B1 Jaarverslag-jaarrekening 2025 gemeente Vlieland

Begroting na wijziging 2025 2.050.000

Rekening 2025

0

2.050.000

54.496

799.696 509.242 -290.454 0 0 0 -290.454

Samenstelling rekening huidig jaar 300 340 350 370 380

Economische zaken algemeen Beheer Noordzeestrand Aanloophaven Natuur Educatief Centrum Toerisme, evenementen en streekagenda

Totaal Investeringen

INV202531 Vervangen damwanden jachthaven Totaal

54.496

30

Resultaat Belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening Stelposten toerisme en economische zaken De stelposten werden gedeeltelijk ingezet voor het verstrekken van subsidies en bijdragen aan een doel met een economisch- of toeristisch nut, maar het budget bleek hier niet volledig nodig. Lepelaar In 2024 heeft de Lepelaar een opstartsusidie ontvangen maar een jaarlijkse subsidie die geraamd was werd in 2025 nog niet uitbetaald omdat de exploitatie nog niet van start is gegaan. Om die reden zijn de geraamde huurinkomsten niet ontvangen en is nog maar een gedeelte van de DUMAVA subsidie voor de verbouw betaald. Ook de kosten voor achterstallig onderhoud zullen pas in 2026 betaald worden, omdat dan gestart wordt met de verbouw. Streekwurk en cofinanciering In het kader van cofinanciering is een subsidie van € 3.000 verstrekt aan ITGWO voor het project standplaats. Aan Streekwurk werd in 2025 geen bijdrage verstrekt terwijl dit wel geraamd was. Rentekosten Doordat investeringen uitgesteld worden heeft de gemeente een hoger banksaldo dan geraamd. Hierdoor ontvangen wij meer rente. De aan de taakvelden toe te rekenen rentebedragen kwamen daardoor laag uit, waardoor weinig rente aan de taakvelden wordt toegerekend. Bij sommige programma's zijn hierdoor wat grotere verschillen te zien. Bij programma 3 komt dit m.n. door de activa van de aanloophaven.

Afschrijving damwanden jachthaven Bij de raming van de afschrijvingen voor het project vervangen damwanden is er vanuit gegaan dat er al meer kosten voor dit project zouden zijn gemaakt. Overige verschillen Verschil voor bestemming

-€ 8.000 € 301.000

Verschil na bestemming

€ 301.000

Jachthaven Het onderstaand overzicht geeft het aantal overnachtingen in de jachthaven van de laatste tien jaar weer. Index 1995 63.181 overnachtingen is 100; jaar 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025

aantal overnachtingen 96.055 89.776 94.600 84.120 64.323 82.576 88.332 80.219 110.469 106.160

index 152 142 150 133 102 131 140 127 175 168

31

Verschil € 35.000

€ 196.000

€ 32.000

€ 22.000

€ 24.000

Programma 4: Onderwijs

Algemeen Eilandschool De Jutter, waar zowel het primair als het voortgezet onderwijs verzorgd wordt, valt onder de Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Fryslân-Noord. Ongeacht zijn of haar achtergrond verdient elk kind de best mogelijke kansen voor de toekomst. Onderwijs en opvoeding leggen daarvoor een belangrijk fundament. Een constructieve relatie van het lokaal bestuur met het (nieuwe) schoolbestuur is van belang om samen te blijven zorgdragen voor een klimaat waar elk kind zo goed mogelijk tot ontwikkeling kan komen. Onderwijs is een basisbehoefte die we in stand willen houden en waar mogelijk willen uitbreiden. De gemeente streeft ernaar dat elk kind zo lang mogelijk passend en kwalitatief goed onderwijs op het eiland kan volgen in een veilige omgeving. Samen met de onderwijspartners streven we naar een doorgaande leerlijn. Een intensieve samenwerking tussen primair onderwijs, voortgezet onderwijs, kind- en jeugdzorg, kinderopvang, jeugd- en jongerenwerk en bibliotheek om te komen tot integrale aandacht voor 0 – 18-jarigen: integraal ten aanzien van (voor-en vroegschools) onderwijs, opvoeding en gezondheidszorg. Onderwijs beperkt zich niet tot de leeftijden van 0-18 jaar. Een leven lang leren en ontwikkelen moet voor alle inwoners van Vlieland mogelijk zijn.

We blijven daarom steeds alert op manieren waarop we een leven lang leren kunnen ondersteunen, in de breedste zin van het woord. Voor de inhoudelijke invulling van het primaire en voorgezet onderwijs verwijzen we u naar de schoolplannen van basis- en vmbo-school De Jutter (Home - Schoolgids De Jutter). Het betreft de taakvelden: 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting en 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

32

Wat hebben we bereikt? Speerpunten 1. Investeren in de relatie met het schoolbestuur en in de relatie met het kinderopvangbestuur. 2. De mogelijkheden onderzoeken om tot een verbreding van het onderwijsaanbod te komen. 3. Terugdringen van laaggeletterdheid en het aanbod van taalonderwijs aan anderstaligen verder uitbreiden. Speerpunt 1 : Investeren in de relatie met het schoolbestuur en in de relatie met het peuter/kinderopvangbestuur Goede samenwerking is de basis voor goede resultaten. Gemeente, schoolbestuur en KDVbestuur stemmen regelmatig met elkaar af. Dit gebeurt zowel in het (tenminste) tweejaarlijkse LEA (Lokaal Educatieve Agenda) overleg als daarbuiten. Op het halfjaarlijkse LEA overleg staan standaard zaken als de voortgang van het Vroeg- en Voorschoolse Educatie (VVE), ouderbetrokkenheid en de doorlopende leerlijn, maar er wordt ook gesproken over de toekomstbestendigheid van het onderwijs en het borgen hiervan. Wat hebben we gedaan in 2025? • Het Programma Jeugd is dit jaar voorbereid voor besluitvorming met bijbehorend uitvoeringsprogramma. Met het Programma Jeugd dragen we vanuit de verantwoordelijkheid van de gemeente zorg voor een sterke pedagogische basis waarin alle betrokkenen rond jeugd - waaronder uiteraard de jeugd zelf - goed samenwerken binnen een sterk netwerk.

De afstemming met alle betrokken partners was een belangrijk onderdeel en van grote waarde bij het opstellen van het Programma Jeugd. • De besluitvorming is voorbereid voor een incidenteel budget voor 2026 voor het aannemen van een jongerenwerker. Deze gaat integraal te werk op alle onderdelen van het Programma Jeugd: onderwijs, zorg, vrije tijd en veiligheid. • We hebben naar aanleiding van een rapport van de Kinderombudsman contact gehad met betrokken partners, waaronder school en de MR, over de kansengelijkheid op Vlieland. Het is een blijvend gespreksonderwerp hoe hier verder invulling aan kan worden gegeven. • We hebben de monitoring van het VVE beleid doorgezet, in afstemming met de kinderopvang en school. De focus ligt hierbij op het vastleggen van de processen rond de doorlopende leerlijn. • We hebben halfjaarlijks een afstemmingsoverleg gefaciliteerd waarmee geïnvesteerd is in de relatie van het gemeentebestuur met het bestuur van de school en de kinderopvang. • De gemeente Vlieland heeft het regionaal educatief afstemmingsoverleg van de Friese Waddeneilanden bestuurlijk vertegenwoordigd op het gebied van leerplicht, RMC en het doorstroompunt. • We hebben de ondersteuning van de onderwijspartners op het gebied van ouderbetrokkenheid doorgezet en zorgen voor een goede aansluiting met jeugdzorg en welzijnsbeleid.

In 2025 lag de focus op middelengebruik, waarbij vanuit het project Nuchter Vlieland is ondersteund bij twee ouderavonden. • We hebben de monitoring van de cijfers rond vroegtijdig schoolverlaten voortgezet en hebben intensief contact over de volledigheid en mogelijkheden van het huidige begeleidingsaanbod.

