Bijlage 1 Regionaal Risicoprofiel 2026-2029
Tekst van het document
door de omvang, snelheid en maatschappelijke ontwrichting die ze veroorzaakt. Er is voor gekozen om pandemie apart te behandelen en niet onder infectieziekten bij mensen te plaatsen, omdat dit de score van dat thema onevenredig zou beïnvloeden.
Scoringstabel Beoordelingscriterium
Incident bij productie en opslag van gevaarlijke stoffen 4.2.12 Incident bij productie en opslag van gevaarlijke stoffen Ongevallen bij de productie of opslag van gevaarlijke stoffen (ook wel stationaire chemische ongevallen genoemd) zijn incidenten waarbij gevaarlijke chemische stoffen vrijkomen tijdens productie, opslag of verwerking op een vaste locatie. Het kan gaan om brandbare, explosieve of giftige stoffen die in de
Scoringstabel Score
Waarschijnlijkheid Onwaarschijnlijk
Ramppotentieel Catastrofaal
Cascade-effecten (kettingreacties) 5-6 effecten
Fysieke veiligheid (impact)
Toelichting
Beoordelingscriterium
Pandemieën komen zelden voor, maar sinds COVID-19 is de kans toegenomen. Hogere bevolkingsdichtheid, intensieve mens-diercontacten en wereldwijde mobiliteit vergroten het risico op nieuwe uitbraken.
Waarschijnlijkheid
Een pandemie kan de samenleving langdurig ontwrichten. Denk aan massale sterfte, overbelasting van de zorg, economische schade en verstoring van vitale processen. De coronacrisis heeft dit bevestigd. Mogelijke effecten zijn verstoring zorgcontinuïteit, maatschappelijke onrust, polarisatie, verstoring van meerdere vitale voorzieningen tegelijk.
Zeer hoog
De gevolgen voor de gezondheid zijn zeer hoog. Veel mensen worden ziek of overlijden, er is langdurige psychische en maatschappelijke impact. De verstoring van het dagelijks leven houdt vaak nog lang aan na de pandemie.
Extreem veel zorgen
In de beginfase is er vaak grote onzekerheid en angst. Naarmate meer bekend wordt over het virus, verandert de beleving. Mensen kunnen het risico zowel onderschatten als overschatten, afhankelijk van de situatie en de communicatie.
Subjectieve veiligheid
Beweeglijkheid Stijging
Score
Toelichting
Waarschijnlijk
Ramppotentieel Zeer ernstig
Cascade-effecten (kettingreacties) 3-4 effecten
Fysieke veiligheid (impact) Middel
Subjectieve veiligheid
Onduidelijk
Er is veel kennis over maatregelen en beleid, maar bij nieuwe virussen blijft er grote onzekerheid over verspreiding, ernst en gedrag. Vooral in de eerste fase van een uitbraak is die onzekerheid groot.
Een groot incident kan leiden tot massale evacuaties, langdurige milieuschade en economische ontwrichting. Vooral in dichtbevolkte of kwetsbare gebieden zoals de Botlek kan de impact groot zijn. Mogelijke gevolgen zijn: brand gebouw, verspreiding van gevaarlijke stoffen in de woonomgeving, explosie en chronidsch blootstelling aan (zeer) zorgwekkende stoffen. Volgens experts overlijden jaarlijks gemiddeld één of meer personen door dit type incident. Daarnaast raken veel mensen gewond of hebben medische zorg nodig. Ook de economische schade is jaarlijks aanzienlijk.
Zorgen/angst
Stijging
Door de energietransitie, het gebruik van nieuwe stoffen (zoals ammoniak als waterstofdrager) en veranderende regelgeving verandert het risicobeeld voortdurend.
Beweeglijkheid
Klimaatverandering, globalisering, intensieve veehouderij en afnemende biodiversiteit vergroten het risico op nieuwe pandemieën. De trend is daarom stijgend.
In 2024 onderzocht het RIVM 15 incidenten bij Seveso-inrichtingen, waarvan 13 met het vrijkomen van gevaarlijke stoffen. Omdat er in deze regio veel van zulke bedrijven zijn, is het risico structureel verhoogd.
Omwonenden zijn zich bewust van de risico’s, zeker bij bedrijven met een zwakke veiligheidsreputatie. Zichtbare incidenten zorgen voor blijvende onrust in de omgeving.
Kennis(on)zekerheid Kennis(on)zekerheid
42 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND
lucht vrijkomen, of om milieugevaarlijke stoffen die in de bodem of het oppervlaktewater terechtkomen. Zulke incidenten kunnen ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid van mensen, het milieu en de infrastructuur, zowel direct als op de lange termijn.
Bekend
Er is veel technische kennis aanwezig, maar bij ongeveer de helft van de incidenten werden afwijkingen niet opgemerkt of veiligheidsprocedures niet goed gevolgd. Dit wijst op tekortkomingen in de uitvoering en naleving.
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029
/ 43
Uitval of verstoring van de afhandeling van verkeer en vervoer 4.2.13 Uitval of verstoring van de afhandeling van verkeer en vervoer Verkeer en vervoer omvatten de verplaatsing van personen en goederen via weg, spoor, water en lucht. Dit risico gaat over verstoringen binnen deze systemen die kunnen leiden tot problemen voor veiligheid, gezondheid, milieu en economie. In de regio Rotterdam-Rijnmond, met zijn haven, wegen,
spoorlijnen en luchthavens, zijn de afhankelijkheden groot. Daardoor kan een verstoring in één modaliteit snel gevolgen hebben voor andere onderdelen van het systeem.
Scoringstabel Beoordelingscriterium
4.2.14 Uitval of verstoring van de elektriciteitsvoorziening De elektriciteitsvoorziening is een vitaal proces waar steeds meer onderdelen van de samenleving van afhankelijk zijn. Door de energietransitie wordt het systeem bovendien complexer. Als de stroom uitvalt, kunnen allerlei processen stilvallen, van industriële productie tot transport en communicatie. Ook vitale diensten
zoals gezondheidszorg en waterbeheer kunnen ernstig worden verstoord. Dit brengt risico’s met zich mee voor veiligheid, gezondheid en maatschappelijke continuïteit. Zo kan bijvoorbeeld ook de bevoorrading van andere vitale processen stil komen te liggen.
Scoringstabel Score
Waarschijnlijkheid Mogelijk
Ramppotentieel Zeer ernstig
Cascade-effecten (kettingreacties) 3-4 effecten
Fysieke veiligheid (impact) Hoog
Subjectieve veiligheid Weinig zorgen/angst
Beweeglijkheid Stijging
Kennis(on)zekerheid Duidelijk
44 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND
Uitval of verstoring van de elektriciteitsvoorziening
Toelichting
Beoordelingscriterium
Volgens experts van gemeente Rotterdam, Rijkswaterstaat en de VRR is grootschalige uitval van verkeerssystemen zeldzaam. Kleine verstoringen komen regelmatig voor, bijvoorbeeld door incidenten of extreem weer. Door digitalisering en militaire of hybride dreigingen neemt de kans op gelijktijdige uitval van meerdere modaliteiten toe.
Waarschijnlijkheid
De impact van verstoring is groot. De regio kent alle vervoersmodaliteiten en is een belangrijk logistiek knooppunt. Uitval van belangrijke verbindingen kan leiden tot vertraging van hulpdiensten, grote economische schade en maatschappelijke ontwrichting. Een ochtendspits van 1000 km file kost volgens onderzoek van de Universiteit van Antwerpen ruim 3 miljoen euro per minuut. Mogelijke gevolgen zijn incident wegvervoer/spoorvervoer, incident wegvervoer gevaarlijke stoffen, verstoring zorgcontinuïteit, scheepvaart. Hoewel directe dodelijke slachtoffers zeldzaam zijn, is de impact op fysieke veiligheid groot. Ongevallen met gevaarlijke stoffen, vertraging van medische hulp of ongevallen in tunnels en op bruggen kunnen ernstige gevolgen hebben.
Er is veel data beschikbaar over verkeersstromen en incidenten. Gemeente Rotterdam en Rijkswaterstaat melden dat de kennis over risico’s goed is, maar bij de Brandweer lopen de inschattingen uiteen van laag tot hoog.
Toelichting
Waarschijnlijk
Ramppotentieel Catastrofaal
Cascade-effecten (kettingreacties) 7 of meer effecten
Fysieke veiligheid (impact) Middel
Subjectieve veiligheid Veel zorgen/angst
Burgers ervaren vooral hinder, maar maken zich meestal weinig zorgen over het risico. Het leeft beperkt in de samenleving. Het risico neemt toe door bevolkingsgroei, intensiever verkeer, verouderde infrastructuur, cyberdreigingen, onderhoudsachterstanden, digitalisering en militaire en hybride dreigingen.
