08 Begroting 2023 (pdf-versie).pdf
Tekst van het document
Wat gaan we doen in 2023? • • • •
Minimaal twee bestuurlijk overleggen houden met stichting De Noordwester Periodiek overleg houden over de stand van zaken met betrekking tot de verbouw Met De Noordwester in overleg treden over de jaarlijkse subsidie en de gemeentelijke bijdrage aan de verbouwing Vanaf 2023 ons meerjarig onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen aanpassen op de plannen rondom de Noordwester
Speerpunt 5: Inzet voor de programmalijn “Toekomstbestendig Ondernemen & Ontwikkelen” van Programma Waddeneilanden. We gaan ons inzetten voor de programmalijn “Toekomstbestendig Ondernemen & Ontwikkelen” van Programma Waddeneilanden.
Wat gaan we doen in 2023? • •
Deelnemen aan de werkgroep “Toekomstbestending Ondernemen & Ontwikkelen” ten behoeve van de uitvoering van Programma Waddeneilanden Een bijdrage leveren aan projecten die voortkomen uit dit programma zoals bijvoorbeeld het proces rondom de Vliehorst
Verbonden partijen bij dit programma Stichting Rekreatie Belangen Vlieland Stichting de Noordwester
Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Functiemenging Vestigingen (van bedrijven)
Eenheid % Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
Bronjaar 2021 2021
Vlieland 55,8 244,2
Nederland 48,9% nvt
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Functiemenging
Vestigingen (van bedrijven)
Toelichting De functiemengingindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Laatst bekende cijfers 2021. In dat jaar was er 48,9% functiemenging bij gemeenten kleiner als 25.000 inwoners. Bron: waar staat je gemeente Laats bekende cijfers 2021. Bron: Waar staat je gemeente
30
Ramingen
Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2021 783.183 288.911
Begroting 2022 2023 762.347 741.288 410.650 408.050
Meerjarenbegroting 2024 2025 2026 733.266 721.210 715.545 401.200 394.350 394.350
-494.272
-351.697
-333.238
-332.066
-326.860
-321.195
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
10.939
143.514
0
0
0
0
-483.333
-208.182
-333.238
-332.066
-326.860
-321.195
Samenstelling ramingen huidig jaar 300 Economische zaken algemeen 340 Beheer Noordzeestrand 350 Aanloophaven 370 Informatiecentrum de Noordwester 380 Toerisme, evenementen en streekagenda Totaal
Lasten 51.619 81.128 190.021 145.350 273.171 741.288
Baten 3.000 15.000 235.400 13.000 141.650 408.050
Saldo -48.619 -66.128 45.379 -132.350 -131.521 -333.238
Rekening 2021
Begroting na wijziging 2022 0 0
Begroting 2023
Investeringen
INV202126 Totaal
Grond havengebouw
90.000 90.000
31
0 0
Programma 4: Onderwijs
Algemeen Sinds 1 augustus 2022 zijn zowel het primair als het voortgezet onderwijs een fusie aangegaan met de Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Fryslân-Noord. Ongeacht achtergrond verdient iedereen gelijke kansen voor de toekomst. Onderwijs en opvoeding leggen daarvoor een belangrijk fundament. Een constructieve relatie van het lokaal bestuur met het (nieuwe) schoolbestuur is van belang om samen te blijven zorgdragen voor goed onderwijs en onderwijsverbreding, inclusief de verdere ontwikkeling van een integraal kind centrum (IKC). Onderwijs is een basisbehoefte die we in stand willen houden en waar mogelijk willen uitbreiden. De gemeente streeft naar een basisschool en een vmbo-school die voldoen aan de wettelijke eisen en waar leerlingen in een veilige omgeving onderwezen kunnen worden. Inzet is om te komen tot een Integraal kind centrum, waarbij de kinderopvang onderdeel is van het primair onderwijs. Een intensieve samenwerking tussen basisschool, vmbo-school, kind- en jeugdzorg, kinderopvang en jeugd- en jongerenwerk om te komen tot integrale aandacht voor 0 – 18-jarigen: integraal ten aanzien van (voor-en vroegschools) onderwijs, opvoeding en gezondheidszorg. Voor de inhoudelijke invulling van het primaire en voorgezet onderwijs verwijzen we u naar de schoolplannen van basis- en vmbo-school De Jutter.
Het betreft de taakvelden: • 4.1 Openbaar basisonderwijs • 4.2 Onderwijshuisvesting en • 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
Wat willen we bereiken? Speerpunten 1.
Leerlingen een veilige omgeving bieden en zodanig onderwijs verschaffen dat doorstroming naar het VMBO of vervolgonderwijs mogelijk is.
2.
Werken aan verdere ontwikkeling van een integraal kind centrum.
3.
Werken aan het aanbieden van een (digi)taalhuis voor het terugdringen van laaggeletterdheid en voor het aanbieden van taalonderwijs aan anderstaligen.
32
Speerpunt 1: Leerlingen een veilige omgeving bieden en zodanig onderwijs verschaffen dat doorstroming naar het VMBO of vervolgonderwijs mogelijk is. Ongeacht achtergrond verdient iedereen gelijke kansen voor de toekomst. Onderwijs en opvoeding leggen daarvoor een belangrijk fundament. Een constructieve relatie van het lokaal bestuur met het (nieuwe) schoolbestuur is van belang om samen te blijven zorgdragen voor goed onderwijs en onderwijsverbreding, inclusief de verdere ontwikkeling van een integraal kind centrum (IKC). Onderwijs is een basisbehoefte die we in stand willen houden en waar mogelijk willen uitbreiden.
Wat gaan we doen in 2023? • •
Vier keer per jaar een afstemmingsoverleg faciliteren om te investeren in de relatie van het gemeentebestuur met het bestuur van de school Het ondersteunen van vier keer per jaar een regionaal educatief afstemmingsoverleg met betrokken partijen
Speerpunt 2: Werken aan verdere ontwikkeling van een integraal kind centrum Binnen een IKC wordt gestreefd naar een samenhangend aanbod voor kinderen, dat een hele dag beslaat: onderwijs en ontspanning, samen leven en leren vinden er plaats. Ook is er aanbod voor 0tot en met 13-jarigen. Het ontwikkelen van een IKC maakt het mogelijk om de didactische- en pedagogische doorgaande lijnen te realiseren, dit helpt bij het signaleren van achterstanden of risico’s in de ontwikkeling van het kind.
Wat gaan we doen in 2023? • • •
Meedoen aan relevante netwerkbijeenkomsten voor kindcentra in ontwikkeling samen met directeur IKC, schoolleider, manager/directie kinderopvang Investeren in de relatie tussen gemeente en IKC directeur door vier keer per jaar een afstemmingsoverleg te houden Minimaal twee keer per jaar een overleg voeren met de directie van de kinderopvang en het gastbureau
Speerpunt 3: Werken aan het aanbieden van een (digi)taalhuis voor het terugdringen van laaggeletterdheid en voor het aanbieden van taalonderwijs aan anderstaligen. Gelet op de vele buitenlandse werknemers die zich, mogelijk blijvend, vestigen op Vlieland, is het wenselijk taalonderwijs aan te bieden, zodat zij zich zo snel mogelijk thuis zullen voelen op ons eiland en naast het werk ook gemakkelijker deel kunnen nemen aan sociale en maatschappelijke activiteiten. Daarnaast willen ook wij aandacht schenken aan bestrijding van laaggeletterdheid op Vlieland.
