tafel voor burgers die frequent aanspraak maken op zorg, etc.

Het plan richt zich bovendien op netwerksamenwerking en bevat onder andere ac es om te komen tot de opzet van een Zeeuwse zorg coördina ecentrum voor acute zorg, realisa e van verbeterde samenhang tussen de huisartsenpost, spoedeisende hulp (SEH), SpoedGGZ (sGGZ) en dienstapotheek, innova e te s muleren door het opze en van een Zeeuws Living Zorglab waarin Posi eve Gezondheid als basis is genomen. Daarnaast zijn er ook werkagenda's opgesteld voor gezondheidsvaardigheden, psychiatrie, ouderenzorg en voldoende personeel.

Concrete verbeterresultaten worden gewaarborgd met een impact-en monitoringsmodel. Van ieder project wordt van tevoren de impact op het verbeteren van knelpunten en impact op de Zeeuwse bevolking inzichtelijk maakt. Vervolgens wordt van ieder project kortcyclisch de vorderingen van implementa e gemeten en indien nodig bijgesteld. Er is een gedetailleerd, integraal overzicht opgesteld van de beoogde resultaten op het terrein van personeelsbeleid, ouderenzorg, acute zorg, digitalisering, Living Zorglab Zeeland en programma-brede resultaten. De formulering van de beoogde resultaten is nog niet op alle onderdelen SMART. De komende periode staat in het teken van het opstarten van genoemde project- en werkgroepen waarbij de eerste stap bestaat uit het SMART formuleren van doelstellingen. Uitvoeringspar jen De Zeeuwse Zorg Coali e, waar de gemeente Vlissingen, provincie Zeeland en het ministerie van VWS onderdeel van uitmaken. Afronding project In 2024 moeten de maatregelen met betrekking tot het realiseren van de toekomstbestendige zorginfrastructuur gerealiseerd zijn. Financiën Voor de financiering van de toekomstbestendige zorginfrastructuur is in totaal voor de periode 2020 tot en met 2023 € 5,3 miljoen beschikbaar, waarvan € 3,2 miljoen wordt betaald vanuit de middelen van Wind in de Zeilen en € 2,1 miljoen wordt gefinancierd vanuit de Zeeuwse zorgcoali e.

Beoogd resultaat Zeeuwse Zorg Coali e is een Zeeland-breed programma dat Zeeuwse stakeholders samenbrengt om de zorg te transformeren, waarbij de coali e zich onder meer richt op het creëren van een infrastructuur van de integrale gezondheidszorg die op de pa ënten is afgestemd. Die transforma e bestaat uit meerdere stappen die de komende maanden met de deelnemers concreet worden gemaakt. Dat is een proces van visies en belangen delen, stakeholders bijeenbrengen en uitkomen bij een gedeeld belang en heldere verbeterini a even die in Zeeland opschaalbaar zijn.

Zorg

55

Planning

Jan-22 Q1 2022 Q1 2022 Januari 2022 Februari 2022 Mei-22 Q1 2022 Q2 2022 Q3 2022 en verder Q3 2022 Q3 2022 Q3 2022 en verder 2e hel 2022 2e hel 2022 Q4 2022 Q4 2022

Acute zorg: advies opgeleverd bouwstenen acute zorg Integrale ouderenzorg: eerste vorm van coördina epunt voor acute opname in de VVT gerealiseerd Start implementa e digitaal leerpla orm Ondertekening Pact met 62 deelnemende organisa es Oplevering van de monitoringtool op programmaniveau in online versie Routekaart posi eve gezondheid gereed, inventarisa e lopende ini a even en start van opze en ondersteuningscentrum Zeela nd Posi ef gezond Digitalisering: Fasegewijs realiseren van Digitaal Zorg Pla orm Zeeland aan de hand van geselecteerde use cases waaronder advance care planning, realiseren van beheer organisa e/inbedding Concrete pilots gestart voor samenwerking en vroegsignalering van ouderen in kwetsbare posi e opgestart met professionals uit medische en sociaal domein Integrale keten acute zorg: Fasegewijze realisa e van het ontwerp integrale keten acute zorg Digitalisering: opleveren actualisa e en verbrede inventarisa e van de applica elandschap en realisa e use cases Oplevering impact cases projecten integrale ouderenzorg Zeeland breed opschalen van het nieuwe concept gezondheidscentra met circa 4 gezondheidscentra per jaar (incl.

