Tweede bestuursrapportage 2023

● SPUK en opvang Oekraïeners 0 Voor het jaar 2023 hebben we een beschikking ontvangen van het Rijk voor de opvang van Oekraïners. Daaruit blijkt dat we een bedrag tegemoet kunnen zien van € 3,6 miljoen om de kosten te dekken. We beschouwen deze beschikking als taakstellend en dat betekent dat de kosten niet hoger zullen zijn dan de ontvangen middelen. Daarom ramen we zowel de kosten als de opbrengsten voor een bedrag van € 3,6 miljoen waarmee een budgetneutrale wijziging wordt verwerkt op het project noodopvang Oekraïene. Slotwijziging programma C ● Gelijke Kansen Alliantie (GKA) 0 Subsidie van € 100.000 van het ministerie van OCW voor samenwerking gemeenten, scholen en maatschappelijke organisaties wordt dit jaar niet aangewend en daarom wordt voorgesteld deze te oormerken voor 2024 via de reserve overlopende posten. Voor de begroting is dit een budgetneutrale mutatie.

23

4. Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit 4. programma C • • • • • • • • • •

• • • • • • • • • • • • • •

De samenwerking met Art. 1 Midden-Nederland anti-discriminatievoorziening wordt geïntensiveerd in 2023. In 2023 zetten we ons samen met onze betrokken partners lokaal en regionaal in voor meer inclusief onderwijs. In 2023 laten we de Notitie ‘Samen dementievriendelijk in Vijfheerenlanden’ vaststellen. In de periode van half 2023 tot eind 2025 vergroten we met het project OV-ambassadeurs de toegankelijkheid van het openbaar vervoer onder ouderen en mensen die sociale en/of mentale drempels ervaren bij het reizen met het openbaar vervoer. In 2023 maken we heldere prestatieafspraken met voorliggende voorzieningen en welzijnsorganisaties. Voor 1 oktober 2023 wordt het plan over het VN Verdrag Handicap vastgesteld. De komende jaren, in ieder geval tot en met 2025, geven wij verdere uitvoering aan "Opgroeien in de gemeente Vijfheerenlanden". In maart 2024 moet het nieuwe Taalpact voor de regio AV zijn afgesloten. In 2023 treffen we de voorbereiding voor de verdere decentralisatie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. De Wmo meldingen voor begeleiding, dagbesteding, huishoudelijke ondersteuning voor gezinnen met jonge kinderen en beschermd wonen worden, indien nodig, integraal opgepakt met medewerkers van het Sociaal Team. Hiermee wordt de integratie van de Wmo in het Sociaal Team bevorderd.

Vanaf 2022 tot en met 2026 wordt er gewerkt aan het ontwikkelen van een dashboard sociaal domein. Vanaf 1 januari 2023 zetten we cliëntervaringsonderzoeken uit voor wat betreft Wmo, Jeugdzorg en mensen met begeleiding van het Sociaal Team. In de periode van 2022 tot en met 2026 wordt de geconcretiseerde huisvestingsagenda uit de oplegger DIHPO 2021-2036 uitgevoerd. In 2023 wordt het aanbestedingstraject voor Jeugdhulp afgerond. In 2023 vervolgen we het proces nieuwbouw Christelijke school Eben-Haëzer in Leerbroek. In de periode 2022-2027 voeren we het lokaal gezondheidsbeleid "Op weg naar een positieve gezondheid in een gezonde leefomgeving" uit. Uiterlijk 31 december 2027 realiseren we voldoende huisvesting voor sociaal en psychisch kwetsbare inwoners. Gedeeltelijk gebeurt dit lokaal en gedeeltelijk gebeurt dit in overleg en samenwerking met regionale partners. In 2023 geven we de ambitie "Een Thuis Voor Iedereen" vorm door woonvormen voor aandachtsgroepen te realiseren. In 2023 wordt een lokaal plan van aanpak (preventie) huiselijk geweld en kindermishandeling opgesteld. In 2023 en 2024 voeren we lokaal de regionale pilot aanpak zorgfraude, inclusief de aanbevelingen van de rekenkamer, uit. De evaluatie van het eerste jaar nieuwe Wet Inburgering vindt in 2023 plaats. Uiterlijk 1 juli 2024 wordt Kindcentrum Broekgraaf in Leerdam opgeleverd.

In 2023 wikkelen we het krediet af voor de nieuwe school aan de Brink in Hoef en Haag Hagestein. In 2023 ontwikkelen we MDT-Baas verder.

Hieronder staan de 4 afgeronde resultaten in de periode tussen de 1e bestuursrapportage 2023 en de 2e bestuursrapportage 2023: • • • •

Voor 1 juli 2023 zijn de kredieten onderwijshuisvesting 2023 aangevraagd en vastgesteld. Voor 1 juli 2023 wordt de legesverordening onderdeel Gehandicapte Parkeerkaart vastgesteld. Voor 1 juli 2023 wordt de Verordening Leerlingenvervoer vastgesteld. De interne controle in de lijn door de kwaliteitsmedewerker Wmo sluit aan op de controle van de accountant.

24

Programma D – Ruimtelijke ontwikkeling Beleidsinhoudelijke verantwoording 1. Dashboard Financiële mutaties x € 1.000,-

Bestuurlijke resultaten € 1.100 € 800

23%

396

€ 500

366

€ 200 77%

-€ 100

-30

-€ 400 -€ 700

Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

-€ 1.000 Lasten

Baten

Saldo

2. Bestuurlijke verantwoording In programma D staan 95 bestuurlijke resultaten. Hiervan lopen er 61 volgens Planning en binnen het Budget en Capaciteit en er zijn 12 resultaten afgerond. De 22 uitzonderingen worden hieronder toegelicht. •

Voor 1 januari 2025 is de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed P B C opgesteld. De kaders ten behoeve van het opstellen van de routekaart zijn geformuleerd. De opdrachten voor het maken van energieadviezen en het realiseren van energie labels is gegeven. De kosten voor het maken van deze routekaart vallen hoger uit dan de begrote kosten. • Op 1 november 2023 is de omgevingsvisie vastgesteld door de gemeenteraad. P B De vertraging heeft te maken met de motie van de raad om de omgevingsvisie voor vaststelling nog opiniërend te behandelen in de raad. Daarnaast kost de advisering door de commissie milieueffectrapportage (MER) meer tijd dan zij zelf aangeven op de website. Dit advies moet verwerkt worden in de definitieve visie. De planning is nu gericht op vaststelling in de raad van december 2023.

C

•

In 2023 starten we het onderzoek naar aanpak sluipverkeer voor de routes P B C Lexmond - Meerkerk - Noordeloos en Vianen – Culemborg. Door de Waterschapsverkiezingen heeft de benodigde bestuurlijke besluitvorming vertraging opgelopen. Het Waterschap wil meewerken aan de route Vianen -Lexmond en wil voor de andere routes eerst de resultaten van deze maatregelen afwachten. Er wordt een bestuurlijk overleg gepland. •

Uiterlijk 2 november 2023 starten we de ruimtelijke procedure voor Broekgraaf P B C Noord door dit aan de raad voor te leggen. Besluitvorming is voorzien voor de raad van 2 november (in oktober vergadert de raad niet) en dat de vertraging het gevolg is van het feit dat de voorbereidingen meer tijd in beslag nemen dan van te voren was voorzien. •

In 2023 is er een halte- en omgevingsscan uitgevoerd op basis van correcte P B C data met als resultaat meer toegankelijke OV-haltes. De provincie heeft toegezegd dat er een schouw zou plaats vinden als de gemeente op tijd werd aangemeld. Dat is gebeurd maar er heeft geen schouw plaats gevonden. Het is nog niet duidelijk

25

waarom er geen schouw heeft plaats gevonden. De projectleider toegankelijkheid van de provincie Utrecht was niet bereikbaar. •

Op 21 september 2023 wordt de visie voor de OV-regiopoort Vianen en de OVP B C knooppunten Leerdam en Meerkerk vastgesteld. In het bestuurlijk overleg meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO-MIRT) 2023 worden geen besluiten genomen over investeringen in hubs in onze gemeente. Dit schuift door naar 2024. Aanvankelijk zou de regiopoort Vianen en de hubs Meerkerk en Vianen van de hoogwaardig openbaar vervoerstudie Breda-Gorinchem-Utrecht dit najaar in het bestuurlijk overleg meerjaren programma infrastructuur en transport worden behandeld maar de beide programma’s zijn nog onvoldoende uitgewerkt. Onze regionale partners besloten dit op een later moment te doen. Dit geeft de mogelijkheid om het later in de raad te behandelen zodat de visie op de hubs verder uitgediept kan worden. Er wordt nu gewerkt aan de visie die in uiterlijk januari 2024 aan de Raad zal worden voorgelegd. •

