B1 Begroting 2027
Tekst van het document
Periodiek uitvoeren van groter onderhoud wegen volgens het MJOP Jaarlijks wordt het meerjarenonderhoudsplan bijgesteld. Op basis daarvan wordt een inschatting gemaakt voor de korte- en middellange termijn. De wegen worden jaarlijks geschouwd, waarna alleen het noodzakelijke onderhoud plaatsvindt. Wat gaan we daarvoor doen? • Onderhoud plegen aan het laatste gedeelte van de Lutinelaan vanaf de Esdoornlaan • De Middenweg herstraten, na de bouwwerkzaamheden van het nieuwe complex. • De Rozebottelweg deels herstraten • Een drietal grotere gloppen in het dorp herstraten • Onderhoud aan de schelpenpaden plegen Het onderhouden van de kleischelpenpaden zoals het fietspad de Oude Postweg, het voetpad op de Badweg en deels het Torenpad. Speerpunt 6. Periodiek onderhoud waterstaatswerken volgens het MJOP De gemeente is eigenaar van de aanloophaven en heeft hier qua waterstaatswerken onderdelen die vallen onder de overname van Rijkswaterstaat. Dit omvat de oude werkhaven en de kustbescherming aan de zuidzijde. Daarnaast speelt de problematiek van de nieuwe haven waar damwanden na 15 jaar niet meer veilig functioneren. Belangrijk hierin is dat de gemeente als eigenaar samen met Stichting Aanloophaven Vlieland (SAV) periodiek de technische staat van de haven inventariseert. De glooiing bij De Lange Paal is in 2026 over een stuk van 540 meter lengte vervangen.
Geïnventariseerd wordt of het geplande vervolg voor 2027 direct noodzakelijk is of dat uitstel van de vernieuwing mogelijk is. Dit behelst nog twee delen die in de MJOP ingepland staan, maar waarvoor het onderhoud aanzienlijk lager ligt dan het deel dat vervangen is. Gekeken wordt of de in 2028 geplande renovatie van het dokje in de werkhaven met de uitvoering van fase 2 damwanden gecombineerd kan worden. Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 30 Wat gaan we daarvoor doen? • Op structurele wijze technisch overleg met SAV uitvoeren • Vervanging van de glooiing uitvoeren Speerpunt 7. Een goede en betrouwbare veerdienst De concessie van de veerdienst loopt af in 2029. Nadat eind 2022 is besloten dat het Ministerie van I&W de concessieverlener zal blijven, zijn in 2023 de eerste voorbereidende gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van het Ministerie. Het Programma van Eisen is vastgesteld. Er loopt een proces om onder andere de overnamesommen van de schepen definitief vast te stellen. Dit levert enige vertraging op in het proces. Eind 2026 is er een nieuwe (extra) vierde nota van inlichtingen gekomen. Het Ministerie van I en W verwacht dat de gunning naar het derde kwartaal van 2027 opschuift. Wat gaan we daarvoor doen? • Proces volgen in afwachting van definitieve gunning Als gemeente zullen we het proces nauwlettend volgen.
Verbonden partijen bij dit programma Geen Kaderstellende nota’s • ROF werkplan 2023 • Programma van Eisen concessie OV 2025 • Concept Nota van Uitgangspunten concessie Waddenveren (afgerond) 2024 • Beleidsplan openbare verlichting “donker waar mogelijk, licht waar nodig” 2020 MJOP Openbare Verlichting onderhouds- en vervangingsinvesteringen 2024 Ramingen Rekening | Begroting | Meerjarenbegroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 363.530 | 469.146 | 493.302 | 563.373 | 585.306 | 582.865 Baten | 19.948 | 12.037 | 12.037 | 12.037 | 12.037 | 12.037 Saldo voor bestemming nadelig | -343.582 | -457.109 | -481.265 | -551.336 | -573.269 | -570.828 Saldo voor bestemming voordelig | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging aan reserve | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking aan reserve | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo na resultaatbestem- ming | -343.582 | -457.109 | -481.265 | -551.336 | -573.269 | -570.828 Samenstelling ramingen huidig jaar Lasten | Baten | Saldo 200 | Onderhoud van wegen | 241.933 | 0 | -241.933 210 | Overig beheer wegen | 111.251 | 0 | -111.251 220 | Verkeers- en vervoersmaatregelen | 59.474 | 0 | -59.474 230 | Waterstaatkundige werken | 80.645 | 12.037 | -68.608 Totaal | 493.302 | 12.037 | -481.265 Toelichting op de meerjarige raming Van 2027 naar 2028 zien we verhoudingsgewijs een grotere stijging van de kosten, voornaamste oorzaak is de stijging van kapitaallasten
voornamelijk door investeringen in de waterstaatsobjecten (damwanden, loswal en glooiingen). Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 31 Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 32 Programma 3: Economische zaken Algemeen Het programma Economische Zaken houdt in de gemeente Vlieland voor wat betreft concrete activiteiten in: het stimuleren en in stand houden van een gezonde lokale economie zonder structurele werkloosheid. Daarnaast is ook het eigendom van het tankstation voor brandstoffen (benzine en diesel), waarvan het beheer wordt uitgevoerd door de Stichting Aanloophaven Vlieland (SAV), onderdeel van deze activiteit. Op het toeristische-economische vlak zijn op Vlieland diverse gemeentelijke stichtingen actief, of stichtingen die voor hun functioneren volledig afhankelijk zijn van gemeentelijke subsidie. De gemeentelijke stichtingen SRV (kampeerterrein Stortemelk), SAV en Flidunen (sporthal/zwembad) hebben vanuit hun oprichting, statuten en verhouding tot het gemeentebestuur een bijzondere plaats in het algemeen belang van Vlieland. Het functioneren van (de besturen van) deze stichtingen is daarom belangrijk voor het realiseren van de beleidsdoelstellingen van college en gemeenteraad.
Het college is in gesprek met de gemeentelijke stichtingen over de rol die de stichtingen, zowel met hun bedrijfsvoering maar ook financieel, kunnen hebben bij het realiseren van de beleidsdoelstellingen van college en raad. Daarbij is het belangrijk over en weer de verwachtingen die we hebben over de betekenis van het zijn van (bestuurder van) een gemeentelijke stichting goed op elkaar af te stemmen. Het gaat om de taakvelden: • 2.3 Recreatieve havens • 3.1 Economische ontwikkeling • 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur • 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie • 8.3 Wonen en bouwen
Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 33 Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Met het toeristisch beleid werken we aan balans en brede welvaart 2. Versterken van het ondernemersklimaat Speerpunt 1. Met het toeristisch beleid werken we aan balans en brede welvaart Voor een goed woon-en leefklimaat is een juiste balans tussen de economische belangen van toerisme en een prettige woonplek voor inwoners van groot belang. Het nu geldende toeristische beleid dateert uit 2024 en zet in op die balans. Bij dit beleid is een uitvoeringsprogramma opgesteld met daarin per speerpunt verschillende actiepunten. De VVV is als mede-uitvoerder van het toeristisch beleid een belangrijke partner. De doorontwikkeling van de VVV is dan ook essentieel voor een sterk en toekomstbestendig toeristisch beleid op het eiland, waarbij de organisatie een belangrijke rol speelt in promotie, destinatiemanagement, innovatie en het behoud van leefbaarheid en eilandcultuur. Daarom is het van belang dat de VVV zich ontwikkelt tot een krachtige en duurzame organisatie.
Wat gaan we daarvoor doen? • Het toeristisch beleid uitvoeren met behulp van het uitvoeringsprogramma toerisme • We verdiepen en verbreden de samenwerking met stakeholders, zowel op als buiten het eiland, om de speerpunten uit het toeristisch beleid te realiseren • Op basis van een goed onderbouwd bedrijfsplan gaan we een meerjarige subsidie met de VVV aan • We brengen trends in beeld met betrekking tot toeristische bedden en bezoekers Speerpunt 2: Versterken van het ondernemersklimaat Lokale ondernemers zijn van groot belang voor de leefbaarheid, werkgelegenheid en het aantrekkelijk houden van het eiland voor inwoners en bezoekers. Zonder deze ondernemers zou het voorzieningenniveau en de werkgelegenheid dalen. Het is dan ook belangrijk om (startende) ondernemers te ondersteunen en daarmee het ondernemersklimaat te versterken.