33

Speerpunt 2: De mogelijkheden onderzoeken om tot een verbreding van het onderwijsaanbod te komen. Om een vloeiende doorgaande leerlijn aan te kunnen bieden op Vlieland mogen de opties om op het eiland een MBO (en HBO) opleiding te kunnen volgen eigenlijk niet ontbreken. In samenwerking met het onderwijsbestuur, schoolleider en eilander ondernemers worden de mogelijkheden onderzocht om opleidingen in de gastvrijheidssector (en mogelijk ook andere sectoren) aan te bieden op Vlieland en/of Terschelling, evenals de mogelijkheden om de weg hiernaartoe gemakkelijker te maken. Wat hebben we gedaan in 2025? • We hebben, mede vanuit de Regiodeal, ondersteuning geleverd aan de initiatiefnemers van de Vlieland Academy met bijbehorende campus voor studenten in de gastvrijheidssector. • We hebben de nieuwe verordening bekostiging leerlingenvervoer voorbereid in afstemming met de schoolleiders. Hierbij is rekening gehouden met een visie op de toekomst van het Vlielander onderwijs om de samenwerking met Terschelling te intensiveren. • We hebben de onderwijsontwikkelingen op Terschelling gevolgd en onderzoeken met gemeente Terschelling en OVO de mogelijkheden voor een zo breed mogelijk onderwijsaanbod op de beide eilanden. Speerpunt 3 : Terugdringen van laaggeletterdheid en het aanbod van taalonderwijs aan anderstaligen verder uitbreiden.

Gelet op de vele buitenlandse werknemers die zich, mogelijk blijvend, vestigen op Vlieland, is het wenselijk taalonderwijs aan te bieden, zodat zij zich zo snel mogelijk thuis zullen voelen op ons eiland en naast het werk ook gemakkelijker deel kunnen nemen aan sociale en maatschappelijke activiteiten. Daarnaast willen ook wij aandacht schenken aan bestrijding van laaggeletterdheid op Vlieland. Wat hebben we gedaan in 2025? • Het (digi)taalhuis staat en een groot aantal inwoners weet het taalhuis inmiddels te vinden. • We hebben een start gemaakt om in samenwerking met de bibliotheek de toeleiding naar het taalhuis vanuit werkgevers te versterken door te kijken naar het zo passend mogelijk maken van het aanbod op het gebied van basis vaardigheden. • Samen met de bibliotheek hebben we de monitoring doorgezet naar het effect van het aanbod rond een leven lang leren (waaronder het Digi-Taalhuis) en hebben het aanbod waar nodig in overleg aangepast. • De decentralisatiegelden zijn toegekend aan de bibliotheek, waarmee de uitbreiding van het aanbod en voldoen aan de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen mogelijk gemaakt wordt. • In samenwerking met alle gemeenten binnen BNF (Stichting Bibliotheken Noord Fryslân) is gestart met het opstellen van een meerjarenbeleidsplan.

Verbonden partijen bij dit programma Geen Kaderstellende nota’s Gezondheidsbeleid Friese Waddeneilanden 2022-2025 VVE beleid 2023-2026 Programma Jeugd 2025

34

Wat heeft het gekost? Rekening

Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming

Begroting voor wijziging 2025 458.480 92.000 -366.480 0 0 0 -366.480

Begroting na wijziging 2025 503.180 127.000 -376.180 0 0 0 -376.180

Rekening 2025

Lasten 309.938 158.272 468.210

Baten 144.749 31.924 176.673

Saldo -165.189 -126.348 -291.536

Begroting voor wijziging 2025 0

Begroting na wijziging 2025 0

Rekening 2025

468.210 176.673 -291.536 0 0 0 -291.536

Samenstelling rekening huidig jaar 491 495 Totaal

Huisvesting Onderwijs Gemeentelijk onderwijsbeleid

Investeringen

Totaal

0

Resultaat Belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening Onderwijshuisvesting Door gevolgen van de lekkage van het dak is schade ontstaan, hiervoor hebben wij deels van de verzekering geld terug ontvangen. Een deel van dit geld is op de balans gezet, omdat de herstelwerkzaamheden in het volgende jaar gaan plaatsvinden. Hogere kosten dan geraamd waren er dit jaar weer voor gas en electra. Dit komt m.n. door de warmtelevering, nader onderzoek hiernaar zal gedaan worden in 2026. Ook zullen dan de zonnepanelen weer worden aangesloten. Doordat investeringen uitgesteld worden heeft de gemeente een hoger banksaldo dan geraamd. Hierdoor ontvangen wij meer rente. De aan de taakvelden toe te rekenen rentebedragen kwamen daardoor laag uit, waardoor weinig rente aan de taakvelden wordt toegerekend. Bij sommige programma's zijn hierdoor wat grotere verschillen te zien. Bij programma 4 komt dit m.n. door de activa van de nieuwe school. Onderwijsbeleid Diverse kleine verschillen t.o.v. de budgetten voor b.v. logopedie, leerlingen vervoer en vergoedingen uitwonende studenten en daarnaast waren de salariskosten lager dan geraamd omdat er een aantal maanden sprake was van een vacature. Verschil voor bestemming

Verschil € 51.000

Verschil na bestemming

€ 85.000

€ 34.000 € 85.000

35

Programma 5: Cultuur en recreatie

Algemeen Kunst en cultuur zijn noodzakelijke ingrediënten van een gezonde maatschappij waarin een mens tot bloei kan komen. Op Vlieland krijgt dat culturele leven vorm door vooral de inzet van vele vrijwilligers bij onder meer de kerk, het Museum Tromp’s Huys, het Natuur Educatie Centrum Vlieland en Stelling 12H en door het werk van kunstenaars, musici en evenementenorganisatoren. Ons eiland kan bogen op een interessante geschiedenis en tradities maken deel uit van onze cultuur. Ook hierbij is de kleinschaligheid dát wat het typisch Vlielands maakt en wat we willen behouden. Een gezond, welvarend en energiek eiland als Vlieland kan niet zonder een aantrekkelijk aanbod op het gebied van beweging en sport. Sport en beweging dragen bij aan gezondheid, het gevoel van welbevinden en eigenwaarde en het bevorderen van sociaal gedrag. We gaan daarom verder uitvoering geven aan het Sport- en beweegbeleid en willen onderzoeken wat de toekomstige sportbehoefte is in relatie tot gebruik van ons sportcentrum. Daarbij moet ook onderzocht worden hoe we sport financieel bereikbaar houden voor iedereen. Er wordt gestreefd naar een zo breed mogelijk aanbod van culturele en sportieve voorzieningen voor de inwoners van Vlieland welke voorzieningen tevens een onderdeel vormen van het toeristische aanbod ten behoeve van de gasten van Vlieland.

De gemeente streeft naar een zo veel mogelijk natuurlijke uitstraling van het openbaar groen, waarbij biodiversiteit voorop staat. Biodiversiteit gaat steeds meer een grote rol spelen in het beheer van openbaar groen. Daar waar het kan, worden extra groenelementen aangebracht. Waar het kan wordt terughoudend gemaaid en gesnoeid, zodat planten en bomen hun natuurlijke gang kunnen gaan. Daar waar verkeersveiligheid in het gedrang komt en waar bepaalde planten de overhand beginnen te krijgen, wordt ingegrepen. In de bewoonde omgeving willen we een nette en verzorgde uitstraling van het openbaar groen, waarbij de waardevolle groenelementen, zoals bijvoorbeeld de bomen in de Dorpsstraat en het groen van de begraafplaats de nodige aandacht en verzorging krijgen.

36

Het gaat om de taakvelden: 5.1 sportbeleid en activering 5.2 sportaccommodaties 5.3 cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 musea 5.6 media 5.7 openbaar groen en (openlucht)recreatie 8.3 wonen en bouwen Wat hebben we bereikt? Speerpunten 1. Vanuit het preventieakkoord en het Sport- en beweegbeleid werken aan het bevorderen van een gezonde leefstijl, en sporten en bewegen toegankelijk en aantrekkelijk maken voor iedereen. 2. In samenwerking met de buurtsportcoaches, ondernemers en jongeren komen tot een passend aanbod op het gebied van ontspanning voor de jeugd. 3. Kunst en cultuur in de gemeente stimuleren 4. Inventariseren wat te doen met het onderhoud en aanleg van bepaalde gemeentelijke tuinen Speerpunt 1 : Vanuit het preventieakkoord en het Sport- en beweegbeleid werken aan het bevorderen van een gezonde leefstijl, en sporten en bewegen toegankelijk en aantrekkelijk maken voor iedereen. Genoeg bewegen helpt om risico’s op zowel lichamelijke als geestelijke gezondheidsproblemen kleiner te maken. Meer gezondheid zorgt in de eerste plaats voor een prettiger leven. Maar het zorgt ook voor “meer gezonde levensjaren” en daarmee wordt ook de druk op de zorg verminderd.