In 2023 wordt de HOV-Breda Gorinchem - Utrecht ingediend om gelden te P B C ontvangen vanuit het BO-MIRT in het kader van een vervolgonderzoek naar een OV-systeem op de A27. Vanuit de BGU-organisatie (getrokken door provincies Utrecht, Noord-Brabant en Zuid-Holland en Rijk) wordt gewerkt aan een plan voor de BGU voor de middellange termijn (2030). Vijfheerenlanden participeert in een projectgroep. Er wordt onder andere gestudeerd op de hubs Vianen-Lekbrug en Meerkerk A27. Aanvankelijk was het doel hierover bestuurlijke afspraken te maken in het BO-MIRT najaar 2023. Inmiddels is duidelijk geworden dat er meer tijd nodig is voor het opstellen van plannen en dat er dit jaar geen middelen beschikbaar komen. •

Voor 1 juli 2023 is het onderzoek afgerond naar de manier waarop de fietsroute P B C langs het Merwedekanaal aantrekkelijker kan worden gemaakt. Het onderzoek is vertraagd door persoonlijke omstandigheden van de opstellers bij het adviesbureau. Eind juni vond er een overleg plaats met het onderzoeksbureau en het adviesbureau. Het Waterschap (op wiens grond een groot deel van de fietsroute ligt) is op de hoogte gebracht van dit overleg. De vaststelling volgt in het derde kwartaal van 2023. • In 2023 is er een contactfunctionaris voor de agrarische sector aangesteld. P B C Het aanstellen van een contactfunctionaris voor de agrarische sector, kan plaatsvinden nadat de landbouwvisie is opgesteld en vastgesteld. Op basis van de landbouwvisie en het daaraan gekoppelde uitvoeringsprogramma landelijk gebied, wordt bepaald wat de taak wordt van deze contactfunctionaris. Hierna kan worden gestart met werven. De Landbouwvisie Vijfheerenlanden en het Uitvoeringsprogramma landelijk gebied worden naar verwachting eind 2023 afgerond. • In 2023 wordt de Woonzorgvisie aangeboden. P B C De eerste stap in het proces van de woonzorgvisie is dat het onderzoeksbureau een rapport oplevert. De oplevering daarvan heeft vertraging opgelopen waardoor de uitkomsten van het onderzoek niet in het tweede kwartaal maar begin derde kwartaal bekend zijn.

Omdat dit onderzoeksrapport ten grondslag ligt aan het participatieproces start het proces later. De verwachting is dat in de eerste helft van 2024 de woonzorgvisie aangeboden wordt. Een punt van aandacht is het feit dat vraagstukken rondom wonen, zorg en welzijn ook op regionaal, provinciaal en landelijk niveau behandeld worden. Het Rijk heeft eerder aangegeven dat gemeenten voor 2024 een integrale woonzorgvisie moeten hebben. Dat gaat echter veranderen: het Rijk heeft namelijk het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting in consultatie laten gaan. In dat wetsvoorstel staat voor gemeenten de verplichting opgenomen om voor 2026 een volkshuisvestingsprogramma op te stellen waarin de woonbehoefte en -opgave voor de diverse aandachtsgroepen is opgenomen. De regionale, provinciale en landelijke aandacht voor het thema wonen en zorg vraagt van ons als gemeente alertheid om te bepalen hoe het lokale traject zich verhoudt tot de ontwikkelingen op andere niveaus. •

Voor 1 januari 2025 inventariseren we de potentiële locaties voor de aanleg van P B C nieuwe standsplaatsen in het kader van het woonwagenbeleid. Op 29 juni 2023 heeft de raad het Woonwagenbeleid gemeente Vijfheerenlanden vastgesteld. Dit beleid zal nu uitgevoerd gaan worden. Zoals is opgenomen in de beleidsnota onder de uitvoeringsmaatregelen zijn wij hiervoor als gemeente de aangewezen initiatiefnemer. Er wordt een inventarisatie gemaakt van potentiële locaties voor de aanleg van nieuwe standplaatsen. Verschillende benodigde onderzoeken zullen hiervoor worden uitgevoerd: bodem, archeologie, bedrijvenzonering, ecologie, geluid, lucht, stikstof. Deze onderzoeken kunnen niet gedekt worden

26

uit de reserve volkshuisvesting, gezien deze conform de nadere regels subsidies reserve volkshuisvesting voor andere doeleinden aangesproken wordt. Daarom wordt via de begroting 2024 incidenteel budget aangewend ter waarde van € 30.000 over een periode van twee jaar. • In 2023 realiseren we flexwoningen voor jongeren in Vianen. P B C Het college heeft besloten dat de realisatie van het project op de oorspronkelijk beoogde locatie geen doorgang kan vinden. Er wordt gezocht naar een alternatieve locatie waardoor de realisatie van de flexwoningen voor jongeren vertraging oploopt. • In 2023 is het afval inzamelsysteem geharmoniseerd. P B C In de loop van maart 2023 zijn alle geplande aanpassingen in de manier van afvalinzameling doorgevoerd in de voormalige gemeente Vianen. Daarmee is de voormalige gemeente Vianen overgestapt op omgekeerd inzamelen en is harmonisatie met de rest van de gemeente Vijfheerenlanden een feit. Afvalinzameling door Reinigingsdienst Waardlanden wordt nu in de hele gemeente op dezelfde manier uitgevoerd. De geraamde extra investeringskosten worden geactiveerd bij Waardlanden en afgeschreven over een termijn van 20 jaar en verdeeld over de 4 gemeenten. Uit het saldo van financiële mee- en tegenvallers zal blijken of er een effect is op de begroting van 2023 van Waardlanden. In dat geval wordt dat in een begrotingswijziging 2023 voorgelegd aan de raad. •

In 2023 is stap 2 (afsluiten ondergrondse containers) uit de strategienota 20212025 ‘Samen voor een afvalvrije en schone gemeente Vijfheerenlanden’ uitgevoerd.

P

B

C

Omdat de invoer van milieupas en het afsluiten van de containers in de gemeente Gorinchem meer zorg en aandacht vroeg dan voorzien heeft Waardlanden zich genoodzaakt gezien de planning voor Vijfheerenlanden aan te passen. Het afsluiten van de ondergrondse containers en het verstrekken van de milieupas gaat nu gefaseerd plaatsvinden van 30 oktober t/m 5 november 2023. De financiële gevolgen van de aangepaste planning zullen naar verwachting beperkt zijn. Het voornaamste beoogde effect in Vijfheerenlanden, de afname van het afvaltoerisme, zal vier maanden langer op zich laten wachten. Eventuele effecten op de begroting van Waardlanden worden in een begrotingswijziging 2023 verantwoord aan de raad. •

Uiterlijk 31 december 2023 is het onderzoek afgerond naar een vrij liggend P B C fietspad aan de Tienhovenseweg (Everdingen, Hagestein). Omdat de provincie en het Waterschap geen prioriteit geven aan deze fietsroute is dit project niet opgepakt. We blijven met de provincie en het Waterschap in gesprek over dit fietspad. •

In 2023 zijn er bestuurlijke afspraken gemaakt over een duurzame inrichting P B C van de spoorkruising Koenderseweg met de MerwedeLingeLijn. Projectbureau Broekgraaf werkt aan een oplossing om de fietsers in de toekomst van deze kruising af te kunnen leiden en een oplossing te bieden middels de voorbereiding van een langzaamverkeerstunnel Broekgraaf. Er lopen gesprekken met wegbeheerder Waterschap Rivierenland, met Vijfheerenlanden in de rol van tijdelijk wegbeheerder Koenderseweg (regisseur en initiatiefnemer). Met het ingenieursbureau wordt gezocht naar oplossingen om tegen minder kosten aan de spoorseveiligheid op de drie kruisingen te kunnen werken. •

In 2023 is het onderzoek afgerond naar de mogelijkheden tot verbetering van P B C de leefbaarheid in Nieuwland. De dorps(woon)visie Nieuwland start in het najaar. Het onderzoek naar de mogelijkheden tot verbetering van de leefbaarheid in Nieuwland overlapt met de dorps(woon)visie. In overleg met een vertegenwoordiging van het dorp is afgesproken om dit gezamenlijk op te pakken. Hierdoor, is er verdere vertraging opgelopen. •

In 2023 werken vanuit de U10 aan het meerjarenprogramma infrastructuur, P B C ruimte en transport (MIRT)-onderzoek. Diverse regionale partners doen voorstellen om geld binnen te halen voor infrastructuurprojecten zoals de provincie, U-ned en U10. Omdat er meer onderzoek nodig is inmiddels duidelijk geworden dat aanvragen voor gelden voor de ontwikkeling van hubs in Meerkerk en Vianen in het kader van de BGU en het project Regiopoorten niet worden ingediend voor het BO-MIRT van dit jaar. Beide onderwerpen schuiven door naar 2024. De gemeente Vijfheerenlanden heeft hierdoor meer tijd voor lobby en het uitwerken van een eigen visie op hubs in onze gemeente. Met de op te leveren visie kunnen we in 2024 het lobbytraject voortzetten.