Wat gaan we doen in 2023? • •
In samenwerking met de bibliotheek een vragenlijst uitzetten om de behoefte aan (digi) taal educatie te peilen bij inwoners In overleg blijven met betrokkenen over de voortgang en het taalhuis nogmaals onder de aandacht brengen via communicatiekanalen
33
Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Absoluut verzuim
Eenheid Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
Relatief verzuim Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie(vsv-ers)
Bronjaar 2021
Vlieland 0
Nederland 2.5
2021
0
nvt
2021
1,1%
nvt
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Absoluut verzuim
Toelichting Laatst bekende cijfers 2021. In dat jaar was er 0 verzuim. De jongere is niet ingeschreven bij een onderwijsinstelling en beschikt niet over een vrijstelling. Bron: waar staat je gemeente
Relatief verzuim Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie(vsv-ers)
Laatst bekende cijfers 2021. In dat jaar waren er 1.1% vroegtijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers). Bron: Waar staat je gemeente
Ramingen
Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2021 398.880 89.452
Begroting 2022 2023 397.271 410.558 103.564 87.000
Meerjarenbegroting 2024 2025 2026 407.408 405.519 405.642 87.000 87.000 87.000
-309.428
-293.707
-323.558
-320.408
-318.519
-318.642
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-309.428
-293.707
-323.558
-320.408
-318.519
-318.642
Lasten 302.256 108.301 410.558
Baten 87.000 0 87.000
Saldo -215.256 -108.301 -323.558
Rekening 2021
Begroting na wijziging 2022 0
Begroting 2023
Samenstelling ramingen huidig jaar 491 Huisvesting Onderwijs 495 Gemeentelijk onderwijsbeleid Totaal Investeringen
Totaal
0
34
0
Programma 5: Cultuur en recreatie
Algemeen Kunst en cultuur zijn noodzakelijke ingrediënten van een gezonde maatschappij waarin een mens tot bloei kan komen. Op Vlieland krijgt dat culturele leven vorm door vooral de inzet van vele vrijwilligers in onder meer de kerk, het Museum Tromp’s Huys, Informatiecentrum De Noordwester, Podium Vlieland en Stelling 12H en door het werk van kunstenaars, musici en festivalorganisatoren. Ons eiland kan bogen op een interessante geschiedenis en tradities maken deel uit van onze cultuur. Ook hierbij is de kleinschaligheid dát wat het typisch Vlielands maakt en wat we willen behouden. Een gezond, welvarend en energiek eiland als Vlieland kan niet zonder een aantrekkelijk aanbod op het gebied van beweging en sport. Sport en beweging dragen bij aan gezondheid, het gevoel van welbevinden en eigenwaarde en het bevorderen van sociaal gedrag. We gaan daarom verder uitvoering geven aan het Sportakkoord en willen onderzoek laten doen naar de toekomstige sportbehoefte in relatie tot gebruik van ons sportcentrum. Daarbij moet ook onderzocht worden hoe we sport financieel bereikbaar houden voor iedereen. Er wordt gestreefd naar een zo breed mogelijk aanbod van culturele en sportieve voorzieningen voor de inwoners van Vlieland welke voorzieningen tevens een onderdeel vormen van het toeristische aanbod ten behoeve van de gasten van Vlieland.
De gemeente streeft naar een zo veel mogelijk natuurlijke uitstraling van het openbaar groen, waarbij biodiversiteit voorop staat. Waar het kan wordt terughoudend gemaaid en gesnoeid, zodat planten en bomen hun natuurlijke gang kunnen gaan. Daar waar verkeersveiligheid in het gedrang komt en waar bepaalde planten de overhand beginnen te krijgen, wordt ingegrepen. In de bewoonde omgeving willen we een nette en verzorgde uitstraling van het openbaar groen, waarbij de waardevolle groenelementen, zoals bijvoorbeeld de bomen in de Dorpsstraat en het groen van de begraafplaats de nodige aandacht en verzorging krijgen. Het gaat om de taakvelden: • 5.1 sportbeleid en activering • 5.2 sportaccommodaties • 5.3 cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie • 5.4 musea • 5.6 media • 5.7 openbaar groen en (openlucht)recreatie
35
Wat willen we bereiken? Speerpunten 1.
Vanuit het preventieakkoord werken aan het bevorderen van gezond eten, meer en beter sporten, en bewegen aantrekkelijker maken voor iedereen
2.
De samenwerking tussen relevante partijen stimuleren om op lokaal niveau het sporten te stimuleren
3.
Kunst en cultuur in de gemeente stimuleren
4.
Een nieuw maaibeleid opstellen
5.
Het realiseren van een parkachtige strook tussen de Lutinelaan en de Drift
Speerpunt 1: Vanuit het preventieakkoord werken aan het bevorderen van gezond eten, meer en beter sporten, en bewegen aantrekkelijker maken voor iedereen. Genoeg bewegen helpt om risico’s op zowel lichamelijke als geestelijke gezondheidsproblemen kleiner te maken.
Wat gaan we doen in 2023? • • •
Door middel van het uitzetten van vragenlijsten onderzoek doen naar de sportbehoefte en de betaalbaarheid hiervan voor iedereen Inzetten op de continuering van de inzet van de buurtsportcoach Met jongeren, buurtsportcoach en ondernemers in overleg gaan om zo te komen tot een passend aanbod voor ontspanning voor de jeugd in de leeftijdscategorie van circa 12 tot 18 jaar
Speerpunt 2: De samenwerking tussen relevante partijen stimuleren om op lokaal niveau het sporten aan te moedigen. We willen samen met de sportvereniging, ondernemers, school en maatschappelijke organisaties de handen ineen slaan om de kracht van sport en bewegen de komende jaren beter te benutten.
Wat gaan we doen in 2023? • •
In samenwerking met Stichting Recreatiebelangen Vlieland minimaal twee keer per jaar een afstemmingsoverleg plannen om een duurzame exploitatie van Flidunen te realiseren Uitvoering geven aan het sportbeleid en lokaal sportakkoord door in kaart te brengen waar de behoefte ligt van de lokale sport, welzijn- en onderwijsorganisaties. Dit door concreet de vraag te stelle: “Wat is er nodig om tot uitvoering te komen?”
36
Speerpunt 3: Stimuleren van kunst en cultuur in de gemeente Het stimuleren van kunst en cultuur is zeer belangrijk voor de ontwikkeling van de inwoners. Het draagt bij aan individuele groei, geeft vorm aan samenwerking en zorgt voor deelname van inwoners aan de samenleving. De gemeente wil graag hieraan bijdragen door dit te stimuleren en te faciliteren, tradities in stand te houden en de unieke activiteiten van het eiland niet teloor te laten gaan.
Wat gaan we doen in 2023? • • • • •
Periodiek, maar tenminste tweemaal per jaar, in (bestuurlijk) overleg treden met museum Tromp’s Huys In gesprek gaan met het onderwijs om te komen tot het stimuleren van cultuureducatie en participatie als onderdeel van onderwijsverbreding op de Jutter Kleine evenementen in voor- en naseizoen stimuleren, naast een groot evenement als ITGWO Voor kleinschaligheid en kwaliteit kiezen en waardevolle tradities en (culturele) instellingen in stand houden In afstemming met het bestuur van de Sint Nicolaaskerk zorg dragen voor behoud en onderhoud van de kerk op Vlieland
Speerpunt 4: Opstellen van een nieuw maaibeleid Het huidige maaibeleid is aan revisie toe. Er staat een aantal zaken in dat door regelgeving achterhaald is of niet aansluit op de werkwijze van de dienst en wensen van de burger. Een aantal zaken moet anders, bijvoorbeeld het maaien rond het heliplatform, het maaien van de dijk rond de jachthaven, enzovoort. Voor dit soort locaties bestaan regels. Het nieuwe beleid zal ook gebaseerd zijn op beeldkwaliteiten, zoals omschreven in de RAW bepalingen. Het dorp en woonwijken hebben bijvoorbeeld een andere beeldkwaliteit dan het buitengebied of de begraafplaats.
Wat gaan we doen in 2023? •
Het huidige maaibeleid actualiseren
Speerpunt 5: Het realiseren van een parkachtige strook tussen de Lutinelaan en de Drift Volgens de wens van de bewoners gaan we een parkachtige strook aanleggen tussen de Lutinelaan en de Drift. Er kwamen veel klachten binnen over de huidige strook. De bomen die er staan zijn naaldbomen. Deze nemen veel zonlicht weg en geven veel overlast van naalden. De gemeente heeft een informatieavond gehouden, waarbij de wensen van de bewoners zijn geïnventariseerd. Een tuinarchitecte heeft een ontwerp gemaakt, waarin alle bewoners zich kunnen vinden. De aanleg zal in het voorjaar starten. Kosten voor de aanleg zijn bij het schrijven van de begroting nog niet bekent. De tuinarchitecte komt met een aanlegplan, waarna er een begroting gemaakt kan worden. De raad zal hierover te zijner tijd geïnformeerd worden.