Wat hebben we gedaan in 2025? • We hebben de monitoring van de behoefte van inwoners rond sport en bewegen voortgezet, waarbij specifieke aandacht was voor de wensen rond Sportcentrum Flidunen. • We hebben de toekomstscenario’s voor Sportcentrum Flidunen uitgewerkt, in afstemming met meerdere externe experts en het bestuur van Stichting Flidunen. Vooruitlopend op de besluitvorming is budget gereserveerd bij de Regio Deal voor de mogelijke renovatie. • We hebben de bijdrage van Sport Fryslân verder bestendigd in de gemeenschap door de activiteiten van de coördinator sport en preventie en buurtsportcoach. Er heeft een doorlopende samenwerking plaatsgevonden met andere welzijnspartners, zoals de fysiotherapeut en sportcentrum Flidunen. • De stimulering voor Bewegen in de openbare ruimte is doorgezet, onder andere door bijdragen te leveren aan speeltuinen rond het dorp. Speerpunt 2 : In samenwerking met de buurtsportcoaches, ondernemers en jongeren komen tot een passend aanbod op het gebied van ontspanning voor de jeugd Het creëren van passend aanbod op het gebied van vrijetijdsbesteding voor onze jeugd is zeer belangrijk. De jeugd heeft hier zelf een belangrijke rol in. We zijn met onze jeugd om tafel gegaan om te peilen waar de behoefte ligt. We hebben dit samen met Sport Fryslân gedaan en andere relevante partners.

Zij zijn een belangrijke spil in de route die leidt naar gezonde, gelukkige en weerbare jongeren. 37

Wat hebben we gedaan in 2025? • We hebben een lokale coalitie gevormd met De Jutter en andere lokale partijen voor de subsidie School & Omgeving. Door middel van deze subsidie heeft De Jutter de mogelijkheid gekregen om voor de komende drie jaar naschoolse activiteiten te organiseren in het kader van kansengelijkheid. • Zoals beschreven in Programma 4 is dit jaar het Programma Jeugd voorbereid voor besluitvorming met bijbehorend uitvoeringsprogramma. Hierin is Vrije Tijd één van de onderwerpen waarbij extra aandacht is voor het versterken van het vrijetijdsaanbod als onderdeel van een gezonde, stimulerende leefomgeving voor de jeugd. Gedurende het jaar is een continue afstemming geweest tussen onder andere de gemeente en de buurtsportcoaches, sportcentrum Flidunen, de bibliotheek en De Jutter over het aanbod voor de jeugd. Speerpunt 3 : Kunst en cultuur in de gemeente stimuleren Het stimuleren van kunst en cultuur is zeer belangrijk voor de ontwikkeling van de inwoners. Het draagt bij aan individuele groei, geeft vorm aan samenwerking en zorgt voor deelname van inwoners aan de samenleving. De gemeente wil graag hieraan bijdragen door dit te stimuleren en te faciliteren, tradities in stand te houden en de unieke activiteiten van het eiland niet teloor te laten gaan.

Wat hebben we gedaan in 2025? • De beleidsnota Cultuur is vastgesteld, waarbij de participatie vooraf een belangrijke rol speelde om de wensen van de gemeenschap in kaart te brengen. Het cultuurbeleid van Vlieland heeft als doel om kunst en cultuur toegankelijk te maken voor iedereen, als middel voor jong en oud om zich persoonlijk te ontwikkelen. Daarnaast om de gemeenschap te versterken en bij te dragen aan de unieke eilander identiteit. • Er is bestuurlijk overleg gevoerd met verschillende culturele stichtingen en musea, waaronder Stichting Noordwester, Stichting Natuur Educatie Vlieland, de Creatieve Werkplaats, De Geitenbode, ITGWO en het Bunkermuseum. • Er heeft periodiek bestuurlijk overleg plaatsgevonden met museum Tromp’s Huys. Hierbij was één van de gespreksonderwerpen dat het bestuur van het Tromp’s Huys eerder heeft aangegeven ruimte nodig te hebben voor de collectie die voldoet aan de juiste eisen qua klimaatbeheersing. Onderwerp van gesprek blijft wat de rol van de gemeente is in uitbreiding van het bestaande depot aan de Achteromweg. • Met het bestuur van Stichting Nicolaaskerk is het behoud en onderhoud van de kerk op Vlieland afgestemd.

• Er is subsidie verleend aan verschillende culturele organisaties voor activiteiten en evenementen, waaronder het Tromp’s Huys, Stichting Noordwester, Stichting Natuur Educatie Vlieland, het Bunkermuseum, ITGWO, de bibliotheek, De Geitenbode, de vrijheidslezing, omroep Zilt, de Slauerhofflezing, Standplaats Vlieland en het Fries Film Archief. • Er is gestart met de verbouwing van De Lepelaar , in samenwerking met de Regio Deal. Speerpunt 4: Inventariseren wat te doen met het onderhoud en aanleg van bepaalde gemeentelijke tuinen Wat hebben we gedaan in 2025? • We hebben de tuin achter het gemeentehuis een andere, minder onderhoudsintensieve inrichting gegeven. 38

• Bij de bewoners van Boswijk is de tevredenheid geïnventariseerd over de huidige inrichting van het openbaar groen in de wijk. Wat is de betrokkenheid van verbonden partijen? De stichting Flidunen exploiteert het zwembad/sporthalcomplex. Het betreft een zogenaamde “gemeentelijke stichting”, wat onder andere betekent dat het college van B&W de bestuursleden benoemt en de begroting en de jaarrekening goed moet keuren. De stichting huurt het gebouw van de gemeente Vlieland. Indirect is er een financieel belang omdat bij het staken van de activiteiten door de stichting, de gemeente als eigenaar de verantwoordelijkheid houdt voor het zwembad/sporthalcomplex. De gemeente heeft ten behoeve van enige investeringen in kwaliteitsverbeteringen aan de stichting een lening verstrekt. Kaderstellende nota’s Sport- en beweegbeleid 2022-2027 Gezondheidsbeleid Friese Waddeneilanden 2022-2025 Cultuurnota 2025

39

Wat heeft het gekost? Rekening

Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming

Begroting voor wijziging 2025 1.029.626 267.745 -761.881 0 0 0 -761.881

Begroting na wijziging 2025 1.278.413 304.527 -973.886 0 0 0 -973.886

Rekening 2025 1.176.331 302.890 -873.440 0 0 0 -873.440

Lasten 188.462 659.744 68.063

Baten 1.126 297.499 0

Saldo -187.336 -362.245 -68.063

156.856

0

-156.856

103.206 1.176.331

4.266 302.890

-98.940 -873.440

Begroting voor wijziging 2025 0 0

Begroting na wijziging 2025 21.054 21.054

Rekening 2025

Samenstelling rekening huidig jaar 500 510 515 520 530 Totaal

Openbaar bibliotheekwerk Sport Bevordering kunst- en cultuurparticipatie Musea, monumentenzorg, oudheidkunde Openbaar groen

Investeringen

INV202501 Poolcovers zwembad Totaal

21.054 21.054

Resultaat Belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening Buurtsportcoach Het voordeel is ontstaan omdat de kosten van de buurtsportcoach voor een aanzienlijk deel betaald konden worden uit de GALAbudgetten. In totaal is voor de buurtsportcoach € 117.756 betaald maar deze kosten zijn verdeeld over de programma's 5, 6 en 7. Het hierdoor niet benodigde budget voor de buurtsport coach is voor een deel ingezet voor advisering rond de toekomst scenario's voor Flidunen. Afrekening SPUK sport BTW 2024 Omdat onze kosten in 2024 hoger waren ontvingen wij van het ministerie nog een extra bedrag voor deze SPUK van 2024. Overige kleine verschillen sport uitgaven Door b.v. specifieke uitkeringen en wat minder onderhoud aan het sportveld ontstonden nog wat kleinere verschillen Musea monumenten zorg en oudheidkunde Wat balansposten van nog te betalen subsidies konden in 2025 vrijvallen waardoor een voordeel ontstond, een klein nadeel is ontstaan doordat de reddingbootschuur in 2025 niet werd verhuurd. Openbaar groen Er is in de vaste formatie wat ruimte en er werd geen zomerkracht ingeschakeld, daarnaast waren er wat niet geraamde opbrengsten voor grondverkopen en schadevergoedingen. Overige verschillen Verschil voor bestemming