27

•

Gemeente Vijfheerenlanden is verantwoordelijk voor het voeren van de regie, P B C zodat de omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) tijdig de juiste taken uitvoert. Het uurtarief stijgt met €5. In het Uitvoeringsprogramma 2023 is in totaal 16.679 uur opgenomen. De verhoging van het uurtarief betekent daarom een extra bijdrage van € 83.395. Om de reserve van de ODRU weer voldoende groot te laten zijn wordt een eenmalige bijdrage gevraagd, voor Vijfheerenlanden gaat het om € 28.700. • Uiterlijk 1 juli 2023 stellen we de beleidsvisie 5G op. P B C Door ontwikkelingen rond 5G (zoals de telecommunicatiewet, het antennebeleid, de introductie eerste fase 5G en de ontwikkeling van digitale toepassingen) moet de nog niet vastgestelde beleidsvisie 5G worden geactualiseerd. De definitieve afronding inclusief de besluitvorming wordt beoogd in het eerste kwartaal van 2024. • Uiterlijk 1 juli 2023 is de uitbreiding bedrijventerrein Meerkerk IVa gerealiseerd. P B C De integrale planning van Werklandschap IVa is bijgesteld. Met name het proces van aanbesteding voor het voorbelasten van de grond heeft voor enige vertraging gezorgd. •

Uiterlijk 2 november 2023 starten we de ruimtelijke procedure voor Broekgraaf P B C Noord door dit aan de raad voor te leggen. Besluitvorming is voorzien voor de raad van 2 november (in oktober vergadert de raad niet) en dat de vertraging het gevolg is van het feit dat de voorbereidingen meer tijd in beslag nemen dan van te voren was voorzien.

28

3. Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) D: 'Ruimtelijke ontwikkeling' Primaire begroting Raadsbesluiten 2023 1e bestuursrapportage 2023 Actuele begroting 2023

Lasten

Baten

Saldo

Reserves

25.618

-20.085

5.518

15

350 25.968

-150 -20.235

200 5.718

15

0

0

0

0

Mutaties vanaf € 50.000 Programmawijziging budget huisuitzettingen Routekaart verduurzaming vastgoed Economische promotie Bijdrage ODRU Vergunningverlening, externe advieskosten Treasury: kapitaallasten en dividend programma D Vouchers ter stimulering energietransitie Toeristenbelasting Slotwijziging: omgevingswet

396 50 80 -105 110 75 -109 150

-366

145

145

29 -150 -100 -145

30 50 80 -105 110 75 -80 0 -100 0

Mutaties 2e berap totaal

396

-366

30

145

26.364

-20.601

5.748

160

Mutaties tot € 50.000

Begroting na 2e berap Per saldo is er sprake van een nadeel van € 30.000.

Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven van mutaties vanaf € 50.000 (vaststelling Raad) ● Programmawijziging budget huisuitzettingen (budgetneutraal) 50 N Het budget hoort op programma D, het stond begroot op programma B. Daarom op dit programma meer lasten dus een nadeel. Het is als incidenteel aangemerkt omdat de structurele aanpassing direct in de begroting 2024-2027 wordt verwerkt. ● Routekaart verduurzaming vastgoed 80 N In het tweede kwartaal van 2023 zijn 8 gebouwen onderzocht en hiervoor hebben wij verduurzamingsadviezen ontvangen. Deze adviezen geven inzicht in kosten en scenario’s per gebouw. Daarnaast zijn er door twee adviesbureaus presentaties gegeven. Dit heeft geleid tot de selectie van één van de twee adviesbureaus. Met dit bureau gaan we de overige 95 gebouwen inspecteren. Hiervoor is een aanvullend bedrag van € 80.000 nodig. Hiermee kunnen we de panden voorzien van een adviesrapport en energielabel. Met het adviesrapport is het mogelijk om aanspraak te maken op de subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA), vooruitlopend op realisatie van de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed. ● Economische promotie 105 V Omdat een aantal projecten niet, of nog niet, of anders, worden uitgevoerd ontstaat een financieel voordeel op het budget economische promotie.

Voor het camperplaatsenbeleid hebben we geen inhuur nodig want dit hebben we intern opgepakt (€ 25.000). Twee projecten van de gebiedsmarketing zijn deels niet uitgevoerd door diverse oorzaken , het betreft de distributiepunten en arrangementontwikkelingen(€ 25.000). Het project over vitale vakantieparken is intern opgepakt zodat externe inhuur niet nodig was (€ 20.000). Aan het klompenpad, een onderzoekstraject van het Landschap Erfgoed Utrecht (LEU) blijken geen kosten meer verbonden te zijn. Het pad is nu onderdeel van het hele traject bij LEU. Het neemt wel geruime tijd in beslag, de uitvoering zal daarom niet meer plaatsvinden in 2023 (€ 35.000).

29

145

S/I

I I I S I I S I I

● Bijdrage ODRU (budgetneutraal) 110 N Het algemeen bestuur van de ODRU heeft in juli besloten het uurtarief voor 2023 met € 5 verhoogd. De belangrijkste reden voor de verhoging zijn de grote prijsstijgingen ten gevolge van de hoge inflatie in 2022 en 2023. Deze werden nog niet voorzien bij de vaststelling eind 2021 van de Kadernota 2023. Daarnaast vraagt de ODRU een extra bijdrage aan de deelnemende gemeenten om de reserve van de gemeenschappelijke regeling aan te vullen. Op dit programma betekent dat een verhoging van de bijdrage van in totaal € 109.900 voor milieutaken, archeologie, bestemmingsplannen en omgevingswet. Op programma B nog een verhoging van de bijdrage van € 2.200 voor APV-taken en riolering. Dit wordt op programma B niet verder toegelicht. Dit wordt als budgetneutraal aangemerkt omdat deze stijging wordt gedekt uit de stelpost prijsstijging die wordt verlaagd op programma F. Hier een nadeel, daar een voordeel. ● Vergunningverlening, externe advieskosten 75 N In 2022 zijn verschillende vergunningen voor grote projecten verleend. Niet alleen voor de bekende nieuwbouwgebieden Broekgraaf en Hoef en Haag, maar ook vervangende nieuwbouw van woningen en bedrijfsgebouwen. Deze vergunningen brengen voor 2023 echter meer kosten van (externe) adviseurs met zich mee.

Dit komt doordat een deel van de constructiegegevens pas tijdens de uitvoeringsfase beschikbaar komt en gecontroleerd moet worden (zogenaamd na-ijl effect). De extra kosten bedragen € 75.000. Als gevolg van de afgekoelde economie is het aantal ingediende aanvragen in 2023 achtergebleven bij de verwachtingen. De verwachting is dat er daardoor dit jaar niet of nauwelijks sprake zal zijn van een meeropbrengst bij de leges van de verleende vergunningen. ● Treasury: kapitaallasten en dividend programma D De treasury is toegelicht in bijlage 4.