Wat gaan we doen in 2023? •
Uitvoering geven aan het tuinontwerp van een tuinarchitecte voor de strook tussen de Lutinelaan en de Drift
Verbonden partijen bij dit programma Stichting Flidunen Stichting Aanloophaven
37
Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Niet-Sporters
Eenheid %
Bronjaar 2021
Vlieland
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Niet-Sporters
Toelichting Geen data
38
Nederland nvt
Ramingen
Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2021 812.638 166.619
Begroting 2022 2023 1.000.576 931.178 251.773 211.001
Meerjarenbegroting 2024 2025 2026 937.131 907.330 899.478 211.001 211.001 211.001
-646.019
-748.803
-720.177
-726.130
-696.329
-688.477
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
50.000
0
0
0
0
-646.019
-698.803
-720.177
-726.130
-696.329
-688.477
Samenstelling ramingen huidig jaar 500 Openbaar bibliotheekwerk 510 Sport 515 Bevordering kunst- en cultuurparticipatie 520 Musea, monumentenzorg, oudheidkunde 530 Openbaar groen Totaal
Lasten 75.000 572.341 24.400 153.700 105.737 931.178
Baten 0 206.901 0 4.000 100 211.001
Saldo -75.000 -365.440 -24.400 -149.700 -105.637 -720.177
Rekening 2021
Begroting na wijziging 2022 0
Begroting 2023
Investeringen
Totaal
0
39
0
Programma 6: Sociale voorzieningen en Maatschappelijke dienstverlening
Algemeen De domeinen WMO, Jeugdwet en Participatiewet vallen in operationele zin binnen de gemeenschappelijke regeling Dienst Sozawe NWF. Beleidsmatig gebeurt dat door middel van het intergemeentelijk Beleidsteam Sociaal domein Noardwest-Fryslân. Dit team zorgt ervoor dat de vier colleges en gemeenteraden in gemeenschappelijkheid de beste besluiten kunnen nemen voor hun inwoners. Het intergemeentelijke Beleidsteam Sociaal Domein werkt waar dat nodig is samen met de lokale gemeentelijke beleidsteams die betrokken zijn bij de terreinen cultuur, welzijn en gezondheid. Actueel in het sociaal domein is de herijking Kadernota sociaal domein en het “werken vanuit de bedoeling” in combinatie met het versterken van de preventieve instrumenten en de keten. In de Omgevingsvisie is als een leidend principe opgenomen dat de gemeente streeft naar een inclusieve samenleving waarbij we samen zorgen voor een mooie toekomst, waarvoor we samen verantwoordelijk zijn. Het gaat om de taakvelden: • 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie • 6.2 Wijkteams • 6.3 Inkomensregelingen • 6.5 Arbeidsparticipatie • 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) • 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ • 6.72 Maatwerkdienstverlening 18• 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ • 6.82 Geëscaleerde zorg 18-
40
Wat willen we bereiken? Speerpunten 1.
Ieder kind mag zijn wie het is, ook als het een beperking heeft
2.
Mensen zo lang mogelijk zelfstandig laten wonen en de kans geven om goed mee te doen in de maatschappij
3.
Zoveel mogelijk inwoners hun plek laten vinden op de arbeidsmarkt
Speerpunt 1: Ieder kind mag zijn wie het is, ook als het een beperking heeft Als sociaal vertrekpunt in de Omgevingsvisie is gesteld dat de jeugd de toekomst heeft en dus veilig en gezond op mag en moet kunnen groeien op Vlieland.
Wat gaan we doen in 2023? •
•
•
• • •
•
Normaliseren. In het kader van het provinciebrede transformatieprogramma ‘Foar Fryske Bern’ is normaliseren beschreven als het omarmen en waarderen van variëteit en verschillen tussen kinderen. Daarmee wordt geaccepteerd dat iedereen anders is en dat opvoeden en opgroeien soms een worsteling is. Om deze omslag in het kijken naar kinderen te realiseren wordt in de directe omgeving van het kind ondersteuning ingezet. Ouderparticipatie De ouder is primair verantwoordelijk en werkt samen met de professionals. Ouders kunnen aanwezig zijn bij besprekingen van hun kind en hun ervaringskennis en gezinsomstandigheden delen. Het gebiedsteam benut deze kennis en zorgt voor draagvlak voor de aanpak bij de ouders. Domeinoverstijgende aanpak Door het versterken van de ketensamenwerking op de verschillende leefgebieden komt er samenhang en afstemming in de aanpak, zorg en ondersteuning. De integrale beoordeling leidt tot één kind/ één plan waarbij de hulp wordt ingezet op de combinatie van de onderwijsbehoefte en de zorgbehoefte van het kind.
Onderzoeken of er voldoende gevarieerd ondersteuningsaanbod beschikbaar is buiten de door SDF ingekochte specialistische jeugdhulp Monitoren van het zorgaanbod provinciaal (SDF) om te kunnen innoveren Transformeren van de jeugdhulp naar een collectieve voorziening, dan wel het versterken van het voorliggend veld waarbij kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen en ouders gesteund worden bij het ouderschap Doorontwikkeling van het gebiedsteam conform de landelijke hervormingsagenda en het nieuwe bestuurlijke kader tot een stevig lokaal team 2.0. Daarbij is de triage goed op orde, wordt gewerkt aan het herstel van het gewone leven, gezinsgerichte werken en zelf hulpverlenen door goed opgeleide professionals, met juiste expertise, ruimte en mandaat en voldoende tijd om te leren en reflecteren.
41
Speerpunt 2: Mensen zo lang mogelijk zelfstandig laten wonen en de kans geven om goed mee te doen in de maatschappij Doelstelling van de WMO is dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en dat zij goed mee kunnen doen in de maatschappij. De ondersteuning van inwoners met een beperking, chronische psychische of psychosociale problemen vindt zo veel mogelijk plaats in de eigen vertrouwde leefomgeving. Als sociaal vertrekpunt in de Omgevingsvisie is vervolgens gesteld dat we eenzaamheid willen voorkomen en dat gebouwen en openbare ruimtes voor iedereen toegankelijk moeten zijn.
Wat gaan we doen in 2023? •
•
•
• • •
•
Een inclusieve samenleving faciliteren 1. Uitvoeringsagenda “Grip op de Wmo” 2022-2024 ‘uitvoeren’. Juiste zorg op het juiste moment uit het juiste potje. 2. De Kadernota Sociaal Domein herijken (visie en missie). Iedereen woont zo lang mogelijk zelfstandig thuis. 3. De woonzorgvisie opstellen (i.c.m. de woonvisie). Ontwikkelen beleid voor de toekomstige ‘senioren’ en hun behoeften op het gebied van wonen en ondersteuning Mantelzorg ondersteunen Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda mantelzorgbeleid. Mantelzorgers zijn cruciaal in het zo lang mogelijk thuis blijven wonen en in het kunnen bieden van een dekkend zorglandschap. Zij verdienen onze ondersteuning. Vrijwilligerswerk ondersteunen Vrijwilligers zijn belangrijk voor de verbinding, solidariteit en de leefbaarheid in de samenleving. De gemeente stimuleert en faciliteert de juiste condities voor vrijwilligers zodat ze hun vrijwilligerswerk met plezier blijven doen. De toegankelijkheid van alle gebouwen en openbare ruimtes verbeteren. Het behouden van maatschappelijk werk Huiselijk geweld en mishandeling bestrijden 1. participeren in SDF verband voor beleid op het gebied ‘Geweld in Afhankelijkheidsrelaties’ (GIA) 2.
contracten en subsidies in het kader van huiselijk geweld en kindermishandeling verlopen via SDF/ gemeente Leeuwarden (Veilig Thuis, Fier Fryslân) Zorgen dat mensen minder snel in een beschermde woonvorm terecht komen. Inzetten op ondersteuning en participatie van kwetsbare inwoners thuis in de wijk of buurt met als doel dat mensen minder snel in een beschermde woonvorm terecht komen
42
Speerpunt 3: Zoveel mogelijk inwoners vinden hun plek op de arbeidsmarkt We streven een inclusieve arbeidsmarkt na. Zoveel mogelijk inwoners vinden daarom hun plek op de arbeidsmarkt. Ook als zij een beperking hebben. Betaald werk is een belangrijke voorspeller voor een economisch zelfredzaam bestaan.
