08 Begroting 2023 (pdf-versie).pdf
Tekst van het document
Kostendekkendheid leges Recapitulatie Titel 1, 2 en 3 Kostendekking Titel 1 Kostendekking Titel 2 Kostendekking Titel 3 Kostendekking totale tarieventabel
Kosten Opbrengsten Kostendekking € 170.505 € 112.000 65,69% € 193.107 € 90.000 46,61% €0 €0 0,00% € 363.612 € 202.000 55,55%
Bij titel 1 wordt het verhogen van de tarieven beperkt voor wat betreft de paspoorten en rijbewijzen. Deze tarieven zijn momenteel gelijk aan de maximaal toegestane hoogte. Voor b.v. de ontheffingen en huwelijksleges is wel ruimte voor verhoging van de tarieven. Bij titel 2 is een verhoging van de tarieven mogelijk. Vanwege de komst van de omgevingswet is dit onderdeel zo in beweging dat de tarieven meerdere jaren niet zijn verhoogd. De komende jaren wordt er onderzoek gedaan om te komen tot een snellere dienstverlening met als gevolg een lagere kostenpost wat een drukkend effect zal hebben op de kostendekkendheid. Titel 3 is een klein onderdeel van de legesverordening wat voor een grootdeel bestaat uit evenementenvergunningen. Vanwege de maatschappelijke betekenis ervan is dit bij veel gemeente niet kostendekkend. In onze begroting worden deze opbrengsten niet apart begroot maar vallen onder de algemene leges. Leges tarieven worden met 3% verhoogd, bij de huwelijksleges is meer ruimte voor verhoging deze zullen met 10% worden verhoogd.
62
Begraafplaatsleges De tarieven worden met 3% verhoogd (leges voor werkzaamheden). De tarieven zijn ook een aantal jaren niet verhoogd maar hier is wel ruimte voor. Begraafplaats leges Kosten 7.5
Bedrag Begraafplaatsen
€ 61.189
Overhead
€ 15.952
BTW
€0
Totaal Kosten
€ 77.141
Opbrengsten
Bedrag 1 Begraafplaatsen
€ 21.000
Totaal Opbrengsten
€ 21.000
Totaaloverzicht
Bedrag
Totaal kosten
€ 77.141
Totaal opbrengsten
€ 21.000
Kostendekkendheidspercentage
27,22%
63
Afvalstoffenheffing Uitgangspunt op grond van de kadernota 2023 is dat de tarieven voor het ophalen en verwijderen van huishoudelijke afvalstoffen kostendekkend zullen worden vastgesteld. Uit de kostendekkendheidberekening blijkt dat er ruimte is om de tarieven voor 2023 te verhogen. De opbrengst is geindexeerd met 6,7% het percentage dat in de mei circulaire van de algemene uitkering wordt gebruikt voor de indexering van het accres. Omdat de kosten voor afvalinzameling behoorlijk gestegen zijn is een verhoging noodzakelijk. Met hoeveel procent het tarief hierdoor moet stijgen moet bij het opstellen van de verordeningen precies berekend worden met exacte informatie over aantallen meer- en éénpersoonshuishoudens. In onderstaande tabel is voorlopig uitgegaan van een tariefverhoging van 6,7%. Tarieven Afvalstoffenheffing Vieland 2022
Vlieland 2023
Stijging t.o.v. 2022
Nederland 2022
éénpersoonshuishouden
€ 247,00
€ 264
6,70%
€ 252,00
meerpersoonshuishouden
€ 329,00
€ 351
6,70%
€ 321,00
Kostendekkendheid afvalstoffenheffing Kosten 7.3
Bedrag Afval
€ 299.809
Overhead
€ 63.990
BTW
€ 42.000
Totaal Kosten
€ 405.799
Opbrengsten 1.1
Bedrag Afvalstoffenheffing
€ 352.000
Totaal Opbrengsten
€ 352.000
Totaaloverzicht
Bedrag
Totaal kosten
€ 405.799
Totaal opbrengsten
€ 352.000
Kostendekkendheidspercentage
86,74%
Reinigingsrecht bedrijfsafval Bij de berekeningen voor de kostendekkendheid bleek dat er voor de reinigingsrechten een behoorlijke ruimte was om de tarieven te verhogen. Dit wordt deels veroorzaakt doordat kosten voor een percentage van 35% van straatvuil ook meegenomen mogen worden in de berekening. Maar de stijgende tarieven van de kosten voor afvalinzameling werken ook voor bedrijfsafval behoorlijk
64
kostenverhogend. Er is echter evenals voor de afvalstoffenheffing gekozen voor een opbrengstverhoging van 6,7%.
Kostendekkendheid bedrijfsafval Kosten
Bedrag
2.1
Verkeer en vervoer
€ 13.436
7.3
Afval
€ 170.215
Overhead
€ 81.570
BTW
€0
Totaal Kosten
€ 265.221
Opbrengsten 1.1
Bedrag reinigingsrecht
€ 209.000
Totaal Opbrengsten
€ 209.000
Totaaloverzicht
Bedrag
Totaal kosten
€ 265.221
Totaal opbrengsten
€ 209.000
Kostendekkendheidspercentage
78,80%
65
Rioolrechten De aanslagen zijn afhankelijk van het waterverbruik. Er zijn in totaal ongeveer 900 aansluitingen. Op sommige aansluitingen zijn meerdere huishoudens aangesloten. In mei 2017 is het nieuwe GRP door de raad vastgesteld. In de kadernota 2023 is aangegeven dat het gezien de stand van zaken van de uitvoering van het nieuwe GRP, nodig is de tarieven van de rioolheffing in 2023 te verhogen. Tarieven Rioolstoffenheffing Vieland 2022
Vlieland 2023 Stijging t.o.v. 2022 Nederland 2022
per 50m3, tot 300m3 waterverbruik
€ 52,50
€ 55,13
5%
per 100m3, tussen 301 - 1000m3 waterverbruik
€ 105,00
€ 110,25
5%
€ 1.045,28
€ 1.097,54
5%
per 1000m3, boven 1000m3 waterverbruik
Kostendekkendheid rioolheffing Kosten 7.2
Bedrag Riolering
€ 270.510
Voorziening
-€ 150.820
Overhead
€ 71.305
BTW
€ 29.505 € 220.500
Totaal Kosten
Opbrengsten 1.1
Bedrag Rioolheffing
€ 220.500 € 220.500
Totaal Opbrengsten
Totaaloverzicht
Bedrag
Totaal kosten
€ 220.500
Totaal opbrengsten
€ 220.500
Kostendekkendheidspercentage
100,00%
66
€ 205,00
In het Besluit Begroting en verantwoording provincie en gemeenten wordt het weerstandsvermogen omschreven als de relatie tussen de weerstandscapaciteit van de gemeente en alle risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen. In feite zou het weerstandsvermogen ook kunnen worden omschreven als de mate waarin de gemeente in staat is omvangrijke tegenvallers op te vangen, zonder dat het beleid behoeft te worden aangepast. De weerstandscapaciteit dient dus om de continuïteit van de organisatie te waarborgen. Incidentele weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit is het vermogen dat ingezet kan worden om eenmalige tegenvallers op te vangen. In beginsel betreft dit de opstelsom van het vrij aanwendbare deel van de algemene reserves en de stille reserves. In de in 2022 vastgestelde nota reserves en voorzieningen bedraagt de ondergrens van de algemene reserve € 1.000.000. Op 31 december 2023 bedraagt de algemene reserve naar verwachting € 1.968.947, exclusief het resultaat van 2023. De voeding en de beschikking over de reserve wordt jaarlijks door de gemeenteraad bepaald. Stille reserves zijn er nauwelijks. Structurele weerstandscapaciteit Met de structurele weerstandscapaciteit worden de middelen bedoeld die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van bestaande taken.
In de begroting 2023 is een stelpost voor prijsstijgingen opgenomen van € 210.200 die oploopt tot € 860.600 in 2026. Daarnaast is de structurele begrotingsruimte een maat voor de mogelijkheid om tegenvallers op te vangen. De structurele uitgaven in de meerjarenbegroting zijn tot en met 2025 gedekt met structurele inkomsten. Het meerjarenperspectief laat een positief saldo zien tot en met 2025. Inventarisatie van de risico’s Onderstaand volgt een korte inventarisatie van mogelijke risico’s. Wij hebben getracht deze lijst zo compleet mogelijk te maken. Toch is niet met zekerheid te zeggen of de lijst uitputtend is. Sociaal Domein Met name de kosten van individuele trajecten in de jeugdzorg vormen voor kleine gemeenten een risico omdat deze kosten van jaar tot jaar zeer kunnen verschillen. De kosten over 2019 bedroegen € 99.900 maar in 2021 bedroegen deze kosten € 196.000. Als een jongere intensieve zorg nodig heeft kunnen de kosten op lopen tot € 100.000 per client. Regelmatig is het ook zo dat deze intensieve zorg langer nodig is dan 1 jaar. Ook maatwerkvoorzieningen kunnen van jaar tot jaar zeer verschillen. B.v. woning aanpassingen vormen een risico voor de gemeente Vlieland. In 2020 moesten een aantal woningen worden aangepast. De totale gemeentelijke bijdragen voor woon- vervoers- en rolstoelvoorzieningen waren in 2019 € 23.400 maar in 2020 € 183.500 en in 2021 € 66.100.