80 V

● Vouchers ter stimulering energietransitie 0 Ten behoeve van de stimulering van de energietransitie in de gemeente door het uitvoeren van de inclusieve projecten voor energiemaatregelen van woningen, is er van de provincie een beschikking ontvangen van € 450.000. Dit bedrag is samengesteld uit 200 te verlenen vouchers van elk € 2.250. Dit bedrag wordt in 2 termijnen uitbetaald: 1e termijn van € 150.000 in 2023 en € 300.000 in 2024. Deze bedragen worden budgetneutraal verantwoord op het taakveld duurzaamheid. ● Toeristenbelasting 100 V Vanaf 2022 is er een voordeel ontstaan op de toeristenbelasting vanwege het in gebruik nemen van het arbeidsmigrantenhotel te Meerkerk. De extra opbrengst van € 100.000 is nog niet verwerkt in de begroting 2023. In 2022 is er namelijk een verzoek van de eigenaar ingediend om de arbeidsmigranten in te schrijven bij de gemeente. Bij inschrijving vervalt de verplichting tot betaling van toeristenbelasting. Het verzoek is inmiddels ingetrokken vanwege consequenties voor het bestemmingsplan en de bijkomende kosten voor de eigenaar. De structurele verhoging van € 100.000 voor de opbrengst toeristenbelasting wordt vanaf 2024 direct verwerkt in de begroting 2024-2027 op programma F. Vandaar dat het in deze rapportage als een incidentele wijziging wordt aangemerkt (nog op programma D want het valt onder het taakveld economische promotie).

Investeringen ● Voorziening groot onderhoud kerkgebouwen De kerktoren in Hei- en Boeicop heeft onderhoud nodig. De opdracht tot renovatie was in 2022 gegeven, maar wordt nu pas uitgevoerd. Er stond een bedrag begroot in 2022 voor het schilderwerk en bereikbaarheid. Bij het opstellen van de subsidie aanvraag periodiek instandhoudingsplan (PIP) zijn meerdere onderhoudsactiviteiten opgevoerd, zoals het lood vervangen van het plateautje waarop het torentje is gebouwd, klokkenstoel herstellen, lood vervangen staanders, reviseren (vergulden en led verlichting) cijferring en wijzers. Daarnaast diverse kleinere aanpassingen en herstellingen. Alle begrote prijzen zijn in werkelijkheid verdubbeld. Ook was er een behoorlijke prijsverhoging van 2022 naar 2023. Er is een extra krediet van € 43.000 nodig om de werkzaamheden uit te laten voeren. Dit wordt niet gedekt via kapitaallasten maar door een onttrekking aan de voorziening onderhoud gemeentelijk vastgoed.

30

Slotwijziging programma D ● Omgevingswet 0 Het programma invoering omgevingswet wordt begin 2024 afgerond. Er is voorzien in een beperkt aantal nalopende uitgaven voor de afronding van het programma en activiteiten bij de overgang naar de omgevingswet (uitgaven voor aanvullende opleiding, ICT kosten, milieuonderzoek en advies). Het gaat om het oormerken van een budget voor 2024 van € 145.000 via de reserve overlopende posten. Voor de begroting is dit een budgetneutrale mutatie.

31

4. Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit 4. programma D • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

In 2023 ontwikkelen wij visies voor minimaal vier wijken/dorpen. Uiterlijk 31 december 2023 is er een verhuismakelaar ingehuurd om gericht in gesprek te gaan met ouderen. Uiterlijk 31 december 2023 is er een Reserve Fonds Volkshuisvesting gerealiseerd. Uiterlijk 31 december 2023 hebben we een kwantitatief en kwalitatief inzicht in de korte en lange termijn woonbehoeften van onze inwoners. In 2023 levert LekstedeWonen 20 nieuwe huurwoningen op voor locatie Stammershoefstraat/Hogelandseweg in Vianen. In 2023 stellen wij subsidieaanvragen op in het kader van de SPUK woningbouwimpuls gelden ter financiering van de uitvoeringsagenda wonen.(SPUK gelden zijn Specifieke uitkeringen gemeenten en provincies om bepaald beleid van de Rijksoverheid uit te voeren). In 2023 realiseert LekstedeWonen 130 huurappartementen op de locatie Hazelaarplein in Vianen. In 2023 worden 105 sociale huurwoningen opgeleverd in Leerdam-West (Achter de Pijp) door KleurrijkWonen. In 2023 voeren wij de Uitvoeringsagenda Wonen uit. In 2023 stellen we de dorpsvisie Meerkerk vast. Op 31 december 2027 is de ontwikkeling gereed van 34 woningen en een nieuwe basisschool op voormalig locatie Slagboom in Leerbroek. In 2023 wordt het eerste, van de beoogde acht deelgebieden, (deelgebied-) omgevingsplan opgesteld. Uiterlijk 1 januari 2024 is de gemeente klaar om te werken volgens de Omgevingswet.

Voor 1 januari 2024 is de nieuwe legesverordening vastgesteld in verband met de omgevingswet. Uiterlijk 1 januari 2024 zijn de consequenties Omgevingswet voor de werkwijze, omvang en bekostiging van (een deel van) de ambtelijke organisatie helder. Uiterlijk 1 juli 2024 stellen we de gebiedsvisie Vianen vast. In 2025 stellen we de gebiedsvisie Leerdam vast. Het programmaplan duurzaamheid wordt uiterlijk 31 december 2023 opgeleverd. In 2023 monitoren we de stand van zaken over de RES 2.0 en we stellen een rapportage op die wordt aangeboden aan de gemeenteraad en het Nationaal programma RES (NPRES). In 2023 is klimaatbestendig het ontwerpprincipe bij ruimtelijke ontwikkelingen. In 2023 geven we vorm aan de pilot klimaat neutrale wijk of dorp. In 2023 stellen we de warmteplannen voor wijken en kernen (de zogenaamde Wijk Uitvoerings Plannen (WUP)) op. Uiterlijk 31 december 2030 voldoen we aan de Klimaatwet en voeren de afspraken vanuit het Klimaatakkoord en het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie uit (Bestuursakkoord Klimaatadaptatie). In 2030 scoort gemeente Vijfheerenlanden beter dan gemiddeld op de groenindex. In 2050 is de gemeente Vijfheerenlanden CO2 neutraal. Een onderdeel hiervan is het compenseren van CO2 uitstoot woningbouw door bomen te planten. In 2023 wordt verder onderzoek gedaan naar de beste locatie voor de watercompensatie van 0,9 hectare in Ameide.

In 2023 ondersteunen en faciliteren we de gemeenschap bij het schoonhouden van de eigen leefomgeving. In 2023 zorgen we voor de gefaseerde uitvoering van bewegwijzering. In 2023 willen we dat een volwaardig knooppunt Everdingen, en een verbreding van de A27 tussen knooppunt Everdingen en Houten, beter op het netvlies komen te staan van regio, Rijk en provincie. In 2023 werken we samen met 7 andere gemeenten, 3 provincies, en het Waterschap aan de wegverbreding van de A27 Houten-Hooipolder. In 2023 werken we samen met de provincie bij de beoordeling, het gebruik en het inzicht in data. In 2023 werken we, samen met de U10-gemeenten en het Rijk, aan programma UNed. Vanuit dit programma is er aandacht voor een samenhangende ontwikkeling van wonen, werken en bereikbaarheid in de metropoolregio Utrecht. In 2023 wordt het laadpalenplan Vijfheerenlanden vastgesteld. In 2023 voeren we de maatregelen uit die voortkomen uit het onderzoek naar sluipverkeer. Uiterlijk 31 december 2024 is het parkeerbeleid geharmoniseerd en vastgesteld.

32

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Op 1 mei 2028 is de ontsluiting van wijk Broekgraaf in Leerdam gereed. In 2023 verbeteren we de dienstverlening aan ondernemers. In 2023 is de uitgifte van de bedrijfskavels Gaasperwaard I gerealiseerd. In 2023 geven we aandacht aan continuering en onderzoek van de ondernemersfonds(en). In 2023 streven we, in nauwe samenspraak met de ondernemers, naar een verdere verbetering van de organisatiegraad van ondernemers. In 2023 realiseren we het werklandschap Gaasperwaard III voor de uitgifte van kavels voor bedrijven. In 2024 volgt er een herijking van de afspraken uit het onderzoek afsluiting Noordplein Vianen. Voorbereiding Programma-uitvoering van het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) U10 en een eerste aanzet voor uitvoering van de ambities door cofinanciering, lobby en uitwerking regiopoorten. Uiterlijk 31 december 2023 is het Beleidskader Energietransitie [BET] aangevuld. Uiterlijk 31 december 2023 is de Uitvoeringsagenda voor natuur- en groenprojecten opgesteld. In 2023 is het onderzoek naar draagvlak voor het instellen van een jaarlijkse agrarische week afgerond. In 2023 evalueren wij samen met de kinderboerderijen de toepasbaarheid van de vastgestelde nadere regels. In 2024 is de huisvestingsverordening uitgerust met instrumenten die na wijziging van de Huisvestingswet mogelijk zijn om toe te voegen, als zij van meerwaarde zijn voor onze inwoners.