Score
Beweeglijkheid Sterke stijging
Kennis(on)zekerheid Bekend
Volgens experts stijgt de kans op stroomuitval. De landelijke risicoanalyse noemt dit risico ‘waarschijnlijk’. Recent hebben zich verschillende GRIP-incidenten voorgedaan door uitval. Netcongestie en de groeiende afhankelijkheid van elektriciteit maken het systeem kwetsbaarder. De gevolgen van grootschalige stroomuitval zijn groot. Omdat er geen volledige compartimentering is, kunnen meerdere vitale processen tegelijk uitvallen. Langdurige uitval kan leiden tot maatschappelijke ontwrichting, grote economische schade en verstoring van essentiële diensten. Mogelijk: uitval/verstoring data- en telecommunicatie, uitval/verstoring rioolwaterzuiveringsvoorziening, uitval/ verstoring afhandeling verkeer en vervoer, uitval/verstoring afvalverwerking, uitval/verstoring gas- en warmtevoorziening, productie en opslag gevaarlijke stoffen, verstoring zorgcontinuïteit, maatschappelijke onrust, cyberincident. Er vallen zelden directe slachtoffers, maar indirecte risico’s zijn onderkoeling, uitval van medische apparatuur of gevaarlijke situaties in verkeer en industrie. De druk op hulpdiensten neemt toe en gezondheidsschade kan oplopen. Uit de Veiligheidsmonitor 2017 blijkt dat 23% van de Nederlanders zich zorgen maakt over stroomuitval. De plotselinge zichtbaarheid van het effect (donkere straten, stilvallend openbaar vervoer) zorgt voor angst en onzekerheid, vooral bij kwetsbare groepen.
De beweeglijkheid neemt duidelijk toe. Door de energietransitie, decentralisatie van productie, digitalisering en netcongestie groeit de kans op uitval. Experts verwachten dat dit tot minstens 2040 een structurele uitdaging blijft. Netbeheerders hebben goed zicht op de infrastructuur en risico’s. De oorzaken van uitval zijn bekend, maar de gevolgen zijn complex en afhankelijk van lokale omstandigheden. Het versterken van het netwerk wordt bemoeilijkt door ruimtegebrek en maatschappelijke weerstand. REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029
/ 45
Uitval of verstoring van data- en telecommunicatie 4.2.15 Uitval of verstoring van data- en telecommunicatie Telecommunicatie is een essentieel onderdeel van de vitale infrastructuur in Nederland. Het gaat om de overdracht van informatie via kabels, glasvezel of ether. Een telecomverstoring ontstaat wanneer die overdracht niet meer mogelijk is tussen ontvanger en verzender. Dat kan gebeuren bij stroomuitval, waardoor
zendmasten uitvallen en mobiel bellen of internetten in een gebied onmogelijk wordt. Omdat alle sectoren afhankelijk zijn van telecommunicatie, kan een storing snel grote gevolgen hebben.
5 / Bijlagen
5.1
Bijlage 1 – Gebruikte scoringsmethodiek (verkort)
1. Waarschijnlijkheid (kans op optreden) Hiermee wordt bedoeld: hoe groot is de kans dat een belangrijk incident plaatsvindt? Een incident is significant als hulpdiensten moeten ingrijpen, als er gevaar ontstaat voor mensen, of als er grote schade of verstoring optreedt.
Waarschijnlijkheid Zeer onwaarschijnlijk
Onwaarschijnlijk
Mogelijk
Waarschijnlijk
Zeer waarschijnlijk
Kans
Eens per 10 jaar tot eens per jaar
Jaarlijks tot maandelijks
Maandelijks tot dagelijks
Dagelijks of vaker
Scoringstabel Beoordelingscriterium
Score
Toelichting
Waarschijnlijkheid Waarschijnlijk
Ramppotentieel Catastrofaal
Cascade-effecten (kettingreacties) 3-4 effecten
Fysieke veiligheid (impact) Laag
Subjectieve veiligheid Zorgen/angst
Beweeglijkheid Sterke stijging
Kennis(on)zekerheid Duidelijk
46 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND
Minder dan eens per 10 jaar
Telecomverstoringen komen regelmatig voor, maar providers publiceren geen cijfers. Incidenten variëren van lokale uitval tot landelijke storingen. Zelfs kleine verstoringen kunnen een grote impact hebben. Telecommunicatie is niet gecompartimenteerd zoals het elektriciteitsnet. Bij uitval is er vaak geen noodvoorziening, wat direct gevolgen heeft voor vitale processen. Denk aan bereikbaarheid van hulpdiensten, communicatie in de zorg, logistiek en betalingsverkeer. Grote of langdurige verstoringen kunnen leiden tot maatschappelijke ontwrichting en forse economische schade. Mogelijke gevolgen zijn verstoring voedselvoorziening, maatschappelijke onrust, verstoring afhandeling verkeer en vervoer (metro), verstoring zorgcontinuïteit. Er vallen geen directe slachtoffers, maar de gevolgen zijn groot. Mensen kunnen geen hulp inschakelen of systemen gebruiken in noodsituaties. Vooral in hoogbouw, industrie en zorginstellingen kan dat gevaarlijk zijn. Als één provider uitvalt, blijven andere meestal werken; bij volledige uitval geldt het ramppotentieel. Telecomstoringen leiden tot gevoelens van onveiligheid en stress, vooral door onbereikbaarheid van hulpdiensten en onzekerheid over de duur van de storing. De dreiging neemt toe door digitalisering, geopolitieke spanningen en cyberdreigingen. ENISA en NCSC zien meer incidenten en kwetsbaarheden.
De afhankelijkheid van telecom groeit sneller dan de robuustheid van het systeem.
2. Verbondenheid en cascade-effecten (kettingreacties) Hier gaat het om de mogelijkheid dat bij een geloofwaardig worstcasescenario (een ernstig maar realistisch rampscenario) meerdere kettingreacties tegelijkertijd optreden. Zoals bij een overstroming. Het gaat dan om andere risicothema’s die met elkaar verbonden zijn. Het incident kan leiden tot één of meer directe kettingreacties (cascade-effecten).
Directe cascadeeffecten (kettingreacties)
Geen effecten
1 tot 2 effecten
3 tot 4 effecten
5 tot 6 effecten
7 of meer effecten
3. Ramppotentieel (Omvang) Het ramppotentieel (de omvang) laat zien hoe groot de directe gevolgen van een incident kunnen zijn. Het gaat om de mogelijkheid dat één incident uitgroeit tot een ramp.
Ramppotentieel (Omvang) hoogste score van:
Beperkt
Aanzienlijk
Ernstig
Zeer ernstig
Catastrofaal
Doden
0
1
1 - 10
10 - 100
> 100
Burgerjaren verstoring dagelijks leven en/of lichamelijk lijden
< 100
100-7000
7k - 70k
70k - 300k
> 300k
Materiële schade
< 500k
500k - 5mil
5mil - 50mil
50mil - 500mil > 500mil
De technische kennis over telecom is goed ontwikkeld, maar robuuste oplossingen zijn lastig te realiseren. Dat komt door ketenafhankelijkheden, verouderde systemen en beperkte redundantie. De mogelijke gevolgen zijn bekend, maar lastig volledig te beheersen. REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029
/ 47
4. Impact (fysieke veiligheid) Hier gaat het om meetbare gevolgen, zoals het aantal doden, gewonden of de schade per tijdseenheid (meestal één jaar) die ontstaat door een incident.
Impact (fysieke veiligheid)
Zeer laag
Laag
Middel
Hoog
Zeer hoog
Doden
0
1
1 - 10
10 - 100
> 100
Burgerjaren verstoring dagelijks leven en/of lichamelijk lijden
< 100
100 - 7k
7k - 70k
70k - 300k
> 300k
Materiële schade
< 500k
500k - 5mil
5mil - 50mil
50mil - 500mil > 500mil
5. Subjectieve veiligheid (risicoperceptie) Dit criterium gaat over hoe burgers het gevaar, risico of incident (in de vorm van een incidenttype) en de veiligheid ervaren. Het laat zien in welke mate mensen zich zorgen maken of angstig zijn over een bepaald risico.
Subjectieve veiligheid
Geen zorgen/ angst
Weinig zorgen/angst
Zorgen/angst
Veel zorgen/ angst
Extreem veel zorgen/angst
Percentage uit bevolkingsonderzoek
0 tot 1%
1 tot 5%
5 tot 10%
10 tot 25%
25% of meer
6. Beweeglijkheid Dit criterium laat zien of een risico toeneemt, afneemt of stabiel blijft. Het helpt bij het bepalen van de aandacht voor risico’s die groeien of juist kleiner worden.