Voor zowel jeugdzorg als voor de maatwerkvoorzieningen zien we de laatste jaren de kosten toenemen en komen er piekjaren voor. Een reserve Sociaal Domein heeft de gemeente Vlieland niet.
67
Toeristenbelasting De belangrijkste belastingopbrengst van de gemeente Vlieland is de toeristenbelasting (€ 1.789.400 op een totale opbrengst belastingen van € 3.764.800, dat is 48%). De grondslag van deze opbrengst is gevoelig voor de conjunctuur en afhankelijk van het weer (vooral in de jachthaven en op de kampeerterreinen). Daarnaast bestaat ten aanzien van deze opbrengst het risico dat de grondslag wordt aangetast door structurele ontwikkelingen in de toeristische sector zoals wijzigingen in de vakantiebestemmingen van de gasten. En natuurlijk hebben we in de afgelopen jaren ook kunnen ervaren welke gevolgen overheidsmaatregelen tegen de verspreiding van een virus kunnen betekenen voor ons eiland. De geraamde toeristenbelasting was voor 2020 € 352.000 hoger dan de behaalde opbrengst. In 2021 bleek de opbrengst uiteindelijk € 43.000 lager dan de begrote opbrengst. Zorgwijk de Boswijk Er is een 40-jarige lineaire lening aan gegaan met een vast rentepercentage voor de gehele looptijd. Deze lening bedraagt € 15.084.000. Daarnaast gaat de gemeente er van uit dat het risico van leegstand en dus van huurderving minimaal is en slechts zal bestaan uit mutatieleegstand. Voor de woningen lijkt dat gezien de woningmarkt op Vlieland ook op langere termijn realistisch.
De zorgvilla met zeven studio’s is ontworpen uitgaande van de visie in het Visiedocument De Bakens Verzet van “zo gewoon mogelijk wonen”, ook in een intramurale zetting van 7x24-uur zorg. Door een zorgvilla te maken met studio’s zonder de uitstraling van een instellingsgebouw, is de verwachting dat ook bij eventuele wijzigingen van de financiering van de ouderenzorg door de rijksoverheid, het vastgoed goed verhuurbaar blijft. Oftewel dat ook bij een nog verdere extramuralisering door het rijk, de zorgvilla z’n waarde en verhuurmogelijkheden behoudt. Tenslotte gaan we er van uit dat er ook voor het welzijnsgebouw steeds voldoende huurders zullen zijn die de benodigde opbrengsten genereren. Naast commerciële functies zoals bijvoorbeeld een fysiotherapiepraktijk en een kapper, zal het gebruik overigens voor een belangrijk deel bestaan uit het ouderenwelzijnswerk van de gemeente Vlieland. Dat betekent dat er vanuit het welzijnsbeleid voldoende middelen beschikbaar moeten zijn om dit gebruik mogelijk te maken. De geprognotiseerde exploitatielasten liggen jaarlijks rond de € 585.000 Al met al een groot project voor de gemeente Vlieland, waar wel wat onzekerheden aan kleven, die zouden kunnen leiden tot negatieve resultaten. Subsidies Stichtingen De gemeente verstrekt subsidies aan verschillende stichtingen.
Met behulp van deze subsidies kunnen deze stichtingen voorzieningen, op het door de raad voor zowel inwoners als gasten van Vlieland gewenste niveau, in stand houden. Steeds meer dringt zich echter de vraag op, of voorzieningen op het huidige niveau in stand gehouden kunnen worden, met de subsidies zoals ze nu verstrekt worden. Bij één van de stichtingen is een gedetacheerde werknemer van de gemeente werkzaam. Wanneer de stichting niet meer kan blijven voortbestaan wordt de gemeente geconfronteerd met salariskosten van € 47.000. Pensioen- en wachtgeldvoorziening wethouders Op grond van de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa) heeft een Arbeidsongeschikte burgemeester of wethouder recht op doorbetaling van zijn wedde tot zijn aftreden. Vervolgens is er recht op wachtgeld. Een arbeidsongeschikte wachtgeldgerechtigde kan recht houden op een verlengde uitkering bij arbeidsongeschiktheid. Duurt daarna de arbeidsongeschiktheid van de burgemeester/wethouder/wachtgeldgerechtigde voort? Dan is er recht op een verlenging van de wedde of de wachtgelduitkering naar verhouding van de mate van arbeidsongeschiktheid tot uiterlijk de pensioengerechtigde leeftijd. Door verzekeringsvoorwaarden kan de gemeente in sommige gevallen ondanks een afgesloten arbeidsongeschiktheidsverzekering geconfronteerd worden met extra kosten.
Daarnaast heeft de gemeente een voorziening voor het pensioen van wethouders. Grondslagen voor de waardering van deze voorziening zijn een rekenrente die in lijn is met de rente die geldt voor individuele waardeoverdrachten en de sterftetafel GBM/GBV met een leeftijdsterugstelling m/v 5/1 of v/m 3/3. Wijzigingen in rekenrente en sterfte tabel maken soms grote extra toevoegingen aan de voorziening nodig.
68
Voor deze verhogingen van de voorziening is wel een jaarlijks budget opgenomen van € 50.000 maar de gemiddelde jaarlijkse toevoeging over de laatste 5 jaar bedroeg € 96.000. Leningen Geldnemer
Restschuld per 31-12-2022
Restschuld per 31-12-2023
Stichting Rekreatiebelangen Vlieland Stichting Flidunen Tennisvereniging Energie coöperatie Stichting Rekreatiebelangen Vlieland Stichting Rekreatiebelangen Vlieland Duinwijck
€ 300.000 € 195.000 € 27.500 € 201.667 € 616.786 € 5.000.000 € 150.000
€ 250.000 € 178.750 € 22.917 € 183.333 € 560.714 € 4.827.586 € 140.000
Totaal
€ 6.490.953
€ 6.163.300
Op dit moment is er geen reden om aan te nemen dat de stichtingen/verenigingen niet aan hun betalingsverplichtingen zouden kunnen voldoen. Het risico is daarom laag. Gewaarborgde geldleningen Garantie geldleningen particuliere woningen, volgens laatste opgave; Restant hoofdsom 1 januari 2020 Restant hoofdsom 31 december 2020
€ 51.047 € 5.998
Voor liquiditeitstekorten van de Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor de G8 staat de gemeente Vlieland garant tot een bedrag van € 908.000. Bij het instemmen met de koopovereenkomst met WoonFriesland op 11 juli 2011 heeft de gemeenteraad ingestemd met de gemeentelijke achtervangpositie bij het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Leningen van WoonFriesland ter financiering van investeringen in de gemeente Vlieland worden hiermee geborgd tot een bedrag van 10 miljoen. Mocht WoonFriesland zijn leningen niet meer kunnen afbetalen, dan neemt het WSW de betaalverplichtingen over. Als het WSW deze betaalverplichting niet uit eigen vermogen en bij de corporatie te innen obligo kan voldoen moeten Rijk en gemeente ieder voor 50% bijspringen. Op grond van hun rol als achtervanger moeten zij in dat geval renteloze leningen aan het WSW verstrekken. Het is op dit moment onwaarschijnlijk dat dit zich voor doet maar mocht het zich voor doen dan zal de gemeente geconfronteerd worden met de rentelasten van ten hoogste 5 miljoen.
69
Financieel gevolg
Risico
Benodigde weerstandsKansklasse capaciteit
Sociaal domein Jeugdzorg
100.000
90%
90.000
Sociaal domein maatwerkvoorzieningen
160.000
70%
112.000
Toeristenbelasting
352.000
50%
176.000
Boswijk
585.000
10%
58.500
Subsidies stichtingen
47.000
30%
14.100
Pensioen en wachtgeldvoorziening wethouders
46.000
90%
41.400
Verstrekte leningen
6.163.301
10%
616.330
Garantstellingen
911.000
10%
91.100
Totaal van de riscio's
8.364.301
1.199.430
Voor het kwantificeren van de risico’s is gebruik gemaakt van onderstaande tabel; Kwantiteit 10%
Referentiebeelden 0 of 1 keer per 10 jaar
30%
1 keer per 5-10 jaar
50%
1 keer per 2-5 jaar
70%
1 keer per 1-2 jaar
90%
1 keer per jaar of meer
Kansklasse Toelichting kansklasse 1 Deze klasse wordt gehanteerd voor risico's waaran het onwaarschijnlijk is dat deze zich in de komende jaren voordoen. 2 Deze klasse hanteren we voor risico's waarvan het niet waarscdhijnlijk is dat ze zich in het komende jaar voordoen. 3 Deze klasse hanteren we voor risico's die zich in het komende jaar wel maar ook niet kunnen voordoen 4 Deze klasse wordt gehanteerd voor risico's waaran het waarschijlijk is dat ze zich in het komende jaar zullen voordoen. 5 Deze klasse wordt gehanteerd voor risico's waaran het zeer waarschijlijk is dat ze zich in het komende jaar gaan voordoen.
Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit/Benodigde weerstandscapciteit Beschikbare weerstandsvermogen Algemene reserve 31 december 2023
€ 1.968.947
Benodigde weerstandscapaciteit Op basis van bovenstaande risico inventarisatie bedraagt het maximaal benodigde bedrag € 1.199.430. Het is echter niet waarschijnlijk dat alle risico’s tegelijk en in hun maximale omvang zullen optreden. Daarom gaan we uit van 90% zekerheid waardoor het bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit € 1.079.487 bedraagt. De Ratio weerstandvermogen bedraagt 1,82, dit is conform onderstaande tabel (ruim)voldoende Meerjarig stijgt de ratio weerstandvermogen door de stijging van de Algemene Reserve en door de aflossingen van de uitstaande leningen Waarderingscijfer
Ratio
Betekenis
A
>2,0
Uitstekend
B
1,4 - 2,0
Ruim voldoende
C
1,0 - 1,4
Voldoende
D
0,8 - 1,0
Matig
E
0,6 - 0,8
Onvoldoende
F
<0,6
Ruim onvoldoende
70
Financiële kengetallen De volgende kengetallen dienen ter ondersteuning bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente: 1. Netto schuldquote 2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 3. Solvabiliteitsratio 4. Structurele exploitatieruimte 5. Gemeentelijke belastingdruk Bij de beoordeling van de financiële positie is het van belang de kengetallen van een adequate toelichting te voorzien.
Netto schuldquote De nettoschuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De nettoschuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Nu kan er in een gemeente sprake zijn van het doorlenen, door weer aan andere partijen een lening te verstrekken: sportclubs, culturele organisaties, etc. Om vervolgens inzicht te krijgen in hoeverre sprake is van doorlenen moet de schuldquote zowel inclusief als exclusief doorgeleende gelden worden weergegeven. Op deze manier ontstaan twee indicatoren: 1. De netto schuldquote. 2. De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. Deze indicatoren brengen in beeld in hoeverre de netto schulden zich verhouden tot de totale baten (inkomsten) van de gemeente. Hoe hoger het percentage, hoe meer externe financiering de gemeente heeft aangetrokken om de activiteiten (investeringen) te financieren. Dit inzicht is uiteraard voor Vlieland zelf van belang, maar het is ook verplicht deze kengetallen in begroting en rekening op te nemen. Samen met de andere vier financiële kengetallen geven ze een beeld van de financiële situatie van de gemeente 2022
2023
2024
2025
2026
werkelijk prognose
2021
raming
raming
raming
raming
schuldquote: netto schuldquote
247%
273%
275%
275%
272%
279%
netto schuldquote gecorrigeerd
171%
202%
211%
216%
218%
226%
De netto schuldquote geeft aan of de gemeente investeringsruimte heeft. De te hanteren indicaties zijn: ·
Schuldquote onder de 100%:
voldoende
·
Schuldquote boven de 100%:
matig
·
Schuldquote boven de 130%:
onvoldoende
De gemeente Vlieland heeft volgens deze cijfers meerjarig onvoldoende investeringsruimte. Verhoudings gewijs heeft de ontwikkeling van de nieuwe zorgwijk ervoor gezorgd, dat voor een kleine gemeente als Vlieland een grote investering werd gedaan. Hiervoor moest een hoge lening worden aangetrokken. Bij kleinere gemeenten hebben dergelijke projecten dan ook gauw een negatieve uitwerking op het kengetal netto schuldquote en automatisch ook op het volgende kengetal solvabiliteitsratio. Een kengetal staat echter nooit op zich zelf maar moet in samenhang met de overige kengetallen beoordeeld worden.
Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft aan welk deel (percentage) van het totaal van wat de gemeente aan geldwaarde heeft (balanstotaal) wordt gevormd door het eigen vermogen.
71
De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om op de lange termijn aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Met andere woorden: of ze alles kan betalen en of er voldoende geld beschikbaar is. De solvabiliteitsratio is een veel gebruikt financieel vergelijkingsgetal. Het geeft relatief snel inzicht in de financiële positie van een organisatie en specifiek in de financiering. De stelregel is hierbij: hoe lager de solvabiliteit, hoe minder eigen vermogen de organisatie heeft om eventuele tegenvallers op te vangen of om te investeren. 2021
2022
2023
2024
2025
2026
Werkelijk
raming
raming
raming
raming
raming
19%
10%
8%
9%
9%
8%
solvabiliteitsratio: solvabiliteitsratio
Deze ratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De te hanteren indicaties zijn: ·
Solvabiliteitsratio 50% en hoger:
voldoende
·
Solvabiliteitsratio lager dan 50%:
matig
·
Solvabiliteitsratio kleiner dan 30%:
onvoldoende
Structurele exploitatieruimte Deze indicator geeft aan of de begroting structureel en reëel (echt) in evenwicht is. Hierbij gaat het om het onderscheid tussen structurele (meerjarige) en incidentele (eenmalige) inkomsten en uitgaven. Voorbeelden van structurele inkomsten zijn de algemene uitkering en eigen belastinginkomsten. Structurele uitgaven zijn bijvoorbeeld de personeelskosten, kapitaallasten en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. De incidentele inkomsten en uitgaven verschillen per jaar. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. Een begroting waarvan de structurele inkomsten en de structurele uitgaven over meerdere jaren niet veranderen en ongeveer even hoog zijn, is evenwichtiger en zekerder dan een begroting waarin de inkomsten en uitgaven per jaar in hoogte en aard verschillen. Dan is de begroting door de jaren heen afhankelijk van verschillende éénmalige zaken en daarmee zijn er meer onzekerheden. De structurele exploitatieruimte laat zien in hoeverre we structureel middelen beschikbaar hebben voor (noodzakelijk) beleidsinitiatieven. De begroting moet structureel in evenwicht zijn en de provincie toetst daarop. Het is tevens verplicht dit kengetal in begroting en rekening op te nemen.
Samen met de andere vier financiële kengetallen geven ze een beeld van de financiële situatie van de gemeente.
Geconcludeerd kan worden dat meerjarig geen structurele lasten worden gedekt door incidentele baten en dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is tot en met 2025. Een overzicht van incidentele baten en lasten is in de financiële begroting opgenomen. 72
Grondexploitatie: De gemeente Vlieland kent geen grondexploitaite. Belastingcapaciteit en structurele begrotingsruimte De onbenutte belastingcapaciteit is een mogelijkheid de belastingen te verhogen om tegenvallers op te vangen of om nieuw beleid te realiseren. Het geeft aan welke rek er nog zit in de gemeentelijke uitgaven via het verhogen van de belastingen. Een maat daarvoor kan zijn de woonlasten per huishouden. Als die hoog zijn, zeker gezien de woonlasten gemiddeld in Nederland, zijn er weinig mogelijkheden de inkomsten te verhogen. Overigens zijn hier geen objectieve criteria voor te geven maar gaat het om politieke oordelen rond de vraag in hoeverre de hoogte van de woonlasten nog mogelijkheden biedt de onbenutte belastingcapaciteit in te zeten. Aangezien de kosten van riolering al voor 100% worden gedekt door de betreffende tarieven, bestaat de mogelijkheid te voorzien in extra begrotingsruimte met name bij de algemene belastingsoorten: onroerendezaakbelasting, toeristenbelasting, forensenbelasting, afvalstoffenheffinf, reinigingsheffing hondenbelasting en precariobelasting Gemeentelijke belastingcapaciteit
Werkelijk
Werkelijk
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde
214
288
292
301
306
310
315
Rioolheffing voor gezin
150
150
158
165
174
182
191
Afvalstoffenheffing voor gezin
324
324
329
351
351
351
351
0
0
0
0
0
0
0
688
762
779
818
830
844
857
Eventuele hefffingskorting voor gezin Totale woonlasten Vlieland voor een gezin Woonlasten landelijke gemiddelde voor gezin
776
877
904
904
904
904
904
Belastingcapaciteit
89%
87%
86%
90%
92%
93%
95%
73
Inleiding Het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen komt in de verschillende begrotingsprogramma’s terug. In deze paragraaf wordt het gevoerde beleid met betrekking tot het beheer en onderhoud als een “dwarsdoorsnede” vanuit de programma’s aangegeven. Daarmee is het tegelijkertijd het beleidskader voor dit onderwerp. Kapitaalgoederen worden in deze paragraaf onderverdeeld in de categorieën: wegen (inclusief openbare verlichting en civiele kunstwerken), riolering, waterstaatswerken (inclusief oeverconstructies), groen (inclusief sportparken, speelterreinen en begraafplaatsen) en gemeentelijke gebouwen. Alle kapitaalgoederen dienen onderhouden te worden en dit onderhoud is onder meer bepalend voor de kwaliteit van het voorzieningenniveau in onze gemeente. Wegen Op 23/24 mei 2022 heeft de Raad het onderhoudsplan wegen 2023-2026 vastgesteld. De kosten van groot onderhoud worden ten laste van de voorziening wegen geboekt. Buiten het onderhoud wat in Programma 2 onder wegen verder is toegelicht is voor 2023 alleen de voorbereiding van de Kampweg volgens het investeringsplan geraamd. De reconstructie zelf zal naar verwachting in 2024 plaatsvinden. De voorziening laat de eerstkomende vijf jaar een positief saldo zien.