Wat gaan we doen in 2023? Prioriteit bij re-integratie naar betaald werk • Wij zorgen dat de dienstverlening van de DIENST NWF en gemeenten in samenhang leidt tot goede resultaten van onze inwoners en dat zien we door een blijvende daling van het aantal uitkeringsgerechtigden in onze gemeente. • Wij werken aan een aanvullend passend en gedifferentieerd instrumentarium om mensen voor wie werk nog niet op korte termijn haalbaar is, met kleine stappen dichterbij de arbeidsmarkt te brengen. Bestaanszekerheid vergroten, ook na werkaanvaarding • De gemeenteraden stellen in 2023 het Integrale Armoedebeleid 2023 – 2027 vast. • Vroegsignalering van schulden blijft prioriteit en het minimabeleid zoals dat in 2022 is herijkt is de basis van het armoedebeleid. • We willen bijdragen aan een stimulerende omgeving voor jongeren zodat zij zich optimaal ontwikkelen met het oog op een economisch onafhankelijke toekomst. Wij betrekken kinderen en jongeren bij het opstellen van beleid. • Vanuit het Sociaal Domein zorgen wij ervoor dat wij bijdragen aan betaalbaar wonen, o.a. door de inzet van middelen en mogelijkheden vanuit het rijk in het kader van het terugdringen van energie-armoede en door de energie-transitie samen met corporaties nader vorm te geven. • We volgen de herziening van de Participatiewet die moet leiden tot ‘meer menselijke maat’ nauwlettend.
We zorgen dat waarden als bestaanszekerheid, complementariteit, iedereen kan werken, eigen verantwoordelijkheid en solidariteit verankerd worden in voorstellen aan de gemeentebesturen en zichtbaar zijn in de dienstverlening aan onze inwoners. Leren en werken in je eigen regio: jongeren hebben perspectief in Noardwest-Fryslân Voor een beter perspectief voor kwetsbare inwoners, onder wie de jongeren die uitstromen uit het Pro/VS – en MBO-1-onderwijs, leveren wij een bijdrage aan het regionale netwerk van de drie o’s: overheid, ondernemers en onderwijs. Deze drie o’s komen samen in de strategische ontwikkelprogramma’s het Waddenprogramma en in de (voorbereidingen) op de Regiodeal.
Verbonden partijen bij dit programma Sociale Dienst Noord West Friesland Centrumregeling Sociaal Domein Friesland N.V. Gemeenschappelijke Kredietbank Friesland (Stichting Kredietbank Nederland)
43
Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Banen
Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie
Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratievoorzieningen
Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Eenheid Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar % 12 t/m 21 jarigen % kinderen tot 18 jaar % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking % 16 t/m 22 jarigen Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar Aantal per 10.000 inwoners
Bronjaar 2021
Vlieland 883,7
Nederland 805,5
2020 2020
0% 0
1% 6%
2021
73%
70,4%
2020 2021
0% 14,4
2% nvt
2021
10
18
2021
6,6%
nvt
2021
geen data
nvt
2021
geen data
nvt
2021
540
700
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Banen Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Toelichting Bron: waar staat je gemeente Bron: waar staat je gemeente Bron: waar staat je gemeente Bron: waar staat je gemeente Bron: waar staat je gemeente Cijfers van december 2021 per 1. 000 inwoners. Bron: Waar staat je gemeente Bron: Waar staat je gemeente Bron: waar staat je gemeente Bron: waar staat je gemeente Bron: waar staat je gemeente
44
Ramingen
Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2021 1.438.112 344.157
Begroting 2022 2023 1.777.641 1.436.015 616.426 584.770
Meerjarenbegroting 2024 2025 2026 1.449.559 1.450.486 1.465.096 592.324 599.636 607.811
-1.093.956
-1.161.216
-851.245
-857.235
-850.850
-857.285
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
430.605
436.768
116.138
105.163
81.112
69.554
-663.350
-724.448
-735.107
-752.072
-769.738
-787.731
Lasten 131.252 131.355
Baten 0 0
Saldo -131.252 -131.355
158.925 218.277
125.174 8.769
-33.751 -209.508
211.471
0
-211.471
584.735 1.436.015
566.965 700.908
-17.770 -735.107
Rekening 2021
Begroting na wijziging 2022 0 0 0 0 0
Begroting 2023
Samenstelling ramingen huidig jaar 600 610 620
Sociale basisvoorzieningen 1e lijns ondersteuning Wmo en Jeugd 2e lijns ondersteuning participatie en inkomens 630 2e lijns ondersteuning Wmo 640 2e lijnsonderst. Jeugdwet en gemeent. jeugdbeleid 650 Exploit. en ontwikkeling woonzorgcentrum Uiterton Totaal Investeringen
INV201935 INV202021 INV202023 INV202024 Totaal
Bouw nieuwe Boswijk Coll. warmte Bosw.pompen Coll. warmte Boswijk gebouw Coll. warmtep.bronnen leidingen
9.197.530 1.135 1.044 103.068 9.302.777
45
0 0 0 0 0
Programma 7: Volksgezondheid en milieu
Algemeen Het programma Volksgezondheid en Milieu gaat over de openbare gezondheidszorg volgens de Wet collectieve preventie volksgezondheid (Veiligheidsregio Friesland), de Jeugdgezondheidszorg, afvalverwijdering- en verwerking, riolering, milieubeheer (de kwaliteit van de bodem, de beheersing van geluidshinder, verplaatsing van milieuhinderlijke bedrijven, ongediertebestrijding), lijkbezorging en de begraafplaats. Ook duurzaamheid behoort tot dit programma. Het ambitiemanifest over dat onderwerp bleek niet langer realistisch. We willen ons samen met de Vlielanders richten op haalbare duurzaamheidsmaatregelen. De opgave is fors, maar we zien kansen: de nieuwbouw van woningen, de grote betrokkenheid van en de verschillende initiatieven uit de samenleving. Voor de komende collegeperiode zal een nieuw Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid worden vastgesteld. Jaarlijks wordt over de stand van zaken van de uitvoering van dit programma gerapporteerd aan de raad, waarbij ook noodzakelijk gebleken aanpassingen worden voorgesteld. Het gaat om de taakvelden: • 7.1 volksgezondheid • 7.2 riolering • 7.3 afval • 7.4 milieubeheer • 7.5 begraafplaatsen en crematoria
Wat willen we bereiken? Speerpunten 1.
Beschermen Volksgezondheid en voorkomen van wateroverlast
2.
Uitvoeren maatregelen water en riool volgens het MJOP
3.
Verduurzaming van Vlieland
4.
Verduurzaming van gemeentelijke gebouwen
5.
Een veilige en efficiënte afvalinzameling
46
Speerpunt 1: Beschermen Volksgezondheid en voorkomen van wateroverlast Eind 2023 loopt het huidige, vierde, rioleringsplan af. Om te blijven voldoen aan de wettelijke zorgplichttaken van de gemeente te weten: beschermen van de volksgezondheid en het milieu, voorkomen van wateroverlast en voorkomen of beperken van structureel nadelige gevolgen van een hoge of lage grondwaterstand, moeten we bepalen hoe we dit in de komende jaren aanpakken.
Wat gaan we doen in 2023? •
Een nieuw programma ‘water en riolering’ maken, waarbij we ook kijken naar klimaatadaptatie
Speerpunt 2: Uitvoeren maatregelen water en riool volgens het MJOP Jaarlijks wordt het MJOP, dat volgt uit het Gemeentelijke Rioleringsplan, bijgesteld. Hieruit vloeien de maatregelen voor het komend jaar voort.