leergang en wijkbeelden) Inwonerpar cipa e: start burgerberaad en opze en ondersteunend digitaal par cipa e pla orm Uitvoer sectorovers jgend onderzoek: risicoverhogende factoren instroom SEH en sGGZ via CBS pla orm voor microdata en PPT experiment Summary of Product Characteris cs (SMPC) Inwonerpar cipa e: opleveren advies Realisa e ondersteuningscentrum Posi eve Gezondheid en ondersteuning van nog te selecteren lokale ini a even

Zorg

56

Stand van zaken In het eerste kwartaal van 2022 zijn weer mooie stappen vooruitgezet binnen de Zeeuwse Zorg Coali e. Omdat de Zeeuwse Zorg Coali e hard gegroeid is, hebben de gezamenlijke par jen op 14 januari een pact ondertekend. Inmiddels nemen 62 organisa es deel waaronder de 13 gemeenten. Vanaf februari is de ona ankelijke voorzi er gestart. De werkgroep data en lange termijn agenda hee in de eerste periode van 2022 het monitoringsinstrument op programmaniveau gerealiseerd en online beschikbaar gesteld voor de kernvertegenwoordiging. Ondanks de coronaperikelen is het de denktank acute zorg gelukt om begin 2022 het advies op te leveren waarin de bouwstenen voor een integrale keten acute zorg worden beschreven. Dit adviesrapport is inmiddels op bestuurlijk niveau besproken. Vervolgstap is een andere uitwerking van de bouwstenen om daarna de fasegewijze realisa e te starten.

Binnen ouderenzorg is in corona jd het coördina epunt bedden gerealiseerd en wordt nu ingezet om deze structureel voort te ze en. Dit levert meteen een aantal implementa e vraagstukken op omdat een dergelijk coördina ecentrum jd vraagt vanuit inzet personeel VVT en jdbesparend werkt aan de kant van bijvoorbeeld huisartsen en SEH. Voor Posi eve Gezondheid is eind vorig jaar de basis voor de routekaart opgesteld. Alle 13 gemeenten in Zeeland zijn meegenomen in deze ontwikkeling. Inmiddels is ook de kwar ermaker Zeeland Posi ef Gezond van start. Tot slot is er veel energie gestoken in het opze en van structurele betrokkenheid van de Zeeuwse inwoners. Het eerste plan voor het opze en van een burgerberaad stui e op een aantal uitvoeringsproblemen. Op dit moment wordt de aanpak daarom aangepast, zodat in 2022 alsnog invulling kan worden gegeven aan inwonerpar cipa e.

Binnen de werkgroep digitalisering is doorgewerkt aan het Project Ini a e Document (PID) en is begin 2022 de verder uitgewerkte programmadefini e opgeleverd om te komen tot een digitaal zorgpla orm in Zeeland. Parallel daaraan is de projectdefini e voor de oprich ng van een RSO Zeeland opgeleverd en zijn gesprekken gevoerd met de bestuurders om hiervoor draagvlak te krijgen. Streven is de RSO in de zomer van 2022 opgericht te hebben. De eerste stappen rich ng een Digitaal Zorgpla orm Zeeland worden gezet door concrete use cases uit te werken. Zo is voor ouderenzorg het herziene proces van advanced care planning uitgewerkt hoe dit ondersteund kan worden vanuit digitalisering.

Zorg

57

Vooruitblik De focus van de Zeeuwse Zorg Coali e in 2022 is samen te va en als de stap “van ontwerp naar realisa e”. Op alle thema's zijn de werkgroepen van start, is er gewerkt aan bestuurlijk draagvlak voor de plannen van aanpak en worden de “ontwerpen” opgeleverd. In 2022 worden deze ontwerpen stapsgewijs verder gerealiseerd. Eind 2022 stellen we onszelf in algemeenheid het volgende doel: Voor de inwoners merkbare resultaten behalen op de kernprioriteiten, ouderenzorg en integrale keten acute zorg Het in zijn kracht ze en van de Zeeuwse Zorg Coali e: 1. Uitwerken en vaststellen meerjaren routeplan, noodzakelijk ambi eniveau en bijbehorende randvoorwaarden 2. Uitwerken en vaststellen van de governance die behoort bij deze nieuwe fase met meer deelnemende organisa es 3. Passend bemensen van de projectorganisa e Opze en en borgen van de investeringsagenda Het ac ef opzoeken en afstemmen van en met alle stakeholders Zorgen dat de betrokkenheid en veranderbereidheid bij professionals en burgers wordt verbreed Aanslui ng vinden bij de overheidsagenda van Passende zorg Specifiek op de thema's zijn er onder andere de volgende doelen: Binnen de werkgroep data en lange termijn agenda ligt de volgende stap bij het opleveren van een aantal sectorovers jgende onderzoeken.