Dit is mede het gevolg van de afkoopsom van € 235.400 die de gemeente van Staatsbosbeheer ontvangt voor de overname van het onderhoud van een aantal wegen van Staatsbosbeheer. Zonder deze aanvulling zou de voorziening vanaf 2025 een negatief saldo te zien hebben gegeven. De start voor de reconstructie van de Kampweg is inmiddels ingezet, de uitvoering daarvan is gepland voor 2024. Onderzoek en besluitvorming door de raad moeten nog uitwijzen hoe dit precies zal worden vormgegeven. Ook is nog niet zeker of voor een eventuele reconstructie van de weg subsidie verkregen kan worden. Met de (voorzichtig) geraamde kosten voor de Kampweg wordt de voorziening niet belast, kapitaallasten komen ten laste van de exploitatie. Na 2026 wordt een aantal grotere werken voorzien, zoals het westelijk deel van de Dorpsstraat, het zuidelijk deel van de Badweg, de Postweg en een volgende onderhoudsbeurt van het fietspad langs de zeereep. Het lange-termijnvooruitzicht van het verloop van de wegenvoorziening wordt dan negatief. Na een nadere analyse voor de lange termijn van de benodigde verwachte onderhoudsinspanningen, zal er de komende jaren moeten worden nagedacht over hoe de wegenvoorziening voldoende op peil blijft.
Dit om vanaf 2026 de noodzakelijke onderhoudswerken aan de wegen te kunnen uitvoeren omdat op de middellange termijn combinatie met rioleringswerkzaamheden steeds minder zal voorkomen.
Openbare Verlichting De gemeente heeft de verantwoordelijkheid voor de verlichting langs de openbare wegen. De lichtmasten zijn eigendom van de gemeente, het beheer en onderhoud van de lantaarnpalen is gezamenlijk met Friese gemeenten en de provincie uitbesteed aan een uitvoeringsorganisatie. De organisatie van het beheer is in handen van een gezamenlijk opgerichte stichting, die in 2018 is omgevormd naar de coöperatie Openbare Verlichting en Energie Fryslân U.A., afgekort OVEF.
74
De gemeente heeft momenteel circa 285 lantaarnpalen/OV-punten in beheer: - in de bebouwde kom (inclusief veerdam): 210 st. - buiten de bebouwde kom (inclusief bedrijventerrein): 60 st. - signaalverlichting in de vorm van bolders bij de veerdam en bij de Jutter: 15 st. In december 2020 is een beleidsplan openbare verlichting door de raad vastgesteld. Mede op basis van dit plan is in 2022 een meerjarenraming voor onderhoud en vervanging van de openbare verlichting op Vlieland vastgesteld en aan de raad aangeboden, om de te verwachten kosten voor onderhoud en vervangingsinvesteringen de komende jaren te kunnen inschatten. Vervangingen zijn gebaseerd op leeftijd en theoretische levensduur van lichtmasten en armaturen. Elk jaar wordt bekeken of de geplande vervangingen van lichtmasten noodzakelijk zijn of eventueel uitgesteld kunnen worden.
75
Onderhoud wegen 2023-2026 2023
2024
2025
2026
510.464
506.390
395.303
184.679
jaarlijks onderhoud Dorpsstraat verwijderen warmteleiding Nuon regulier onderhoud fietspaden
8.750 p.m. 4.000
10.500 p.m. 4.000
12.250 p.m. 4.000
14.000 p.m. 4.000
Diverse gloppen Diverse gloppen Diverse gloppen Diverse gloppen Kerkplein middenweg Esdoornlaan (combi) Nieuwestraat Lutinelaan fietspad uitlegger midscheeps (combi) Badweg Camping weg Torenpad Dreef
7.000
stand voorziening per 1/1 KOSTEN: eenmalige budgetten onderhoud
35.500 28.000 22.500 100.000 94.000 6.250 110.667 70.000 5.664 16.500 24.300 66.000 36.500 27.000
Pad van 30 autopad Oude Postweg subsidie recreatiefonds pad van 30
63.000 46.000 -20.000
subsidie recreatiefonds fietspaden
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
130.914
183.500
279.467
206.500
15.000 24.503
15.000 24.503
15.000 24.503
15.000 24.503
5.000 13.100 5.000
5.000 13.100 5.000
5.000 13.100 5.000
5.000 13.100 5.000
193.517
246.103
342.070
269.103
Toevoeging aan de voorziening
189.443
135.016
131.446
132.335
totaal BATEN
189.443
135.016
131.446
132.335
Geraamde stand van de voorziening per 31/12
506.390
395.303
184.679
47.911
Exploitatie papierbakken en straatmeubilair OV volgens MJOP Kapitaallasten Fietspaden Kapitaallasten Kampweg gladheidsbestrijding onderhoud en beheer algemeen vegen wegen totaal KOSTEN BATEN:
76
Rioleringen In mei 2017 heeft de gemeenteraad een nieuw basisrioleringsplan (BRP) en een nieuw Gemeentelijk rioleringsplan Vlieland 2016 – 2023 (GRP) vastgesteld. Het plan werd opgesteld door een extern deskundig ingenieursbureau. Dit jaar hebben college en raad een geactualiseerd meerjarenonderhoudsplan (mjop) vastgesteld. In deze geactualiseerde planning zijn ook opgenomen de kosten van BTW en totale overhead gerelateerd aan het onderhoud van het rioolstelsel. Het MJOP is op 25 april 2022 door de raad vastgesteld. Dit MJOP wijkt altijd wat af van de werkelijk opgevoerde budgetten in de begroting doordat het renteomslagpercentage en het overheadpercentage afwijkt van het bij het MJOP gehanteerde percentage. Deze percentages zijn om het moment van vaststellen van het MJOP namelijk nog niet bekend. Ook van de apparaatskosten wordt bij het opstellen an het MJOP een inschatting gemaakt. Meerjarenraming rioleringen 2023-2026 onderhouds en vervangingsinvesteringen bedragen excl. Inflatie
rente:
0,02
kosten afschr. prijspeil termijn 2022 (jaren)
jaar geplande uitvoering
stand voorziening aan het begin van het jaar
2023
2024
2025
2026
532.580
379.331
346.193
305.499
57.247 23.885 12.022
53.054 19.976 11.141
53.054 18.599 11.141
53.054 30.906 11.141
853 3.168 300
840 3.136 594 1.400 2.000
827 3.104 588 2.772 3.960 2.400 8.500 533
813 3.072 582 2.744 3.920 4.752 10.030 683 2.800 1.200
833
1.253
3.696
4.536
200
396 200
392 396 200
42
84
126
was: KOSTEN kapitaallasten afschrijvingen uit het verleden t/m 2021 rente uit het verleden t/m 2021 fictieve BTW over de afschrijvingen
Vervangingsinvesteringen / kapitaallasten vervanging besturings software schuif dijk 10000 vervanging / berging riool / infiltratieriool Esdoornlaan 80000 Midscheeps (50 m vernieuwen) 15000 aanpassing duiker hemelwaterafvoer door zeedijk 70000 groot onderhoud buffer Oosterseveld 100000 vervanging AC-leiding Eureka en Doniastate 120000 vervanging kolkenzuiger 85000 vervanging rioolcamera 8000 vervanging riool Sparrenlaan 140000 vervanging riool Molenglop 60000 Dorpsstraat Molenglop - Westend 1000000 fictieve BTW over de afschrijvingen
15 50 50 50 50 50 10 15 50 50 50
2022 2022 2023 2024 (200000) 2024 2025 2025 (80000) 2025 2026 (130000) 2026 2029 (900000)