Verschil € 21.000

€ 5.000 € 100.000

Verschil na bestemming

€ 100.000

€ 20.000 € 15.000 € 18.000

€ 21.000

40

Programma 6: Sociale voorzieningen en Maatschappelijke dienstverlening

Algemeen Het doel van dit programma is, dat de gemeente zich inzet voor het faciliteren en realiseren van de participatiesamenleving. Met als resultaat dat iedereen op Vlieland meedoet en wel op eigen wijze én dat er een vangnet is voor die personen die tussen wal en schip dreigen te raken. Dit doen we zeker niet alleen, maar samen met onze lokale en regionale partners, zoals Sociaal domein Fryslân (SDF) en de samenwerking binnen Noardwest Fryslân (gemeenschappelijke regeling). Onze ambitie hierin is het realiseren van een sluitende keten waarin voorzieningen beschikbaar zijn voor iedereen en op maat indien nodig. Specifieke wetgeving die bepalend zijn voor deze opdracht en koers zijn: de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO), de Participatiewet en de Wet Inburgering nieuwkomers. Iedere wet heeft zijn eigen opgave, zoals “veilig en gezond opgroeien” ingevolge de Jeugdwet. Zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen, regie voeren en meedoen zoals de WMO beoogt. En het bieden van bestaanszekerheid en het stimuleren tot het verkrijgen van eigen inkomsten ingevolge de Participatiewet. De opgaven ten aanzien van het Sociaal Domein voor de lange termijn betreffen voor 2025 de volgende dossiers. Specifiek voor de Jeugdwet gaat het om de Hervormingsagenda Jeugd en de provinciale Regiovisie Jeugd.

Voor de Wmo gaat het om het project inkoop begeleiding en dagactiviteiten, de uitvoering van het Programma wonen: onderdeel zorg, de inkoop voor beschermd wonen en het ontwikkelen van een kadernota ter voorkoming van dakloosheid. In 2024 heeft de gemeenteraad de beleidsnotitie Bestaanszekerheid vastgesteld. Het gaat om de taakvelden: 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie -speeltuin 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) 41

6.711 6.712 6.713 6.751 6.752 6.753 6.762 6.791 6.792 6.811 7.1 8.3

Huishoudelijke hulp (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Jeugdhulp ambulant lokaal Jeugdhulp ambulant regionaal Jeugdhulp ambulant landelijk Jeugdhulp met verblijf landelijk PGB WMO PGB Jeugd Beschermd wonen (WMO) Volksgezondheid (jeugd) Wonen en bouwen

Wat hebben we gedaan? Speerpunten 1. Participatie naar vermogen versterken, bestaanszekerheid vergroten en armoede voorkomen. 2. Mensen zo lang mogelijk veilig, gezond en zelfstandig in de eigen vertrouwde omgeving laten wonen en hen de kans geven om goed mee te doen in de samenleving. 3. Ieder kind groeit veilig, gezond en weerbaar op. 4. Een gedegen meerjarenonderhoudsplan om de toekomst van de Boswijk te waarborgen Speerpunt1: Participatie naar vermogen versterken, bestaanszekerheid vergroten en armoede voorkomen Wat hebben gedaan in 2025? Naar vermogen participeren in de samenleving • Inwoners met een uitkering ingevolge de Participatiewet worden door De Dienst ondersteund. De individuele mogelijkheden zijn leidend. Het aantal inwoners dat een uitkering ingevolge de Participatiewet nodig heeft is ten opzichte van 2024 nagenoeg niet veranderd. Maatschappelijke uitsluiting door schuldenproblematiek voorkomen • In 2025 is het nieuwe beleidskader Schuldhulpverlening voorbereid. Het doel is Schulddienstverlening en Vroegsignalering en met name de samenhang daartussen, te versterken. • Het Brede Kindpakket is gecontinueerd. • Het Participatiefonds voor volwassenen is voortgezet. • De inzet van de energiecoach is gecontinueerd. Armoede voorkomen, bestrijden en verzachten • De evaluatie Minimaregelingen is gestart. • De evaluatie AV Frieso / Zorg op maat is gestart.

• Beleidsregels medische kosten zijn aangepast. • Samenwerking met partners is versterkt. • Het aanmeldformulier voor bijzondere bijstand medische kosten is sterk vereenvoudigd. 42

• Inwoners die er recht op hadden, hebben drempelloos ambtshalve een compensatie ontvangen in het kader van de 'Alleenverdienersproblematiek'. Een betere afstemming tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt door te investeren in mensen • Inwoners met een uitkering ingevolge de Participatiewet worden door De Dienst ondersteund bij de terugkeer naar de arbeidsmarkt, of, in samenwerking met lokale partijen, wordt er gezocht naar maatschappelijke activiteiten. Speerpunt 2: Wmo - Mensen zo lang mogelijk veilig, gezond en zelfstandig in de eigen vertrouwde omgeving laten wonen en hen de kans geven om goed mee te doen in de samenleving Wat hebben we gedaan in 2025? Naar elkaar omkijken • De gemeente Vlieland heeft de afgelopen periode belangrijke stappen gezet in mantelzorgondersteuning. Acute respijtzorg is beschikbaar via het Triagepunt Friesland, de informatievoorziening is verbeterd en het mantelzorgcompliment van € 100 is ingevoerd. Daarnaast zijn succesvolle bewustwordingscampagnes uitgevoerd en vond de theatervoorstelling “En ik dan?” plaats. • We zijn inmiddels aangesloten bij het transformatieplan mentale gezondheid en veerkracht (FrIZA). • Er is een plan opgesteld, ter voorbereiding op de mediacampagne in 2026 rondom langer zelfstandig wonen.

• In 2025 is de toegang en de dienst- en hulpverlening vanuit het sociaal domein van de gemeente Vlieland geanalyseerd en er is een visie op het gebiedsteam opgesteld met een verbeterplan met verschillende bedrijfsvoering scenario’s. Het uitbreiden van het activiteitenaanbod in het voorliggend veld is hier ook een onderdeel van. Dit krijgt een vervolg in 2026. Thuis is het veilig • Het Fries Actieplan voor aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties is uitgevoerd. • De activiteiten om de meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling bij de lokale professionals meer onder de aandacht te brengen starten in 2026. Keuze is om eerst beleid huiselijk geweld en kindermishandeling te actualiseren. Daarmee is er een basis voor de uitvoering. • In 2025 is er weinig inzet geweest op de uitvoering van het beleid tegen mensenhandel binnen regionale afspraken (SDF), als onderdeel van ondermijning binnen de gemeente. In overleg met Openbare Orde en Veiligheid (OOV) zullen hier nieuwe afspraken over gemaakt worden voor 2026. Iedereen doet mee • De invoering van de (regionale) urgentieverordening is uitgesteld vanwege drie aangenomen amendementen in de Tweede Kamer. Deze wordt nu eind 2026 ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. • De nieuwe inkoop voor Beschermd Wonen is provinciaal opgestart.

Vanuit Vlieland is bijgedragen aan de ontwikkeling van vernieuwde producten die beter aansluiten op de behoeften van inwoners en op een efficiënte uitvoering. Vanaf juli 2025 konden 43

•

• • •

zorgaanbieders zich inschrijven; in september vond de gunning plaats. De nieuwe contracten zijn ingegaan per 1 januari 2026. Het onderzoek voor ondersteuning zonder indicatie voor mensen met psychische en/of (licht) verstandelijke beperkingen is begonnen in 2025. Dit wordt nu verder opgepakt binnen het versterken van de sociale basis. De uitvoeringsagenda van het programma wonen onderdeel zorg wordt uitgevoerd. De huidige Wmo-dagactiviteiten zijn geanalyseerd. Het project inkoop dagactiviteiten loopt. De nieuwe contracten gaan naar verwachting per 1 april 2027 in. Er is een onderzoek gestart naar de opties voor het realiseren van een crisis-bed op het eiland.