Wat gaan we daarvoor doen? • Met de ondernemersvereniging en ondernemers onderzoeken hoe en waar de gemeente kan ondersteunen • Gebruikmaken van externe partijen zoals Ynbusiness als het gaat om specifieke vraagstukken onder ondernemers Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 34 • Stimuleren van diversiteit in aanbod in horeca, winkels en overige activiteiten • Proactief de belangen van de eilanders en ondernemers behartigen bij de beheerplannen Natura2000 van Rijkswaterstaat Verbonden partijen bij dit programma • Stichting Rekreatiebelangen Vlieland • Stichting Aanloophaven Vlieland • Samenwerkingsverband De Waddeneilanden De gemeentelijke stichtingen Rekreatiebelangen Vlieland en Aanloophaven Vlieland spelen een belangrijke rol op Vlieland als het gaat om het toeristische product. Als exploitant van respectievelijk het kampeerterrein en de jachthaven zijn deze partijen van belang voor het ontvangen van jaarlijks vele toeristen. Daarnaast zijn beide partijen betrokken bij de uitvoering van het toeristisch beleid en allerlei activiteiten op het eiland. Beide stichtingen zijn bezig met een toekomstvisie en betrekken de gemeente daar actief bij. Ze ontvangen beide geen subsidie van de gemeente. Het college van B&W heeft invloed op deze stichtingen doordat ze de begroting en jaarrekening vaststelt en de bestuursleden benoemd en ontslaat.
Kaderstellende nota’s • Toeristisch beleid • Programma Waddeneilanden 2022 Ramingen Rekening | Begroting | Meerjarenbegroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 799.696 | 891.542 | 787.054 | 814.753 | 820.422 | 817.161 Baten | 509.242 | 443.084 | 387.101 | 380.251 | 380.251 | 380.251 Saldo voor bestemming nadelig | -290.454 | -448.458 | -399.953 | -434.502 | -440.171 | -436.910 Saldo voor bestemming voordelig | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging aan reserve | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking aan reserve | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo na resultaatbestem- ming | -290.454 | -448.458 | -399.953 | -434.502 | -440.171 | -436.910 Samenstelling ramingen huidig jaar Lasten | Baten | Saldo 300 | Economische zaken algemeen | 96.500 | 3.000 | -93.500 340 | Beheer Noordzeestrand | 106.849 | 24.000 | -82.849 350 | Aanloophaven | 209.874 | 232.000 | 22.126 370 | Natuur Educatief Centrum | 110.550 | 13.000 | -97.550 380 | Toerisme, evenementen en streekagenda | 263.281 | 115.101 | -148.180 Totaal | 787.054 | 387.101 | -399.953 Toelichting meerjarige raming Hier valt vooral op dat kosten en baten in 2026 hoger geraamd waren dan voor 2027 en de jaren daarna. Dit komt omdat in 2026 extra kosten vanwege de verbouw van het gebouw voor de Lepelaar (Natuur Educatie Centrum) en een daarvoor van het rijk ontvangen subsidie waren opgenomen.
Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 35 Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 36 Programma 4: Onderwijs Algemeen Iedereen verdient gelijke kansen op een goede toekomst, ongeacht achtergrond. Goed onderwijs en een passend onderwijsaanbod zijn daarbij heel belangrijk. Op Vlieland hechten we veel waarde aan onderwijs dichtbij huis en we willen dat ook in de toekomst behouden. Voor kinderen van de kinderopvang en VVE tot en met het primair en voortgezet onderwijs. De samenwerkingen met onderwijs-, opvang-, welzijn- en zorgpartners zijn van belang om te blijven zorgdragen voor een klimaat waar elk kind zo goed mogelijk tot ontwikkeling kan komen. Samen met de onderwijspartners streven we naar een doorlopende leerlijn. Het is belangrijk om blijvend de mogelijkheden te onderzoeken voor verbreding van het onderwijsaanbod. Dit betreft onder andere het aanbieden van Mbo-opleidingen en samenwerkingen met de andere Waddeneilanden en scholen aan de wal. Er zitten ook kansen in het stimuleren van stage- en traineeplekken op het eiland. Onderwijs beperkt zich niet tot de leeftijden van 0-18 jaar. Een leven lang leren en ontwikkelen moet voor alle inwoners van Vlieland mogelijk zijn. Het versterken van de basisvaardigheden en het taalonderwijs vanuit de bibliotheek is daarom van groot belang.
Het betreft de taakvelden: • 4.1 Openbaar basisonderwijs • 4.2 Onderwijshuisvestingen • 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Investeren in randvoorwaarden voor toekomstbestendig onderwijs in afstemming met onderwijs-, opvang-, welzijn- en zorgpartners 2. Blijvend mogelijkheden ondersteunen en onderzoeken voor het verbreden van het onderwijsaanbod 3. Versterken van basisvaardigheden en het stimuleren van taalonderwijs vanuit de bibliotheek
Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 37 Speerpunt 1. Investeren in randvoorwaarden voor toekomstbestendig onderwijs in afstemming met onderwijs-, opvang-, welzijn- en zorgpartners Goede samenwerking is de basis voor goede resultaten. Afstemming met onderwijs-, opvang-, welzijn- en zorgpartners vindt daarom regelmatig plaats. Met deze partners wordt gestreefd naar inclusief onderwijs. Het realiseren van goed onderwijs op een eiland vraagt andere randvoorwaarden dan onderwijs aan de wal. Denk aan de beschikbaarheid van personeel en passende huisvesting, de bereikbaarheid van (specialistische) ondersteuning en de uitdagingen die samenhangen met afstand en schaalgrootte. Juist die randvoorwaarden bepalen mee of we de kwaliteit en continuïteit van het onderwijs kunnen behouden. Het investeren in de benodigde randvoorwaarden en het voortzetten en versterken van de samenwerkingen met de betrokken partners is hiervoor van belang.
Wat gaan we daarvoor doen? • We gaan door met het monitoren van het VVE beleid en passen waar nodig in overleg met samenwerkingspartners het beleid aan • We faciliteren twee keer per jaar een bestuurlijk overleg (LEA overleg) voor afstemming en planvorming tussen het gemeentebestuur en het bestuur van de school en de kinderopvang • We ondersteunen de onderwijspartners op het gebied van ouderbetrokkenheid en zorgen voor een goede aansluiting op het aanbod van de zorgpartners • We dragen zorg voor bestuurlijke vertegenwoordiging tijdens het tweejaarlijkse regionaal educatief afstemmingsoverleg van de Friese Waddeneilanden over de leerplicht, RMC en het doorstroompunt • We geven uitvoering aan het Programma Jeugd en monitoren de voortgang • We betrekken de onderwijspartners bij de uitvoering van het project Nuchter Vlieland Speerpunt 2. Blijvend mogelijkheden ondersteunen en onderzoeken voor het verbreden van het onderwijsaanbod Jongeren moeten passend onderwijs kunnen volgen. Daarom mogen de opties om op het eiland vervolgonderwijs te kunnen volgen eigenlijk niet ontbreken. Het initiatief van de Vlieland Academy maakt het mogelijk om een mbo-opleiding te volgen, waarmee de leefbaarheid op het eiland op meerdere vlakken wordt vergroot.
Daarnaast vraagt het bieden van een doorlopende leerlijn ook om het blijvend onderzoeken van andere mogelijkheden om het onderwijsaanbod te verbreden. Daarnaast bieden stage- en traineeplekken een mogelijkheid om de verbinding tussen ondernemers, overheid en onderwijs te versterken en zo de overgang tussen onderwijs en geschikt werk te verbeteren. Wat gaan we daarvoor doen? • We ondersteunen en waar mogelijk versnellen de initiatieven om te komen tot een Vlieland Academy voor studenten in de gastvrijheidssector en onderzoeken verbindingen voor mbo-aanbod in de bouw-, techniek en zorgsector Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 38 • We onderzoeken met het schoolbestuur en gemeenten in de omgeving de mogelijkheden voor een zo breed mogelijk onderwijsaanbod, zoals samenwerkingen met het onderwijs op Terschelling en Harlingen • Zowel bij de gemeente als bij ondernemers en maatschappelijke organisaties stimuleren we stage-, leerwerk- en oriëntatiemogelijkheden Speerpunt 3. Versterken van basisvaardigheden en het stimuleren van taalonderwijs vanuit de bibliotheek Het streven is dat buitenlandse werknemers die zich blijvend op het eiland vestigen, zich snel thuis voelen. Taallessen kunnen hier een belangrijke bijdrage in leveren. Het verkleinen van de taalbarrière kan helpend zijn in de deelname aan sociale en maatschappelijke activiteiten naast het werk.