Trend Verandering in trend
Sterke daling
Daling
Stabiel
Stijging
Waarschijnlijkheid Waarschijnlijkheid Geen verandering én impact óf impact nemen af neemt af
Sterke stijging
Waarschijnlijkheid Waarschijnlijkheid óf impact én impact neemt toe nemen toe
7. Kennis (on)zekerheid Dit criterium geeft aan hoe goed het risico wordt begrepen op basis van beschikbare kennis, cijfers en modellen. Het gaat dus niet om de onzekerheid tijdens een incident, maar om hoe goed het risico vooraf kan worden ingeschat.
Kennis(on)zekerheid Indicator beschrijving
48 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND
Helemaal duidelijk
Duidelijk
Het risico is helemaal duidelijk en goed in te schatten.
Er is voldoende kennis om het risico redelijk goed in te schatten.
Bekend Er is kennis beschikbaar, maar het inschatten lukt niet altijd.
Onduidelijk Er is enige kennis maar het risico is moeilijk te voorspellen.
Helemaal onduidelijk Er is nauwelijks kennis over dit risico.
5.2
Bijlage 2 – Betrokken organisaties
Nr.
Organisatie
1/
Gemeente Rotterdam
2/
Dunea
3/
Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
4/
Openbaar lichaam Gezamenlijke Brandweer
5/
Rijksdienst voor cultureel erfgoed
6/
Rijkswaterstaat
7/
Politie
8/
Divisie Havenmeester Rotterdam
9/
Openbaar ministerie
10 /
Gemeente Krimpen aan den IJssel
11 /
Oasen
12 /
Waterschap Hollandse Delta
13 /
Rode Kruis
14 /
Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard
15 /
Veiligheidsregio Haaglanden
16 /
Gemeente Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk (BAR)
17 /
Gemeente Nissewaard
18 /
DCMR Milieudienst Rijnmond
19 /
Gemeente Schiedam
20 /
Gemeente Vlaardingen
21 /
RET
22 /
Gemeente Maassluis
23 /
Stedin
24 /
Ministerie van Defensie
25 /
Evides
26 /
Gemeente Goeree-Overflakkee
27 /
Veiligheidsregio Hollands-Midden
28 /
Veiligheidsregio Zuid-Holland-Zuid
29 /
Veiligheidsregio Zeeland
30 /
Nationale Spoorwegen
31 /
ProRail
32 /
Kustwacht
33 /
KPN
34 /
Gasunie
35 /
GGD
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029
/ 49
5.3 Bijlage 3 – Overige drivers van de huidige en toekomstige ontwikkeling , met risicoversterkende effecten Nr.
Drivers (1= hoogste score, 21= laagste score)
Definitie driver (invloedfactor)
Op welke risicothema’s heeft de driver invloed volgens de experts
Stijging/daling
Nr.
Drivers (1= hoogste score, 21= laagste score)
Definitie driver (invloedfactor)
Op welke risicothema’s heeft de driver invloed volgens de experts
Stijging/daling
1.
Klimaatverandering
Klimaatverandering betekent dat het weer op aarde langdurig en sterk verandert. Dat komt vooral door meer broeikasgassen zoals CO2 in de lucht. Deze uitstoot ontstaat door menselijk gedrag, bijvoorbeeld door het gebruik van fossiele brandstoffen, ontbossing en industrie.
1. Polarisatie 2. Verstoring zorgcontinuïteit 3. Extreem weer 4. U itval van vitale voorzieningen 5. Natuurbrand 6. Brand gebouw 7. Brand EOS-accu 8. Plagen 9. Evenementen
1. Stijging 2. Daling
5.
Toename gebruik van Artificial Intelligence (AI)
Artifical Intelligence (AI) is een technologie waarmee computers taken uitvoeren die normaal menselijk denken vereisen, zoals leren, redeneren of herkennen van beelden en taal. AI wordt steeds vaker toegepast, bijvoorbeeld in besluitvorming of beveiliging.
1. Polarisatie 2. Criminaliteit 3. Cyberincidenten 4. Radicalisering 5. Militaire of hybride dreiging
1. Stijging 2. Stijging 3. Stijging 4. Stijging 5. Stijging
De Nederlandse zorg krijgt te maken met een tekort aan middelen, personeel en locaties. Daardoor neemt de druk op de zorg toe, zeker door het groeiend aantal mensen met complexe of onbegrepen problemen. De vraag naar zorg past niet meer bij het aanbod.
1. Maatschappelijke onrust 2. Infectieziekten humaan 3. Pandemie 4. Hartstilstand 5. (Poging) tot zelfdoding 6. Verstoring zorgcontinuïteit
1. Stijging 2. Stijging 3. Stijging 4. Stijging 5. Stijging 6. Stijging
6.
Vergrijzing
Vergrijzing betekent dat er meer ouderen zijn in verhouding tot het aantal jongeren. Dat komt doordat mensen langer leven en er minder kinderen worden geboren.
1. Verstoring van zorgcontinuïteit 2. Hartstilstand 3. Vallen 4. Brand gebouw 5. Evenementen
1. Stijging
1. Militaire dreiging 2. U itval van vitale voorzieningen 3. Scheepvaart 4. Wegverkeer 5. Spoorverkeer
1. Stijging 2. Stijging
1. Militaire of hybride dreiging 2. Uitval/verstoring vitale voorzieningen 3. Scheepvaart 4. Maatschappelijke onrust 5. Ondermijning 6. Criminaliteit 7. Pandemie 8. Luchtvaart 9. Wegverkeer 10. Spoorverkeer 11. Cyberincidenten
1. Stijging
Veel bruggen, tunnels, viaducten in Nederland zijn gebouwd in de jaren 50 en 60. Ze raken aan het einde van hun levensduur. Door intensiever gebruik en zwaardere belasting is onderhoud en vervanging hard nodig om veiligheid en bereikbaarheid te garanderen. Elektrificatie betekent dat steeds meer activiteiten (zoals vervoer, industrie en huishoudens) overstappen van fossiele brandstoffen naar elektriciteit. Dit gebeurt om klimaatdoelen te halen en efficiënter met energie om te gaan.
1. Uitval/verstoring elektriciteitsvoorziening 2. V erstoring van openbare orde 3. U itval van vitale voorzieningen 4. M ilitaire of hybride dreiging 5. P aniek in menigten
1. Stijging
Wereldwijde spanningen nemen toe, bijvoorbeeld door oorlogen (zoals in Oekraïne en het Midden-Oosten) conflicten in Azië en verschuivende machtsverhoudingen tussen grote landen en bondgenootschappen zoals NAVO en BRICS (samenwerkingsverband van Brazilië, Rusland, India, China, Zuid-Afrika, Egypte, Ethiopië, Iran, Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Indonesië). Er is een groeiend tekort aan arbeidskrachten. Dat komt door vergrijzing en doordat vraag en aanbod op de arbeidsmarkt niet goed op elkaar aansluiten; er is een verschil tussen wat werkgevers vragen en wat werknemers kunnen.
1. Uitval/verstoring vitale voorzieningen 2. Verstoring openbare orde 3. Hybride dreigingen 4. Verstoring zorgcontinuïteit
1. Stijging
2.
3.
4.
Afname zorgbeschikbaarheid
Veroudering infrastructuur
Elektrificatie
3. Stijging 4. Stijging 5. Stijging 6. Stijging 7. Stijging 8. Stijging 8. Stijging
7.
3. Stijging 4. Stijging 5. Stijging
2. Stijging 3. Stijging 4. Stijging 5. Stijging
50 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND
Toename geopolitieke instabiliteit
8.
Toename personeelstekort
2. Stijging 3. Stijging 4. Stijging 5. Stijging
2. Stijging 3. Stijging 4. Stijging 5. Stijging 6. Stijging 7. Stijging 8. Stijging 9. Stijging 10. Stijging 11. Stijging
2. Stijging 3. Stijging 4. Stijging
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029
/ 51
Nr.
Drivers (1= hoogste score, 21= laagste score)
Definitie driver (invloedfactor)
Op welke risicothema’s heeft de driver invloed volgens de experts
Stijging/daling
Nr.
Drivers (1= hoogste score, 21= laagste score)
Definitie driver (invloedfactor)
Op welke risicothema’s heeft de driver invloed volgens de experts
Stijging/daling
9.
Toename polarisatie
De tegenstellingen tussen groepen in de samenleving nemen toe. Daardoor ontstaan spanningen, soms met bedreigende of gewelddadige situaties. Ook kan de scheiding in de samenleving (segregatie) grote worden; mensen van verschillende ras, afkomst, geslacht of klasse worden van elkaar gescheiden door – bijvoorbeeld – dure en goedkope woningen. Sommige groepen gebruiken polarisatie bewust om extremisme aan te wakkeren.
1. Demonstraties 2. V erstoringen openbare orde 3. Maatschappelijke onrust 4. T errorisme, extremisme en radicalisering 5. Evenementen
1. Stijging 2. Stijging
12.