Speerpunt 3: Jeugd – Ieder kind groeit veilig, gezond en weerbaar op Wat hebben gedaan in 2025? Preventie en vroegsignalering • Het Regionale ondersteuningsplan en de Verklarende analyse zijn instrumenten die door het Gebiedsteam worden ingezet om het probleemoplossend vermogen van inwoners in kaart brengen. Vervolgens kunnen interventies worden geformuleerd. Deze beide instrumenten zijn doorontwikkeld in 2025 en het gebiedsteam is getraind in het gebruik. • Er is een handleiding opgesteld voor de aansluiting van de zorg met het onderwijs, waarin rollen, taken en verantwoordelijkheden zijn opgenomen. Met die kennis is het gebiedsteam sterker gepositioneerd en kan het onderwijs waar nodig worden ondersteund. Jongeren zijn psychisch gezond en weerbaar • Er is schoolmaatschappelijk werk ingezet op het eiland • Door de aanwezigheid van het gebiedsteam op de school kan in samenwerking met het onderwijs worden gewerkt aan het vergroten van de weerbaarheid van het kind. Versterken van eigen kracht en samenkracht • Er is schoolmaatschappelijk werk en algemeen maatschappelijk werk ingezet. De welzijnswerker heeft elke week inloopspreekuur en het bereik van het consultatiebureau is goed. • Vanuit de Fryske regiovisie is Sociaal Domein Fryslân (SDF) voor de periode 2023-2026 bezig met participatie en ervaringsdeskundigheid.

Doel: We laten onze inwoners vooraf meedenken aan toekomstig beleid, onderzoeken actief de cliëntenervaringen en nemen dit mee om onze dienstverlening te verbeteren. We richten een Ervaringsdeskundigen pool in waar we als Friese gemeenten (en samenwerkingspartners) gebruik van kunnen maken Een integrale aanpak van de zorg met het onderwijs • Door de inzet van het gebiedsteam op school zorgen we voor een sterke basis en preventie en kan er domeinoverstijgend worden gewerkt. Het tijdig bieden van de juiste hulp op maat • Het zorglandschap is niet voor alle zorgvragen dekkend. Vanuit SDF worden hier sinds 2025 maatregelen voor getroffen, waaronder een 'bemiddelaar complexe casuïstiek'. • Binnen SDF-verband is het besluit genomen de huidige inkoop niet te verlengen na 2027. Dat betekent dat er een nieuw inkoopproces is opgestart. Gemeente Vlieland is intensief betrokken bij dit inkoopproces. 44

• De uitvoeringsagenda Jeugd liep tot en met 2024. Het doel van de Hervormingsagenda is verbetering van de kwaliteit en beheersing van kosten. De Hervormingsagenda is richtinggevend voor het beleid van gemeenten en samenwerkingsregio's. • Er is structureel overleg tussen gemeente en De Dienst. Op basis van periodieke factsheets vond monitoring plaats. Er worden maatregelen genomen die bijdragen aan tijdige signalering en bijsturing waar mogelijk. Voor jongeren en jongvolwassenen (13-27 jaar) is er een veilige, toegankelijke plek waar ze elkaar kunnen ontmoeten • In 2025 heeft de voorbereiding van het Programma Jeugd plaatsgevonden ter voorbereiding van besluitvorming in Q1 2026. In Programma Jeugd is het realiseren van een veilige en toegankelijke ontmoetingsplek voor jongeren een speerpunt, waar in 2026 een vervolg aan wordt gegeven. Speerpunt 4 Uitvoering te geven aan het meerjarenonderhoudsplan om de toekomst van Boswijk te waarborgen In 2025 is er onderhoud uitgevoerd aan diverse zaken, op woningniveau is er ingespeeld op reparatieverzoeken en kleinschalig onderhoud. Op gebouwniveau zijn zaken als brandmeldinstallaties, haspels en noodverlichting conform de MJOP onderhouden. Het onderhoud van de buitenruimte heeft minder aandacht gekregen dan nodig was. Echter is er wel een plan gemaakt om dit vanaf 2026 structureel op te pakken en een verbeterslag te maken.

Wat hebben we gedaan in 2025? • Er is uitvoering gegeven aan het MJOP • Er is uitvoering gegeven aan het onderhoud van de installaties van de Boswijk • Onderhoud van de buitenruimtes in eigen beheer minimaal uitgevoerd. • Er is een plan gevormd voor het onderhoud van de buitenruimte. Wat is de betrokkenheid van verbonden partijen? De Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân is met ingang van 1 januari 2021 een bedrijfsvoeringsorganisatie geworden. De volgende taken zijn bij de gemeenten Waadhoeke, Harlingen, Vlieland en Terschelling belegd: • Het vaststellen van beleid • Het evalueren van beleid • De uitvoering van de toegang tot jeugd en Wmo-maatwerkvoorzieningen. Bij het vaststellen van beleid kunt u denken aan het vaststellen van de verordeningen op het sociale domein (Wmo, Jeugd en Participatie) maar ook het vaststellen van mantelzorgbeleid of beleid bestaanszekerheid is een verantwoordelijkheid van de gemeenteraad. De Dienst voert de volgende taken voor de gemeenten uit: • Monitoren van de beleidsuitvoering • De toegang tot de inkomensvoorzieningen • Het beschikken (in mandaat van de gemeente) • De behandeling van bezwaar en beroep • De uitvoering van de inkoop en het contractmanagement • De administratie • Het betalen 45

Binnen de Centrumregeling Sociaal Domein Fryslan is het volgende vastgelegd: het college en de burgemeester van de centrumgemeente (Leeuwarden) voeren voor het college en de burgemeester van de gastgemeenten de inkoop, de regiocoördinatie en het accounthouderschap voor gecontracteerde partijen en facultatief het financieeladministratief verwerken alsmede het cliëntenbeheer uit. Wettelijk verplichte samenwerking voor de Wmo: • Beschermd wonen • Maatschappelijke opvang en vrouwenopvang • Veilig thuis, waaronder advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling Wettelijk verplichte samenwerking voor de Jeugdwet: • Gesloten jeugdhulp • Jeugdbescherming • Jeugdreclassering Vrijwillige samenwerking voor de Wmo: • Openbare GGZ • Preventief verslavingsbeleid • Prostitutiebeleid • Mensenhandel Vrijwillige samenwerking voor de Jeugdwet: • Spoedeisende zorg, als bedoeld in de Norm voor Opdrachtgeverschap • Weinig voorkomende jeugdhulp, als bedoeld in de Norm voor Opdrachtgeverschap • Pleegzorg • Hoog specialistische zorg • Gespecialiseerde jeugdhulp (specialistische jeugdhulp, ernstig enkelvoudige dyslexie en wonen) De N.V. Gemeenschappelijke Kredietbank Friesland (Stichting Kredietbank Nederland) verleent financiële dienstverlening aan personen die om wat voor reden dan ook niet bij een reguliere bankinstelling terecht kunnen. Kaderstellende nota’s 1.

Regiovisie Mei-inoar foar ús bern 2. Beleidsnotitie ondersteuning en waardering voor Mantelzorgers 2021-2025 3. Beleidskader bestaanszekerheid 2024-2028 4. Verordening Adviesraad Sociaal Domein Noardwest Fryslân 2025 5. Convenant Actieprogramma Weer Thuis 6. Beleidsnota ‘Sociaal domein in de praktijk’

46

Wat heeft het gekost? Rekening

Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming

Begroting voor wijziging 2025 1.579.093 628.524 -950.569 0 50.000 82.947 -917.621

Begroting na wijziging 2025 1.675.118 592.781 -1.082.337 0 50.000 112.195 -1.020.141

Rekening 2025 1.595.687 696.671 -899.015 0 50.000 71.506 -877.509

Lasten 127.267 158.698

Baten 62.728 0

Saldo -64.539 -158.698

195.294

92.668

-102.626

220.733 293.767

30.190 0

-190.543 -293.767

649.928 1.645.687

582.591 768.177

-67.337 -877.509

Begroting voor wijziging 2025 0 0 0 0

Begroting na wijziging 2025 0 0 0 0

Rekening

Samenstelling rekening huidig jaar 600 610 620 630 640 650 Totaal

Sociale basisvoorzieningen 1e lijns ondersteuning Wmo en Jeugd 2e lijns ondersteuning participatie en inkomens 2e lijns ondersteuning Wmo 2e lijnsonderst. Jeugdwet en gemeent. jeugdbeleid Ouderenhuisvesting de Boswijk