De bibliotheek op Vlieland verzorgt deze taallessen. Daarnaast is er aandacht voor het versterken van basisvaardigheden van inwoners, waarbij de bibliotheek ook een belangrijke rol vervult. Het streven is dat iedereen de mogelijkheid heeft om zich blijvend te ontwikkelen en over voldoende taal,- lees- en digitale vaardigheden beschikt om mee te kunnen doen in de samenleving. Wat gaan we daarvoor doen? • We monitoren samen met de bibliotheek het effect van het aanbod rond basisvaardigheden en passen het aanbod waar nodig in overleg aan • We onderzoeken de aanpak voor het versterken van basisvaardigheden en stellen hiervoor met ketenpartners een plan op • We stimuleren deelname aan taalcursussen door anderstaligen op Vlieland Verbonden partijen bij dit programma Geen Kaderstellende nota’s • Programma Jeugd • Gezondheidsbeleid Friese Waddeneilanden 2022-2025 • Beleidskader Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) 2023-2026 Ramingen Rekening | Begroting | Meerjarenbegroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 468.210 | 459.651 | 477.631 | 513.210 | 505.128 | 507.825 Baten | 176.673 | 92.000 | 92.000 | 92.000 | 92.000 | 92.000 Saldo voor bestemming nadelig | -291.536 | -367.651 | -385.631 | -421.210 | -413.128 | -415.825 Saldo voor bestemming voordelig | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging aan reserve | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking aan reserve | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0
Saldo na resultaatbestem- ming | -291.536 | -367.651 | -385.631 | -421.210 | -413.128 | -415.825 Samenstelling ramingen huidig jaar Lasten | Baten | Saldo 491 | Huisvesting Onderwijs | 326.934 | 92.000 | -234.934 495 | Gemeentelijk onderwijsbeleid | 150.697 | 0 | -150.697 Totaal | 477.631 | 92.000 | -385.631 Toelichting meerjarige raming In 2028 stijgen de lasten ten opzichte van 2027 wat meer, dit komt m.n. door wat gepland onderhoud aan de school maar ook omdat door de geplande nieuwe leningen die naar verwachting aangetrokken moeten worden het omslagrente percentage stijgt. Doordat bij onderwijs sprake is van activa met een hoge boekwaarde, is de uitwerking van een hoger omslagrente percentage hier goed te zien. Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 39 Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 40 Programma 5: Cultuur en recreatie Algemeen Cultuur is een belangrijk onderdeel van het leven op Vlieland. Cultuur verbindt mensen, geeft plezier en draagt bij aan het welzijn van onze gemeenschap. In 2025 is de Cultuurnota vastgesteld met als doel om kunst en cultuur toegankelijk te maken voor iedereen, als middel voor jong en oud om zich persoonlijk te ontwikkelen. Daarnaast om de gemeenschap te versterken en bij te dragen aan de unieke eilander identiteit.
Door in te zetten op het behoud van cultuurhistorische tradities en het ondersteunen van lokale initiatieven, vrijwilligers en cultuurmakers, draagt het beleid bij aan een levendige en duurzame cultuur die past bij het eiland en zijn grootte. We richten ons hierbij niet alleen op de inwoners maar ook op de vele bezoekers die ons eiland het hele jaar door bezoeken. Een gevarieerd en aantrekkelijk aanbod op het gebied van beweging en sport draagt bij aan de leefbaarheid op Vlieland. Sport en beweging dragen bij aan gezondheid, het gevoel van welbevinden en eigenwaarde en verbondenheid. We gaan daarom verder uitvoering geven aan het Sport- en beweegbeleid en de renovatie van sportcentrum Flidunen. We dragen zorg voor een structureel aanbod van activiteiten, zowel binnen als buiten, voor jong en oud, zodat een positieve sport- en beweegcultuur wordt gestimuleerd. Samenwerkingen met de sportaanbieders- en verenigingen en de inzet van buurtsportcoaches zorgen voor een geïntegreerd aanbod. Daarbij is het van belang dat het aanbod voor iedereen financieel bereikbaar is. De gemeente streeft naar een zo veel mogelijk natuurlijke uitstraling van het openbaar groen, waarbij biodiversiteit voorop staat. Daar waar het kan, worden extra groenelementen aangebracht. Waar het kan wordt terughoudend gemaaid en gesnoeid, zodat planten en bomen hun natuurlijke gang kunnen gaan.
Daar waar verkeersveiligheid in het gedrang komt en waar bepaalde planten de overhand beginnen te krijgen, wordt ingegrepen. Daarnaast wordt gestreefd naar het zo beweegvriendelijk inrichten van het openbaar groen om sporten en bewegen in de buitenlucht te stimuleren. Het gaat om de taakvelden: • 5.1 Sportbeleid en activering • 5.2 Sportaccommodaties • 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie • 5.4 Musea • 5.6 Media • 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie • 8.3 Wonen en bouwen • 0.1 Mutaties reserves
Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 41 Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Het versterken van een breed cultuuraanbod met focus op ondersteuning van vrijwilligers 2. Het stimuleren van een positieve sport- en beweegcultuur en het aanbod voor iedereen toegankelijk maken 3. Het zo natuurlijk en beweegvriendelijk inrichten van het openbaar groen Speerpunt 1. Het versterken van een breed cultuuraanbod met focus op ondersteuning van vrijwilligers Kunst en cultuur kun je op het eiland vinden in kleine en grote initiatieven. Van muziek tot toneel en van musea tot gezelschappen voor samenzijn en creativiteit. Vlieland is een klein eiland maar het kent een grote variëteit aan activiteiten op het gebied van kunst, cultuur en evenementen. Inzetten op het versterken van kennis en expertise voor vrijwillige besturen, of vrijwilligers in het algemeen, is van groot belang. Het motiveert en draagt daarmee bij aan de continuïteit van stichtingen en verenigingen. Met het culturele veld gaan we onderzoeken waar precies expertise gewenst is en hoe we kunnen helpen deze expertise te versterken. De aanwezigheid van laagdrempelige ontmoetingsplaatsen is belangrijk voor het letterlijk bieden van ruimte voor het uiten van cultuur. Cultuur is hiermee een middel om de saamhorigheid te vergroten. De Vliestroom, de bibliotheek en sportcentrum Flidunen zijn hiervoor belangrijke locaties.
Wat gaan we daarvoor doen? • Uitvoering geven aan de beleidsnota Cultuur. • Mogelijkheden onderzoeken om ondersteuning te bieden aan besturen van stichtingen en verenigingen. • Uitwisseling stimuleren tussen gemeente, verenigingen, stichtingen en culturele initiatiefnemers. • Versterken van de positie van de bibliotheek als ontmoetingsplek en aanbieder van culturele activiteiten. • Afhankelijk van de besluitvorming die in Q4 2026 plaatsvindt vervolg geven aan de rapportage rondom ITGWO. Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 42 Speerpunt 2. Het stimuleren van een positieve sport- en beweegcultuur en het aanbod voor iedereen toegankelijk maken Genoeg bewegen helpt om risico’s op zowel lichamelijke als geestelijke gezondheidsproblemen kleiner te maken. Meer gezondheid zorgt in de eerste plaats voor een prettiger leven. Maar het zorgt ook voor meer gezonde levensjaren en daarmee wordt ook de druk op de zorg verminderd. De buurtsportcoach vervult een belangrijke rol in het stimuleren van bewegen en een gezonde leefstijl. Een structureel aanbod van sport- en beweegactiviteiten is daarvoor van groot belang, voor jong en oud, voor binnen en buiten. Ook moet dit aanbod voor iedereen betaalbaar zijn. Wat gaan we daarvoor doen? • We blijven inwonersinitiatieven faciliteren door middel van de opgezette samenwerking vanuit het Lokaal Sportakkoord.