overige vervangingsinvesteringen vrij verval riolen / kapitaallasten volgens globale raming GRP 4 diversen, nader te bepalen 2024 (vlgs GRP 4) 10000 50 diversen, nader te bepalen 2025 (vlgs GRP 4) 10000 50 diversen, nader te bepalen 2026 (vlgs GRP 4) 10000 50 diversen, nader te bepalen 2027 (vlgs GRP 4) 10000 50 diversen, nader te bepalen 2028 (vlgs GRP 4) 10000 50 diversen, nader te bepalen 2029 (vlgs GRP 4) 10000 50 diversen, nader te bepalen 2030 (vlgs GRP 4) 10000 50 diversen, nader te bepalen 2031 (vlgs GRP 4) 39000 50 (36000) diversen, nader te bepalen 2032 (vlgs GRP 4) 10000 50 diversen, nader te bepalen 2033 (vlgs GRP 4) 10000 50 diversen, nader te bepalen 2034 (vlgs GRP 4) 10000 50 diversen, nader te bepalen 2035 (vlgs GRP 4) 36000 50 (33000) diversen, nader te bepalen 2036 (vlgs GRP 4) 74000 50 diversen, nader te bepalen 2037 (vlgs GRP 4) 10000 50 diversen, nader te bepalen 2038 (vlgs GRP 4) 10000 50 diversen, nader te bepalen 2039 (vlgs GRP 4) 10000 50 diversen, nader te bepalen 2040 (vlgs GRP 4) 10000 50 vervangen drainage sportveld 50000 15 2035 diversen, nader te bepalen 2041 (vlgs GRP 4) 10000 50 diversen, nader te bepalen 2042 (vlgs GRP 4) 10000 50 fictieve BTW over de afschrijvingen
77
Uitbreidingsinvesteringen / kapitaallasten Riool + hemelwatervoorzieningen Boswijk maatregelen IT-riool Bremweg (bv. verticale putten) verticale infiltratie sportveld herstel riool omgeving Vorkduin 14 afkoppelen hemelwater Duinwijck fictieve BTW over de afschrijvingen
4.116 667 1.333 200 500 1.008
4.074 1.027 2.053 396 990 1.008
4.032 1.013 2.027 392 980 1.008
3.990 1.000 2.000 388 970 1.008
27.000 500 2.500 5.000
27.000 500 2.500 5.000
27.000 500 2.500 5.000
27.000 500 2.500 5.000
2.000 25.000
2.000
2.000
5.000 2.000
20.000 10.000 10.000 5.000 50.000 20.000 27.195
20.000 10.000 10.000 5.000 20.000
20.000 10.000 10.000 5.000 20.000
10.000 20.000 10.000 10.000 5.000 20.000
15.645
15.645
18.795
totaal KOSTEN excl. overhead Overhead 22% over totale kosten (niet over BTW)
310.327 65.222
220.830 45.634
236.952 48.643
276.499 57.159
totaal kosten incl. overhead
375.549
266.463
285.595
333.658
1.800 220.500 corr. -4.200 222.300
1.800 231.525
1.800 243.101
1.800 255.256
233.325
244.901
257.056
379.331 5 548.640
346.193 5 494.030
305.499 5 483.870
228.897 5 455.930
exploitatie / eenmalig apparaatskosten en doorbelasting huisvesting belastingen en leges rioolbeheerpakket Kikker samenwerking in de waterketen (bv. Wateramb.) Camera-inspectie riolen reinigen riolen grondwaterbeheer herziening GRP onderzoek (persleidingen / watertaken) jaarlijks onderhoud en beheer (externe kosten) gas, elektra, telefoon/data vrij verval- en drukriolen rioolgemalen en -pompen drinkwaterbesparing en klimaatadaptatie** verleggen rioolaansluitingen voetpad dijk incl. BTW bijdrage aan AD ivm BTW-comp. En correcties
105000 20000 40000 10000 25000
50 2022 30 2023 30 2023 50 2023 50 p.m.
27000 500 (2000) 2500 5000 15000 (8) 5000 (3) 2000 (1000) 25000 (8) 2023 (20000) 12500 20000 10000 (7000) 10000 5000 20000 20000 2023 21% van de externe B&O-kosten (excl app & leges)
BATEN: leges diensten (benodigde) opbrengst rioolrechten
1800
totaal BATEN Geraamde stand van de voorziening per 31/12 berekend benodigd nominaal stijgingspercentage rioolrechten benodigde hoogte voorziening volgens GRP 2016-2023 (prijspeil 1 jan. 2022 = + 27%)
Gemeentelijke gebouwen Jaarlijks worden de gebouwen van de gemeente geïnspecteerd en vindt er overleg met de beheerders of gebruikers plaats. Doel is een goede onderhoudstoestand van de gemeentelijke gebouwen en het voldoen aan de wettelijk gestelde eisen. Op basis van deze inspecties wordt een inschatting gemaakt van het te verwachten regulier en groot onderhoud en de daarmee gemoeide onderhoudskosten in de meerjarenonderhoudsplanning (MJOP). Het actuele plan is voor de periode 2023-2026 en wordt jaarlijks bijgesteld. Alle objecten die hieronder worden genoemd heeft de gemeente momenteel in eigendom en soms in beheer en/of onderhoud. Gemeentehuis – Dorpsstraat 127 Eerder is al aan de orde geweest om het gebouw te verduurzamen. Wettelijk gezien moeten de kantoorgebouwen voldoen in 2023 aan de eisen voor een energielabel C. Inmiddels is er een energiescan gemaakt waaruit blijkt welke maatregelen en investeringen genomen moeten worden om aan de wettelijke eisen te voldoen. Omdat het om aanzienlijke investeringsbedragen gaat is ook gekeken naar de mogelijkheid om het gemeentehuis te verplaatsen naar het perceel voormalige bibliotheek (Dorpsstraat 152) en het vrijkomende perceel geschikt te maken voor woningbouw. Gemeentewerken – Fortweg 1A en 2A De gemeentelijke werkplaatsen, met name de “FRAM-loods”, behoeft onderhoud.
Dit betreft het opnieuw bekleden van de buitengevels, daarnaast zijn de overheaddeuren toe aan vervanging of
78
reparatie. Omdat het zout uit deze loods weggehaald is kan de vloer worden gerepareerd en kan de indeling wat worden aangepast. Voormalige bibliotheek – Dorpsstraat 152 Dit pand is intern verbouwd en wordt tijdelijk nog gebruikt voor de huisvesting van de maatschap fysiotherapie Vlieland. Aansluitend kunnen de grotere uitgifte goederen van Medipoint daar tijdelijk gestald worden. De Jutter – Lutinelaan 3 In dit multifunctionele gebouw dat gerealiseerd is in 2015 zijn gevestigd: de openbare school voor basisonderwijs en VMBO, de kinderopvang, de bibliotheek en jeugd- en jongerenwerk de Vliering. Aandachtspunt zijn de vloeren, er wordt naar een oplossing gezocht voor de toplaag en vloerbedekking zal deels moeten worden vervangen. Sportcentrum Flidunen/zwembad – De Uitlegger 2 De Stichting Recreatiebelangen Vlieland (SRV) heeft de exploitatie overgenomen van de Stichting Flidunen. Op basis van de samenwerking tussen de stichtingen en de gemeente is er een nulmeting is er een MJOP en conditiescore opgesteld. Afspraken over de verdeling van het onderhoud zijn gemaakt. Het (groot) onderhoud en beheer van het gebouw en de technische installaties blijft vooralsnog eerst nog bij de gemeente. Het pand is in 1992 gebouwd en begint hier en daar toch wat tekenen van noodzakelijk onderhoud te vertonen.
Met name het plenum (de kelderbak rondom het zwembad zelf) met de daar aanwezige kabels en leidingen kent problemen door grondwater en luchtvochtigheid. Ook grote uitgaven zijn te verwachten bij het nog verder verduurzamen van het zwembad door bvb isolatie, en de vervanging van het zandfilter systeem. Tenslotte zal te zijner tijd een nieuwe vloer in de sporthal moeten worden aangebracht. Bezoekerscentrum de Noordwester – Dorpsstraat 150 De Noordwester, waddencentrum en zeeaquarium is een informatie- en bezoekerscentrum dat de beleving van de natuur en de (cultuur)historie van Vlieland wil stimuleren, zowel voor inwoners als voor bezoekers van het eiland. Het centrum is sinds 1983 gevestigd in het pand Dorpsstraat 150 (voormalige lagere school). Gebouw en presentatie van De Noordwester zijn aan vernieuwing toe, en de structuur van het gebouw is inefficiënt en versnipperd. Het bestuur van Stichting De Noordwester wil toe naar een algehele herpositionering van het centrum, inspelend op de wereld-erfgoedstatus van de Waddenzee. Hiervoor is een separaat plan gemaakt voor de toekomst, zie rapportage haalbaarheidsonderzoek van Triomf ‘de nieuwe Noordwester’. Investeringen daarvoor zijn nu nog niet bekend evenals de uitvoeringsplanning daarvan. De beoogde nieuwe entree in glas en potvis in de hal aan plafond zal ten vroegste in 2023-2024 gerealiseerd worden.