Investeringen

INV202021 Coll. warmte Bosw.pompen INV202023 Coll. warmte Boswijk gebouw INV202024 Coll. warmtep.bronnen leidingen Totaal

2025 -21.996 -33.513 -5.269 -60.778

47

Resultaat Belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening Mantelzorg In het kader van de mantelzorg zijn wat representatie geschenken verstrekt maar het programma zelf moet nog worden opgestart. Het budget moet in 2025 voor een gedeelte ( € 2.000 ) opnieuw geraamd worden. Jaarafrekening 2024 Dienst Sociale Zaken NW Friesland In onze jaarrekening wordt de voorlopige afrekening van de Dienst verwerkt, dit brengt een risico met zich mee, m.n. voor de werkzaamheden voor de jeugd of ook voor thuiszorg zijn op dat moment nog niet alle afrekeningen ontvangen. De definitieve afrekening kan hierdoor tegenvallen maar over 2024 moesten we nog geen € 3.000 bij betalen. Voorlopige jaarafrekening 2025 Dienst Sociale Zaken NW Friesland Grootste afwijkingen; Bij de WMO was het geraamde bedrag voor dagbesteding (nog) niet nodig en bij jeugd bleek een risico opslag die in 2024 was geboekt toch niet nodig waardoor deze kon vrijvallen. De bedrijfsvoeringskosten vielen lager uit door o.a. lagere afschrijvingskosten en lagere externe kosten. Boswijk De bezetting in het zorggebouw lag wat lager dan in 2024.Het gemiddeld aantal plaatsen daalde van 6,95 naar 5,11. De ELV woning was in 2023 283 dagen bezet, in 2024 slechts 159 en in 2025 waren het 245 dagen. Het NHC tarief voor 2025 voor ZZP5 ex. behandeling daalde in 2025.

Het welzijnsgebouw kost duidelijk meer dan wat het aan inkomsten genereert. Wanneer het welzijnsgebouw buiten beschouwing zou worden gelaten dan zou de wijk dit jaar vrijwel kostendekkend zijn geweest. Vanwege het feit dat het welzijnsgebouw niet kostendekkend zal zijn wordt er jaarlijks € 50.000 aan de bestemmingsreserve toegevoegd voor de tegenvallende huren Welzijnsgebouw. SPUK gedupeerden toeslagen affaire In 2025 werden vanuit het rijk bedragen betaald voor gemaakte afhandelingskosten in voorgaande jaren, ook voor 2025 gaan wij in een volgend begrotingjaar vergoedingen krijgen, daarmee is in deze jaarrekening al rekening gehouden. Voorlopige afrekening beschermd wonen SDF Het budget wat de SDF voor de gemeenten ontvangt voor beschermd wonen is berekend op een hoger aantal clienten dan het werkelijke aantal clienten, in de voorlopige afrekening gaat SDF daarom uit van dit positieve resultaat. Jeugd en jongerenwerk Het betreft voornamelijk de oorspronkelijke subsidie voor het jeugd en jongerenwerk dit budget gaat in de toekomst ingezet worden voor een jeugd en jongeren werker. Verschil voor bestemming Bestemmingsreserve ouderenhuisvesting Door de hierboven vermelde meevallende resultaten hoefde minder aan de bestemmingsreserve te worden onttrokken dan geraamd.

De stelpost voor tegenvallende huren voor het welzijnsgebouw van € 50.000 is volledig aan de bestemmingsreserve toegevoegd. Verschil na bestemming

Verschil € 36.000

-€ 3.000

€ 50.000

€ 41.000

€ 30.000

€ 17.000

€ 13.000

€ 184.000 -€ 41.000

€ 143.000

48

Programma 7: Volksgezondheid en milieu

Algemeen Het programma Volksgezondheid en Milieu gaat over de openbare gezondheidszorg volgens de Wet collectieve preventie volksgezondheid (Veiligheidsregio Friesland), de Jeugdgezondheidszorg, afvalverwijdering- en verwerking, riolering, milieubeheer (de kwaliteit van de bodem, de beheersing van geluidshinder, verplaatsing van milieuhinderlijke bedrijven, ongediertebestrijding), lijkbezorging en de begraafplaats. Aandacht voor welzijn en preventie wordt steeds belangrijker als je het hebt over volksgezondheid. Vanwege toenemende vergrijzing en een steeds groter aantal mensen met psychosociale problematiek is het belangrijk om in te zetten op een zo gezond mogelijk leven voor zoveel mogelijk mensen. Dit doen we vanuit de principes van “Positieve gezondheid” waarbij niet alleen wordt gekeken naar de lichamelijke kant van gezondheid maar ook naar het vermogen je aan te passen, welbevinden, eigen regie; veerkracht participatie en zingeving. Ook duurzaamheid behoort tot dit programma. Met het vaststellen van het beleid en meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling 2023-2027 ligt er een nieuwe ambitie voor Vlieland. De opgave die er ligt is groot. We willen de komende jaren belangrijke stappen gaan zetten. Dat is spannend maar biedt gelijktijdig ook kansen voor het eiland en haar bewoners.

Het gaat om de taakvelden: 0.9 Vennootschapsbelasting 7.1 volksgezondheid 7.2 riolering 7.3 afval 7.4 milieubeheer 7.5 begraafplaatsen en crematoria

49

Wat hebben we bereikt? Speerpunten 1. Beschermen Volksgezondheid en voorkomen van wateroverlast 2. Uitvoeren maatregelen water en riool volgens het GWRP 3. Onderzoek hoge PFAS waarden RWZI 4. Verduurzaming van Vlieland 5. Pilotproject duurzaam verwarmen bedrijventerrein Vlieland 6. Een veilige en efficiënt afvalinzameling 7. Doeltreffend en geactualiseerd VTH-beleid 8. Verbeteren van de mentale gezondheid Speerpunt 1. Beschermen Volksgezondheid en voorkomen van wateroverlast De dynamiek tussen waterbeschikbaarheid en wateroverlast is in 2023-2024 sterk duidelijk geworden. Verwachting is dan ook dat de extremen in zoetwater toenemen: met name natte winters met overlast en juist in zomerperiode met veel vraag naar (drink) water tekorten in de regenbalans. Een goede samenwerking tussen Wetterskip, Staatsbosbeheer en provincie met gemeente Vlieland is daarom essencieel. Wat hebben we gedaan in 2025? • Frequent overleg gevoerd met de adviescommissie Wetterskip • Frequent overleg gevoerd met andere overheden op Vlieland • Gewerkt aan het integreren van klimaatadaptatie in ruimtelijke ordening • Spuiduiker in de nieuwe waddendijk ingeregeld Speerpunt 2. Uitvoeren maatregelen water en riool volgens het GWRP In 2024 is het Gemeentelijk programma water en riolering vastgesteld. Vlieland heeft ca 1072 rioolaansluitingen, 18,5 km vrijverval riolering en 13,9 km persleidingen.

In verhouding tot gemeenten aan de wal is de leeftijdsopbouw vrij jong te noemen. Tussen 2007 en 2023 is ca 31% van het vrijverval riool geïnspecteerd. De staat van het riool is goed en op korte termijn zijn geen plotselinge excessen te verwachten. Wat hebben we gedaan in 2025? • Diverse levensduurverlengende reparaties zijn uitgevoerd • Inspecties en reinigingen bij defecte rioleringen zijn uitgevoerd • Maatregelen zijn uitgevoerd ter bestrijding van de wateroverlast op het sportveld, als onderdeel van vernieuwing Kampweg. Speerpunt 3. Onderzoek hoge PFAS waarden RWZI In 2025 zijn er diverse onderzoeken uitgevoerd op het gebied van PFAS. Nadat er door het Wetterskip verhoogde waarden waren aangetroffen in de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) zijn er op diverse plaatsen op verschillende momenten in het jaar, monsters genomen. Door het jaar heen is duidelijk geworden dat er twee sporen zijn op het eiland. Een bij het CSK en een in het gemeentelijke gemaal bij kampeerterrein Stortemelk. Met defensie zijn afspraken gemaakt dat defensie onderzoekt wat er aan de hand is op het CSK. Voor het gemeentelijke gemaal bij Stortemelk hebben we in 2025 nauw samengewerkt met het Wetterskip, de FUMO en de GGD. De onderzoeken kosten veel tijd en geld, de gemaakte kosten in 2025 vielen binnen het budget milieu.