• Uitvoering geven aan de renovatie van Sportcentrum Flidunen. • Zorgdragen voor afstemming en communicatie over een structureel aanbod van activiteiten. • Mogelijkheden onderzoeken om het aanbod voor iedereen betaalbaar te maken, bijvoorbeeld door het beschikbaar stellen van een sportstrippenkaart. Speerpunt 3. Zo natuurlijk en beweegvriendelijk inrichten van het openbaar groen Een beweegvriendelijke openbare ruimte moedigt mensen aan om meer te gaan bewegen in de openbare ruimte. Er wordt gekeken of (en hoe) het openbaar groen beweegvriendelijker gemaakt kan worden om sporten en bewegen in de buitenlucht te stimuleren. Wat gaan we daarvoor doen? • We onderzoeken de mogelijkheden van een verbetering van de staat van het sportveld. • We stimuleren de mogelijkheden van bewegen in het openbaar groen. Verbonden partijen bij dit programma • Stichting Flidunen De stichting Flidunen exploiteert het zwembad/sporthalcomplex. Het betreft een zogenaamde “gemeentelijke stichting”, wat onder andere betekent dat het college van B&W de bestuursleden benoemt en de begroting en de jaarrekening goed moet keuren. De stichting huurt het gebouw van de gemeente Vlieland. Indirect is er een financieel belang omdat bij het staken van de activiteiten door de stichting, de gemeente als eigenaar de verantwoordelijkheid houdt voor het zwembad/sporthalcomplex.
De gemeente heeft ten behoeve van enige investeringen in kwaliteitsverbeteringen aan de stichting een lening verstrekt. Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 43 In de begroting is een exploitatiesubsidie opgenomen van € 180.600. De huur wordt voor een bedrag van € 206.900 gesubsidieerd. Kaderstellende nota’s • Sport- en beweegbeleid 2022-2027 • Gezondheidsbeleid Friese Waddeneilanden 2022-2025 • Cultuurnota 2025 Ramingen Rekening | Begroting | Meerjarenbegroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten 1.176.331 | 1.386.478 | 1.289.068 | 1.396.580 | 1.381.476 | 1.349.277 Baten | 302.890 | 237.001 | 275.001 | 275.001 | 275.001 | 211.001 Saldo voor bestemming | - | - | - | - | - nadelig | -873.440 | 1.149.477 | 1.014.067 | 1.121.579 | 1.106.475 | 1.138.276 Saldo voor bestemming voordelig | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging aan reserve | 0 | 2.000.000 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking aan reserve | 0 | 24.429 | 89.772 | 89.772 | 89.772 | 89.772 Saldo na resultaatbestem- | - | - | - | - ming | -873.440 | 3.125.048 | -924.295 | 1.031.807 | 1.016.703 | 1.048.504 Samenstelling ramingen huidig jaar Lasten | Baten | Saldo 500 | Openbaar bibliotheekwerk | 89.000 | 0 | -89.000 510 | Sport | 850.794 | 360.673 | -490.121 515 | Bevordering kunst- en cultuurparticipatie | 55.496 | 0 | -55.496 520 | Musea, monumentenzorg, oudheidkunde | 167.600 | 4.000 | -163.600 530 | Openbaar groen |
126.178 | 100 | -126.078 Totaal | 1.289.068 | 364.773 | -924.295 Toelichting meerjarige raming In 2026 wordt via dit programma € 2.000.000 toegevoegd aan de bestemmingsreserve kapitaallasten renovatie Flidunen. In 2028 nemen de lasten duidelijk toe ten opzichte van 2027 en dit komt doordat dan de kapitaallasten voor de renovatie van het sportcentrum Flidunen beginnen te lopen, ook is te zien dat een deel van deze kapitaallasten gedekt worden uit de bestemmingsreserve. Dan is in 2030 opnieuw een opvallende afwijking ten opzichte van de voorgaande jaren te zien. Dit komt doordat SPUK's voor sport tot en met 2029 zijn toegezegd. Zowel baten als lasten die samenhangen met deze SPUK's vallen daarom vanaf 2030 weg. In de bestuurlijke samenvatting is hieraan onder de uitgangspunten van de begroting ook aandacht besteed. Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 44 Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 45 Programma 6: Sociale voorzieningen en Maatschappelijke dienstverlening Algemeen Vlieland staat voor de uitdaging om inwoners in alle levensfasen passend te ondersteunen in een tijd van vergrijzing, personeelstekorten, veranderende wetgeving en toenemende druk op zorg en welzijn.
Tegelijkertijd willen we dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen, kinderen kansrijk opgroeien, jongeren perspectief houden op het eiland en inwoners met financiële of sociale problemen tijdig ondersteuning ontvangen. Een sterke sociale basis, toegankelijke voorzieningen en preventie zijn daarbij essentieel. Het gewenste effect is dat inwoners van Vlieland naar vermogen kunnen meedoen aan de samenleving, voldoende bestaanszekerheid ervaren, gezond en veilig opgroeien en tijdig passende ondersteuning ontvangen wanneer dat nodig is. Ouderen kunnen zo lang mogelijk zelfstandig wonen en inwoners voelen zich betrokken bij elkaar en bij het eiland. Het gaat om de taakvelden: • 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie -speeltuin • 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie • 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO • 6.3 Inkomensregelingen • 6.4 WSW en beschut werk • 6.5 Arbeidsparticipatie • 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) • 9.711 Huishoudelijke hulp (WMO) • 6.712 Begeleiding (WMO) • 6.713 Dagbesteding (WMO) • 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal • 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal • 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk • 6.762 Jeugdhulp met verblijf landelijk • 6.791 PGB WMO • 6.792 PGM Jeugd • 6.811 Beschermd wonen (WMO) • 7.1 Volksgezondheid (jeugd) • 8.3 Wonen en bouwen • 0.1 Mutaties reserves
Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 46 Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Een sterke sociale basis en het verder versterken van participatie 2. Het versterken van de samenhang tussen wonen, welzijn en ondersteuning 3. Het versterken van de mentale gezondheid, het welzijn en de kansengelijkheid van jongeren 4. We verschuiven de aandacht van zorg naar gezondheid en welzijn Speerpunt 1. Een sterke sociale basis en het verder versterken van participatie Een sterke sociale basis is essentieel om inwoners gezond, veerkrachtig en zo zelfstandig mogelijk te laten deelnemen aan de samenleving. Daarom investeren we in preventie, vroegsignalering en een goede samenwerking tussen zorg, welzijn en vrijwilligers. We versterken ontmoetingsplekken zoals De Vliestroom, zetten in op een toegankelijke ondersteuning dichtbij huis en bouwen aan een sociaal netwerk waarin inwoners elkaar weten te vinden en professionals elkaar versterken. Hiermee voorkomen we, waar mogelijk, zwaardere zorg en dragen we bij aan een leefbare en inclusieve gemeenschap. Daarnaast ondersteunen we inwoners met een laag inkomen en verborgen armoede via laagdrempelige regelingen en maatwerk. We communiceren actief, eenvoudig en discreet over bestaande regelingen, met nadruk op vertrouwelijkheid. Hiermee worden financiële problemen eerder gesignaleerd en kan passende ondersteuning tijdig worden ingezet.