Voor 1 januari 2024 wordt het beleid Kleine windmolens vastgesteld. Voor 1 januari 2024 wordt het beleid Zon op de grond vastgesteld. Uiterlijk 31 december 2024 is het beleid voor de kinderboerderijen vastgesteld. Voor 1 oktober 2023 wordt de afvalstoffenverordening vastgesteld. Uiterlijk 1 juli 2025 realiseren we flexhuisvesting voor de opvang van extra statushouders. In 2023 stellen we het lokaal hitteplan - gebouw en gebied op. Voor 1 januari 2024 is de Uitvoeringsagenda Landelijk gebied opgesteld. Op 1 juli 2025 is de herontwikkeling Parallelweg 24, voormalig Wilgenhoek-locatie (Knarrenhof), in Leerdam gereed. Op 1 april 2025 is de uitbreiding van Noachschool in Schoonrewoerd gerealiseerd. Uiterlijk 31 december 2023 is het onderzoek mogelijkheid Skaeve Huse in de gemeente Vijfheerenlanden afgerond. Uiterlijk 1 oktober 2023 ligt er een overzicht van locaties, geschikt voor huisvesting van overlastgevende personen. Op 1 oktober 2026 is de woningvoorraad in Hei- en Boeicop met 12 woningen uitgebreid. Uiterlijk 1 december 2023 is de Landbouwvisie vastgesteld.

Hieronder staan de 12 afgeronde resultaten in de periode tussen de 1e bestuursrapportage 2023 en de 2e bestuursrapportage 2023: • • • • • • • • • • • •

De huisvestingsverordening is op 1 juli 2023 vastgesteld. Uiterlijk 1 juli 2023 is het woonwagenbeleid vastgesteld. We doen de bezwaarschriften voor vergunningen, toezicht en handhaving (VTH) tijdig af in 2023. Uiterlijk 31 maart 2023 wordt er een monitor uitvoering huisvesting arbeidsmigranten ter kennisname aangeleverd, ten vervolge op de vastgestelde beleidsnota huisvesting arbeidsmigranten. In 2023 wordt het geactualiseerd archeologiebeleid vastgesteld dat een plek heeft in het omgevingsplan. In 2023 stellen we een beleidskader energietransitie op. Voor 1 juli 2023 is het conceptdocument Koers 2023-2027 van de Omgevingsdienst regio Utrecht aan de gemeenteraad aangeboden. Uiterlijk 1 juli 2023 is het gewijzigde bestemmingsplan Bazeldijk 78a te Meerkerk vastgesteld. Voor 1 juli 2023 is de Doelgroepenverordening betaalbare woningen Vijfheerenlanden 2023 vastgesteld. Voor 1 juli 2023 is er een ontwerpbesluit Verklaring van geen bedenkingen (VVGB) als bedoeld in artikel 6.5. Bor af te geven voor de aanvraag bedrijfsuitbreiding Lekdijk Everdingen voorgesteld aan de gemeenteraad. Voor 1 juli 2023 is de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) 2023 vastgesteld. Voor 1 juli 2023 is er een verklaring van geen bedenkingen in verband met de planologische procedure voor natuurontwikkeling Autenasekade te Vianen voorgesteld aan de gemeenteraad.

33

Programma E – Ontplooiing Beleidsinhoudelijke verantwoording 1. Dashboard Bestuurlijke resultaten 10%

Financiële mutaties x € 1.000,€ 1.100 € 800 € 500

261 73

€ 200 -€ 100 90%

-188

-€ 400 -€ 700

Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

-€ 1.000 Lasten

Baten

Saldo

2. Bestuurlijke verantwoording In programma E staan 29 bestuurlijke resultaten. Hiervan lopen er 20 volgens Planning en binnen het Budget en Capaciteit en er zijn 6 resultaten afgerond. De 3 uitzonderingen worden hieronder toegelicht. • In 2023 stellen we een visie op voor de binnensportaccommodaties in Leerdam. P B C Het traject om te komen tot een toekomstvisie voor sportcentrum Berenschot en cultureel centrum het Dak in Leerdam is reeds gestart. Eind 2023 informeren wij u over de voortgang. •

In 2023 geven wij uitvoering aan het sport- en sportaccommodatiebeleid P B C waarbij wij specifieke aandacht hebben voor club- en kleedgebouwen van sportverenigingen. Ter uitvoering van het sport- en sportaccommodatiebeleid hebben wij samen met de gebruikers van sportpark Blankensteijn en HSSC'61, werkgroepen gevormd. Binnen deze werkgroepen wordt op eigen tempo gewerkt aan het onderzoeken van samenwerkingsverbanden, geschikte locaties, programma van eisen, etc. Voor beiden locaties is een voorbereidingskrediet benodigd. •

In 2023 stellen we de toekomstvisie voor party en cultureel centrum Het Dak P B C vast. In 2023 wordt er onder andere een plan van aanpak opgesteld, worden de behoeftes gepeild, worden locaties onderzocht en wordt er onderzoek gedaan naar de beheersvorm. De uitkomsten hiervan worden eind 2023 ter informatie aangeboden aan de gemeenteraad. Het voorstel met de scenario's, locaties, etc. is voor nu voorzien in het tweede kwartaal van 2024.

34

3. Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) E: 'Ontplooiing'

Lasten

Baten

Primaire begroting Raadsbesluiten 2023 (energienoodfonds) 1e bestuursrapportage 2023 Actuele begroting 2023

10.536 500 1.022 12.058

-2.287 -500 -787 -3.574

7.958 0 235 8.193

Mutaties tot € 50.000 Gebouwenbeh. binnensportacc. en gymzalen Bijdrage aan RAZU Sportakkoord en SPUK Combinatiefunctionarissen/sportcoaches en SPUK Budgetsubsidies bibliotheekwerk

122 20 31 45

-73 14

49 34 31 0 -42 26

S S S S I

Mutaties vanaf € 50.000 Bijstelling energielasten Helsdingen Eenm. onderh. binnensportaccommodaties Leerdam Treasury: kapitaallasten en dividend programma E Bijstelling energielasten de Linde

139 200 126 -275 88

0

139 200 126 -275 88

I I I I

261 12.319

-73 -3.647

Mutaties 2e berap totaal Begroting na 2e berap

Saldo

-45 -42

26

Reserves

188 8.381

Per saldo is er sprake van een nadelig resultaat van € 188.000. Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven tot € 50.000 (vaststelling college; geen toelichting raad) Zie tabel hierboven. Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven van mutaties vanaf € 50.000 (vaststelling Raad) ● Energielasten Sportaccommodaties (Helsdingen) 200 N Voor Sportaccommodaties is bij het opstellen van de begroting, het budget voor de energiekosten verdubbeld. Dit als gevolg van de hogere tarieven die door de leveranciers worden berekend. Nu blijkt dit niet toereikend te zijn en wordt er incidenteel een hogere raming toegepast. Omdat de prijsstijging van energie als enige wel in de begroting 20232024 is verwerkt (budget is verdubbeld) wordt de stijging van de energielasten niet ten laste van de stelpost prijsstijging gebracht. Die stelpost is bedoeld om de overige prijsstijgingen te dekken. Het wordt in deze rapportage als incidenteel aangemerkt omdat de aanpassing voor de begroting 2024-207 daarin direct wordt verwerkt. Dit aan de hand van de laatste ontwikkelingen op de energiemarkt waar de dynamiek groot en voorspellen lastig is. ● Eenmalig onderhoud binnensportaccommodaties Leerdam 125 N Gebruikers van de binnensportaccommodaties in Leerdam hebben meermaals aangegeven dat het dagelijks onderhoud achterblijft bij de wensen van de gebruikers.

Om dit te herstellen heeft de raad in december 2021 een budget beschikbaar gesteld voor éénmalig onderhoud van € 150.000. Daarvan is in 2022 € 24.300 besteed. Bij de jaarrekening 2022 is derhalve € 125.700 in het resultaat opgegaan. Aangezien het restant van de werkzaamheden die voor dit budget gepland stonden ondertussen zijn of worden uitgevoerd in 2023 zijn de resterende middelen nog steeds nodig. Daarom wordt voorgesteld ter dekking hiervan in 2023 € 125.700 beschikbaar te stellen. ● Treasury: kapitaallasten en dividend programma E De treasury is toegelicht in bijlage 4.