Toename gebruik van waterstof en waterstofdragers
Waterstof wordt steeds belangrijker als schone energiebron ter vervanging van fossiele brandstoffen. De waterstof kan gasvorming of cryogeen vloeibaar opgeslagen/ getransporteerd/toegepast worden of in de vorm van een waterstofdrager zoals ammoniak of een LOHC. Het kan worden gebruikt in transport, industrie en elektriciteitsopwekking. Opslag en vervoer brengen echter veiligheidsrisico’s met zich mee.
1. Scheepvaart 2. Acute vergiftiging 3. Evenementen
1. Stijging 2. Stijging 3. Stijging
13.
Diversificatie mobiliteit en transport
Vervoer verandert snel dankzij nieuwe technologieën zoals elektrische voertuigen, drones en zelfrijdende auto’s. Deze evolutie komt door technologische vooruitgang, milieubewustzijn en veranderende maatschappelijke behoeften. Ook ontstaan meer combinaties van vervoermiddelen, gericht op duurzaamheid, efficiëntie en gebruikersgemak.
1. Scheepvaart 2. Luchtvaart 3. Wegvervoer 4. EOS 5. Ondermijning 6. Criminaliteit 7 Militaire dreiging/hybride dreiging
1. Stijging 2. Stijging 3. Stijging 4. Stijging 5. Stijging 6. Stijging 7. Stijging
14.
Toename digitalisering
Steeds meer processen en gegevens worden digitaal verwerkt. Dat vergroot de afhankelijkheid van technologie en maakt systemen kwetsbaarder voor storingen of cyberaanvallen. Dit gaat bijvoorbeeld over het gebruik van cloud computing, databases en andere digitale opslag- en verwerkingstechnologieën
1. Uitval/verstoring vitale infrastructuur 2. Scheepvaart 3. Verkeersafhandeling 4. Cyberincidenten 5. Maatschappelijke onrust 6. Evenementen 7. Verstoring zorgcontinuïteit
1. Stijging
3. Stijging 4. Stijging 5. Stijging
10.
Verschuiving economische machtsverhoudingen
De economische macht in de wereld verschuift. Traditionele economische leiders, zoals de Verenigde Staten, krijgen meer concurrentie van opkomende landen en nieuwe valuta, zoals digitale munten.
1. Maatschappelijke onrust 1. Stijging 2. Stijging 2. Polarisatie 3. Stijging 3. Militaire dreiging/hybride dreiging
11.
Toename in gebruik van energieopslagsystemen (EOS)
Energieopslagsystemen (EOS) worden steeds vaker gebruikt, zowel in de industrie als in woongebieden, bijvoorbeeld om zonneen windenergie op te slaan. Ze verbeteren de zekerheid van de energievoorziening, maar brengen ook risico’s met zich mee, zoals brandgevaar.
1. Uitval/verstoring elektriciteitsvoorziening 2. Brand gebouw 3. Evenementen
52 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND
1. Daling 2. Stijging 3. Stijging
2. Stijging 3. Stijging 4. Stijging 5. Stijging 6. Stijging 7. Stijging
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029
/ 53
Nr.
Drivers (1= hoogste score, 21= laagste score)
Definitie driver (invloedfactor)
Op welke risicothema’s heeft de driver invloed volgens de experts
Stijging/daling
Nr.
Drivers (1= hoogste score, 21= laagste score
Definitie driver (invloedfactor)
Op welke risicothema’s heeft de driver invloed volgens de experts
Stijging/daling
15.
Dalend onderwijsniveau
Het Nederlandse onderwijs staat onder druk door een tekort aan leraren en afnemende kwaliteit. Dit beïnvloedt de kansen van jongeren en hun voorbereiding op de arbeidsmarkt.
1. Criminaliteit 2. Verstoring zorgcontinuïteit 3. Polarisatie
1. Stijging 2. Stijging 3. Stijging
18.
Verdichting
Automatisering
Automatisering (en robotisering) betekent dat machines, robots en geautomatiseerde systemen taken en processen uitvoeren die normaal door mensen worden gedaan. Dit gaat zowel om fysieke robots in productieomgevingen als om softwarematige automatisering in verschillende sectoren. Dit verhoogt de efficiëntie, maar maakt organisaties ook afhankelijker van technologie.
1. Cyberincidenten 2. Uitval/verstoring diverse vitale voorzieningen 3. Polarisatie 4. Scheepvaart 5.Verstoring zorgcontinuïteit
1. Stijging 2. Stijging
1. Polarisatie 2. Buisleidingen 3. Wegvervoer 4. Brand in gebouwen 5. Scheepvaart 6. Openbare orde 7. Cyberincidenten 8. Uitval/verstoring diverse vitale voorzieningen 9. Criminaliteit 10. Hitte 11. Infectieziekten humaan
1. Stijging 2. Stijging 3. Stijging 4. Stijging 5. Stijging 6. Stijging 7. Stijging 8. Stijging
16.
In steden worden steeds meer woningen en voorzieningen bijgebouwd om ruimte beter te benutten. Dit gebeurt door bijvoorbeeld extra verdiepingen op bestaande bouw toe te voegen, of bestaande gebouwen om te bouwen om de ruimte beter te benutten. Dat verhoogt de druk op infrastructuur en kan leiden tot meer risico’s bij brand, hitte of infectieziekten. De overheid neemt bedrijven over om vitale (strategische) sectoren te beschermen of economische stabiliteit te waarborgen. Dat kan leiden tot meer controle, maar ook tot spanningen over beleid.
1. Openbare orde verstoring 2. Polarisatie
1. Stijging
Een afname van biodiversiteit bij planten en dieren door klimaatverandering, vervuiling en vermesting kan meetbare problemen veroorzaken. Het kan ook een omgeving creëren waarin andere problemen groter worden of ontstaan. Een voorbeeld is het verdwijnen van wildbestuiving door een sterke afname van bepaalde insectensoorten. Daardoor kunnen ook sommige plantensoorten verdwijnen. Dit kan weer leiden tot keteneffecten, met gevolgen voor bijvoorbeeld waterstanden en verzuring van de bodem. Op die manier kan het een ontwikkeling zijn die zichzelf versterkt.
1. Problematische fauna 2. Plagen 3. Uitval/verstoring voedselvoorziening 4. Demonstraties
17.
Afname biodiversiteit
54 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND
3. Stijging 4. Stijging 5. Stijging
19.
1. Daling 2. Daling 3. Stijging
20.
Nationalisering
Privatisering
4. Stijging
21.
Toename gebruik kernenergie
9. Stijging 10. Stijging 11. Stijging
2. Stijging
1. Spoorvervoer De overheid besteedt 2. Verstoring taken uit aan bedrijven. zorgcontinuïteit Daardoor neemt de directe invloed en bemoeienis van 3. Uitval/verstoring elektriciteitsvoorziening de overheid in bepaalde sectoren af. Dit kan leiden tot efficiëntie, maar ook tot spanningen over beleid.
1. Stijging 2. Daling
1. Maatschappelijke onrust 2. Milieu-incidenten 3. Uitval/verstoring elektriciteitsvoorziening 4. Demonstraties) 5. Radioactieve stoffen/ stralingsongevallen
1. Stijging 2. Stijging 3. Daling
Er komen meer kerncentrales, zowel grote als kleine (Small Modular Reactors). Er zijn ook andere toepassingen voor kernenergie, zoals de aandrijving van schepen. Kernenergie levert schone energie, maar brengt risico’s met zich mee, zoals straling of protesten.
3. Stijging
4. Stijging 5. Stijging
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029
/ 55
Nr.
Driver (invloedfactor)
Plaatsing score (1= hoogst en 21= laagst)
Score zekerheid (1= hoogst en 21= laagst)
1/
Klimaatverandering
1
3
2/
Afname zorgbeschikbaarheid
2
9
3/
Veroudering infrastructuur
3
7
4/
Elektrificatie
4
5
5/
Toename gebruik Artificial Intelligence (AI)
5
1
6/
Vergrijzing
6
2
7/
Toename geopolitieke instabiliteit
7
11
8/
Toename personeelstekort
8
18
9/
Toename polarisatie
9
15
10 /
Verschuiving economische machtsverhoudingen
10
14
11 /
Toename gebruik energieopslagsystemen (EOS)
11
6
12 /
Toename gebruik waterstof en waterstofdragers
12
16
13 /
Diversificatie mobiliteit en transport
13
8
14 /
Toename digitalisering
14
4
15 /
Automatisering
15
12
16 /
Dalend onderwijsniveau
16
19
17 /
Afname biodiversiteit
17
10
18 /
Verdichting
18
13
19 /
Nationalisering
19
21
20 /
Privatisering
20
20
21 /
Toename gebruik kernenergie
21
17
/R isico’s doen zich voor aan land, op het water en in de lucht. VRR is ingericht om op calamiteiten snel te reageren.