Wat gaan we daarvoor doen? • De toegankelijkheid van regelingen voor inwoners met een laag inkomen verbeteren • Het beleidskader Bestaanszekerheid verder uitvoeren • De wijzigingen uit de Participatiewet in Balans implementeren Speerpunt 2. Het versterken van de samenhang tussen wonen, welzijn en ondersteuning versterken. We willen dat de ondersteuning op Vlieland zo toegankelijk, dichtbij en passend mogelijk georganiseerd is. Om dit te bereiken verbeteren we de aansluiting tussen wonen, zorg en welzijn zodat ouderen en kwetsbare inwoners langer zelfstandig kunnen blijven wonen. We houden de ondersteuning voor ouderen en mantelzorgers toegankelijk en toekomstbestendig. Wat gaan we daarvoor doen? • Het Programma Wonen op het snijvlak van wonen, zorg en welzijn verder uitvoeren • Acties voortkomend uit het onderzoek naar maatschappelijke voorzieningen voor ouderen uitvoeren • Mantelzorgondersteuning en respijtzorg versterken Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 47 • Wijzigingen in de gemeentelijke verordening en beleidsregels voor maatschappelijke ondersteuning vaststellen • Het gebiedsteam doorontwikkelen met nadrukkelijke aandacht voor vroegsignalering, bereikbaarheid en inwonersinitiatieven • De provinciale samenwerking rondom beschermd wonen, maatschappelijke opvang en uitstroom uit zorg versterken • Uitvoering geven aan de hervormingen binnen de Wmo Speerpunt 3.
Het versterken van de mentale gezondheid, het welzijn en de kansengelijkheid van jongeren Jongeren moeten gezond, veilig en kansrijk op kunnen groeien op Vlieland. In het in 2025 vastgestelde Programma Jeugd staan de belangrijkste ontwikkelingen voor deze doelgroep omschreven, onderverdeeld in de thema’s onderwijs, vrije tijd, gezondheid en veiligheid. Wat gaan we daarvoor doen? • Het Programma Jeugd en de Hervormingsagenda Jeugd uitvoeren • Een jongerenwerker inzetten die bijdraagt aan verbinding, vroegsignalering en het versterken van de pedagogische basis op het eiland • Preventie en vroegsignalering via onderwijs, schoolmaatschappelijk werk en het gebiedsteam versterken • Verdiepend onderzoek uitvoeren naar welzijn, toekomstperspectief en kansengelijkheid van de Vlielandse jeugd • Een veilige ontmoetings- en activiteitenplek voor jongeren realiseren • De ontspannings- en ontwikkelmogelijkheden voor jongeren op het eiland vergroten • De Verordening Jeugdhulp en de beleidsregels Jeugdhulp vaststellen, voor zover gewijzigde wet- en regelgeving daartoe aanleiding geeft • Regionale uitgangspunten voor de inkoop vaststellen van specialistische ondersteuning voor de jeugd vanaf 2028 Speerpunt 4. We verschuiven de aandacht van zorg naar gezondheid en welzijn We verschuiven de aandacht van zorg naar gezondheid, welzijn en preventie.
We investeren in een sterke sociale basis, een goed toegankelijke lokale toegang tot zorg en welzijn en een nauwe samenwerking tussen gemeente, maatschappelijke partners en inwoners. Zo zetten we in op vroegsignalering, het voorkomen van zwaardere zorg en een gezonde en veerkrachtige samenleving. Wat gaan we daarvoor doen? • De herinrichting van het sociaal domein verder vormgeven • Een aanpak tegen eenzaamheid opstellen en uitvoeren Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 48 • Besluiten nemen over de inrichting van goede dagbesteding in groepsverband, voor het versterken van de sociale basis en het ondersteunen van de kwetsbare inwoner • De maatschappelijke functie van de bibliotheek als leeromgeving en toegangspunt voor ondersteuning versterken • Uitvoering geven aan het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) (als voortzetting van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Fries Integraal Zorg Akkoord (FrIZA)) • Activiteiten gericht op gezonde leefstijl, mentale gezondheid en sociale verbondenheid uitvoeren Verbonden partijen bij dit programma • De Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân • Centrumregeling Sociaal Domein Friesland • N.V. Gemeenschappelijke Kredietbank Friesland (Stichting Kredietbank Nederland) • De Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân is met ingang van 1 januari 2021 een bedrijfsvoeringsorganisatie geworden.
De volgende taken zijn bij de gemeenten Waadhoeke, Harlingen, Vlieland en Terschelling belegd: • het vaststellen van beleid • het evalueren van beleid • de uitvoering van de toegang tot jeugd en Wmo-maatwerkvoorzieningen. Bij het vaststellen van beleid kunt u denken aan het vaststellen van de verordeningen op het sociale domein (Wmo, Jeugdwet en Participatiewet), maar ook het vaststellen van mantelzorgbeleid of beleid bestaanszekerheid is een verantwoordelijkheid van de gemeenteraad. De Dienst voert de volgende taken voor de gemeenten uit: • Monitoren van de beleidsuitvoering • De toegang tot de inkomensvoorzieningen • Het beschikken (in mandaat van de gemeente) • De behandeling van bezwaar en beroep • De uitvoering van de inkoop en het contractmanagement • De administratie • Het betalen De bedrijfsvoeringskosten zijn in de begroting 2027 voor de gemeente Vlieland geraamd op € 137.157. Binnen de Centrumregeling Sociaal Domein Fryslân is het volgende vastgelegd: gemeente Leeuwarden voert als centrumgemeente voor de deelnemende gemeenten binnen Friesland de inkoop, de regiocoördinatie en het accounthouderschap voor gecontracteerde partijen en facultatief het financieel-administratief verwerken alsmede het cliëntenbeheer uit.
Wettelijk verplichte samenwerking voor de Wmo: • Beschermd wonen • | Maatschappelijke opvang en vrouwenopvang • | Veilig thuis, waaronder advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling Wettelijk verplichte samenwerking voor de Jeugdwet: • | Gesloten jeugdhulp • | Jeugdbescherming • | Jeugdreclassering Vrijwillige samenwerking voor de Wmo: • | Openbare GGZ • | Preventief verslavingsbeleid • | Prostitutiebeleid • | Mensenhandel Vrijwillige samenwerking voor de Jeugdwet: • | Spoedeisende zorg, als bedoeld in de Norm voor Opdrachtgeverschap • | Weinig voorkomende jeugdhulp, als bedoeld in de Norm voor Opdrachtgeverschap • | Pleegzorg • | Hoog specialistische zorg • | Gespecialiseerde jeugdhulp (specialistische jeugdhulp, ernstig enkelvoudige dyslexie en wonen) De begroting van de de Centrumregeling Sociaal Domein Fryslân is opgenomen in de begroting De Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân. De N.V. Gemeenschappelijke Kredietbank Friesland (Stichting Kredietbank Nederland) verleent financiële dienstverlening aan personen die om wat voor reden dan ook niet bij een reguliere bankinstelling terecht kunnen.
Kaderstellende nota’s • | Fryske Regiovisie Jeugdhulp 2023-2026 • | Beleidsnotitie ondersteuning en waardering voor Mantelzorgers 2021-2025 • | Beleidskader bestaanszekerheid 2024-2028 • | Verordening Adviesraad Sociaal Domein Noardwest Fryslân 2025 • | Convenant Actieprogramma Weer Thuis • | Beleidsnota 'Sociaal domein in de praktijk' • | Beleidsplan Schulphulpverlening 2026-2029 Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 49 Ramingen Rekening | Begroting | Meerjarenbegroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 1.595.687 | 1.840.503 | 1.969.233 | 2.054.662 | 1.905.777 | 1.878.179 Baten | 696.671 | 618.115 | 673.092 | 693.471 | 695.720 | 638.655 Saldo voor bestemming nadelig | -899.015 | -1.222.388 | -1.296.141 | -1.361.191 | -1.210.057 | -1.239.524 Saldo voor bestemming voordelig | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging aan reserve | 50.000 | 50.000 | 50.000 | 50.000 | 50.000 | 50.000 Onttrekking aan reserve | 71.506 | 97.857 | 79.497 | 159.955 | 70.298 | 70.051 Saldo na resultaat- bestemming | -877.509 | -1.174.531 | -1.266.644 | -1.251.236 | -1.189.759 | -1.219.473 Samenstelling ramingen huidig jaar Lasten | Baten | Saldo 600 | Sociale basisvoorzieningen | 169.541 | 54.418 | -115.123 610 | 1e lijns ondersteuning Wmo en Jeugd | 240.467 | 0 | -240.467 620 | 2e lijns ondersteuning participatie en inkomens | 244.667 | 89.291 | -155.376 630 | 2e lijns ondersteuning Wmo |
221.565 | 19.122 | -202.443 640 | 2e lijnsonderst. Jeugdwet en gemeent. jeugdbeleid | 483.002 | 0 | -483.002 650 | Ouderenhuisvesting de Boswijk | 659.991 | 589.758 | -70.233 Totaal | 2.019.233 | 752.589 | -1.266.644 Toelichting meerjarige raming De grootste invloed op dit programma in deze meerjarige raming heeft de SPUK AZWA (Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord) die tot nog toe is toegezegd tot en met 2029 in 2030 vervallen dus zowel de baten als lasten die samenhangen met deze SPUK. Dat er verder nog wat schommelingen in de budgetten te zien zijn wordt voornamelijk veroorzaakt door onderhoud in de Boswijk. Dit is ook weer terug te zien in de onttrekking van de bestemmingsreserve voor de Boswijk. Daarnaast is in de jaren 2028 en 2029 aan de lasten kant een negatieve stelpost opgenomen vanwege de plannen van het rijk om de huishoudelijke hulp vanaf 2028 uit de de maatwerkvoorzieningen van de WMO te halen. Hierover vindt u meer informatie in de bestuurlijke samenvatting onder de uitgangspunten voor deze begroting.
Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 50 Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 51 Programma 7: Volksgezondheid en milieu Algemeen Het programma Volksgezondheid en Milieu gaat over de openbare gezondheidszorg volgens de Wet collectieve preventie volksgezondheid (Veiligheidsregio Friesland), de Jeugdgezondheidszorg, afvalverwijdering- en verwerking, riolering, milieubeheer (de kwaliteit van de bodem, de beheersing van geluidshinder, verplaatsing van milieuhinderlijke bedrijven, ongediertebestrijding), lijkbezorging en de begraafplaats. Een goede volksgezondheid is van belang voor al onze inwoners. Grote maatschappelijke uitdagingen zijn de vergrijzing, de gevolgen van een ongezonde leefstijl en de afnemende mentale gezondheid. We blijven ons daarom inzetten voor een gezonde leefstijl, sport en beweging. Hierbij is het uitgangspunt dat gezondheid meer is dan de afwezigheid van ziekte en verschuift de aandacht van zorg naar preventie en welzijn. Een belangrijk thema is de bewustwording rondom schadelijk middelengebruik, waarvoor het plan van aanpak Nuchter Vlieland is opgesteld. Daarnaast is de nabijheid van zorg van groot belang voor zowel de gezondheid van inwoners als de leefbaarheid op Vlieland. Ook duurzaamheid behoort tot dit programma. Met het opstellen van een nieuw beleid en meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling ligt er een nieuwe ambitie voor Vlieland.
De opgave die er ligt is onverminderd groot. We willen de komende jaren belangrijke stappen gaan zetten, maar wel op een praktische wijze en gebaseerd op bewezen technieken. Dit om meetbare stappen te zetten naar een duurzame toekomst voor het eiland en haar bewoners. Het gaat om de taakvelden: • 0.5 Treasury • 0.9 Vennootschapsbelasting • 7.1 Volksgezondheid • 7.2 Riolering • 7.3 Afval • 7.4 Milieubeheer • 7.5 Begraafplaatsen en crematoria • 0.10 Reservemutaties
Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 52 Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Het beschermen van de volksgezondheid en het voorkomen van wateroverlast 2. Het uitvoeren van maatregelen water en riool volgens het GWRP 3. Het opstellen van een nieuw meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling Vlieland 4. Het aanbieden van praktische verduurzamingsmaatregelen voor huishoudens 5. Een efficiënte en circulaire afvalinzameling tegen gezonde tarieven 6. Het verbeteren van de (mentale) gezondheid Speerpunt 1. Het beschermen van de volksgezondheid en het voorkomen van wateroverlast In de winter 2023-2024 is er sprake geweest van extreme regenval voor een lange periode. Dit gaf aanleiding voor het houden van een “Waterdag” waarin de raad door de gemeente Vlieland, Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat, Vitens en Wetterskip geïnformeerd is over de verschillende verantwoordelijkheden. Naast de wateroverlast werd ook aandacht gevraagd voor de positieve effecten voor natuur en het aanvullen van de zoetwaterbel onder het eiland. Met het Wetterskip vindt verdere uitwerking plaats van een pilot op gebied van wateroverlast. Provincie Fryslân heeft aangeboden om dit breder op te pakken in een integrale waterstrategie voor Vlieland. Uitgangspunten hierin zijn tijdigheid en toepasbaarheid van de uitkomsten.
In 2024 is de waddendijk afgerond waardoor het dorp tot 2050 voldoet aan de normen van het Deltaprogramma en de daarbij aangenomen zeespiegelstijging. Onder het pad van de dijk is een nieuwe drain gelegd voor het afvoeren van regenwater door de nieuwe vergrote duiker. In diverse tuinen achter de dijk is in 2026 de Japanse Duizendknoop geconstateerd, waarna actief door een specialistisch bedrijf de zichtbare delen verwijderd zijn. In 2027 moet dit actief gemonitord worden. Wat gaan we daarvoor doen? • Uitvoering geven aan het nieuwe programma ‘water en riolering’ • De waterpilot/integrale waterstrategie Vlieland afronden • Een eventuele terugkomst Japanse Duizendknoop monitoren • Klimaatadaptatie integreren in ruimtelijke ordening Speerpunt 2. Het uitvoeren maatregelen water en riool volgens het GWRP In 2024 heeft de gemeente het Programma Water en Riolering vastgesteld. Op Vlieland zijn ongeveer 1.072 rioolaansluitingen aanwezig, met in totaal 18,5 kilometer vrijvervalriolering en 13,9 kilometer persleidingen. Vergeleken met veel gemeenten op het vasteland is het rioolstelsel relatief jong. Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 53 In 2026 is advies gevraagd om de staat van de riolering op een aantal strategische locaties in beeld te brengen. Daarbij wordt onder andere de riolering in de Dorpsstraat geïnspecteerd.
Ook wordt onderzocht of de geplande uitvoering van werkzaamheden in 2029 nog steeds noodzakelijk is. Daarnaast wordt bekeken of de rioolsystemen bij de duinhuisjes nog voldoen aan de huidige eisen en gebruikswensen. Hierbij wordt zowel gekeken naar de signalering als naar de capaciteit van het systeem, zodat deze aansluiten bij de veranderde behoeften van de gebruikers. Wat gaan we daarvoor doen? • Het riool/berging riool Esdoornlaan vervangen (doorgeschoven van 2023) • Het aansturen van de nieuwe duiker door de Waddendijk afstemmen met Rijkswaterstaat • Maatregelen uitvoeren ter bestrijding van de wateroverlast op het sportveld, onderdeel van vernieuwing Kampweg • Tegels “hier begint de zee” bij straatkolken in de Dorpsstraat plaatsen Speerpunt 3. Het opstellen van een nieuw meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling Vlieland Met het ondertekenen van het Nationaal Klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt om Nederland te verduurzamen. Onderdeel van het Nationaal Klimaatakkoord is duurzaam verwarmen van de bebouwde omgeving. De regievoering hiervan ligt dankzij de Omgevingswet bij de gemeenten. Gemeente Vlieland heeft in haar Transitie Visie Warmte 1.0 Vlieland op hoofdlijnen aangegeven hoe wij dat tot 2030 willen gaan doen, deze visie zal begin 2027 met het nieuwe warmteprogramma verder worden aangescherpt.
Naast de warmtetransitie richt onze inzet zich ook op een verdere verduurzaming van de bebouwde omgeving, de energietransitie, mobiliteit en watergebruik. Onder andere deze thema's worden opgenomen in een nieuw meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling. Hierin scheppen we ruimte voor projecten, doelstellingen en ambities. Met het einde van de Regio Deal De Waddeneilanden in zicht, hebben we voldoende aanknopingspunten om voor de komende periode een programma op te stellen. Het huidige programma heeft in 2027 nog een uitloopjaar maar het doel is om ook in 2027 het nieuwe programma vast te stellen, inclusief budgettering. Wat gaan we daarvoor doen? • Een nieuw programma duurzame ontwikkeling opstellen We stellen in 2027 het nieuwe programma op met daarbinnen een categorisering van onderwerpen, bijbehorende ambities en doelstellingen, plus de benodigde financiering. Binnen de looptijd van het programma richten we verschillende meetmomenten in om onze voortgang te kunnen monitoren. • Het warmteprogramma vaststellen en een uitvoeringsagenda opstellen Als vervolg op de Transitie Visie Warmte (2019) en de opdracht uit de Omgevingswet stellen we het warmteprogramma vast. Hierin stellen we de meest praktische aanpak Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 54 vast om de bebouwde omgeving duurzaam en gasloos te verwarmen. Dit programma stellen we in het eerste kwartaal van 2027 vast.