275 V

● Energielasten buurthuizen (De Linde) 88 N Voor buurthuizen is bij het opstellen van de begroting, het budget voor de energiekosten verdubbeld. Dit als gevolg van de hogere tarieven die door de leveranciers worden berekend.

35

S/I

291 Ja 291

0 291

Nu blijkt dit niet overal toereikend te zijn en wordt er incidenteel een hogere raming toegepast. Omdat de prijsstijging van energie als enige wel in de begroting 2023-2024 is verwerkt (budget is verdubbeld) wordt de stijging van de energielasten niet ten laste van de stelpost prijsstijging gebracht. Die stelpost is bedoeld om de overige prijsstijgingen te dekken. Het wordt in deze rapportage als incidenteel aangemerkt omdat de aanpassing voor de begroting 2024-2027 daarin direct wordt verwerkt. Dit aan de hand van de laatste ontwikkelingen op de energiemarkt waar de dynamiek groot en voorspellen lastig is.

36

4. Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit 4. programma E • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

In 2024 onderzoeken we de toekomst van het schoolzwemmen in onze gemeente. Voor 1 januari 2024 is het besluit om de maatschappelijke tarieven sport volgens wet- en regelgeving toe te passen vastgesteld. Voor 1 april 2024 ontwikkelen we het beleid sociale ontmoetingsplaatsen. In 2024 is de nieuwe subsidieregeling voor de ontmoetingsplaatsen vastgesteld. We willen vanaf 2024 met wijk- en dorpshuizen een akkoord sluiten over de toekomst. In 2023 ontwikkelen we een visie op het schoolzwemmen. Uiterlijk 1 januari 2024 is het camperbeleid vastgesteld. In 2024 verduurzamen we de Glasblazerij in Leerdam. In 2023 voeren we de nieuwe 'Prestatieafspraken subsidieperiode 2022 tot en met 2024: Bibliotheekwerk' uit. Voor 1 januari 2024 is het beleid voor toeristische bewegwijzering vastgesteld. Voor 1 januari 2024 zijn de nadere regels voor het subsidieproces voor recreatieve activiteiten vastgesteld. Voor 1 januari 2024 is het beleidsplan havengebruik voor recreatieve ontwikkelingen vastgesteld. Voor 1 januari 2024 is het sportbeleid voor Put Middelwaard vastgesteld. Voor 1 januari 2024 realiseren wij één thematische wandelroute en onderzoeken we de mogelijkheden voor de ontwikkeling van klompenpaden. Voor 1 januari 2024 is het onderzoek naar vergroten recreatieve mogelijkheden van de strandjes langs de Lek afgerond.

Uiterlijk 31 december 2023 is de aankleding van Glasstad Leerdam afgerond. Uiterlijk 31 december 2023 is de Liniepont geborgd. In 2023 monitoren we de uitbreiding van het aantal cultuurcoaches en onderzoeken of nu alle 34 scholen in Vijfheerenlanden in voldoende mate worden gefaciliteerd. In 2023 voeren we het plan voor naschoolse cultuuractiviteiten ‘Doe Mee! Vijfheerenlanden’ uit. Voor 31 december 2023 zijn de twee kunstwerken in de openbare ruimte van Leerdam (project Marinus Boezem) en Vianen (project Lekbrug) geplaatst.

Hieronder staan de 6 afgeronde resultaten in de periode tussen de 1e bestuursrapportage 2023 en de 2e bestuursrapportage 2023: • • • • • •

In 2023 zetten we ons in om de relatie tussen de Glass Academy en glasblazerij De Oude Horn te behouden en te versterken. In 2023 ontwikkelen we, samen met de muziekverenigingen en de muziekschool, het project Muziek op School door. In 2025 herkent 20% van de inwoners het merk tussen Lek & Linge. Hiervoor wordt in 2023 een nulmeting uitgevoerd. Uiterlijk 31 december 2023 zijn er informatieborden bij kunstwerken in de buitenruimte geplaatst. In 2023 onderzoeken we de mogelijkheden van een gezamenlijk muzikaal of cultureel evenement. In 2023 beoordelen we het herhuisvestingsonderzoek van het Nationaal Glasmuseum en de Glasblazerij en uiterlijk 2 november 2023 is het procesvoorstel gereed.

37

Programma F – Algemene dekkingsmiddelen (en overhead) Beleidsinhoudelijke verantwoording 1. Dashboard Bestuurlijke resultaten

14%

Financiële mutaties x € 1.000,6.987 € 6.000 4.057

€ 4.500 € 3.000 € 1.500 86%

€0 -€ 1.500

Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

-€ 3.000

-2.930 Lasten

Baten

Saldo

2. Bestuurlijke verantwoording In programma F staan 7 bestuurlijke resultaten. Hiervan lopen er 5 volgens Planning en binnen het Budget en Capaciteit en er is één resultaat afgerond. De uitzondering wordt hieronder toegelicht. •

Voor 1 juli 2023 is het Gemeentewet artikel 213a. onderzoek naar de P B C kostendekkendheid van de tarieven van de gemeente Vijfheerenlanden afgerond. Voor het zomerreces is het onderzoekstraject afgerond en zijn de bevindingen op papier gezet. Na het zomerreces wordt het hoor en wederhoor traject afgerond zodat het definitieve rapport in september aan het college kan worden aangeboden.

38

3. Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) F: 'Algemene dekkingsmiddelen (en overhead)'

Baten

Saldo

29.907

-121.018

-96.381

5.270

1.019 30.926

248 -120.770

1.267 -95.114

5.270

-10 -10

0

-10 -10

S

Mutaties vanaf € 50.000 WOZ: bezwaar en beroep Opbrengst OZB niet-woningen Aanwending stelpost prijsstijging Vrijval stelpost prijsstijging Gemeentefonds, meicirculaire en uitkeringsbasis Gemeentefonds, septemberciculaire Treasury: kapitaallasten en dividend programma F Ziektevervangingsbudget Fiscale winst grex 2023 en vennootschapsbelasting Toerekening overhead uit nota organisatiekosten

-2.920 98

-4.057

-6.977 98 -354 -1.561 -1.367 -2.535 0 -440 750 0 -1.568

I I I/S S I I I I I S

Mutaties 2e berap totaal

-2.930

-4.057

-6.987

325

Begroting na 2e berap

27.996

-124.827

-102.101

5.595

Primaire begroting Raadsbesluiten 2023 1e bestuursrapportage 2023 Actuele begroting 2023 Mutaties tot € 50.000 Trouwzaal Hofje van mevrouw van Aerden

Lasten

-354 -1.561 -1.367

403 750 325 -1.568

-2.535 p.m. -843 -325

Reserves

Per saldo is er sprake van een voordelig resultaat van € 6.987.000 Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven tot € 50.000 (vaststelling college; geen toelichting raad) Zie tabel hierboven. Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven van mutaties vanaf € 50.000 (vaststelling Raad) ● WOZ: afhandelen bezwaren en proceskostenvergoeding 98 N Elk jaar wordt in februari de aanslag gemeentelijke belastingen verstuurd. Hierop staat ook de WOZ-waarde vermeld. Sinds een aantal jaren worden gemeenten overspoeld met bezwaren door voor namelijk ‘no cure no pay’ bureaus (hierna: NCNP). Dat heeft dit jaar geleid tot een stijging van het aantal bezwaren van ruim 25%. Het aantal objecten in bezwaar is ruim 7%, dit is in lijn met de landelijke trend volgens de waarderingskamer en betreft ruim 2.100 objecten. Om te zorgen voor een tijdige afhandeling van de bezwaarschriften is externe ondersteuning nodig. Daarom wordt voorgesteld incidenteel een bedrag van € 48.000 beschikbaar te stellen. Daarnaast is door de explosieve stijging van het aantal bezwaarschriften de verwachting, dat de uit te keren proceskostenvergoeding meestijgt. Voor 2023 betekent het per saldo een stijging van € 50.000. Hiermee is geen rekening gehouden in de begroting 2023.