50

Speerpunt 4. Verduurzaming Vlieland Met het ondertekenen van het Nationaal Klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt om Nederland te verduurzamen. Onderdeel van het Nationaal Klimaatakkoord is duurzaam verwarmen van de bebouwde omgeving. De regievoering hiervan ligt bij de gemeenten. Gemeente Vlieland heeft in haar Transitie Visie Warmte 1.0 Vlieland op hoofdlijnen aangegeven hoe wij dat tot 2030 willen gaan doen. Het uitvoeren van kansrijke pilots maakt daar onderdeel van uit. De verduurzaming gaat verder dan alleen de warmtetransitie van de bebouwde omgeving. De raad heeft in 2023 het Beleid en meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling 2023 – 2027 vastgesteld. In dit document zijn de Vlielandse ambities weergegeven op het gebied van de energietransitie, circulariteit, duurzame mobiliteit en duurzaam gebruik van drinkwater. Op hoofdlijnen is aangegeven wat wij de komende jaren gaan doen om die ambities te bereiken. Ook de projecten uit het Programma Waddeneilanden (Regiodeal) op het gebied van duurzame energie en circulariteit zijn in het meerjarenprogramma opgenomen. Daarmee ligt er voor de komende jaren een ambitieus uitvoeringsprogramma. De eerste projecten uit de Regio Deal zijn in 2024 van start gegaan en in 2025 zijn de eerste projecten afgerond.

In 2025 zijn in de programmalijnen Duurzame Energie en Circulaire Economie veel aanvullende eilanden samenwerkingsprojecten gestart. Wat hebben we gedaan in 2025? • We hebben uitvoering gegeven aan de projecten zoals benoemd in het Beleid en meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling 2023-2027. • Er is gestart met het opstellen van het warmteprogramma. • Meerdere projecten uit de RegioDeal op het gebied van Duurzame Energie (4) en Circulaire Economie (5) zijn gestart. Speerpunt 5. pilotproject bedrijventerrein Vlieland gasloos In de aanloophaven zijn de damwanden aan vervanging toe. Dat biedt kans om energiedamwanden te plaatsen waarmee warmte kan worden gewonnen uit het zeewater. De gewonnen warmte kan worden gebruikt voor de verwarming van gebouwen. Dit projectidee is verder uitgewerkt en er zijn inmiddels subsidies toegekend door het Waddenfonds en Interreg NWE. De Raad heeft in oktober 2024 besloten geen verdere budgettering te willen verlenen voor dit project. Hierna is het project in verkleinde vorm overgedragen aan Stichting Aanloophaven Vlieland. Zodoende zijn er in 2025 geen verdere stappen gezet of kosten gemaakt. Wat hebben we gedaan in 2025? • Het project is in verkleinde vorm overgedragen aan Stichting Aanloophaven Vlieland. • De gemeente heeft haar gemaakte kosten verantwoord en heeft zich teruggetrokken uit het project. Speerpunt 6.

Een efficiënte en circulaire afvalinzameling tegen gezonde tarieven In 2025 is er in samenwerking met de RegioDeal een verkenning gestart over de afvalinzameling- en verwerking van het eiland. De focus van deze verkenning is gericht op circulariteit, efficiëntie en financiële haalbaarheid. Daarnaast is er uitstel van een jaar verleend aan de bedrijven, zodat zij langer de tijd hebben om een andere inzamelaar en verwerker te zoeken.

51

Wat hebben we gedaan in 2025? • Er is een verkenning afvalinzameling en -verwerking gestart in samenwerking met de RegioDeal. • Er is uitstel verleend aan de bedrijven tot 31-12-2026 Speerpunt 7. Uitvoering geven aan het geactualiseerd VTH-beleid uit 2024 In 2025 is het niet gelukt om een geactualiseerd VTH-beleid vast te laten stellen. Het VTHbeleid (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving) behelst diverse domeinen waaronder Milieu, Bouw- en Woningtoezicht, APV, Drank- en Horecawet, Brandveiligheid en Handhaving. Het VTH-beleid zorgt ervoor dat de gemeente ‘in control’ blijft met als resultaat een veilige leefomgeving. Naar verwachting zal een geactualiseerd beleid in 2026 worden vastgesteld. De gemeente Vlieland trekt hiervoor op met de gemeente Schiermonnikoog. Wat hebben we gedaan in 2025? • Er is een opzet gemaakt voor een nieuw VTH-beleid • De samenwerking met Schiermonnikoog is opgestart Speerpunt 8: Verbeteren van de (mentale) gezondheid Op Vlieland streven we naar gezonde inwoners die volop de kans krijgen én nemen om mee te doen aan de samenleving. We willen dat onze jeugd kansrijk opgroeit en dat onze ouderen zich zo lang mogelijk sterk en vitaal voelen. We zetten daarom volop in op preventie en werken hierbij vanuit de principes van “Positieve gezondheid”: die gaan ervan uit dat gezondheid meer is dan ”niet ziek zijn”.

Gezondheid gaat ook over veerkracht, zingeving en meedoen in de maatschappij. Op regionaal niveau werken we hiervoor samen in de “Friese Preventie Aanpak”. Ook werken we op basis van ons eigen plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Wat hebben we gedaan in 2025? • In samenwerking met Sport Fryslân en het onderwijs zetten we ons in voor een positieve sportcultuur en een gezonde leefstijl. We stimuleren gezonde voedingskeuzes en focussen hierbij extra op de doelgroep jongeren. Op initiatief van PO De Jutter zijn er gesprekken gevoerd om voedselvaardigheidslessen te integreren in het schoolaanbod om alle kinderen de mogelijkheid te geven om te leren over gezond eten en gezonde eetgewoonten aan te leren. Vanuit de gemeente is een subsidie verstrekt om hieraan bij te dragen. • Er is gestart met de uitvoering van het plan van aanpak middelengebruik Nuchter Vlieland. In juli 2025 is de gemeenteraad akkoord gegaan met het plan van aanpak Nuchter Vlieland en is de kerngroep van start gegaan. Met dit plan wordt gewerkt aan een gezond Vlieland, waarbij we streven naar het zoveel mogelijk voorkomen en beperken van schadelijke gevolgen van (overmatig) middelengebruik. Hierbij is ook specifiek aandacht voor middelengebruik onder jongeren: de insteek is om (overmatig) middelengebruik zo lang mogelijk uit te stellen en/of voorkomen.

Vanuit thema 1 (bewustwording en vroegsignalering middelengebruik) zijn er twee ouderavonden georganiseerd om de bewustwording van middelengebruik te vergroten met expertise vanuit de huisartsenpraktijk en Verslavingszorg Noord Nederland (VNN). Daarnaast heeft er een training plaatsgevonden van VNN aan zorgprofessionals en werkgevers/leidinggevenden in de horeca ter deskundigheidsbevordering rondom (overmatig) middelengebruik). De uitvoering van het plan wordt voortgezet in 2026. • In 2025 is op verschillende manieren ingezet op het bevorderen van mentaal welbevinden van inwoners. Ten eerste is ingezet op het versterken van de sociale basis, door onder andere aandacht te hebben voor toegankelijke ontmoetingsplekken zoals de Vliestroom, 52

de bibliotheek en Flidunen. Daarnaast is gestart met in het in kaart brengen van het huidige aanbod van organisaties, verenigingen en initiatieven op Vlieland in de vorm van een sociale kaart. Dit kan ook bijdragen aan een sterke sociale basis op Vlieland. Mede door landelijke ontwikkelingen is er steeds meer aandacht voor mentaal welbevinden. In 2026 ligt er een uitdaging om hier een passend vervolg aan te geven en dit door zorgprofessionals en vrijwilligersactiviteiten goed aan te laten sluiten bij de behoefte van inwoners. • Er is ingezet op verschillende manieren van valpreventie om beperkingen onder ouderen met een verhoogd valrisico. Er zijn twee varianten van valpreventie opgestart vanuit de gemeente, waarbij de buurtsportcoach van Sport Fryslân en de fysiotherapeut uitvoering geven aan de programma’s (Vallen verleden tijd en In Balans). Daarnaast biedt de fysiotherapeut de mogelijkheid om deel te nemen aan het valpreventieprogramma Otago voor ouderen met een extra hoog valrisico, waarvoor vergoeding via de zorgverzekeraar geldt. • In 2025 is gestart met de verkenning van de implementatie van Welzijn op recept. Het implementeren van Welzijn op recept zorgt ervoor dat de druk op zorg verlaagt en de zelfredzaamheid en participatie van ouderen en andere kwetsbare inwoners wordt bevorderd.