Om deze plannen in de praktijk te brengen stellen we aanvullend een uitvoeringsagenda op om de uitvoering praktisch in te kunnen richten. • Onderzoek doen naar lokale opwek en opslag van duurzame energie Al onze verduurzamingsambities leiden direct tot een toename in de elektriciteitsvraag. De meest praktische aanpak is om de lokale behoefte op Vlieland te vervullen. Hiervoor onderzoeken we in 2027 de mogelijkheden voor meer en diverse opwek- en opslagmogelijkheden voor duurzame energie vanuit zon, wind of water. Speerpunt 4. Praktische verduurzaamingsmaatregelen voor huishoudens Een groot onderdeel van de verduurzaming van Vlieland is het aanpakken van de gebouwde omgeving. We gebruiken met zijn allen gas, elektriciteit en water. Naar verwachting zal met name de gasprijs de komende jaren blijven stijgen. Om het woon- en leefcomfort op Vlieland betaalbaar te houden zullen we met zijn allen moeten verduurzamen. Hierom zullen we in 2027 verschillende praktische verduurzamingsmaatregelen gaan aanbieden, als aanvulling op de bestaande isolatiesubsidie. Deze aanpak zal zich idealiter niet beperken tot reguliere huishoudens maar zal zich ook richten op recreatiewoningen en monumenten. Een aanpak die goed past bij de brede mix van de Vlielandse gebouwde omgeving. Ook het ondersteunen van ondernemers in de verduurzamingsopgave is onderdeel van onze inzet.
Wat gaan we daarvoor doen? • Subsidieregelingen en een ondersteuningsaanbod opstellen Het opstellen van subsidieregelingen op het gebied van verduurzaming van monumenten, recreatiewoningen en reguliere woningen, inclusief het ondersteunen van ondernemers in de verduurzamingsopgave en het borgen van een duurzame omgang met onze zoetwatervoorziening. Het inventariseren van de specifieke vraag en behoefte naar deze regelingen behoort ook tot de inzet, dit om ons aanbod zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de praktische behoeften uit de samenleving. Speerpunt 5. Een efficiënte en circulaire afvalinzameling tegen gezonde tarieven Door zelf de regie te nemen over de toegepaste inzamelmethoden verwachten we vanaf 2027 efficiënter te kunnen werken en kosten te besparen. Daarnaast biedt het beëindigen van de inzameling van bedrijfsafval in 2027 de mogelijkheid om beter inzicht te krijgen in de werkelijke kosten van de inzameling van huishoudelijk afval. Om deze kosten verder te beperken, worden strategische keuzes gemaakt voor de toekomst, zoals bijvoorbeeld de aanschaf van eigen 40 m³-containers in plaats van het huren van containers van derden. Ook worden diverse voorbereidingen getroffen om de afvalinzameling volledig ondergronds uit te voeren. Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 55 Wat gaan we daarvoor doen? • 40m3 containers aanschaffen voor op de milieustraat.
• De voorbereidingen om volledig ondergronds te gaan volledig afronden in 2027 • We stoppen met de inzameling van bedrijfsafval • We nemen de regie terug over de inzamelmethodes Speerpunt 6. Bevorderen van mentale en lichamelijke gezondheid van inwoners Op Vlieland streven we naar gezonde inwoners die volop de kans krijgen en nemen om mee te doen aan de samenleving. We willen dat onze jeugd kansrijk opgroeit en dat onze ouderen zich zo lang mogelijk sterk en vitaal voelen. We zetten daarom volop in op preventie en werken hierbij vanuit de principes van 'positieve gezondheid': dit gaat ervan uit dat gezondheid meer is dan de afwezigheid van ziekte. Hierbij ligt de focus op zowel de mentale als lichamelijke gezondheid van inwoners. Op regionaal niveau werken we hiervoor samen in de “Friese Preventie Aanpak”. Daarnaast wordt op lokaal niveau gewerkt aan nieuw gezondheidsbeleid en een vertaling van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), als voortzetting van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).
Wat gaan we daarvoor doen? • We gaan onderzoeken hoe er meer ambulante zorg en specialisten naar Vlieland kunnen komen • Het voortzetten en borgen van het plan van aanpak Nuchter Vlieland door met een voorstel te komen voor een vervolg Verbonden partijen bij dit programma • Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) De FUMO voert taken en bevoegdheden uit voor de deelnemers op het gebied van het milieu en de omgevingswet. Naast vergunningverlening, toezicht en handhaving geven zij ook advies over bijvoorbeeld geluid-, lucht-, water- en bodemvraagstukken. De totale bijdrage aan de FUMO is voor 2027 geraamd op € 99.022. • N.V. Afvalsturing Friesland (Omrin) Het voorkomen, verwijderen, bewerken en verwerken van het Friese afval conform de voorgeschreven milieudoelstellingen tegen zo laag mogelijke kosten. • N.V. Fryslân Miljeu Noardwest Het komen tot een doelmatige en uit oogpunt van milieuhygiëne verantwoorde uitvoering van milieu- en reinigingstaken. Jaarlijks sluit de gemeente Vlieland een dienstverleningsovereenkomst af met Fryslân Miljeu Noardwest.
Hierdoor is de uitvoering van de taken te allen tijde gewaarborgd • Veiligheidsregio, de taken voor het programma gezondheid worden uitgevoerd door de GGD Friesland; • Monitoring, signalering en advies • Uitvoerende taken gezondheidsbescherming • Bewaken van publieke gezondheid bij rampen en crisis • | Toezicht houden De totale bijdrage aan de Veiligheidsregio voor het programma gezondheid bedraagt: € 66.106 Kaderstellende nota’s • | Gemeentelijk Programma Water en Rioleringen 2024-2027 • | Verordening op het beheer en het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats voor de gemeente Vlieland 2013 • | Afvalstoffenverordening gemeente Vlieland 2012 • | Beleid en meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling 2023 – 2027, 2023 • | TVW 1.0 Vlieland (transitievisie warmte), 2021 • | Gezondheidsbeleid Friese Waddeneilanden 2022-2025 • | Plan van aanpak GALA 2023-2026 Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 56 Ramingen Rekening | Begroting | Meerjarenbegroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten 1.394.493 | 1.843.783 | 2.068.440 | 1.826.085 | 1.832.621 | 1.773.192 Baten 1.341.835 | 1.462.182 | 1.489.662 | 1.418.677 | 1.441.909 | 1.365.755 Saldo voor bestemming nadelig | -52.659 | -381.601 | -578.778 | -407.408 | -390.712 | -407.437 Saldo voor bestemming voordelig | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging aan reserve | 118.000 | 118.000 | 118.000 | 118.000 | 118.000 | 118.000 Onttrekking
aan reserve | 46.685 | 231.000 | 246.000 | 137.100 | 137.100 | 137.100 Saldo na resultaatbestem- ming | -123.974 | -268.601 | -450.778 | -388.308 | -371.612 | -388.337 Samenstelling ramingen huidig jaar Lasten | Baten | Saldo 700 | Openbare gezondheidszorg | 331.504 | 208.592 | -122.912 730 | Huishoudelijk afval | 306.323 | 405.000 | 98.677 740 | Bedrijfsafval | 349.471 | 375.500 | 26.029 750 | Rioleringen | 285.202 | 395.570 | 110.369 760 | Milieubeheer | 126.764 | 0 | -126.764 770 | Duurzaamheid | 696.327 | 328.900 | -367.427 780 | Ongedierebestrijding en afvoeren kadavers | 13.581 | 0 | -13.581 790 | Lijkbezorging en begraafplaats | 77.271 | 22.100 | -55.171 Totaal | 2.186.440 | 1.735.662 | -450.778 Toelichting meerjarige raming In 2027 zijn de kosten hoger omdat voor dit jaar bij dit programma een stelpost is opgenomen voor de kosten die horen bij de decentralisatie uitkering CDOKE. Deze opbrengst wordt volgens voorschriften geboekt op het taakveld algemene uitkering onder programma 9. De kosten hiervoor zullen echter gaan vallen onder duurzaamheid een onderdeel van programma 7. Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 57 Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 58 Daarnaast speelt ook het duurzaamheidsprogramma een rol.