● Opbrengst OZB niet-woningen 354 V Voor het bepalen van de tarieven van de onroerende zaakbelasting (ozb) wordt gebruik gemaakt van verschillende componenten. Dit zijn onder andere de te behalen belastingopbrengst, de areaaluitbreiding en de ontwikkeling van de waarden. Elk jaar wordt rond oktober het stijgingspercentage van de woz-waarden door het externe taxatiebureau aangeleverd. Omdat de waarden op dat moment nog niet zijn vastgesteld is dit een prognose. Bij het bepalen van het gemeentelijke tarief voor niet-woningen is rekening gehouden met een prognose van een lichte daling van de waarden. Na de eindcontrole en vaststelling door het taxatiebureau is geconstateerd dat de waarden van de niet-woningen nagenoeg gelijk zijn gebleven. Ten opzichte van de in de begroting 2023 opgenomen belastingopbrengst niet-woningen ontstaat hierdoor een meeropbrengst van € 354.000.

39

325

S/I

● Stelpost prijsstijging 2.928 V Bij het opstellen van de begroting 2023 zijn een aantal uitgangspunten verwerkt ten aanzien van de ontwikkeling van de inflatie. We hebben opbrengsten op begrotingsbasis mee laten stijgen met de verwachtingen, maar ook een stelpost opgenomen ten laste van het gemeentefonds waaruit die prijsstijging eventueel bekostigd kan worden. In eerdere programma’s zijn een zestal mutaties verwerkt die ten laste worden gebracht van deze stelpost tot een totaal van € 1.561.300: VRU (€ 103.000), afval (€ 497.000), RAZU (€ 31.200), jeugd (€ 818.000) en ODRU (€ 2.200 en € 109.900). Na deze mutaties resteert nog een bedrag van € 1.367.100 op de stelpost in 2023. Dit restant kan nu bij deze rapportage vrijvallen. ● Gemeentefonds, meicirculaire en uitkeringsbasis 2.535 V In juni is een raadsinformatiebrief aan de raad gestuurd met de effecten van de meicirculaire 2023 van het gemeentefonds. De circulaire verscheen te laat om nog in de eerste bestuursrapportage te worden verwerkt dus daarom in deze rapportage. Uit de RIB bij de meicirculaire viel op te maken dat het gemeentefonds (algemene uitkering, integratie- en decentralisatie uitkeringen) is gestegen met € 2,33 miljoen. Met daar tegenover circa € 1 miljoen aan taakmutaties. Daarna is nog een positieve aanpassing van de uitkeringsbasis (aanpassing berekende eenheden van enkele maatstaven) geweest van € 161.000.

Ook is er per saldo nog € 44.000 aan verrekeningen over eerdere uitkeringsjaren geweest. In totaal stijgt het budget van het gemeentefonds dan ook met € 2.535.000. De taakmutaties zijn terug te vinden op met name programma C. Buiten de taakmutaties zal de ruimte uit de meicirculaire ook dekking moeten bieden aan de vele bovengemiddelde prijsstijgingen die in deze rapportage worden geclaimd. De mutatie is hier als incidenteel aangemerkt omdat de effecten van de meicirculaire voor de jaren 2024-2027 direct in de begroting worden verwerkt. ● Gemeentefonds septembercirculaire p.m. De septembercirculaire verschijnt op zijn vroegst 19 september (3e dinsdag in september). Vanaf dan kunnen de mutaties worden verwerkt in het gemeentefonds. Dit geldt ook voor de (gedeeltelijke) dekking voor de energietoeslag uit programma C van € 800.000. ● Treasury: kapitaallasten en dividend programma F De treasury is toegelicht in bijlage 4.

440 V

● Ziektevervangingsbudget 750 N Zoals aangegeven bij de 1ste bestuursrapportage 2023 worden er extra kosten gemaakt die voortkomen uit vervanging van langdurige zieken binnen onze organisatie. In de begroting 2023 is hiervoor een budget opgenomen ter dekking van de uitgaven. Bij het opstellen van de 2e bestuursrapportage is er meer inzicht in het verloop van de kosten en is gebleken dat het budget niet toereikend is. De uitgaven kunnen niet opgevangen worden binnen de huidige budgetten van de P-begroting 2023. Dit wordt met name veroorzaakt door de langdurig zieken van vooral niet werk gerelateerde aard, waar we als organisatie geen of weinig invloed op hebben. Voorgesteld wordt incidenteel € 750.000 beschikbaar te stellen. Bij de begroting 2024 wordt rekening gehouden met de hogere uitgaven voor ziektevervanging en zal het budget hierop worden aangepast. ● Fiscale winst grex 2023 en vennootschapsbelasting 0 Sinds 2016 zijn gemeenten belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Daar waar de gemeente optreedt als ondernemer, geldt er een belastingplicht voor de vennootschapsbelasting. Concreet is dat het geval voor een drietal processen t.w.: 1. verkoop van her te gebruiken afval (VANG), 2. reclameopbrengsten en 3. Grondexploitaties (grex). Ten aanzien van de verkoop van afval heeft de gemeente geen zaken die hieronder vallen.

Immers de verkoop van afval geschiedt via de GR Waardlanden. Wel is er belastingplicht ten aanzien van de verhuur van reclamemasten en -zuilen. Hiervoor zijn aanslagen ontvangen en betaald, binnen het budget van € 100.000 dat hiervoor beschikbaar is. Hiertegen lopen bezwaar- en beroepsprocedures met de belastingdienst. Dit omdat gemeenten, waaronder Vijfheerenlanden van mening is dat hier sprake is van normaal vermogensbeheer en dat valt niet onder de belastingplicht. Voor grondexploitaties neemt onze gemeente wel deel aan het economisch verkeer en zal er bij winst vennootschapsbelasting betaald moeten worden. Voor 2023 wordt er een fiscale

40

winst verwacht. Daarom is om een voorlopige aanslag gevraagd en deze is ook ontvangen. Het gaat om een bedrag van € 325.000. We hebben dit verzoek gedaan omdat er een wettelijke rente betaald moet worden van 8% over het belastbare bedrag. Afwachten tot de definitieve aanslag 2023 leidt dan tot een extra belastingrente van circa € 25.000. De aanslag wordt niet eerder opgelegd dan in het voorjaar van 2024. Met deze voorlopige aanslag voorkomen we in elk geval een bedrag aan te betalen heffingsrente. Indien de werkelijke aanslag onverhoopt toch lager uitvalt, zal het teveel betaalde terugbetaald worden. Omdat resultaten uit de grondexploitatie worden verrekend met de algemene reserve grondexploitatie, wordt ook de belastingdruk van de vennootschapsbelasting verrekend met deze reserve. Voor de begroting is dit dus neutraal, de reservepositie daalt hierdoor. ● Toerekening overhead uit nota organisatiekosten (budgetneutraal) 1.568 V Op 1 juni 2023 is de beleidsnota organisatiekosten 2023 vastgesteld. In deze beleidsnota is uitgewerkt wat de organisatiekosten van de gemeente Vijfheerenlanden zijn, welk deel van deze kosten tot de overhead van de gemeente behoort en hoe deze kosten worden toegerekend en verantwoord. Er is geconstateerd dat nog niet in alle gevallen de huidige financiële toerekening aan taakvelden en overhead voldoet aan de nieuwe gemeentelijke uitgangspunten.

De toerekening wordt via de 2e bestuursrapportage 2023 verwerkt. Dit resulteert op programma F in een voordeel en op de programma’s A en C een nadeel. Per saldo is deze mutatie budgetneutraal.

41

4. Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit 4. programma F •

In 2023 werken we het investeringsprogramma van netto € 80 miljoen voor de periode 20232035 verder uit. In 2023 rapporteren we over de ontwikkeling van de solvabiliteit en de netto schuldquote. In 2023 indexeren we de opbrengst van onze belastingen ter compensatie van loon- en prijsontwikkelingen. In 2023 verbeteren we de informatiewaarde en de kwaliteit van de planning en control documenten. In 2023 voeren we het Gemeentewet artikel 213a onderzoek uit inzake efficiency en effectiviteit kostendekkende gemeentelijke leges en tarieven (te weten: vergunningen omgevingswet; begraafrechten; leges burgerzaken; marktgelden en precario).

• • • •

Hieronder staat het afgeronde resultaat in de periode tussen de 1e bestuursrapportage 2023 en de 2e bestuursrapportage 2023: •

Voor 1 juli 2023 is de beleidsnota organisatiekosten 2023 vastgesteld.