5.4
Bijlage 4 – Overige risicothema’s hoofdstuk 4
In dit hoofdstuk zijn de overige risicothema’s volledig uitgewerkt volgens de methodiek die in hoofdstuk 4 ook is gebruikt. De volgordelijkheid van dit hoofdstuk is belangrijk. Hoewel de top vijftien van het RRP niet is geprioriteerd, is dat in de bijlage wel het geval. Paragraaf 5.5.1 is het hoogst scorende risico van dit hoofdstuk (excl. hoofdstuk 4) en 5.5.33 de laagst scorende risico.
56 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029
/ 57
Extreem geweld en terrorisme
5.4.1 Extreem geweld en terrorisme Extreem geweld Extreem geweld is het aanwenden van geweld dat als extreem kan worden betiteld door het overweldigende karakter van de gebruikte geweldsmiddelen, door de maatschappelijk gezien afschrikwekkende wijze waarop geweld wordt toegepast en/of door de intentie van de daders zo veel mogelijk slachtoffers te maken.
Terrorisme Terrorisme is een verbijzondering van extreem geweld: het behelst het uit ideologische motieven dreigen met, voorbereiden of plegen van op mensen gericht ernstig geweld, dan wel daden gericht op het aanrichten van maatschappij ontwrichtende zaakschade, met als doel maatschappelijke veranderingen te bewerkstelligen, de bevolking ernstige vrees aan te jagen en/of politieke besluitvorming te beïnvloeden.
5.4.2 Natuurbrand Natuurbranden kunnen ontstaan in verschillende soorten gebieden, zoals bossen, heide, duinen, veen, parken en akkerland. Door klimaatverandering neemt het risico op natuurbranden toe. Dat vraagt om blijvende aandacht en voorbereiding, vooral in recreatiegebieden waar in de zomer veel extra mensen aanwezig zijn.
De regio Rotterdam-Rijnmond is grotendeels verstedelijkt, maar bevat ook natuurgebieden, akkerlanden en duinen. Belangrijke risicogebieden zijn Hoek van Holland, de Kop van Voorne en de Kop van Goeree-Overflakkee.
Scoringstabel
Scoringstabel Beoordelingscriterium
Natuurbrand
Score
Toelichting
Beoordelingscriterium Waarschijnlijkheid
Onwaarschijnlijk
Het landelijke dreigingsniveau is substantieel, maar er zijn geen concrete aanwijzingen voor een aanslag in de regio Rotterdam-Rijnmond. De regio is vanwege haar symbolische en economische waarde wel een mogelijk doelwit.
Waarschijnlijkheid
Ramppotentieel Zeer ernstig
Cascade-effecten (kettingreacties) 3-4 effecten
Fysieke veiligheid (impact)
Een aanslag kan leiden tot veel (dodelijke) slachtoffers en maatschappelijke ontwrichting. Voorbeelden als Bataclan, Utoya, Zaventem en Madrid laten zien dat de gevolgen zeer ernstig kunnen zijn. Mogelijke gevolgen zijn verstoring zorgcontinuïteit, paniek in menigten, brand gebouw, verstoring van een vitaal proces. In de regio komt extreem geweld weinig voor en het aantal dodelijke incidenten is beperkt.
Score
Toelichting
Waarschijnlijk
Ramppotentieel Ernstig
Cascade-effecten (kettingreacties) 5–6 effecten
Laag
Fysieke veiligheid (impact) Subjectieve veiligheid Veel zorgen of angst
Beweeglijkheid
Volgens de Risico- en Crisisbarometer (voorjaar 2024) maakt 24% van de inwoners zich zorgen over terrorisme. Angst en onzekerheid nemen toe bij zichtbare incidenten of dreiging.
Een natuurbrand kan leiden tot evacuatie van campings en stranden, met risico op paniek en communicatieproblemen. De schade aan natuur, toerisme en cultureel erfgoed (zoals de Rhoonse Grienden) kan groot zijn. De brandweer heeft beperkte bluscapaciteit in duingebieden, wat de gevolgen verergert. Mogelijke neveneffecten zijn uitval/verstoring elektriciteitsvoorziening, vrijkomen gevaarlijke stoffen, gebouwbrand, verkeer en vervoer en maatschappelijke onrust. Directe slachtoffers komen zelden voor, maar er kunnen gewonden vallen door rook of paniek. Ook dieren en cultureel erfgoed kunnen worden getroffen. De impact op mens en dier is dus beperkt, maar niet verwaarloosbaar.
Zeer laag
Subjectieve veiligheid
Het dreigingsbeeld is stabiel. De NCTV meldt wel dat radicalisering voorkomt in verschillende groepen.
De kans op een natuurbrand is reëel, vooral in droge zomers. Door klimaatverandering komen lange droge periodes vaker voor. In recreatiegebieden zoals Goeree verdubbelt de bevolking in het hoogseizoen, wat het risico vergroot. Experts gaven aan dat de kans op meerdere natuurbranden tegelijk toeneemt.
Weinig zorgen
De meeste inwoners maken zich weinig zorgen over natuurbranden, maar angst kan snel toenemen bij zichtbare rook of evacuaties. Media-aandacht versterkt dit effect.
Stabiel
Beweeglijkheid Kennis(on)zekerheid Bekend
Inlichtingen- en veiligheidsdiensten beschikken over veel informatie, maar individuele radicalisering en online netwerken zijn lastig te volgen.
Stijging
Kennis(on)zekerheid Bekend
58 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND
Het risico neemt toe door klimaatverandering en veranderend landgebruik. Branden verplaatsen zich noordwaarts in Europa. Experts wijzen op de toename van moeilijk te bestrijden branden, zoals in Zuid-Frankrijk en Los Angeles. Er is veel kennis over natuurbranden, maar het blijft moeilijk te voorspellen waar en hoe snel ze zich verspreiden. Ook menselijk gedrag bij paniek of evacuaties zorgt voor onzekerheid.
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029
/ 59
Buisleidingen
5.4.3 Buisleidingen Hogedrukbuisleidingen vervoeren vloeistoffen en gassen, zoals aardgas, olie of chemicaliën, via ondergrondse leidingen. De meest voorkomende zijn de leidingen voor hogedruk aardgastransport. Deze infrastructuur is belangrijk voor de energievoorziening en de industrie. In het havengebied van
Rotterdam-Rijnmond liggen zogenoemde buisleidingstraten met tientallen leidingen die verschillende gevaarlijke stoffen transporteren. Daarnaast lopen er ook buisleidingen door woongebieden en natuurgebieden in de regio.
Scoringstabel Beoordelingscriterium
Infectieziekten humaan
5.4.4 Infectieziekten humaan Infectieziekten humaan (bij mensen) worden veroorzaakt door micro-organismen zoals bacteriën, virussen, schimmels of parasieten. Zij dringen het lichaam binnen en veroorzaken ziekte. Dit kan gaan van milde infecties tot een ernstige, soms dodelijke ziekten. Voorbeelden zijn griep, norovirus, legionella en salmonella. Het risico
Scoringstabel Score
Waarschijnlijkheid Mogelijk
Ramppotentieel Zeer ernstig
Cascade-effecten (kettingreacties)
Toelichting
Beoordelingscriterium
Incidenten met buisleidingen komen geregeld voor. Door veroudering van leidingen, toenemende bebouwing en beperkte kennis van de exacte ligging is de kans op incidenten toegenomen.
Waarschijnlijkheid
Een groot incident kan domino-effecten veroorzaken in de ondergrond, met uitval van meerdere voorzieningen en grootschalige schade als gevolg. Mogelijk neveneffecten zijn brand, maatschappelijke onrust en gevaarlijke stoffen in de woonomgeving.
3-4 effecten
Fysieke veiligheid (impact) Laag
Er vallen jaarlijks weinig tot geen dodelijke slachtoffers. De gevolgen zijn sterk afhankelijk van de locatie en het type stof.
Weinig zorgen
De meeste inwoners zijn zich niet bewust van buisleidingen in hun omgeving. Onrust ontstaat pas bij incidenten of door berichtgeving in de media.
Score
Toelichting
Zeer waarschijnlijk
Ramppotentieel
Beweeglijkheid Stijging
Kennis(on)zekerheid Bekend
Door de energietransitie, veroudering van leidingen, externe dreiging (zoals sabotage) en toenemende drukte in de ondergrond neemt de dynamiek toe. Technische kennis is aanwezig, maar de precieze ligging en staat van leidingen zijn niet altijd volledig bekend. Innovaties zoals kunstmatige intelligentie (AI) worden ingezet om dit te verbeteren.
Infectieziekten komen vaak voor in de regio. Jaarlijks zijn er griepepidemieën, norovirusuitbraken en andere infecties die de zorg belasten. De GHOR benadrukt dat het hier om reguliere infectieziekten gaat, niet om pandemieën. De gevolgen voor gezondheid kunnen groot zijn, maar leiden zelden tot maatschappelijke ontwrichting. De meeste infectieziekten worden goed opgevangen binnen de bestaande zorg.