Wat gaan we doen in 2023? • • • •
Een deel van het riool in de Midscheeps vernieuwen (in combinatie met het MJOP wegen) Maatregelen uitvoeren ter bestrijding van de wateroverlast op het sportveld De laatste rioolaansluitingen in het voetpad langs de dijk verleggen naar de Dorpsstraat Een extra actie houden op het gebied van het vasthouden en (her)gebruiken van hemelwater en/of besparing van drinkwater
Speerpunt 3: Verduurzaming Vlieland Met het ondertekenen van het nationaal Klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt om de bebouwde omgeving te verduurzamen. Voor de gemeente ligt de basis bij de vaststelling van de Transitie Visie Warmte 1.0 Vlieland die in december 2021 door de raad is vastgesteld. Hierin wordt op hoofdlijnen richting gegeven aan wat we tot 2030 gaan doen. Dit dient meer te worden geconcretiseerd voor de komende jaren. Echter verduurzaming gaat verder dan alleen de bebouwde omgeving, dat is benoemd in de Nota duurzaamheid die eind 2022 aan de raad wordt voorgelegd.
Wat gaan we doen in 2023? •
•
Een nieuw meerjarenuitvoeringsprogramma duurzaamheid opstellen met een jaarlijks evaluatiemoment. In dit programma zijn ook de projecten uit het Programma Waddeneilanden van de thema’s duurzame energie en circulaire economie opgenomen Uitvoering geven aan de projecten zoals benoemd in het meerjarenuitvoeringsprogramma duurzaamheid
Speerpunt 4: Verduurzaming gemeentelijke gebouwen De rijksoverheid stelt eisen aan de energieprestaties van gemeentelijk vastgoed. Verduurzaming van de gemeentelijke gebouwen is, zeker gezien de huidige energiekosten, een opgave. Belangrijke stap is inzicht krijgen in wat nodig is en wat de kosten zijn.
Wat gaan we doen in 2023? •
Een advies voorleggen aan de gemeenteraad over verduurzaming van de gemeentelijke gebouwen (zie ook hoofdstuk kapitaalgoederen)
Speerpunt 5: Een veilige en efficiënte afvalinzameling De afvalinzameling op het eiland is versnipperd. Deels wordt de afval ingezameld met losse containers en een vuilniswagen en deels middels ondergrondse afvalcontainers. Dit kan beter en efficiënter. De vuilpers op de gemeentewerf is ook aan vervanging toe. In 2022 besloot de gemeenteraad hiervoor de financiële middelen naar voren te halen. Naar verwachting wordt de nieuwe pers in het voorjaar geïnstalleerd.
47
Wat gaan we doen in 2023? • •
Een plan voorleggen aan de gemeenteraad over de toekomst van de afvalinzameling In het voorjaar de nieuwe vuilpers in gebruik nemen
Verbonden partijen bij dit programma Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) N.V. Afvalsturing Friesland (Omrin) N.V. Fryslân Miljeu Noardwest
Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit
Eenheid Kg/inwoner %
Bronjaar 2019 2021
Vlieland 573 18,8%
Nederland 161 26,9%
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Omvang huishoudelijk restafval
Hernieuwbare elektriciteit
Toelichting Laatst bekende cijfers 2019. In die periode was er 573 kg per inwoner huishoudelijk restafval. Dit cijfer geeft in onze gemeente altijd een vertekend beeld omdat er door het toerisme veel meer afval per inwoner ontstaat als elders. Bron: waar staat je gemeente Bron: waar staat je gemeente
48
Ramingen
Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2021 1.419.662 866.602
Begroting 2022 2023 1.236.205 1.305.344 990.916 1.033.920
Meerjarenbegroting 2024 2025 2026 1.280.909 1.276.430 1.324.636 940.538 957.730 986.145
-553.059
-245.289
-271.424
-340.371
-318.700
-338.491
0
0
0
0
0
0
18.000
0
0
0
0
0
555.968
176.115
78.000
113.000
98.000
118.000
-15.092
-69.174
-193.424
-227.371
-220.700
-220.491
Samenstelling ramingen huidig jaar 700 Openbare gezondheidszorg 730 Huishoudelijk afval 740 Bedrijfsafval 750 Rioleringen 760 Milieubeheer 770 Duurzaamheid 780 Ongedierebestrijding en afvoeren kadavers 790 Lijkbezorging en begraafplaats Totaal
Lasten 89.969 279.832 245.248 274.035 89.597 262.256 3.113 61.294 1.305.344
Baten 30.000 353.000 253.000 374.820 0 80.000 0 21.100 1.111.920
Saldo -59.969 73.168 7.752 100.785 -89.597 -182.256 -3.113 -40.194 -193.424
Rekening 2021
Begroting na wijziging 2022
Begroting 2023
9.247
0
0
3.490 38.108
0 0
0 0
26.515 8.780 8.230 0 0 0 94.370
0 250.000 150.000 105.000 119.790 45.210 670.000
0 0 0 0 0 0 0
Investeringen
INV202041 INV202042 INV202110 INV202120 INV202121 INV202122 INV202231 INV202232 INV202233 Totaal
Aanpassingen milieustraat veiligheid HH Aanpassingen milieustraat veiligheid BA Riool Badweg Molenglop Pomp rioolgemaal Lutinelaan vervanging Riolering WdeV Boereglop Lutinelaan Riool Berkenlaan Riool en hemelw.vrz.Boswijk Vuilpers HH Vuilpers BA
49
Programma 8: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting
Algemeen De Woonvisie 2018 is opgenomen in de Omgevingsvisie die door de raad op 24 mei 2022 is vastgesteld. In de Omgevingsvisie is aangegeven dat de Woonvisie zal worden opgevolgd door een Programma Wonen. In het derde kwartaal van 2022 zal met dit Programma een begin worden gemaakt. Onderdeel van het Programma wordt ook de wettelijk vereiste Woonzorgvisie. Op 1 januari 2023 treedt naar alle waarschijnlijkheid de Omgevingswet in werking. Daarmee verandert het volledige speelveld van de ruimtelijke ordening. De gemeente Vlieland anticipeert hier al meerdere jaren op. Vóór de inwerkingtreding en na de inwerkingtreding moet nog het nodige worden gedaan. Met de meeste zaken is al een begin gemaakt of zijn we al een eind op weg. Vlieland moet een eiland blijven met een eigen gemeenschap, waarvan de samenstelling in balans is, waar goed geleefd kan worden, waar mensen met aandacht en zorg voor elkaar samenleven, dat bereikbaar blijft, waar recreanten naar draagkracht van het eiland worden ontvangen in een natuurlijke omgeving die robuust is, waar de biodiversiteit floreert en waar mens en dier samen in een gezonde en duurzame omgeving kunnen blijven leven. Het gaat om de taakvelden: • 8.1 fysieke leefomgeving • 8.3 wonen en bouwen
Wat willen we bereiken? Speerpunten 1.
Het opstellen van een programma Wonen, inclusief een Woonzorgvisie
2.
Het opstellen van het omgevingsplan, inclusief een milieueffectrapportage
3.
Het verder implementeren van de Omgevingswet
4.
Het leren werken met de Wet kwaliteitsborging
5.
Het blijven samenwerken met andere Waddeneilanden en ketenpartners voor wat betreft de implementatie van de Omgevingswet Het opstellen en uitvoeren van het programma biodiversiteit Inzet voor de programmalijn “Goed Wonen & Leven” van Programma Waddeneilanden
6. 7.
50
Speerpunt 1: Het opstellen van een programma Wonen, inclusief een Woonzorgvisie In januari 2018 heeft de raad een Woonvisie vastgesteld. Deze Woonvisie is voor het college sturend voor de keuzes in de volkshuisvesting en de ruimtelijke ontwikkelingen op het gebied van woningbouw. In de Omgevingsvisie is aangegeven dat de Woonvisie zal worden opgevolgd door een Programma Wonen. Onderdeel van het Programma wordt ook de wettelijk vereiste Woonzorgvisie. In de afgelopen paar jaar is voor Vlielandse begrippen veel gebouwd. Voor de komende jaren staan nog meer forse bouwplannen op stapel. Bij veel van die bouwplannen worden ook woonruimte en ruimte voor personeelshuisvesting gerealiseerd. Daarnaast zijn er binnen de dorpsgrenzen nog een paar locaties denkbaar waar transformatie naar woningbouw plaats kan vinden. Het is belangrijk na te gaan wat nadien, nadat al die bouwplannen en transformaties hebben plaatsgehad, nog de behoefte naar woonruimte zal zijn, rekening houdend met bevolkingsprognoses en andere ontwikkelingen die van invloed zijn op het aantal bewoners van het eiland. Dat zal in het Programma Wonen nadrukkelijk aan de orde komen. Het is van belang voldoende woningen op Vlieland te realiseren die het voor gezinnen met kinderen mogelijk maken op Vlieland te blijven of zich er te vestigen.
Daarnaast (en deels daarmee gecombineerd) is er een gebrek aan passende woonruimte voor starters en middenkaderberoepen in onderwijs, zorg, horeca/toerisme en (semi-) overheid. De vraag is hoe de situatie zal zijn na de realisatie van alle bouwplannen. Bijkomende vraag daarbij is ook wie de toekomstige inwoners van Vlieland zijn en moeten zijn. Ook de wijze waarop de bestaande woningvoorraad wordt gebruikt, blijft aandachtspunt in het licht van het tekort aan woonruimten voor degenen die economisch-maatschappelijk aan het eiland gebonden zijn. In 2021 is begonnen met een inventarisatie van het oneigenlijk woninggebruik en er wordt gekeken naar een aanpak daarvan. Omdat dit een problematiek is die op alle eilanden speelt, is dit ondergebracht in het Programma voor de Wadden om te kijken of we hier gezamenlijk qua kennis en ervaring een goede aanpak in kunnen bewerkstelligen. Ook dat zal onderdeel van het programma Wonen worden.
Wat gaan we doen in 2023? • • •
Met de raad en de bevolking discussiëren over het wonen binnen het proces van het programma Ketenpartners betrekken bij het proces van het programma Het programma wonen opstellen
51
Speerpunt 2: Het opstellen van het omgevingsplan, inclusief een milieueffectrapportage In 2022 lopen een paar bestemmingsplanprocedures af. Dat zijn de laatste bestemmingsplannen. Vanaf eind 2022 en begin 2023 moeten procedures worden ingezet die rekening houden met de inwerkingtreding van de Omgevingswet en het overgangsrecht dat daarin is genoemd. De gemeente moet vanaf 1 januari 2023 kunnen werken met het tijdelijke omgevingsplan. Daarnaast wordt in 2023 verder gewerkt aan de implementatie van de Omgevingswet die op 1 januari 2023 in werking treedt. Dat betekent onder meer het opstellen van het omgevingsplan. Ten behoeve van dat omgevingsplan wordt in 2023 gewerkt aan de afronding van de cultuurhistorische waardenkaart en de archeologische beleidsadvieskaart, het kwaliteitsdocument en de aanpassing van de gemeentelijke verordeningen. Bij de Omgevingsvisie is bewust gekozen om geen milieueffectrapportage op te stellen en dat pas te doen bij het omgevingsplan. Reden daarvoor was dat er geen kaderstellende uitspraken in de visie zijn gedaan, en uit kostenoverweging. Uit de praktijk blijkt dat de Commissie voor de milieueffectrapportage gemeenten die die keuze hebben gemaakt, alsnog vergen om ook op visieniveau zaken uit te zoeken en deel uit te laten maken van de milieueffectrapportage.
Eerder beleid is nooit onderzocht op de milieueffecten en dus moet dat volgens de Commissie nu alsnog. Dat betekent het nodige, onverwachte extra werk. In 2023 willen we het proces van de rapportage afronden.
Wat gaan we doen in 2023? • • • •
Met de raad en bevolking elementen uit het omgevingsplan bespreken Ketenpartners betrekken bij het proces Het omgevingsplan en de milieueffectrapportage minimaal tot de voorontwerpfase opstellen De cultuurhistorische waardenkaart en de archeologische beleidsadvieskaart, het kwaliteitsdocument en de aanpassing van de gemeentelijke verordeningen afronden
Speerpunt 3: Het verder implementeren van de Omgevingswet In de Omgevingswet komt een sterkere nadruk te liggen op toezicht en handhaving. Dit betekent onder meer structurele controles door toezichthouders op de naleving van de wetgeving. De controles richten zich op het plaatsen en gebruiken van bouwwerken zonder de vereiste omgevingsvergunning dan wel de controle dat in overeenstemming met vergunningen wordt gebouwd. Ook wordt de naleving op de huisvestingsverordening gecontroleerd. Hiervoor maken we gebruik van zowel externe als interne toezichthouders. Voorts zijn er naast het instrumentarium onder de Omgevingswet nog veel meer zaken die vóór de inwerkingtreding in gang gezet moeten worden. Te denken valt aan de hele digitale omgeving, het in staat zijn vergunningen te verlenen, de dienstverlening dicht bij de burger te houden, hoe om te gaan met participatie, het aanpassen van de interne organisatiestructuur, en dergelijke. Dit heeft allemaal raakvlak met de breedte van de fysieke leefomgeving. Voor al deze zaken is al het nodige tot stand gekomen. In 2023 wordt daarmee gewerkt en wordt gekeken of alles ook gaat zoals we hebben bedacht. Het is zaak tijdig bij te sturen waar dat nodig is of het dynamisch instrumentarium daarop aan te passen. De eerste jaren onder de Omgevingswet zal het vooral nodig zijn om te leren en ervaringen op te doen.
Wat gaan we doen in 2023? • • •
De verplichte implementatie afronden vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet In samenwerkingen toewerken naar de inwerkingstredingsdatum Leren en ervaring opdoen met het werken onder de Omgevingswet in het eerste jaar 2023
Speerpunt 4: Het leren werken met de Wet kwaliteitsborging In 2022 treedt ook de Wet kwaliteitsborging in werking. Dat betekent dat het bouwtechnisch bouwtoezicht volledig wordt geprivatiseerd. De gemeente krijgt hierin vooral een repressieve toezichthoudende en controlerende taak. Dit gaat voor Bouw- en woningtoezicht een belangrijke verandering met zich meebrengen. Voor het technisch bouwtoezicht en de bouwcontroles wordt tot
52
dusver externe deskundigheid ingezet. Voor 2023 zal dit vooreerst worden voortgezet. Het is belangrijk om in het eerste jaar te kijken wat de gevolgen zijn en ervaring op te doen. Daarna kunnen gerichtere keuzes worden gemaakt.
Wat gaan we doen in 2023? • •
De werkwijze van 2022 eerst voortzetten en ervaringen opdoen Aan de hand van de ervaringen het ‘Vlielandse’ proces verfijnen
Speerpunt 5: Het blijven samenwerken met andere Waddeneilanden en ketenpartners voor wat betreft de implementatie van de Omgevingswet De gemeente is samen met de andere Friese Waddeneilanden vertegenwoordigd in een werkgroep die provinciebreed de nieuwe ruimtelijke adviescommissie onderzoekt. Hierin wordt gekeken in hoeverre het mogelijk is om tot een eiland-specifieke adviescommissie te komen met inbreng van lokale deskundigheid.
Wat gaan we doen in 2023? • •
Binnen de provinciale werkgroep ruimtelijke adviescommissie streven naar een ‘eilander’ commissie Blijven samenwerken in meerdere verbanden aan de implementatie van de Omgevingswet en het afstemmen van beleidsterreinen
Speerpunt 6: Het opstellen en uitvoeren van het programma biodiversiteit In 2022 is een begin gemaakt met het opstellen van een programma Biodiversiteit. Dit programma moet in 2023 worden vastgesteld en tot uitvoering worden gebracht.
Wat gaan we doen in 2023? •
Het programma Biodiversiteit afronden
Speerpunt 7: Inzet voor de programmalijn “Goed Wonen & Leven” van Programma Waddeneilanden De gezamenlijke eilanden werken samen aan het programma Waddeneilanden zoals eerder vermeld in deze begroting. Het ziet toe op vijf programmalijnen waarvan dit er één is
Wat gaan we doen in 2023? • •
Deelnemen aan de werkgroep “Goed Wonen & Leven” ten behoeve van de uitvoering van Programma Waddeneilanden Een bijdrage leveren aan projecten die voortkomen uit bovenstaand programma
Verbonden partijen bij dit programma Welstandszorg Hûs en Hiem
Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Nieuw gebouwde woningen Demografische druk
Eenheid Aantal per 1.000 woningen %
53
Bronjaar 2021
Vlieland 11,6
Nederland 8,9
2021
52,2%
70.3%
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Nieuw gebouwde woningen Demografische druk
Toelichting Bron: waar staat je gemeente Bron: waar staat je gemeente
Ramingen
Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2021 334.795 220.490
Begroting 2022 2023 384.477 302.188 52.400 90.400
Meerjarenbegroting 2024 2025 2026 310.101 318.585 327.442 90.400 90.400 90.400
-114.305
-332.077
-211.788
-219.701
-228.185
-237.042
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
100.000
0
0
0
0
-114.305
-232.077
-211.788
-219.701
-228.185
-237.042
Lasten 209.768 83.421
Baten 0 90.000
Saldo -209.768 6.579
9.000 0 302.188
0 400 90.400
-9.000 400 -211.788
Rekening 2021
Begroting na wijziging 2022 0
Begroting 2023
Samenstelling ramingen huidig jaar 800 810 820
Ruimtelijke ordening Bouw- en woningtoezicht gemeentelijke gebouwen niet voor publieke dienst 830 Volkshuisvesting Totaal Investeringen
Totaal
0
54
0
Programma 9: Financiering en Algemene Dekkingsmiddelen
Algemeen Het programma Algemene dekkingsmiddelen en financiering gaat over de treasuryfunctie, aandelen, de algemene uitkering uit het gemeentefonds, algemene baten en lasten zoals stelposten voor onvoorzien, de waardering van onroerende zaken (WOZ), de opbrengsten van algemene gemeentelijke belastingen: ozb, baatbelasting, woonforensenbelasting, toeristenbelasting, hondenbelasting, reclamebelasting, precariobelasting, de lasten die betrekking hebben op de heffing en invordering van de hiervoor genoemde belastingen. De onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves worden zo veel als mogelijk is verantwoord bij het programma waar de reserve betrekking op heeft. Het gaat om de taakvelden: • 0.5 treasury • 0.61 OZB woningen • 0.62 OZB niet-woningen • 0.64 belastingen overig • 0.7 algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds • 0.8 overige baten en lasten
Wat willen we bereiken? Speerpunten 1.
Actuele beleidstukken financiën
2.
Een efficiënte oplegging en inning van toeristenbelasting
Speerpunt 1: Actuele beleidstukken financiën Door middel van verschillende nota’s en verordeningen heeft de raad invloed op het financiële proces bij de gemeente. Deze beleidsstukken moeten regelmatig worden geactualiseerd.
Wat gaan we doen in 2023? •
De financiële verordening en aanverwante beleidsstukken actualiseren
55
Speerpunt 2: Een efficiënte oplegging en inning van toeristenbelasting De gemeenten Terschelling en Vlieland willen samen het heffen en innen van toeristenbelasting efficiënter maken. De belangrijkste reden voor deze omslag is het ontzorgen van de logiesverstrekkers maar zeker ook de wens om een beter en vroeger inzicht in het aantal overnachtingen te krijgen. De gemeenten verkennen op dit moment de mogelijkheden. Er wordt gedacht aan een systematiek waarbij heffing kan plaatsvinden bij de toerist/bezoeker zelf, waarbij deze verantwoordelijk is voor het betalen van de belasting. Bovendien wordt in deze variant het profijtbeginsel toegepast: de gebruikers van de voorzieningen betalen zelf rechtstreeks hun verschuldigde belasting aan de gemeente. Een alternatief scenario is om rederij Doeksen in te zetten. Doeksen exploiteert de veerbootverbinding vanuit Harlingen. Aangezien binnenkomst en vertrek voor een groot deel van de bezoekers via deze veerverbindingen plaatsvindt, kan Doeksen een centrale rol spelen bij de toeristenbelasting.
Wat gaan we doen in 2023? • •
Een projectleider aanstellen voor het project De aanbesteding van het project voorbereiden
Verbonden partijen bij dit programma N.V. Bank Nederlandse Gemeenten
Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Gemiddelde WOZ waarde Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
Eenheid Duizend euro In Euro’s In Euro’s
Bronjaar 2021 2021
Vlieland 307 512
Nederland 290 733
2021
693
810
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Gemiddelde WOZ waarde Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
Toelichting Bron: waar staat je gemeente
56
Ramingen
Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2021 1.108.687 6.426.571
Begroting 2022 2023 863.614 652.089 6.592.808 7.099.748
Meerjarenbegroting 2024 2025 2026 888.758 1.091.179 1.319.035 7.315.968 7.610.947 7.376.894
0
0
0
0
0
0
5.317.884
5.729.194
6.447.659
6.427.210
6.519.769
6.057.858
19.259
300.353
900.000
0
0
0
71.935
567.276
900.000
0
0
0
5.370.560
5.996.116
6.447.659
6.427.210
6.519.769
6.057.858
Samenstelling ramingen huidig jaar 900 920 930 940
Beleggingen en financieringsresultaat Uitkeringen gemeentefonds c.a. onvoorziene uitgaven en budgetruimte Gedetacheerd personeel en werken voor derden 950 Wet WOZ en heffen en invorderen belastingen 970 Gemeentelijke belastingen algemene middelen 990 Mutaties van reserves Totaal
Lasten 35.095 0 280.200
Baten 38.966 4.128.000 0
Saldo 3.871 4.128.000 -280.200
213.248
172.882
-40.366
123.546
0
-123.546
0 900.000 1.552.089
2.759.900 900.000 7.999.748
2.759.900 0 6.447.659
Rekening 2021
Begroting na wijziging 2022 0
Begroting 2023
Investeringen
Totaal
0
57
0
Paragrafen
58
Inleiding In deze paragraaf staat het beleid van de gemeente Vlieland voor de lokale heffingen 2023. De kaders waarbinnen dit beleid zich moet bevinden zijn de Gemeentewet en Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording provincie en gemeenten (BBV), artikel 10, bevat de paragraaf lokale heffingen ten minste: • de geraamde inkomsten • het beleid voor de lokale heffingen • een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt: - de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, waarbij de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden - de beleidsuitgangspunten die ten grondslag liggen aan deze berekeningen - de uitgangspunten die bij de tariefstelling worden gehanteerd • een aanduiding van de lokale lastendruk • een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid Conform BBV nemen gemeenten in de paragraaf lokale heffingen een overzicht van baten en lasten van kostendekkende onderdelen op. In het begrotingsjaar is 39% van onze inkomsten afkomstig uit gemeentelijke heffingen. Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen. Hiermee ontstaat inzicht in de lokale lastendruk, wat van belang is voor de integrale afweging tussen enerzijds beleid en anderzijds inkomsten.
Tevens wordt weergegeven welk beleid de gemeente in het begrotingsjaar zal voeren ten aanzien van de lokale heffingen en de kwijtschelding hiervan. Er is uitgegaan van een stijging van 3% inflatiecorrectie in het begrotingsjaar en 1,5% per jaar in de jaren daarna van de overige algemene gemeentelijke belastingen. In de kadernota 2021 is besloten tot een jaarlijkse indexering van 1,5% echter geven de inflatiecijfers op dit moment aanleiding om in ieder geval in het begrotingsjaar met meer dan 1,5% te verhogen. Uit de mei circulaire van het gemeente fonds blijkt ook dat de gemiddelde gemeentelijk woonlasten met 3% zijn gestegen van 2021 op 2022, hier sluiten wij ons dus bij aan. Ook de tarieven voor Afvalstoffenheffing, Reinigingsrechten bedrijven, Bouwleges, leges burgerzaken en Begrafenisrechten en de rioolrechten zijn verhoogd. Vergelijkingen met de belastingtarieven in andere gemeenten, de lokale lastendruk en de woonlasten zijn te vinden op de website van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) van de Rijksuniversiteit Groningen (www.coelo.nl) en van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (www.waarstaatjegemeente.nl). Begripsbepaling De gemeentelijke belastingen bestaan uit algemene belastingen, bestemmingsheffingen en retributies. • De algemene belastingen komen ten goede aan algemene middelen van de gemeente.
De gemeenteraad bepaalt waarvoor deze opbrengsten worden ingezet. Onder de algemene belastingen vallen onder andere de onroerende zaakbelastingen, de toeristenbelasting, de forensenbelasting, de hondenbelasting en de precariobelasting.