42

Stand van zaken prioriteitsstelling per 1 september 2023

Vorig jaar en dit jaar hebben wij u een aantal maal met een raadsinformatiebrief op de hoogte gebracht van de noodzaak om werkzaamheden in onze organisatie te herprioriteren als gevolg van het ziekteverzuim, de krapte op de arbeidsmarkt en de inzet voor de opvang van vluchtelingen. De laatste brief was van 14 februari dit jaar (739421). In deze brief hebben we aangekondigd dat wij u voortaan bij de bestuursrapportages informeren over de prioriteitsstelling. De raad heeft bij de behandeling van de 1e bestuursrapportage 2023 gevraagd om een totaal overzicht van de prioriteitstelling in de werkzaamheden van de organisatie. Hieronder geven wij aan welke prioriteiten zijn gesteld vanaf voorjaar 2022 en hoe en waar dit is bijgesteld tot en met augustus 2023. U ziet nog een aantal cursieve teksten. Dit waren de focuspunten in voorjaar 2022 omdat deze de directe dienstverlening raakten. Op dit moment (peildatum 1 september) ligt het ziekteverzuim rond de 5 %; een forse daling ten opzichte van dezelfde periode in 2022 en ten opzichte van het hele voorgaande jaar. Het grootste deel van dit verzuim is niet-werk gerelateerd (72 %). Het aantal vacatures blijft rond de 36 schommelen (voor een deel vacatures die al lang openstaan, voor een deel nieuwe vacatures vanwege uitstroom). Een deel van de vacatures is met langdurige inhuur ingevuld.

De reden hiervoor is dat op bepaalde functies nauwelijks vast personeel was/is te krijgen. Er zijn in de eerste 7 maanden van dit jaar 31 medewerkers vertrokken, 19 medewerkers doorgestroomd en 48 medewerkers ingestroomd. Het is gunstig dat wij in deze krappe arbeidsmarkt nog redelijk veel medewerkers (helaas niet op alle disciplines – daar blijft inhuur nodig) aan ons kunnen binden. Echter, het gaat dan ook om relatief grote aantallen medewerkers die ingewerkt moeten worden en in een aantal gevallen opgeleid moeten worden.

Overzicht Prioriteitstelling – Sociaal Domein 1. Sociaal Beleid/Team Toelichting juni 2022 In juni 2022 hebben we het volgende aangegeven: Focus op: • wettelijke taken • werkprocessen op orde • afspraken in de 1e lijn • inkoop in de 2e lijn • doorontwikkeling Sociaal Team/grip op kosten • gerichte inzet voor regionale taken en afstemming, zodanig dat de gemeentelijke belangen goed worden geborgd. • reguliere contacten (subsidie)partners op laag pitje. • wettelijke taken Het gaat hierbij om de uitvoering van wettelijke taken die zijn geregeld in de Wet maatschappelijke ondersteuning, de wet op de jeugdhulp, de wet publieke gezondheid, de wet op het primair onderwijs, de wet op het voortgezet onderwijs, de leerplichtwet, de wet op de expertisecentra en de wet kinderopvang. Dit betekent onder meer dat het programmaplan om de weerbaarheid, zelfredzaamheid en samenredzaamheid van onze inwoners te bevorderen met minimaal een half jaar wordt uitgesteld. En dat de werkzaamheden op het gebied van gezondheid worden getemporiseerd.

43

• werkprocessen op orde De interne werkprocessen zijn kwalitatief van goed niveau en voldoen aan criteria van rechtmatigheid (hier ligt de nadruk op) en doelmatigheid. Ook zijn de data beschikbaar om het goede verloop te kunnen monitoren. Dit willen we zo houden. • afspraken in de 1e lijn en verbonden partijen Onze subsidiëring voldoet aan de eisen van de algemene wet bestuursrecht en aan onze algemene subsidie verordening. We zorgen voor continuering van onze subsidieverstrekking en hebben daarbij aandacht voor goede prestatieafspraken en resultaatverantwoording. Hierbij voeren we alleen de strikt noodzakelijke acties uit en leunen meer op onze partners. We richten ons op instandhouding en niet op vernieuwing. De reguliere contacten (subsidie)partners zetten we op laag pitje. De zienswijzen die we inbrengen naar onze verbonden partijen zijn gebaseerd op een marginale toetsing en zullen daarom minder diepgaand zijn. • inkoop in de 2e lijn Het gaat hier om de regionale inkoop op het gebied van de jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning en de daarmee samenhangende implementatie gericht op casusregie door het sociaal team en contractmanagement. • doorontwikkeling sociaal team/zicht op kosten Ook hier richten we ons op de kwaliteit van onze processen waarbij we met name aandacht hebben voor de rechtmatigheid.

• regionale samenwerking Het is nodig om bestuurlijke, langlopende discussies over regionale samenwerking af te ronden en keuzes te maken, daarnaast prioriteren en bepalen van beleidsinzet. Hierbij is onze inzet er op gericht om in de regio slimmer en efficiënter samen te werken. Stand van zaken september 2022 De omstandigheden zijn voor het overgrote deel ongewijzigd en dit betekent dat de prioriteitstelling gehandhaafd moet worden. Stand van zaken januari 2023 De omstandigheden zijn hetzelfde gebleven. Stand van zaken augustus 2023 De gewone taken zijn voor het overgrote deel weer opgepakt. Zo is er een programmaplan opgesteld en verzonden naar de gemeenteraad. In 2024 zullen twee inkoop trajecten voor de Wmo gaan lopen betreffende woningaanpassingen en huishoudelijke ondersteuning. Voor gezondheid geldt dat de activiteiten ten opzichte van de laatste update geïntensiveerd zijn. We komen echter nog niet toe aan de volledige activiteiten vanuit het gezondheidsbeleid. Conclusie augustus 2023: Veel taken in het sociaal domein worden weer gewoon opgepakt. 2. Onderwijs In juni 2022 hebben we het volgende aangegeven: Werkzaamheden temporiseren, hetgeen betekent: • voorrang voor het uitvoeren wettelijke taken; • beperkte inzet in beide regio’s;

44

• • • • • •

uitstellen actualiseren handhavingsbeleid kinderopvang (planning was 2e helft 2022) vertragen uitvoeren ambities onderwijsachterstandenbeleid (inzet vooral op kwaliteit en kwantiteit vroegschoolse educatie aanbod); vertragen uitvoeren ambities opgroeien in Vijfheerenlanden: inzet vooral vanuit uitvoering nationaal programma onderwijs en agenda gelijke kansen alliantie; mogelijk versoberen uitvoering dihpo (onderwijshuisvesting), met name de aanvullende zaken, zoals groen-blauwe pleinen, extra duurzaamheid en relatie maatschappelijk vastgoed (ikc vorming, kinderopvang) uitvoeren motie bibliotheek op school uitstellen; uitwerken beleid onderwijszorgarrangementen uitstellen (bestaande gaan door in huidige vorm).

Toelichting juni 2022 Door verschillende oorzaken, zoals personele wisselingen, nieuwe taken (m.n. onderwijs aan Oekraïense vluchtelingen) en een hoog ambitieniveau, zowel lokaal als regionaal, wordt de druk te hoog om alles nog op het gewenste hoge niveau uit te voeren. Vanwege het belang van de bovenstaande onderwerpen worden hier geen taken geschrapt maar getemporiseerd. Stand van zaken september 2022 Geen wijzigingen en daarmee geen verandering in de prioriteitstelling. Stand van zaken januari 2023 Geen wijzigingen en daarmee geen verandering in de prioriteitstelling. Stand van zaken augustus 2023 De afgelopen periode is een flink aantal nieuwe (vaste) medewerkers gestart binnen het cluster jeugd en onderwijs. Dat betekent dat we met ingang van 1 januari 2024 weer op sterkte zijn, omdat de rest van 2023 nog gebruikt moet worden om de nieuwe collega’s (veelal zonder gemeentelijke ervaring) op de benodigde vlieghoogte te brengen. We blijven temporiseren, maar pakken een aantal uitgestelde en/of vertraagde taken in het najaar weer op: • (volledige) inzet in de beide regio’s (hoofdregio Lekstroom); • uitvoering ambities onderwijsachterstandenbeleid en opgroeien in Vijfheerenlanden; • uitvoering motie bibliotheek op school; • uitwerking beleid onderwijszorgarrangementen.

Tevens zullen we eind van het jaar een start maken met het actualiseren van het handhavingsbeleid kinderopvang. Conclusie: Dit betekent dat het nog steeds nodig is prioriteiten te stellen binnen het cluster jeugd en onderwijs, maar dat we meer ruimte krijgen voor de beleidszaken naast de wettelijke taken. 3. Participatie In juni 2022 hebben we de volgende focuspunten aangegeven. Uitvoering actieplan armoede en schulden: • Alleen energiearmoede wordt actief opgepakt.