Dit loopt af in 2027, in de jaren daarna zijn basis budgetten opgenomen voor het duurzaamheidsprogramma omdat in 2027 moet blijken in hoeverre bijdragen van het rijk en de bestemmingsreserve duurzaamheid een nieuw duurzaamheidsprogramma kunnen bekostigen. In 2027 zal de inzameling van bedrijfsafval stoppen. De precieze datum is nog niet bekend en daarmee is het ook nog niet volledig duidelijk wat kosten en baten voor bedrijfsafval in 2027 zullen zijn. Ook zal het afstoten van het bedrijfsafval gevolgen hebben voor de budgetten huishoudelijk afval. In deze begroting zijn daarom meerjarig de budgetten voor bedrijfsafval nog opgenomen. In de loop van 2027 zal hiervoor een budgetwijziging aan de raad worden aangeboden. Tot slot speelt ook hier de SPUK AZWA (Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord) een rol, ook bij dit programma zijn de hiermee samenhangende baten en lasten tot en met 2029 geraamd, met uitzondering van de al in de begroting 2026 opgenomen structurele lasten hiervoor (salariskosten). Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 59 Programma 8: Wonen en fysieke leefomgeving Algemeen Op 15 juli 2024 heeft de gemeenteraad het programma Wonen vastgesteld. Onderdeel van het programma is de wettelijk vereiste Woonzorgvisie. In het programma Wonen worden voor het thema wonen de strategische (beleids-) keuzes voor 2024 - 2028 gepresenteerd.
Het programma Wonen geeft onder andere aan dat we op Vlieland zorgen voor een balans tussen verschillende generaties, met als uitgangspunt dat er voor elke levensfase een geschikte woonruimte is. In 2025 en 2026 hebben we woonruimte gerealiseerd middels het strategisch aankoopbeleid en hebben we verder gewerkt aan woningbouwplannen, waaronder onder meer de splitsing van bestaande woonhuizen. In 2027 zullen we dit proactief voortzetten en moet het programma Wonen omgebouwd worden naar een gemeentelijk volkshuisvestingsplan. Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging (deels) in werking getreden. Inmiddels is daar zowel landelijk als op Vlieland de nodige ervaring mee opgedaan. Al lerende en langzaam meebewegend is het gedachtengoed deel van het dagelijkse werken geworden en zijn de eerste instrumenten door de gemeenteraad vastgesteld. De gemeente Vlieland heeft actief op de Wet geanticipeerd en al vroeg een Omgevingsvisie en participatiebeleid vastgesteld. In 2027 zullen beide instrumenten worden geëvalueerd en waar nodig worden aangepast. Alle beleidskeuzes, waaronder de keuzes die worden gemaakt in het vast te stellen erfgoedbeleid, moeten worden geborgd met regels in het omgevingsplan. We zijn inmiddels zover dat we voor het eiland het omgevingsplan in de procedure kunnen brengen die nodig is om tot vaststelling te komen.
De regels voor het zeegedeelte zullen mogelijk nog iets langer op zich laten wachten. Vlieland moet een eiland blijven met een eigen gemeenschap, waarvan de samenstelling in balans is, waar goed geleefd kan worden, waar mensen met aandacht en zorg voor elkaar samenleven, dat bereikbaar blijft, waar recreanten naar draagkracht van het eiland worden ontvangen in een natuurlijke omgeving die robuust is, waar de biodiversiteit floreert en waar mens en dier samen in een gezonde en duurzame omgeving kunnen blijven leven. Het gaat om de taakvelden: • 8.1 Fysieke leefomgeving • 8.3 Grondexploitatie • 8.3 Wonen en bouwen • 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 60 Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Proactief uitvoering geven aan het programma Wonen 2024-2028 en het opstellen van een volkshuisvestingsplan 2. Het vaststellen van het omgevingsplan, het aanpassen van het participatiebeleid en het vaststellen van erfgoedbeleid 3. Het verder implementeren van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging 4. Actualisatie van de Omgevingsvisie 5. Samenwerking Waddeneilanden en ketenpartners Speerpunt 1. Proactief uitvoering geven aan het programma Wonen 2024- 2028 en het opstellen van een volkshuisvestingsplan Op 15 juli 2024 heeft de gemeenteraad het programma Wonen vastgesteld. Het programma Wonen vormt de aanzet voor het aanscherpen van het (juridisch) instrumentarium, de huisvestingsverordening, en de handhaving daarvan. In het nieuwe beleid is bovendien nadrukkelijk de verbinding gezocht met het sociaal domein, waaronder de levensloopbestendigheid en doorstroommogelijkheden voor verschillende (en kwetsbare) groepen. Dit gaat zowel om de relatie tussen wonen en zorg, als om personeelshuisvesting, waaronder passende huisvesting van tijdelijke seizoenmedewerkers en om het voorkomen van misstanden in de verhuur- en huisvestingspraktijk. In 2027 ligt er de wettelijke verplichting om een gemeentelijk volkshuisvestingsplan vast te stellen.
Dit volkshuisvestingsplan zal grotendeels de inhoud van het programma Wonen overnemen, maar er moeten ook nog enkele extra elementen aan toegevoegd worden. Samen met Schiermonnikoog, dat in een gelijke situatie verkeert, pakken we deze aanpassing op. Vanuit het strategisch aankoopbeleid wordt proactief ingezet op het realiseren van woningbouw binnen de grenzen van het bestaande dorp. Omdat die ruimtes beperkt en privaat in eigendom zijn, is het wenselijk om eveneens een locatie in beeld te hebben waar we buiten de grenzen van het bestaande dorp woningen kunnen bouwen. Daarvoor zullen in 2027 gesprekken worden gevoerd en acties worden ondernomen. Wat gaan we daarvoor doen? • We zijn onderdeel van de projectgroep om te komen tot de realisatie van huisvesting voor (semi) overheidspersoneel • We gaan aan de slag met de punten uit het actieplan voor 2027 bij de uitvoeringsagenda. • We gaan verder met het (strategisch) aanjagen, verwerven en/of vrijmaken van bestaande en nieuwe (bouw)locaties voor de realisatie van nieuwbouw.
Daarnaast Begroting 2027 | Gemeente Vlieland blz 61 gaan we gesprekken aan met betrokken organisaties en instanties voor een mogelijke woningbouw • Vanuit de Regiodeal werken we binnen projecten die oneigenlijk woninggebruik aanpakken en onderzoek doen naar oplossingen voor piekhuisvesting van seizoenspersoneel en het nieuwe eilandwonen • We werken samen met de andere Waddeneilanden aan een gemeentelijk volkshuisvestingsplan Speerpunt 2. Het vaststellen van het omgevingsplan, het aanpassen van het participatiebeleid en het vaststellen van erfgoedbeleid In 2027 werken we toe naar het vaststellen van het omgevingsplan. Dit omgevingsplan geldt voor het gehele eiland en omvat alle regels die van toepassing zijn op de fysieke leefomgeving. Voor het zeegedeelte werken we samen met de andere 13 gemeenten aan een set basisregels. Het is de bedoeling om die basisregels zoveel mogelijk over te nemen in het omgevingsplan. De verwachting is dat dit later zal zijn dan de vaststelling van het omgevingsplan. De regels zullen dan later worden toegevoegd. Tot die tijd blijven de geldende regels uit het tijdelijke omgevingsplan gelden. Vanuit de inventarisatie van alle archeologische en cultuurhistorische waarden moeten keuzes worden gemaakt over het beschermings- en ambitieniveau van de gevonden waarden.