59
•
•
De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn zogenaamde bestemmingsheffingen. Voor deze heffingen geldt dat de gemeente niet meer mag heffen dan de begrote kosten die gedekt worden met de heffing. De belangrijkste retributies zijn de leges, vergoedingen voor een bij de gemeente aangevraagde dienst. Zo betalen inwoners een bijdrage voor het aanvragen van een paspoort of een (omgevings)vergunning. Ook voor de leges geldt dat deze niet meer dan kostendekkend mogen zijn.
Gemeentelijke belastingen De geraamde OZB opbrengsten van 2023 en volgende jaren zijn verhoogd met de prijsindexatie (inflatie) van 3%. Dit geldt eveneens voor de overige belastingen (hondenbelasting, precariobelasting, forensenbelasting, toeristenbelasting en precariobelasting).
Belasting, heffing en leges Belasting/heffing/leges Ozb niet-woningen Gebruiker vanaf 2023 Ozb niet-woningen Eigenaar vanaf 2023 Ozb woningen Baatbelasting riolering recreatiewoningenterrein Woonforensenbelasting Toeristenbelasting Hondenbelasting Precariobelasting Afvalstoffenheffing Reinigingsheffing bedrijven Rioolheffing Leges Algemeen Registratie woningzoekenden Leges fysieke leefomgeving/omgevingsvergun ningen Lijk bezorgings- en grafrechten
2021 Werkelijk
2022 Begroot
2023 Begroot
2024 Begroot
2025 Begroot
2026 Begroot
335.931
344.000
191.800
194.700
197.600
200.600
0 310.197
0 297.000
170.500 317.700
173.100 322.500
175.700 327.300
178.300 332.200
490 262.680 1.610.027 15.483 41.377 327.195 184.213 194.735 120.400 1.276
6.000 219.000 1.737.000 16.300 43.300 330.000 195.000 214.200 108.000 400
6.000 223.300 1.789.400 16.600 44.600 352.000 209.000 220.500 112.000 400
6.000 226.600 1.816.200 16.800 45.300 352.000 209.000 231.525 112.000 400
6.000 230.000 1.843.400 17.100 46.000 352.000 209.000 243.101 112.000 400
6.000 233.500 1.871.100 17.400 46.700 352.000 209.000 255.256 112.000 400
219.214 19.104
52.000 14.500
90.000 21.000
90.000 21.000
90.000 21.000
90.000 21.000
3.642.323
3.576.700
3.764.800
3.817.125
3.870.601
3.925.456
Onroerendezaakbelasting De onroerendezaakbelasting (OZB) genereert de op één na hoogste belastingopbrengst. De OZB bestaat uit een eigenarenbelasting (voor woningen en voor niet-woningen) en een gebruikersbelasting (voor niet-woningen). De gemeente bepaalt het bedrag dat de belastingplichtigen moeten betalen op basis van de waarde van de onroerende zaak. De waarderingsgrondslagen worden periodiek vastgesteld, volgens de regels in de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ). In deze programmabegroting 2023 wordt uitgegaan van een inflatoire opbrengststijging van 3% en een uitbreiding van het aantal WOZ objecten door nieuwbouw. De feitelijke tariefontwikkeling is afhankelijk van de waardeontwikkeling van de onroerende zaken in de gemeente. Definitieve tarief voorstellen voor 2023 worden voorgelegd bij behandeling van de verordening OZB in de raadsvergadering van uiterlijk december 2022. Precariobelasting De opbrengsten worden verhoogd met met 3% inflatiecorrectie. Het algemene tarief voor terrassen en winkeluitstallingen bedraagt voor 2023 € 55,82 per m2.
60
Toeristenbelasting De opbrengsten toeristenbelasting worden met ingang van 2023 verhoogd met 3% inflatiecorrectie. Dit zal leiden tot een tarief van € 2,11 in 2023. Bij de meerjarenramingen wordt er vanuit gegaan dat er geen wijziging zal zijn in het aantal overnachtingen. De forensenbelasting volgt de toeristenbelasting en wordt met het zelfde percentage verhoogd. Het tarief hiervoor wordt; € 1.515,82 Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2026
2025
2024
2023
hotels/pensions
132.000
132.000
132.000
132.000
groepsverblijven
6.000
6.000
6.000
6.000
kampeerterreinen
200.000
200.000
200.000
200.000
recreatiewoningen/appartementen
205.000
205.000
205.000
205.000
jachthaven
88.000
88.000
88.000
88.000
totaal
631.000
631.000
631.000
631.000
overzettingen Doeksen
217.000
217.000
217.000
217.000
totaal grondslag toeristenbelasting
848.000
848.000
848.000
848.000
geraamde opbrengst
€ 1.871.100 € 1.843.400 € 1.816.200 € 1.789.400
Hondenbelasting De opbrengsten worden verhoogd met 3% inflatiecorrectie. Hondenbelasting
Vieland 2022 Vlieland 2023 Stijging t.o.v. 2022 Nederland 2021
eerste hond
€ 80,62
€ 83,04
3,00%
iedere volgende hond
€ 125,13
€ 128,88
3,00%
€ 44,03
Kwijtscheldingsbeleid Huishoudens met een inkomen op minimumniveau komen in onze gemeente in aanmerking voor kwijtschelding van lokale belastingen en heffingen. Kwijtschelding wordt verleend op basis van 100% van de bijstandsnorm, waarbij tevens een vermogenstoets plaats heeft. Het kwijtscheldingsbeleid van de gemeente volgt overigens de advisering van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. In de begroting 2023 is, evenals voorgaande jaren rekening gehouden met een totaalbedrag van € 6.000 aan kwijt te schelden lokale heffingen. Bestemmingsheffingen en leges Beleidsuitgangspunt is 100% kostendekkendheid van de verschillende heffingen en leges. Vanwege de (landelijk) wettelijk verplicht vastgestelde tarieven voor identiteitsbewijzen en rijbewijzen kan bij deze heffingen dat uitgangspunt niet worden gehanteerd. De toenemende vraag naar politieke en publieke verantwoording van tarieven is een belangrijke reden om over te gaan tot een beter systeem van kostprijsberekening. Dit betekent dat het tarief dat voor een product wordt gerekend op een inzichtelijke manier samengesteld moet worden uit de kosten en baten zoals opgenomen in de primitieve begroting en daarnaast uit de beleidsinhoudelijke keuzes die gemaakt worden. Kortom: het maakt de afwegingen over de hoogte van tarieven inzichtelijk en het maakt daarmee het besluitvormingsproces helder.
Niet alleen voor de gemeente zelf maar ook voor de burger. Pas wanneer gemeenten duidelijk maken hoe tarieven tot stand gekomen zijn, is een tariefvergelijking van diverse gemeente mogelijk. Als niet duidelijk is hoe een tarief tot stand gekomen is en hoeveel van
61
de toe te rekenen kosten betaald worden uit de algemene middelen levert de onderlinge vergelijking van tarieven niet het gewenste inzicht op.
Leges Zolang de maximale kostendekkendheid van 100% niet bereikt is, is er ruimte voor verhoging van tarieven. Daarbij mogen de in de tarieventabel voorkomende wettelijk voorgeschreven maximale tarieven niet verhoogd worden. Bij een keuze voor het verhogen van de tarieven is het niet noodzakelijk om alle tarieven te verhogen. Ook is het niet noodzakelijk om tarieven met hetzelfde percentage te verhogen. Zolang de maximale kostendekkendheid van het geheel (per titel) niet overschreden wordt, kan per tarief besloten worden of en met hoeveel procent het tarief verhoogd wordt. Het vaststellen van de tarieven in de Legesverordening is een bevoegdheid van de Raad. Omdat de toe te rekenen kosten grotendeels gebaseerd zijn op jurisprudentie is een exact 100% kostendekkende legesverordening risicovol. Wanneer nieuwe jurisprudentie tot een wijziging in de toe te rekenen kosten leidt, kan de kostendekkendheid overschreden worden. Door iets onder het toegestane maximum te blijven wordt dit risico opgevangen. De tarieventabel bij de legesverordening kent 3 titels, te weten; Titel 1. Algemene dienstverlening Titel 2. Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Titel 3. Dienstverlening vallend onder Europese Dienstenrichtlijn. De afzonderlijke kostendekkendheid van deze onderdelen als ook de integrale kostendekkendheid van deze onderdelen zijn als volgt;