Beperkt
Cascade-effecten (kettingreacties)
Verstoring zorgcontinuïteit 1-2 effecten
Fysieke veiligheid (impact) Zeer hoog
Subjectieve veiligheid
Subjectieve veiligheid Weinig zorgen
Beweeglijkheid Stijging
Kennis(on)zekerheid Duidelijk
60 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND
gaat niet alleen over hoe vaak dit voorkomt, maar ook over de gevolgen voor gezondheid, de druk op de zorg en de invloed op de maatschappij.
De gevolgen voor de gezondheid zijn aanzienlijk. In de regio overlijden jaarlijks honderden mensen aan griep. De schade is niet altijd zichtbaar, maar de druk op de volksgezondheid is groot. Mensen zijn gewend aan infectieziekten en maken zich meestal niet veel zorgen. Alleen bij kwetsbare groepen of bij veel media-aandacht neemt de angst toe. Het risico neemt toe door vergrijzing, klimaatverandering en lagere vaccinatiegraad. Ook doordat mensen dichter bij elkaar wonen, kunnen infecties zich sneller verspreiden. Over de meeste infectieziekten is veel kennis beschikbaar. Ze zijn goed te behandelen en te voorkomen. Alleen bij nieuwe ziekteverwekkers bestaat nog onzekerheid.
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029
/ 61
Verstoring zorgcontinuïteit
Incident scheepvaart (regulier)
5.4.5 Verstoring zorgcontinuïteit
5.4.6 Incident scheepvaart (regulier)
Verstoring van de zorgcontinuïteit betekent dat zorg niet altijd op een verantwoorde manier geleverd kan worden. Dit raakt de hele zorgketen: van huisarts en thuiszorg tot ziekenhuis en ambulancezorg.
Scheepvaartincidenten kunnen bestaan uit aanvaringen, grondingen, brand aan boord of lekkage van gevaarlijke stoffen. Deze incidenten kunnen plaatsvinden op rivieren, in havens of op zee, en hebben gevolgen voor mens, milieu en economie. Met de wereldhaven in Rotterdam en
Scoringstabel
Scoringstabel
Beoordelingscriterium
Score
Waarschijnlijkheid Mogelijk
Toelichting
Beoordelingscriterium
De zorg in de regio werkt al op de grens van haar capaciteit. Een kleine verstoring, zoals een griepgolf of uitval van een spoedeisende hulp (SEH) kan het hele systeem ontregelen. Experts zien dit als een reëel en regelmatig risico, ook al is het niet altijd zichtbaar.
Waarschijnlijkheid
drukke vaarwegen richting het achterland is het risico op een scheepvaartincident reëel.
Score
Toelichting
Waarschijnlijk
Ramppotentieel Ernstig
Ramppotentieel Aanzienlijk
Cascade-effecten (kettingreacties)
Een verstoring kan leiden tot uitstel van zorg, hogere sterfte of maatschappelijke ontwrichting. De ernst hangt af van de situatie. Maatschappelijke onrust.
1-2 effecten
Fysieke veiligheid (impact) Hoog
Cascade-effecten (kettingreacties) 3-4 effecten
Fysieke veiligheid (impact) Als mensen geen toegang hebben tot noodzakelijke zorg, kunnen ze eerder overlijden. Dit maakt de impact op de fysieke veiligheid groot.
Weinig zorgen
Beweeglijkheid Sterke stijging
Kennis(on)zekerheid
Verstoring/uitval afhandeling verkeer en vervoer, uitval/ verstoring zorgcontinuïteit, maatschappelijke onrust, (scheeps)brand.
Middel
Subjectieve veiligheid
Beweeglijkheid
Door vergrijzing en extramuralisering (zorg bij mensen thuis), digitalisering, bezuinigingen en personeelstekorten wordt de zorg steeds kwetsbaarder. De zorgketen is complex en lastig te overzien, maar de belangrijkste risico’s zijn bekend.
Bekend
62 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND
Burgers weten dat er personeelstekorten zijn, maar beseffen vaak niet wat de gevolgen zijn bij een ernstige verstoring van de zorg.
In een realistisch worstcasescenario vallen er 1 tot 10 doden, is er langdurige verstoring van havenactiviteiten en kan de schade oplopen tot 50 miljoen euro. Vooral aanvaringen of incidenten met grote schepen kunnen grote gevolgen hebben.
Jaarlijks vallen er meerdere gewonden en soms doden, vooral bij werkzaamheden in de haven.
Weinig zorgen
Subjectieve veiligheid
Er is dagelijks intensief scheepvaartverkeer in de haven en op de rivieren. Jaarlijks vinden meerdere incidenten plaats.
Stijging
Kennis(on)zekerheid Duidelijk
Bewoners zijn gewend aan scheepvaart en maken zich weinig zorgen. Bij dodelijke incidenten of lekkages van gevaarlijke stoffen ontstaat meer tijdelijke onrust, vooral bij omwonenden van havengebieden.
Door groei van de internationale handel, meer scheepvaartbewegingen, een drukkere Noordzee en nieuwe scheepsbrandstoffen neemt het risico toe. Ook klimaatverandering en veranderingen in logistieke ketens spelen hierbij een rol. De haven heeft een goed functionerend systeem voor monitoring, verkeersbegeleiding en incidentbestrijding. Incidenten worden snel opgeschaald en onderzocht. De samenwerking tussen havenbedrijf, hulpdiensten en inspecties is sterk.
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029
/ 63
Hitte
5.4.7 Hitte Hitte verwijst naar perioden van aanhoudend hoge temperaturen die leiden tot gezondheidsproblemen of verstoringen in de samenleving. Het risico ontstaat door een combinatie van extreme buitentemperaturen, weinig mogelijkheden tot afkoeling (vooral in stedelijke gebieden), en een hogere kwetsbaarheid van groepen
zoals ouderen, chronisch zieken en jonge kinderen. Hitte heeft brede gevolgen voor gezondheid, veiligheid, economie en infrastructuur.
Scoringstabel Beoordelingscriterium
Instorting
5.4.8 Instorting Instorting betekent dat gebouwen, bruggen, tunnels of andere constructies bezwijken. Dit kan komen door materiaalmoeheid, funderingsproblemen, constructiefouten of achterstallig onderhoud. Het gaat om situaties waarin een constructie faalt onder normale weersomstandigheden.
Scoringstabel Score
Waarschijnlijkheid Mogelijk
Ramppotentieel Ernstig
Cascade-effecten (kettingreacties)
Toelichting
Beoordelingscriterium
Hittegolven komen jaarlijks voor en worden steeds heviger. Volgens klimaatscenario’s van het KNMI wordt hitte een structureel verschijnsel. In stedelijke gebieden zoals Rotterdam is het hitte-eiland-effect zichtbaar, waardoor de temperatuur lokaal hoger ligt.
Waarschijnlijkheid
Hitte leidt tot extra sterfte, vooral onder ouderen en kwetsbare mensen. Ook ontstaan verstoringen in het openbaar vervoer, werken bruggen niet goed en kan de bluswatervoorziening onder druk komen te staan. De economische schade door verminderde productiviteit en gezondheidskosten is groot. Daarnaast verslechtert de waterkwaliteit en lijdt de natuur onder langdurige hitte. Verstoring afhandeling verkeer/vervoer, infectieziekten humaan, maatschappelijke onrust.
Middel
Subjectieve veiligheid Zorgen/angst
Beweeglijkheid Stijging
Kennis(on)zekerheid Duidelijk
64 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND
Er zijn weinig directe slachtoffers, maar de sterfte onder kwetsbare groepen stijgt. Ook het aantal reanimaties neemt toe bij extreme hitte. De impact is vooral indirect, maar niet te verwaarlozen. Het bewustzijn over de risico’s van hitte groeit, vooral bij ouderen, bewoners van hoogbouw en zorginstellingen. Toch blijft de voorbereiding beperkt. Media-aandacht en incidenten, zoals gestrande treinen, versterken het gevoel van onveiligheid. Het risico neemt sterk toe door klimaatverandering. Hittegolven worden langer, heviger en hebben een bredere impact op samenleving en natuur.
Toelichting
Mogelijk
Ramppotentieel Ernstig
Cascade-effecten (kettingreacties)
Er zijn weinig daadwerkelijke instortingen geweest, maar er zijn signalen dat het risico toeneemt. Denk aan haarscheurtjes, verouderde viaducten en minder toezicht. Een instorting in een stedelijke omgeving kan leiden tot meerdere slachtoffers en grote ontwrichting, zeker bij bruggen of gebouwen waar veel mensen aanwezig zijn. Wegvervoer, spoorvervoer.