Welzijn op Recept richt zich op het verhogen van het welbevinden van de patiënten en het verminderen van het zorggebruik in de eerstelijnszorg. Er zijn gesprekken gevoerd met de huisarts, gezien de rol van de huisarts bij Welzijn op recept. Daarnaast is er in overleg met Sociaal werk De Kaai besloten om de maatschappelijk werker op Vlieland op te leiden tot welzijnscoach, om zo invulling te geven aan Welzijn op recept. Door uitval van de maatschappelijk werker is dit proces tot stilstand gekomen. In 2026 zal hier een vervolg aan worden gegeven. Zodra de maatschappelijk werker is opgeleid tot welzijnscoach zal het gesprek met de huisarts over de implementatie van Welzijn op recept vervolgd worden. • Tot slot is in 2025 onderzoek gedaan naar ouder worden op Vlieland. Dit onderzoek is uitgevoerd door het Planbureau Fryslân, de Rijksuniversiteit Groningen en Regio Deal de Waddeneilanden en is onderdeel van een groter onderzoek naar ‘Samen oud worden op de Waddeneilanden’. Voor het onderzoek is gesproken met inwoners, zorgprofessionals en medewerkers van de gemeente. Het rapport biedt aanknopingspunten om de gezondheidszorg op Vlieland te versterken. Wat is de betrokkenheid van verbonden partijen? Met de Veiligheidsregio Friesland (onder andere GGD) is een gemeenschappelijke regeling. Zij voeren gemeentelijke taken op het gebied van onder andere volksgezondheid.

De regeling heeft tot doel het behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de gemeenten op onder andere het terrein van publieke gezondheidszorg. Verbonden partijen • Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) De FUMO voert taken en bevoegdheden uit voor de deelnemers op het gebied van het milieu en de omgevingswet. Naast vergunningverlening, toezicht en handhaving geven zij ook advies over bijvoorbeeld geluid-, lucht-, water- en bodemvraagstukken. • N.V. Afvalsturing Friesland (Omrin) Het voorkomen, verwijderen, bewerken en verwerken van het Friese afval conform de voorgeschreven milieudoelstellingen tegen zo laag mogelijke kosten. • N.V. Fryslân Miljeu Noardwest Het komen tot een doelmatige en uit oogpunt van milieuhygiëne verantwoorde uitvoering van milieu- en reinigingstaken. Jaarlijks sluit de gemeente Vlieland een dienstverleningsovereenkomst af met Fryslân Miljeu Noardwest. Hierdoor is de uitvoering van de taken te allen tijde gewaarborgd. 53

Kaderstellende nota’s 1. Gemeentelijk Programma Water en Rioleringen 2024-2027 2. Verordening op het beheer en het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats voor de gemeente Vlieland 2013 3. Afvalstoffenverordening gemeente Vlieland 2012 4. VTH-Beleid 2016 5. Beleid en meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling 2023 – 2027, 2023 6. TVW 1.0 Vlieland (transitievisie warmte), 2021 7. Gezondheidsbeleid Friese Waddeneilanden 2022-2025

54

Wat heeft het gekost? Rekening

Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming

Begroting voor wijziging 2025 1.586.870 1.250.465 -336.405 0 118.000 206.000 -248.405

Begroting na wijziging 2025 1.574.176 1.356.096 -218.080 0 118.000 75.150 -260.930

Rekening 2025 1.394.493 1.341.835 -52.659 0 118.000 46.685 -123.974

Lasten 271.032 255.556 324.016 185.727 105.487 300.127 2.385

Baten 197.265 395.271 361.487 260.386 0 153.380 0

Saldo -73.767 139.716 37.471 74.659 -105.487 -146.747 -2.385

68.163 1.512.493

20.731 1.388.519

-47.432 -123.974

Samenstelling rekening huidig jaar 700 730 740 750 760 770 780 790 Totaal

Openbare gezondheidszorg Huishoudelijk afval Bedrijfsafval Rioleringen Milieubeheer Duurzaamheid Ongedierebestrijding en afvoeren kadavers Lijkbezorging en begraafplaats

Investeringen

INV202520 Vuilniswagen HH INV202521 Vuilniswagen BA INV202522 omleggen rioolaansluitingen dijk/dorp INV202532 Kampweg Sportveld wateroverlast INV202533 Kampweg riolering leidingen Totaal

Begroting Begroting Rekening voor wijziging na wijziging 2025 2025 2025 0 105.270 105.270 0 39.730 39.730 0 20.000 0 0 0 0

40.000 114.300 319.300

35.865 67.050 247.915

55

Resultaat Belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening Friza aanjaagbudget De Friza aanjager is extern ingehuurd, dit zorgt voor wat hogere kosten, binnen het totale salarisbudget is deze ruimte echter ruimschoots aanwezig. Huishoudelijk- en bedrijfsafval De opbrengst van de reinigingsheffing week niet veel af van de raming, bij de afvalstoffenheffing was een meeropbrengst van € 12.780. De kosten inzake huishoudelijk- en bedrijfafval vielen duidelijk lager uit dan begroot. Vanwege wijzigingen in de dienstverlening door Omrin en vergoedingen die we ontvangen voor bepaalde afvalstromen sluiten de budgetten niet meer goed aan bij de werkelijkheid. Voor een volgende begroting is daarom van belang dat de budgetten opnieuw worden berekend. Van Omrin ontvingen we meer dividend dan geraamd. FUMO De afrekening op basis van werkelijk bestede uren voor lokale taken blijkt de laatste jaren voor Vlieland een gunstige afrekenmethode omdat deze steeds lager blijken te zijn dan het in rekening gebrachte voorschot. Overigens moesten door hoge PFAS waarden in het oppervlakte water wel meer uren worden gemaakt. Rioleringen Er was meer jaarlijks klein onderhoud en onderhoud aan pompen nodig dan geraamd maar voor drinkwatergebruik en ontstening bleef het budget nagenoeg ongebruikt.

Daarnaast was er sprake van diverse uitgestelde investeringen, waardoor de kapitaallasten lager waren. Wanneer kosten voor riolering lager zijn dan geraamd worden ook de extra comptabele toe te rekenen BTW en overhead lager wat alles bij elkaar zorgt voor een lagere onttrekking aan de voorziening riolering. Hierdoor wordt dan ook dit negatieve verschil t.o.v. de begroting verklaard. Duurzaamheid Ondanks personeelswisselingen en vacaturetijd is het duurzaamheidsprogramma voortvarend opgepakt. De budgetten voor het duurzaamheidsprogramma zijn echter wat hoog ingeschat. Ondertussen worden namelijk voor veel duurzaamheidsprojecten uitkeringen ontvangen. Overige verschillen Verschil voor bestemming Mutaties bestemmingsreserve duurzaamheid

Verschil -€ 16.000

€ 15.000 € 165.000 -€ 28.000

Jaarlijks wordt tijdens de looptijd van het duurzaamheidsprogramma € 118.000 toegevoegd aan de bestemmingsreserve om de diverse projecten te kunnen uitvoeren.Het project Duinwijck gasvrij is geconfronteerd met verschillende problemen die kostenverhogend hebben gewerkt. De gemeente heeft daarom voorlopige leningen verstrekt. Voorzichtigheidshalve heeft de gemeente in 2024 deze leningen voor een lager bedrag op haar balans opgenomen. De verlaging van de balanspost leningen kwamen t.l.v. de bestemmingsreserve evenals de voorgeschoten kosten voor het project warmtevoorziening bedrijventerrein. Voor het project warmtevoorziening bedrijventerrein heeft de afrekening in 2025 plaats gevonden, dit geld kon t.g.v. de bestemmingsreserve worden geboekt. De plannen voor de Duinwijck en de gelden die we hiervoor ontvingen moeten in 2026 vorm gaan krijgen. Verschil na bestemming

€ 137.000

€ 101.000

€ 17.000

-€ 20.000

€ 68.000

De berekening kostendekkendheid van de afvalverwerking en het riool zijn in de paragraaf lokale heffingen opgenomen.

56

Programma 8: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting