Tweede bestuursrapportage 2023

VIJFHEERENLANDEN 2de bestuursrapportage 2023

Inhoud

Leeswijzer ..............................................................................................................................3 Inleiding..................................................................................................................................5 Programma A – Bestuur, dienstverlening en organisatie ...............................7 Programma B – Beheer en gebruik openbare ruimte ......................................11 Programma C – Sociaal domein .................................................................................17 Programma D – Ruimtelijke ontwikkeling ............................................................24 Programma E – Ontplooiing.........................................................................................34 Programma F – Algemene dekkingsmiddelen (en overhead) .....................38 Stand van zaken prioriteitsstelling per 1 september 2023...........................43 Begrotingswijziging.........................................................................................................58 Bijlage 1: Overzicht af te sluiten kredieten en overzicht nieuwe en te wijzigen kredieten............................................................................................................59 Bijlage 2: Overzicht financiële meldingen met een structureel karakter

...................................................................................................................................................62 Bijlage 3 Kwijtschelding gemeentelijke belastingen .......................................64 Bijlage 4 Treasury: kapitaallasten en dividend ..................................................65

2

Leeswijzer De bestuursrapportage is opgebouwd volgens de programma’s uit de begroting. Sinds 2023 is sprake van een nieuwe opzet van de rapportage die in samenwerking met de auditcommissie tot stand is gekomen. Bij de begrotingsbehandeling in de raad is de voorkeur uitgesproken dat het taakveld economie van programma D (ruimtelijke ontwikkeling) verschuift naar programma F (algemene dekkingsmiddelen) en dat het taakveld veiligheid verschuift van programma B (beheer en gebruik openbare ruimte) naar programma A (bestuur, dienstverlening en organisatie). Dit wordt verwerkt vanaf de begroting 2024-2027, in 2023 zijn die mutaties nog niet daarop aangepast. In deze rapportage zijn wel de mutaties van onderwijs verwerkt op programma C conform het amendement dat daarover bij de begrotingsbehandeling 2023 is aangenomen. Per programma Beleidsinhoudelijke verantwoording De beleidsinhoudelijke verantwoording wordt via een resultaatmonitor vormgegeven. Hierin zijn te bereiken resultaten in 2023 benoemd. In de resultaatmonitor staat of het resultaat volgens planning verloopt, binnen het budget blijft, wat de ontwikkelingen zijn en of er voldoende capaciteit is.

Dit gebeurt met een stoplicht: • groen wanneer het volgens planning en budget verloopt en capaciteit toereikend is, • oranje wanneer er risico’s zijn dat de planning dit jaar niet gehaald wordt en/of het budget dreigt te worden overschreden en er capaciteitsproblemen kunnen ontstaan en • rood wanneer het dit jaar niet gehaald wordt en/of het budget wordt overschreden en de capaciteit niet toereikend is. De toelichting legt uit wat er aan de hand is en wat de laatste stand van zaken is. Aan het begin van de programma’s zijn alleen de afwijkingen weergegeven. De resultaten die volgens planning en budget verlopen zijn vermeld aan het einde van de programmaverantwoording en weergegeven zonder verdere toelichting. Per programma worden de belangrijkste mutaties op de budgetten weergegeven en wordt aangeven of een afwijking incidenteel of structureel is. Om een referentiekader te bieden voor die mutaties is per programma een tabel opgenomen van totalen aan baten en lasten. Financiële verordening In de financiële verordening staan de uitgangspunten voor het financieel beleid, voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie. Het college informeert de raad met deze bestuursrapportage over de realisatie van de begroting van de gemeente over de eerste acht maanden van het lopende jaar.

Deze bestuursrapportage bevat een uiteenzetting over de uitvoering en het bijstellen van het beleid en een overzicht met bijgestelde ramingen. De afwijkingen op de oorspronkelijke ramingen van de baten en lasten van de begrotingsposten en investeringskredieten in de begroting worden als volgt verwerkt; afwijkingen kleiner dan € 25.000 worden niet toegelicht aan college en raad; afwijkingen tussen € 25.000 en € 50.000 worden door het college met toelichting vastgesteld maar verder niet toegelicht aan de raad; afwijkingen groter dan € 50.000 worden, met toelichting, via de bestuursrapportage ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd. Budgetneutrale mutaties Een deel van de mutaties in de begroting heeft te maken met verschuivingen van budgetten van het ene naar het andere programma. Omdat de gemeenteraad haar budgetrecht uitoefent op programmaniveau, worden deze voorstellen ter instemming aan de gemeenteraad voorgelegd. Voorheen was er een aparte paragraaf gewijd aan dit soort mutaties maar vanaf 2023 zijn ze verwerkt in de tabellen bij de programma’s en natuurlijk de begrotingswijziging. De mutaties worden niet toegelicht omdat het slechts gaat om verschuivingen van het ene naar het andere programma of om wijziging van budgetten door gewijzigde (rijks)bijdragen. Het totaaleffect op het saldo van de begroting van de budgetneutrale wijzigingen is natuurlijk nihil.

Reserves Er zijn mutaties die gedekt worden door bijdragen uit reserves dan wel die gestort worden in reserves. De mutaties werden voorheen in een aparte paragraaf vermeld maar worden vanaf

3

2023 in de financiële tabel bij de programma’s opgenomen en daaronder toegelicht. De mutaties hebben geen effect op het saldo van de begroting. In de tabel van de begrotingswijziging zijn ook de mutaties op de diverse reserves verwerkt. Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat de gemeenteraad bevoegd is om over de reserves te beslissen. Daarom is dit als een apart beslispunt voor de gemeenteraad opgenomen. Investeringen In een programma kan een apart kopje toegevoegd zijn voor investeringen. Hierin wordt gevraagd om beschikbaar gestelde kredieten op te hogen (of te verlagen) dan wel een krediet beschikbaar te stellen. Deze worden via een apart beslispunt vastgesteld. De extra kapitaallasten die ontstaan na ophoging van de kredieten worden verwerkt in de begroting 2024 en verder. Herprioritering Het afgelopen jaar hebben wij u een aantal maal met een raadsinformatiebrief op de hoogte gebracht van de noodzaak om werkzaamheden in onze organisatie te herprioriteren als gevolg van het ziekteverzuim, de krapte op de arbeidsmarkt en de inzet voor de opvang van vluchtelingen. In de laatste brief is aangekondigd dat de raad voortaan bij de bestuursrapportages wordt geïnformeerd over de prioriteitsstelling. Daarom is een paragraaf toegevoegd waarin deze naar 1 september 2023 is geactualiseerd.

Begrotingswijziging Alle mutaties van de programma’s worden in een tabel voor een begrotingswijziging gevoegd: tabel begrotingswijziging. Deze vormt de basis voor het beslispunt om de begroting te wijzigen. Bijlage 1 Overzicht af te sluiten restantkredieten en overzicht te wijzigen kredieten Uit de bijlage blijkt dat wordt voorgesteld vijf kredieten af te sluiten en van 13 kredieten het budget te wijzigen. Via een apart beslispunt worden de mutaties op de investeringen vastgesteld. Bijlage 2 Overzicht structurele effecten In deze bijlage zijn van de meldingen in 2023 ook de effecten voor 2024-2027 opgenomen. Deze worden betrokken bij het opmaken van de begroting 2024-2027. Bijlage 3 Kwijtschelding gemeentelijke belastingen In de bijlage is een vergelijking gemaakt van de periode januari tot juli in het jaar 2022 en 2023. Daardoor wordt een indruk gekregen van het type verzoeken en of de verzoeken zijn afgewezen en gedeeltelijk of geheel zijn toegekend. Bijlage 4 Treasury: kapitaallasten en dividend In deze rapportage is een aparte bijlage voor treasury ingevoegd. Zo is het integrale verhaal van afschrijvingen, rente en dividend beter over het voetlicht te brengen dan op elk programma afzonderlijk.

4

Inleiding In de bestuursrapportage wordt gekeken naar beleid en financiën. Dit gebeurt aan de hand van de stand van zaken op 1 september. Bestuursrapportage 2023: beleid en resultaat 247 Bestuurlijke resultaten

Financiële mutaties x € 1.000,9.519

20%

€ 8.900

8.558

€ 6.900 € 4.900 80%

€ 2.900 963 € 900

Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

-€ 1.100 Lasten

Baten

Saldo

In de monitor zijn 247 te bereiken resultaten uit de begroting 2023 verwerkt. Deze worden gebruikt om college en directie stelselmatig op de hoogte te houden van de voortgang van de begroting. Het college gebruikt deze nu om de gemeenteraad te informeren over diezelfde voortgang. Uit de stand van zaken blijkt dat op 1 september 2023 197 van de geformuleerde resultaten volgens planning en budget verlopen. In deze bestuursrapportage wordt melding gedaan van de effecten van de hoge prijsinflatie op producten die in de begroting zijn opgenomen. Hierbij kan gedacht worden aan de uitgaven voor gas en elektra van de gemeentelijke gebouwen en verhoging van de kosten voor gemeenschappelijke regelingen. In de begroting 2023 is rekening gehouden met prijsinflatie door hiervoor een stelpost op te nemen. Bij de 2e bestuursrapportage 2023 wordt aangegeven of dit voldoende is om de uitgaven voor deze producten te dekken. Daarbij kan rekening worden gehouden met de compensatie voor de hoge prijsinflatie vanuit het rijk bij de mei circulaire. In onderstaande tabel worden de voorgestelde financiële mutaties per programma in beeld gebracht. Het betreft hier alleen de effecten voor de begroting 2023. Een deel van de meldingen heeft natuurlijk ook een structureel karakter. In bijlage 2 zijn daarom de meldingen met een structureel effect vermeld.

Deze worden betrokken bij het opmaken van de kadernota en begroting 2024-2027.

5

bedragen x 1.000

mut. 2e

Omschrijving

berap '23

Bestuur, dienstverlening en organisatie

900

Beheer en gebruik openbare ruimte

335

Sociaal Domein

9.595

Ruimtelijke ontwikkeling

396

Ontplooiing

261

Algemene dekkingsmiddelen (en overhead)

-2.930 Lasten

Bestuur, dienstverlening en organisatie

8.558 -1

Beheer en gebruik openbare ruimte

536

Sociaal Domein

-5.558

Ruimtelijke ontwikkeling

-366

Ontplooiing

-73

Algemene dekkingsmiddelen (en overhead)

-4.057 Baten

Totaal resultaat

-9.520 -963

De 2e bestuursrapportage 2023 sluit met een voordelig resultaat van € 963.000 ten opzichte van de begroting 2023. Aan de raad wordt voorgesteld om het resultaat van de 2e bestuursrapportage 2023 te storten in de algemene reserve. Het voordeel is het resultaat van de som van vele voor- en nadelen. Belangrijke voordelen zijn rente en afschrijvingen, het gemeentefonds (boven de taakmutaties) en de vrijval van de stelpost prijsstijging. De belangrijkste nadelen zijn de extra uitgaven jeugdzorg en uitgaven ziektevervangingsbudget. In de rapportage kan de uitkomst van de septembercirculaire nog niet verwerkt worden omdat die op zijn vroegst 19 september verschijnt. Via een RIB wordt de raad op de hoogte gebracht van de financiële uitkomst. Overzicht verloop algemene reserve: Stand Saldo 31-12-2022 Herbestemmen Stadhuis Vianen 9 februari 2023 Energienoodfonds Raad 20 april 2023 Resultaat 1e berap 2023 29 juni 2023 Opheffen reserve corona (1e berap 2023) Resultaat Jaarrekening 2022 29 juni 2023 Resultaat 2e berap 2023 2 november 2023 Stand na verwerking 2e berap 2023

40.955.000 -187.000 Onttrekking -500.000 Onttrekking -1.843.000 Onttrekking 747.000 Storting 3.218.000 Storting 963.000 Storting 43.353.000

In de volgende hoofdstukken gaan we, naast de stand van zaken van onze geplande resultaten, in op de achtergronden van de financiële meldingen.