1-2 effecten
Fysieke veiligheid (impact)
Er zijn weinig recente incidenten met grote impact. De kans op meerdere doden tegelijk is klein. Laag
3–4 effecten
Fysieke veiligheid (impact)
Score
Subjectieve veiligheid
De meeste mensen staan niet stil bij dit risico. Pas na incidenten elders ontstaat tijdelijk meer bezorgdheid. Weinig zorgen
Beweeglijkheid Stijging
Kennis(on)zekerheid Onduidelijk
Er wordt gemonitord en geïnspecteerd, en er zijn geen aanwijzingen voor acute instabiliteit. Wel vragen de veroudering van infrastructuur en veranderende belasting blijvende aandacht. Experts wijzen op onzekerheden door nieuwe risico’s, zoals betonrot, droogte-gerelateerde verzakkingen en mogelijke effecten van explosies.
De effecten van hitte zijn goed onderzocht en bekend. Er zijn stresstesten en handelingsperspectieven beschikbaar. De precieze impact blijft afhankelijk van lokale omstandigheden, zoals bebouwing, waterbeheer en bevolkingssamenstelling.
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029
/ 65
Wegvervoer gevaarlijke stoffen
5.4.9 Wegvervoer gevaarlijke stoffen Bij het wegvervoer van gevaarlijke stoffen gaat het om het transport over de weg van chemische, explosieve, giftige of brandbare materialen Deze stoffen worden gebruikt in onder andere de industrie, landbouw en gezondheidszorg. Incidenten tijdens transport kunnen leiden tot brand, explosies,
milieuschade of gezondheidsrisico’s. Omdat de routes vaak door stedelijke gebieden lopen, is de potentiële impact groot.
Scoringstabel Beoordelingscriterium
Incidenten spoorvervoer (regulier) 5.4.10 Incidenten spoorvervoer (regulier) Spoorvervoer is vervoer met railvoertuigen zoals trein, metro en tram, die elk hun eigen spoorwegnet gebruiken. Het spoor wordt gebruikt voor passagiers en voor goederen. De regio Rotterdam-Rijnmond kent een complex systeem met verschillende vormen van vervoer via het spoor. Naast het reguliere spoornetwerk zijn er de hogesnelheidslijn en de Betuweroute, die vooral wor-
den gebruikt voor goederenvervoer. In het havengebied rijden veel goederentreinen, maar geen passagierstreinen. In en rond de stad is een deels ondergrondse metrolijn aanwezig, en een lightrailverbinding met Den Haag en Hoek van Holland. Binnen Rotterdam zelf rijdt een uitgebreid tramnetwerk. Zelfdoding is niet opgenomen dit thema; dat valt onder het thema ‘(poging tot) zelfdoding’ (paragraaf 5.5.17).
Scoringstabel Score
Toelichting
Beoordelingscriterium Waarschijnlijkheid
Onwaarschijnlijk
De kans op een groot incident is klein. In de regio gebeuren gemiddeld minder dan twee incidenten per jaar met gevaarlijke stoffen op de weg. Kleine lekkages komen vaker voor, maar hebben meestal beperkte gevolgen.
Waarschijnlijkheid
Ramppotentieel Zeer ernstig
Cascade-effecten (kettingreacties)
Een zwaar scenario, zoals een BLEVE (Boiling Liquid Expanding Vapor Explosion), kan leiden tot tientallen gewonden of doden en grote economische schade.
Score
Toelichting
Waarschijnlijk
Er komen regelmatig incidenten voor met metro, tram of trein. Dit gaat meestal om ontsporingen, omgevallen bomen, stilgevallen voertuigen of storingen aan wissels.
Ernstig
Ernstige ongevallen met passagierstreinen of metro’s zijn zeldzaam, maar kunnen bij ontsporing of botsing leiden tot meerdere gewonden of doden.
Ramppotentieel
Cascade-effecten (kettingreacties)
Verstoring afhandeling verkeer en vervoer, paniek in menigten. 1-2 effecten
Wegvervoer, verstoring afhandeling verkeer en vervoer. Fysieke veiligheid (impact)
1-2 effecten
Middel
Fysieke veiligheid (impact) Laag
Hoewel het ramppotentieel hoog is, blijft de werkelijke impact beperkt. Slachtoffers bij incidenten met gevaarlijke stoffen komen zelden voor.
Weinig zorgen/angst
Volgens de Risico- en Crisisbarometer maken weinig mensen zich zorgen over dit risico. Het is bekend, maar maatschappelijk geaccepteerd.
Subjectieve veiligheid
Subjectieve veiligheid Weinig zorgen/angst
Beweeglijkheid Stijging
Beweeglijkheid Sterke stijging
Door meer transport, nieuwe brandstoffen en veranderende regelgeving wordt het risicobeeld dynamischer.
Kennis(on)zekerheid Duidelijk
Kennis(on)zekerheid
Er is veel kennis over transport en beheersmaatregelen. De risico’s en scenario’s zijn goed in kaart gebracht.
Jaarlijks vallen er doden en gewonden door spoorincidenten. De impact is vooral groot bij passagiersvervoer. Zelfdodingen op het spoor zijn hierbij niet meegerekend.
Reizigers ervaren spoorvervoer als veilig. Storingen of vertragingen veroorzaken soms frustratie of tijdelijk onveiligheidsgevoel. Door veroudering van infrastructuur, weersinvloeden en de groei van reizigers- en goederenvervoer neemt de kans op verstoringen toe. ILT, ProRail en RET beschikken over uitgebreide monitoring, registraties en veiligheidsprotocollen. De kennisbasis is actueel en sterk.
Bekend
66 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029
/ 67
Waterongeval
5.4.11 Waterongeval Een waterongeval is een incident waarbij mensen in het water terechtkomen en kunnen verdrinken. Dit gebeurt vaak tijdens recreatie of werkzaamheden op of bij het water. Soms speelt ook een poging tot zelfdoding een rol, maar die wordt hier niet meegerekend. De regio Rotterdam-Rijnmond ligt aan de Noordzee en heeft veel
water, zoals havens, plassen en rivieren. Er is veel binnenvaart, zeevaart en recreatief gebruik. Daardoor is er een constant, maar beheersbaar risico op waterongevallen.
Scoringstabel Beoordelingscriterium
Uitval / verstoring gasen warmtevoorziening
5.4.12 Uitval / verstoring gas- en warmtevoorziening Gas is nog steeds een belangrijke energiebron in Nederland. Het wordt gebruikt voor verwarming, koken en het opwekken van elektriciteit. De betrouwbaarheid van de gasvoorziening staat echter onder druk door internationale spanningen en veranderingen op de
Scoringstabel Score
Waarschijnlijkheid Waarschijnlijk
Ramppotentieel Ernstig
Cascade-effecten (kettingreacties)
Toelichting
Beoordelingscriterium
Waterongevallen komen regelmatig voor. In de afgelopen tien jaar verdronken 84 mensen, gemiddeld 8 à 9 per jaar. De brandweer wordt vaker gealarmeerd dan het aantal slachtoffers, wat wijst op een breed risicobeeld.
Waarschijnlijkheid
De meeste incidenten zijn individueel, maar een groot ongeval, zoals een voertuig of vliegtuig te water, kan meerdere slachtoffers veroorzaken en de hulpdiensten zwaar belasten. Verstoring/uitval afhandeling van verkeer en vervoer.
Fysieke veiligheid (impact) Middel
Subjectieve veiligheid Weinig zorgen/angst
Beweeglijkheid
Duidelijk
Toelichting
Ramppotentieel Ernstig
Cascade-effecten (kettingreacties)
De gas- en warmtelevering in Nederland is betrouwbaar, maar er zijn kwetsbaarheden. We zijn afhankelijk van buitenlandse leveringen, en er zijn risico’s door cyberdreigingen en technische storingen. Kleine storingen komen jaarlijks tot maandelijks voor. Grootschalige uitval is zeldzaam, maar niet uitgesloten. In een worstcasescenario, bijvoorbeeld langdurige uitval tijdens strenge vorst, kunnen honderdduizenden mensen worden getroffen. Vooral kwetsbare groepen lopen risico. De maatschappelijke verstoring is groot en de schade kan oplopen tot tientallen miljoenen euro’s. Mogelijke effecten zijn openbare-ordeverstoringen, verstoring zorgcontinuïteit, maatschappelijke onrust.
3-4 effecten
Verdrinking is dodelijk en tast de fysieke veiligheid aan. De regio behoort tot de gebieden met de meeste verdrinkingen in Nederland.
Fysieke veiligheid (impact)
De meeste mensen voelen zich veilig bij water. Alleen bij dodelijke incidenten ontstaat tijdelijke onrust, vooral in recreatiegebieden of bij bekende zwemlocaties.
Subjectieve veiligheid
Door klimaatverandering, vergrijzing en meer recreatie aan en op het water neemt het risico toe.
Beweeglijkheid
Er is veel kennis over risicogroepen, locaties en preventie. Organisaties zoals de Reddingsbrigade en het CBS volgen de cijfers en geven voorlichting. De kennis is actueel en breed gedeeld.
Er vallen weinig slachtoffers door uitval van gas of warmte. Wel gebeuren jaarlijks incidenten met koolmonoxidevergiftiging of brand door alternatieve verwarming. Kou brengt gezondheidsrisico’s mee, vooral voor kwetsbare groepen.
Laag
Zorgen
Stijging
Stijging
Kennis(on)zekerheid
Score
Mogelijk
1-2 effecten
68 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND
energiemarkt. Waar gas vroeger vooral via pijpleidingen kwam, wordt nu steeds vaker vloeibaar aardgas (LNG) geïmporteerd, vooral via de regio Rotterdam-Rijnmond. Storingen kunnen ontstaan door problemen in de aanvoer, schade aan leidingen of technische defecten in het netwerk.
Kennis(on)zekerheid Duidelijk
Tijdens de energiecrisis van 2022–2023 maakten veel mensen zich zorgen over de betaalbaarheid en de beschikbaarheid van warmte. Dreiging van kou of uitval vergroot het gevoel van onveiligheid. Door geopolitieke spanningen, de energietransitie, decentralisatie van warmtenetten en digitalisering neemt de kwetsbaarheid toe. De Rijksoverheid benadrukt dat het energiesysteem slimmer en robuuster moet worden ingericht. Er is veel kennis over infrastructuur en risico’s. Toch blijft het moeilijk te voorspellen hoe mensen reageren op langdurige uitval. Doordat het systeem complex is en afhankelijk van externe factoren, is het lastig om het goed onder controle te houden.
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029
/ 69
Vuurwerk
5.4.13 Vuurwerk Vuurwerk bestaat uit pyrotechnische artikelen met explosieve stoffen. Het wordt gebruikt voor amusement, signalering of professioneel gebruik. De regels voor gebruik, verkoop en vervoer staan in het Vuurwerkbesluit, onderdeel van de Wet milieubeheer. Er zijn verschillende soorten vuurwerk: R Consumentenvuurwerk: mag door particulieren wor-
den verkocht en afgestoken op bepaalde momenten. R Professioneel vuurwerk: alleen te gebruiken door gecertificeerde bedrijven met een vergunning. R Theatervuurwerk: wordt gebruikt bij theater, concerten of shows. R Illegaal vuurwerk: voldoet niet aan de wettelijke eisen. R Overige pyrotechnische artikelen: zoals noodsignalen op zee, rookpotten of fakkels.
5.4.14 Incident scheepvaart (gevaarlijke stoffen) Bij scheepvaartongevallen met gevaarlijke stoffen komen chemische, explosieve, giftige of brandbare stoffen vrij. Dat kan gebeuren bij het bunkeren, overslaan of vervoeren van ladingen over water. Oorzaken zijn vaak aanvaringen, lekkages, branden of menselijke fouten. In de haven van Rotterdam is
de scheepvaartdrukte groot en worden veel risicovolle stoffen vervoerd. Daardoor is de kans op een incident reëel en kunnen de gevolgen ernstig zijn.
Scoringstabel
Scoringstabel Beoordelingscriterium
Incident scheepvaart (gevaarlijke stoffen)
Score
Waarschijnlijkheid Mogelijk
Ramppotentieel Ernstig
Cascade-effecten (kettingreacties)
Toelichting
Beoordelingscriterium
Jaarlijks vinden incidenten met vuurwerk plaats, vooral rond oud en nieuw. Het gebruik van illegaal vuurwerk neemt toe, maar valt buiten dit thema.
Waarschijnlijkheid
Het ramppotentieel is bij legaal vuurwerk beperkt, maar de vuurwerkramp in Enschede laat zien dat het potentieel groot kan zijn bij ongevallen met opslag of groothandel (denk aan aantal slachtoffers, materiële schade en verstoring van het dagelijks leven). Mogelijke effecten zijn brand gebouw, paniek in menigten, instorting.
3-4 effecten
Fysieke veiligheid (impact)
Jaarlijks raken mensen gewond, vooral aan ogen en handen. Het aantal dodelijke slachtoffers is beperkt. De fysieke impact is dus laag, ondanks de zichtbaarheid van incidenten.
Laag
Subjectieve veiligheid
Vuurwerk zorgt voor overlast en angst bij burgers, vooral rond de jaarwisseling. Veel zorgen
Score
Toelichting
Mogelijk
Ramppotentieel
Door de grote hoeveelheid scheepvaart in de Rotterdamse haven kan een incident met gevaarlijke stoffen plaatsvinden. De energietransitie zorgt bovendien voor meer transport van nieuwe typen risicovolle lading.
Catastrofaal
In een worstcasescenario kan een incident leiden tot massale evacuaties, langdurige milieuschade en grote economische ontwrichting.
3-4 effecten
Mogelijke gevolgen zijn (scheeps)brand, uitval/verstoring zorgcontinuïteit, verstoring/uitval afhandeling verkeer en vervoer, maatschappelijke onrust.
Cascade-effecten (kettingreacties) Fysieke veiligheid (impact)
Recente incidenten hebben zelden geleid tot doden, grote schade of langdurige verstoring van het dagelijks leven.
Zeer laag
Subjectieve veiligheid
Bij omwonenden van havengebieden kan tijdelijk onrust ontstaan, maar dit is niet structureel. Weinig zorgen/angst
Beweeglijkheid Daling
Door het aankomende vuurwerkverbod neemt het gebruik van legaal vuurwerk af. De ontwikkeling van illegaal vuurwerk is onzeker, maar de beweeglijkheid wordt als dalend gescoord.
Beweeglijkheid
Door de groei van risicovolle ladingen, verouderde schepen en complexere logistiek neemt het risico toe. Stijging
Kennis(on)zekerheid Bekend
Er is veel kennis over legaal vuurwerk. Over illegaal vuurwerk is minder bekend, wat leidt tot onzekerheid over risico’s en effecten.
Kennis(on)zekerheid
Er is veel kennis en monitoring, maar naleving en detectie blijken niet altijd sluitend. Duidelijk
70 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029
/ 71
Uitval / verstoring afhandeling voedselvoorziening
Uitval / verstoring van rioolwaterzuiveringsinstallaties
5.4.15 Uitval / verstoring afhandeling voedselvoorziening
5.4.16 Uitval / verstoring van rioolwaterzuiveringsinstallaties
De voedselvoorziening bestaat uit een complexe keten van productie, distributie en verkoop. Een verstoring kan ontstaan door mislukte oogsten, pandemieën, geopolitieke conflicten of cyberaanvallen. Dit kan leiden tot schaarste, hogere prijzen en maatschappelijke onrust.
Vervuiling van oppervlaktewater ontstaat vaak door problemen in het rioolstelsel. Dit kan verschillende oorzaken hebben, zoals onvoldoende capaciteit bij hevige regenval, grote hoeveelheden bluswater, lozingen in het riool of uitval van de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI).
Scoringstabel
Scoringstabel
Beoordelingscriterium
Score
Waarschijnlijkheid Mogelijk
Ramppotentieel Ernstig
Cascade-effecten (kettingreacties)
Toelichting
Beoordelingscriterium
Structurele uitval is zeldzaam, maar tijdelijke verstoringen zijn realistisch. De voedselketen is sterk afhankelijk van energie, transport en ICT. Problemen in deze sectoren kunnen leiden tot voedseltekorten.
Waarschijnlijkheid
De directe gevolgen zijn beperkt in termen van doden of fysieke schade, maar de maatschappelijke en economische gevolgen kunnen groot zijn.
Ramppotentieel
Score
Toelichting
Mogelijk
Ernstig
Maatschappelijke onrust, verstoring zorgcontinuïteit. Cascade-effecten (kettingreacties)
1-2 effecten
Rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s) zijn goed beheerd, maar kwetsbaar bij extreme neerslag, cyberaanvallen, veroudering en militaire/hybride dreiging. Forse uitval is zeldzaam, maar incidenten met overstort of piekbelasting komen voor. Digitalisering en koppeling met de energietransitie maken systemen complexer en gevoeliger. Bij langdurige uitval in stedelijk gebied kunnen tienduizenden mensen worden geraakt. Ongezuiverd afvalwater in oppervlaktewater verhoogt het risico op infectieziekten, blootstelling aan medicijnresten en verstoring van recreatief watergebruik. De materiële schade is groot, maar niet catastrofaal. Infectieziekten humaan (bij mensen), maatschappelijke onrust, verstoring van andere processen.
3-4 effecten
Fysieke veiligheid (impact) Laag
Subjectieve veiligheid Zorgen/angst