Tot die tijd zal minimaal (summier) onderhoud gepleegd worden aan het gebouw en de installaties. Apotheekhoudende huisartsenpraktijk – Molenglop 6 Gebouwd in de zomer van 2009. Er zijn weinig te verwachten onderhoudskosten voor dit pand. Schuurtje begraafplaats – Kerkplein 7 Er zijn weinig te verwachten onderhoudskosten voor dit zeer kleinschalige pand. Ambtswoning burgemeester – Lutinelaan 35 In 2016 is de ambtwoning geheel gerenoveerd, echter het keukenblok is toen niet meegenomen. Planmatig staat deze opgenomen om te worden vervangen. Boswijk het Zorggebouw en het Welszijnsgebouw – Boslaan 1 en Lutinelaan 2C Project Boswijk: nieuwbouw zorgbuurt met zorg- en welzijnsgebouw en 36 woningen is momenteel gerealiseerd. Alle woningen en gebouwen zijn opgeleverd en reeds in gebruik. Met Woon Friesland is overeengekomen dat zij het onderhoud van de 36 woningen voor ons uitvoeren. Het welzijnsgebouw komt voor onderhoud van de gemeente. Hiervoor zal in 2023 een eerste opzet worden gemaakt voor een onderhoudsplan
79
Helihaven – Havenweg 18A De gemeente is eigenaar van de helikopterhaven en hangar en verhuurt deze aan UMGC ambulancezorg. De hangar bestaat uit een ruimte voor stalling van vervoermiddelen ten behoeve van ambulancevervoer en materieel/materialen voor de Grootschalige Geneeskundige Bijstand die op Vlieland wordt ingevuld door gemeentelijke vrijwilligers, en een afgescheiden ruimte ten behoeve van het onderbrengen van medewerkers die tijdens hun diensten gebruik maken van deze woon- en slaapvertrekken. Het pand is verbouwd en in gebruik en wordt volledig onderhouden door UMCG Ambulancezorg. De landingsplaats met apparatuur en uitrusting, zoals verlichting en hekken is wel in beheer bij de gemeente. Havengebouw jachthaven - Havenweg 68-70-72-74 Het Havengebouw is eigendom van de gemeente, het onderhoud van dit gebouw wordt volledig gedaan door de pachters. De toekomst en energie besparingen De overheid heeft verplicht dat in 2023 elk kantoorgebouw van >100m² moet zijn voorzien van een Energielabel klasse C (of beter) en overige utiliteitsgebouwen een Energielabel moet hebben. Sommige van onze gebouwen hebben reeds een label, maar dat zal moeten worden vernieuwd. Kosten die zullen gaan voortvloeien in verband met de verduurzaming van deze gebouwen zijn nog niet meegenomen in de MJOP.
Deze zal aan de hand van de resultaten moeten worden aangepast en zal dan als investering moeten worden opgenomen. In 2023 zullen de onderzoeken en plannen in separate voorstellen en/of adviezen worden aangeboden met betrekking tot de Noordwester, het gemeentehuis en de voormalige bibliotheek. Onderstaand MJOP is 23/24 mei 2022 door de raad vastgesteld
80
Meerjarenraming gebouwen 2023-2026 onderhouds en vervangingsinvesteringen bedragen excl. Inflatie
stand voorziening per 1-1
exploitatie / eenmalig Onderhoud Installaties Onderhoud en beheer algemeen Schilderwerk klein Schilderwerk groot EP000 101 Flidûnen Onderhoud Installaties Onderhoud en beheer algemeen Bedrading plenum vervangen Glijbaan Schilderwerk klein Schilderwerk groot Dak sporthal Daktrimmen, of gelijktijdig met dakleer Vervangen vergaarbakken Schoonmaken m.b.v. hoogwerker Ophalen straatwerk zijkant Beplating binnenzijde / 2 componenten schilderwerk Onderhoud vloeren Epoxyvoegen vloeren Deuren kleedkamer Jaarlijks onderhoud voeg- en tegelwerk Legionellapplan uitvoeren Electra bekabeling zwemhal Trichlooramine meting Vloertegels perron vervangen/coaten EP000 153 Huisartspraktijk Onderhoud en beheer algemeen Vervangen 3 deuren Schilderwerk klein Schilderwerk groot EP000 185 Dooienhûsje Onderhoud en beheer algemeen repareren goot vervangen asbestdak Schilderwerk klein Schilderwerk groot EP000 199 Noordwester Onderhoud en beheer algemeen Schilderwerk klein Schilderwerk groot Uitvoering plan EP000 289 De Jutter Onderhoud Installaties Onderhoud en beheer algemeen Detaillering volgens beheerplan Vloerbedekking jaarlijkse coating Schilderwerk klein binnen Schilderwerk groot binnen Schilderwerk klein buiten Schilderwek groot buiten EP000290 De Jutter Onderhoud en beheer algemeen EP000 302 Gemeentehuis Onderhoud Installaties Onderhoud en beheer algemeen Schilderwerk klein Schilderwerk groot EP000
303 Werkplaatsen Onderhoud Installaties Onderhoud en beheer algemeen Aanpassen deur Schilderwerk klein Schilderwerk groot CV-ketel EP000 010 ambtswoning
2023
2024
2025
2026
212.000
180.650
122.800
105.650
500 4.000
500 4.000
500 4.000
500 4.000
18.000 15.000 10.000 6.000
18.000 15.000 10.000
3.500 18.000 15.000
18.000 15.000
3.500 pm 15.000 2.000
2.000
4.500 500
4.500 500
4.500 500
4.500 500
1.000 8.000
1.000
1.000
500
1.000 8.000 4.000 500
500
500
500
500
500
500
100
100
3.000 100
100
300 6.500
6.500
6.000
6.500
6.500
pm pm 1.000 16.000 0 4.000
1.000 16.000 7.000 4.000
1.000 16.000 8.000 4.000
1.000 16.000 8.000 4.000 2.500
7.500 7.000 7.500
7.500 7.000 7.500 2.500
7.500 7.000 7.500
7.500 7.000 7.500
10.250 16.000
10.250 16.000
10.250 16.000
10.250 16.000
5.000
1.500 pm
totaal exploitatie KOSTEN
151.350
177.850
137.150
130.850
Jaarlijkse toevoeging Geraamde stand van de voorziening per 31/12
120.000 180.650
120.000 122.800
120.000 105.650
120.000 94.800
81
Tractie- en overige hulpmiddelen Voor het beheer de tractiemiddelen is geen totaalbeleid vastgesteld. Wel is een meerjarenonderhoudsen vervangingsschema voor de tractie- en overige hulpmiddelen opgesteld. Gezien het geringe aantal voertuigen dat bij onze dienst in gebruik is wordt dit schema door de eigen dienst opgesteld. Naar de huidige inzichten zijn voor de loop van de onderhavige meerjarenbegroting de bestaande budgetten voldoende om de vervangingsinvesteringen te kunnen dekken. Groenvoorziening Gezien de geringe omvang van de hoeveelheid openbaar groen achten wij het niet zinvol hiervoor een beleidskader door uw raad vast te laten stellen. Het onderhoud vindt plaats binnen het bestaande budget van € 25.000 (product 530, openbaar groen), naast de inzet van de eigen dienst. Water- en kunstwerken Met ingang van 2008 zijn enige objecten van Rijkswaterstaat overgenomen: damwanden in de (jacht-) haven, de glooiing, strandovergangen. Er is een afkoopsom ontvangen van Rijkswaterstaat. In de begroting 2022 is een beheers- en onderhoudsbudget opgenomen en is gerekend met de inzet van uren van de eigen dienst. Daarnaast is een budget opgenomen om toe te voegen aan de afkoopsom, die is gestort in een bestemmingsreserve, die in 2022 is omgezet naar een voorziening om de gevolgen van de inflatie op te vangen.
In 2021 hebben college en raad voor het onderhoud van deze objecten een beheers- en meerjarig onderhoudsplan opgesteld. Het onderhoud van de damwanden in de haven wordt integraal afgestemd met de Stichting Aanloophaven Vlieland. Anders dan in het verleden zullen toekomstige vervangingen van deze damwanden worden geactiveerd. Tot nu toe werd het schadeherstel aan de klinkerglooiing in de west betaald uit het jaarbudget. Dit is echter een methode van pappen en nathouden. Daarom gaat vanaf 2022 het onderhoud aan de klinkerglooiing op een meer gestructureerde wijze plaatsvinden, waarbij een bekleding wordt aangebracht die beter tegen stormen bestand is. Omdat het een reconstructie betreft zal deze investering geactiveerd gaan worden. Het onderstaande overzicht MJOP Waterstaatsobjecten is in de raadsvergadering van 23/24 mei 2022 door de raad vastgesteld.
82
meerjarenraming onderhoud waterstaatswerken
2023
2024
2025
2026
2.182.450
2.134.811
2.099.172
2.065.533
10.000 24.000 17.000
10.000 24.000 17.000
10.000 22.000 17.000
10.000 22.000 17.000
12.000 21.000
21.000
21.000
21.000
totaal kosten (excl. kapitaallasten)
84.000
72.000
70.000
70.000
BATEN inkomsten uit erfpacht percelen bedrijventerrein inkomsten uit erfpacht ondergrond meetverblijf benodigde extra toevoeging reserve / voorziening
6.595 4.766 25.000
6.595 4.766 25.000
6.595 4.766 25.000
6.595 4.766 25.000
totaal baten
36.361
36.361
36.361
36.361
saldo kosten - baten excl. kapitaallasten
47.639
35.639
33.639
33.639
2.134.811
2.099.172
2.065.533
2.031.894
voorziening per 1/1
KOSTEN exploitatie klein onderhoud voormalige rijkshaven c.a. schade herstel glooiingen onderhoud strandovergangen ophogen strandovergang Badhuys diktemetingen damwanden werkhaven salarissen team buitendienst
prognose voorziening per 31/12
Naam beheerplan
Vastgesteld in Looptijd de raad
Wegen Gebouwen Riolering
Mei 2022 Mei 2022
2023 - 2026 2023 - 2026
April 2022 2023 - 2032 Waterstaatswerken Mei 2022 2023 - 2032 Openbare verlichting Mei 2022 2023 - 2026
Is er achterstallig Zo ja, Lasten verwerkt in de begroting? onderhoud? hoeveel? Ja, via voorziening € 169.014 Nee Ja, via voorziening € 151.350 Nee Ja, via voorziening € 150.820, wijkt iets af van MJOP vanwege verschillen rente omslag- en overhead percentage Nee Ja, via voorziening € 72.639 Nee Ja, via voorziening € 24.503 Nee
Investeringen Voorgenomen investeringen voor bovengenoemde kapitaalgoederen vindt u terug in het overzicht investeringen in de financiële begroting.
83
Inleiding In de paragraaf Financiering wordt de financieringsfunctie van de gemeente Vlieland uiteengezet voor de jaren 2023-2026. De uitvoering van de gemeentelijke financieringsfunctie dient plaats te vinden binnen de kaders zoals gesteld in de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet FIDO). Deze financieringsparagraaf is, samen met de financiële verordening en het treasurystatuut, een belangrijk instrument voor het transparant maken en daarmee voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie. Anders dan in de paragraaf “weerstandsvermogen” gaat het in de financieringsparagraaf om risico’s op het gebied van enkel het financieringsbeleid en die goed kwantificeerbaar zijn. In de paragraaf “weerstandsvermogen” zijn risico’s opgenomen, die door de gemeente beperkt of niet beïnvloedbaar zijn en waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen. Voor de financieringsrisico’s kan vooraf wel een inschatting worden gemaakt van de bedragen, die met de verschillende risico’s gemoeid zijn Renteontwikkelingen De rente op de geld- en kapitaalmarkt wordt voornamelijk bepaald door het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB). Het belangrijkste rentetarief van de ECB (herfinancieringsrente) is voor het eerst sinds 11 jaar in 2022 verhoogd naar 1,25%. Naast het beleid van de ECB zijn ook andere macroeconomische effecten van belang voor de renteontwikkeling.
De rente bevindt zich niet meer op het zeer lage niveau van de laatste jaren. Momenteel is er veel onzekerheid in de markt, onder andere door de wisselende gastoevoer uit Rusland. De vraag is of de renteverhoging, beleggers voldoende vertrouwen geven, dat de ECB de inflatie onder controle weet te krijgen. Analisten verwachten de komende maanden meer renteverhogingen door de ECB. Uiteindelijk moet de inflatie het gewenste peil van 2% bereiken. In veel landen stijgen de prijzen maandelijks nog met zo’n 10%. Het kan nog tot 2023 of 2024 duren voor de inflatie onder controle is. Interne ontwikkelingen Voor een goede uitvoering van de financieringsfunctie is het tijdig, juist en volledig beschikbaar hebben van financiële informatie van wezenlijk belang. Hierbij gaat het bij onze gemeente vooral om de informatie die betrekking heeft op de liquiditeitsplanning. Financieren Wij streven ernaar de benodigde leningen tegen zo laag mogelijke kosten aan te trekken en tegelijkertijd de renterisico’s van de gemeente te beheersen. Daartoe wordt bij het afsluiten van leningen rekening gehouden met de bestaande liquiditeitsplanning, de rentevisie en de renterisiconorm. Op basis van de meerjarenraming 2023 – 2026 zal er in de loop van 2023 opnieuw een lening nodig zijn om de voorgenomen investeringen te kunnen betalen.
Er is een stelpost van € 70.000 opgenomen voor de rentekosten van deze lening. Er wordt geen gebruik gemaakt van derivaten. Overtollige middelen worden uitgezet bij ’ s Rijks schatkist. Vaste opgenomen geldleningen Bij het opmaken van deze begroting zal de boekwaarde op 1 januari 2023 van alle vaste geldleningen € 27.772.063 bedragen. Het gemiddelde rentepercentage is hierbij 1,34%.
84
Langlopende schulden 2023 Onderstaand overzicht geeft een specificatie van de langlopende schulden weer;
Jaar van
Rente-
Oorspronkelijk laatste per-
Le-
Restschuld Restschuld Restschuld Restschuld Restschuld
bedrag van de aflos- cen-
ning-
31-dec-22
31-dec-23
31-dec-24
31-dec-25
31-dec-26
geldlening sing
vorm Geldgever 337.613
870.350 2034
tage
4,800 ann. BNG 98922
464.470
434.950
404.013
371.591
1.000.000 2023
4,510 lin.
BNG 98025
50.000
0
0
0
0
2.500.000 2028
4,770 lin.
BNG 98176
600.000
500.000
400.000
300.000
200.000
2.000.000 2038
5,025 ann. BNG 40.103842
1.411.533
1.351.988
1.289.452
1.223.773
1.154.794
1.000.000 2028
5,200 lin.
300.000
250.000
200.000
150.000
100.000
5.000.000 2056
1,610 ann. BNG 40.110467
4.437.727
4.338.664
4.238.006
4.135.727
4.031.802
16.500.000 2060
0,890 lin.
BNG 40,113789
15.675.000 15.262.500 14.850.000 14.437.500 14.025.000
5.000.000 2051
0,465 lin.
BNG40.115023
4.833.333
totaal
BNG 40.104019 t.b.v. SRV
4.666.667
4.500.000
4.333.333
4.166.667
27.772.063 26.804.769 25.881.471 24.951.925 24.015.875
De geprognotiseerde balans laat zien dat in de loop van 2023 een liquiditeits tekort zal ontstaan bij de geldstromen die horen bij de baten en lasten zoals ze in deze begroting zijn opgenomen. Bij het berekenen van de kapitaallasten is geen rekening gehouden met het aantrekken van een extra lening. Er is wel een stelpost van € 70.000 opgenomen voor extra rentelasten in de toekomst. Verstrekte vaste geldleningen De gemeente heeft aan derden langlopende geldleningen verstrekt. De leningen zijn (deels)rentevast en (deels)vervroegd aflosbaar. Bij het opmaken van deze begroting zal de boekwaarde op 1 januari 2023 van alle verstrekte geldleningen € 6.490.953 bedragen. Het gemiddelde rentepercentage bedraagt 2.7%. Rentekosten en opbrengsten In de begroting is rekening gehouden met rentekosten van € 366.388. Risicobeheer De belangrijkste financiële risico’s bij het uitvoeren van het financieringsbeleid zijn koersrisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. Hieronder wordt weergegeven op welke wijze de gemeente deze risico’s beheerst. Koersrisicobeheer De koersrisico’s van de onze gemeente zijn zeer beperkt omdat uitsluitend middelen worden uitgezet in vastrentende waarden, zoals deposito's. Door afstemming van de looptijden op de liquiditeitsplanning kunnen deze in principe tot het einde van de looptijd worden aangehouden.
Vastrentende waarden garanderen dat op de einddatum de nominale waarde wordt uitgekeerd. Op deze einddatum is dus geen sprake van koersrisico's. Ook de koersschommelingen gedurende de looptijd zijn beperkt, omdat de uitzettingen een relatief korte gemiddelde looptijd hebben. Renterisicobeheer 1. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft het renterisico op de korte termijn weer. Hieronder vallen alle kortlopende financieringen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar. Juist voor de korte termijn geldt dat de renterisico’s aanzienlijk kunnen zijn, gezien de fluctuaties op geldmarkt. De kasgeldlimiet voor onze gemeente bedraagt voor het jaar 2023 8,5% van de begroting.
85
De kasgeldlimiet wordt in het begrotingsjaar naar verwachting niet overschreden. Dit wordt veroorzaakt doordat investeringen bij voorkeur gefinancierd worden met vreemd vermogen, terwijl de (onderhouds-)voorzieningen en de bestemmingsreserves voor een gedeelte in liquide vorm worden aangehouden. 2. Renterisiconorm De renterisico’s op de vaste schuld worden beperkt door de renterisiconorm. Jaarlijks mogen de renterisico’s uit hoofde van renteherziening en herfinanciering niet hoger zijn dan 20% van het begrotingstotaal. Het doel is op deze wijze spreiding te krijgen in de rentetypische looptijden in de leningenportefeuille waardoor een verandering in de rente vertraagd doorwerkt op de rentelasten. De renterisiconorm zal in 2023 niet worden overschreden. 3. Kredietrisico’s De gemeente zal in het begrotingsjaar slechts in zeer beperkte mate te maken hebben met kredietrisico. Deze hebben onder andere betrekking op de uitzettingen in het kader van de publieke taak. Het gaat om de volgende uitgezette leningen:
Geldnemer
Restschuld per 31-12-2022
Restschuld per 31-12-2023
Stichting Rekreatiebelangen Vlieland Stichting Flidunen Tennisvereniging Energie coöperatie Stichting Rekreatiebelangen Vlieland Stichting Rekreatiebelangen Vlieland Duinwijck
€ 300.000 € 195.000 € 27.500 € 201.667 € 616.786 € 5.000.000 € 150.000
€ 250.000 € 178.750 € 22.917 € 183.333 € 560.714 € 4.827.586 € 140.000
Totaal
€ 6.490.953
€ 6.163.300
86
Rente De rentekosten worden verdeeld over de begrotingsonderdelen naar rato van de boekwaarden van de investeringen die voor die onderdelen in het verleden zijn gedaan. Het rente-omslagpercentage bedraagt in 2023: 1,49 (2022: 1.62%) en is als volgt berekend: Werkelijk
begroting
begroting
begroting
begroting
begroting
2021
2022
2023
2024
2025
2026
390.123
386.337
366.388
346.967
328.786
310.345
-59.367
-177.092
-173.816
-163.891
-153.965
-144.040
330.755
209.245
192.571
183.076
174.821
166.305
berekening netto rentelast voor omslagrente taakvelden a.
de externe rentelasten over de korte en lange financiering (rentekosten langlopende leningen en r.c., zie KPL100)
b.
-/- de externe rentebaten (BNG, SRV, Tennsclub, Flidunen, zie KPL100)
saldo werkelijke rentelasten en rentebaten: financieringskosten
c1.
-/- rentelast naar grondexploitatie
c2.
-/- rentelast naar projectfinanciering
c3.
+/+ rentebaten verstrekte leningen met projectfinanciering
per saldo aan taakvelden toe te rekenen werkelijke externe rente
0
0
0
0
0
0
-174.176
-183.146
-176.100
-169.054
-162.008
-154.961
20.800
141.450
138.850
132.000
125.150
118.300
177.379
167.548
155.321
146.022
137.963
129.644
d1.
+/+ fictieve rentekosten eigen vermogen
0
0
0
0
0
0
d2.
+/+ fictieve rentekosten voorzieningen
0
0
0
0
0
0
177.379
167.548
155.321
146.022
137.963
129.644
totaal aan taakvelden excl. treasury toe te rekenen netto rentekosten
berekening renteomslag boekwaarde 1-1 mat., immat. en fin. vaste activa
16.003.529 30.946.068 32.905.249 33.494.846 33.600.754 33.856.039
-/- projectgefinancierd en verstrekte leningen
-5.441.732 -20.582.726 -22.529.610 -22.303.289 -21.721.968 -21.140.647
boekwaarde als grondslag voor renteomslag
10.561.798 10.363.342 10.375.639 11.191.557 11.878.787 12.715.393
omslagpercentage
1,6794%
1,6167%
1,4970%
1,3048%
1,1614%
e1.
aan taakvelden toegerekende rente (objectfinanciering)
174.176
183.146
176.100
169.054
162.008
154.961
e2.
aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
177.379
167.548
155.321
146.022
137.963
129.644
f.
renteresultaat op het taakveld treasury
0
0
0
0
0
0
Financiële positie Onze financiële positie wordt bepaald door solvabiliteitsratio, verhoudingsindex schuldpositie, weerstandsratio en EMU-saldo/referentiewaarde. De solvabiliteitsratio, de schuldpositie en weerstandsratio worden toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen. Het EMU-saldo wordt weergegeven en toegelicht in het hoofdstuk Financiële begroting.
87
1,0196%
Inleiding Het doel van deze paragraaf is het inzichtelijk maken van de bedrijfsvoering voor de gemeenteraad. De bedrijfsvoering bestaat uit de onderdelen personeel & organisatie, financiën, informatisering & automatisering, huisvesting en facilitaire ondersteuning. Het slagen van programma’s hangt in belangrijke mate af van de externe gerichtheid, transparantie en de kwaliteit van de bedrijfsvoering. De bedrijfsvoering is daardoor ook van belang voor de gemeenteraad. De raad zal zich daarom ook een oordeel moeten vormen over de bedrijfsvoering, daarvoor kaders moeten stellen, en het dagelijkse bestuur daarop moeten controleren. De duale verhouding tussen raad en college is van belang bij de rolverdeling tussen beide bestuursorganen voor wat betreft de bedrijfsvoering. De raad stuurt, door het formuleren van heldere beleidsdoelen gericht op het realiseren van maatschappelijke effecten en het aangeven van de financiële en beleidsmatige kaders waarbinnen het college moet opereren, bij het realiseren van deze maatschappelijke effecten. De actuele thema's en de wijze waarop we hier vanuit de bedrijfsvoering invulling aan geven, lichten we toe in deze paragraaf. Algemeen De algemene leiding ligt bij de gemeentesecretaris/algemeen directeur die tevens leidinggevende is van het team Beleid.
Naast het team Beleid zijn er de teams Uitvoering & ondersteuning en de Buitendienst met elk een eigen leidinggevende (teamleider). De twee leidinggevenden en de gemeentesecretaris vormen samen het managementteam (MT) dat maandelijks bijeen komt. Het team Beleid bespreekt regelmatig in het werkoverleg beleidszaken. In dit werkoverleg krijgt de bedrijfsvoering concreet gestalte. Het team Uitvoering & ondersteuning komt iets minder frequent maar ook regelmatig bij elkaar. Ook is er een wekelijks overleg waarin het team Beleid en het team Uitvoering & Ondersteuning bij elkaar komen om zo nog meer synergie te bewerkstelligen en om een gezamenlijke terugkoppeling te krijgen van de besluiten uit de vergadering van het college van burgemeester en wethouders. De algemeen directeur bezoekt maandelijks de Buitendienst voor een afstemmingsoverleg. Daarnaast zijn er bilaterale overleggen tussen individuele medewerkers en hun leidinggevenden. De raad wordt op de hoogte gehouden van de voortgang van het raadsbreed akkoord 2022 - 2026 middels een overzicht van de lange-termijnagenda. Het raadsbreed akkoord is nader uitgewerkt in een college-uitvoeringsprogramma. Samenwerking Waddeneilanden De eilanden zijn beter in staat invulling te geven aan de programma’s/speerpunten als die vanuit de samenwerking gevoed worden. De samenwerking is vastgelegd in een Gemeenschappelijke Regeling.
Tevens is het samenwerkingsverband een convenant overeengekomen met het ministerie van Binnenlandse Zaken en de Provincies Noord-Holland en Friesland. Het convenant beschrijft de samenwerking en verzekert de bestuurlijke zelfstandigheid van de eilanden voor de komende jaren. Samenwerking met de gemeente Leeuwarden Met de gemeente Leeuwarden werken wij samen op de volgende terreinen: • ICT (evenals de andere Friese Waddeneilanden en gemeenten in Noord Friesland) • Personeelsfunctie en de salarisadministratie • Belastingheffing en -inning