6

Programma A – Bestuur, dienstverlening en organisatie Beleidsinhoudelijke verantwoording 1. Dashboard Bestuurlijke resultaten

Financiële mutaties x € 1.000,€ 1.100

genera l

900

€ 800 € 500 € 200 genera l

1

-€ 100 -€ 400 -€ 700

Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

-€ 1.000

-899 Lasten

Baten

Saldo

2. Bestuurlijke verantwoording In programma A staan 24 bestuurlijke resultaten. Hiervan lopen er 17 volgens Planning en binnen het Budget en Capaciteit en er zijn 3 resultaten afgerond. De 4 uitzonderingen worden hieronder toegelicht. •

Uiterlijk 1 juni 2023 wordt het programmaplan van het programma wijk- en P B C dorpsgericht werken vernieuwd. Het vernieuwde programma wordt opgeleverd in september 2023. In goed overleg met de bestuurlijke- en ambtelijk opdrachtgevers is de oplevering een paar maanden opgeschoven. Het uitvoeren van de bestuurlijke ambitie: het faciliteren en begeleiden van het inwonersberaad, heeft voorrang gekregen op het herschrijven van het programma wijk- en dorpsgericht werken. •

Alle medewerkers van de teams burgerzaken worden in 2023 gecertificeerd op P B C de basismodule identiteit en identiteitsdocumenten. Certificering van Burgerzaken medewerkers is ondergebracht bij de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB). De NVVB geeft aan dat er voorlopig geen gecertificeerde opleider voor deze cursus beschikbaar is en daarmee loopt de planning uit. • Uiterlijk 1 juni 2023 leveren we de technische visie op automatisering op. P B C We zijn bezig met het schrijven van de visie op de werkplek en ICT-infrastructuur (onder andere Opslag/Netwerk- en Database apparatuur en backup/uitwijk). Daarnaast starten we met de visie op Unified Communications (onder andere telefonie). De stip op de horizon voor de visie is de realisatie van het nieuwe gemeentehuis. • Voor 1 juli 2023 is de audit inhuur en betalingsverkeer afgerond. P B C De audit betalingsverkeer is in 2021 uitgevoerd en vastgesteld. De audit inhuur is deels uitgevoerd in 2021 mede op basis van een financiële analyse van het begrotingsjaar 2020. De oplevering van de rapportage is vervolgens vertraagd. Het ambtelijk concept van de rapportage is inmiddels wel gereed en wordt in het derde kwartaal van 2023 vastgesteld en aan de raad aangeboden. Hierin is de financiële analyse volledig geactualiseerd naar het begrotingsjaar 2022 en zijn ook de bevindingen, conclusies en aanbevelingen geactualiseerd.

7

3. Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) A: 'Bestuur, dienstverlening en organisatie' Primaire begroting Raadsbesluiten 2023 1e bestuursrapportage 2023 Actuele begroting 2023

Lasten

Baten

Saldo

Reserves

S/I

4.746

-947

3.799

341 5.087

-128 -1.075

213 4.012

17

-41 -11 5

-24 -11 2 15 11 -14 -27

S S I I I S

S I I S I

Mutaties tot € 50.000 Huurinkomsten ABN-Amro gebouw Baten en lasten woningen Snippergroen Opstellen nota grondprijzen Treasury: kapitaallasten en dividend programma A Diverse budgetten burgerzaken

-3 15 11 -14 8

Mutaties vanaf € 50.000 Beheer overige gebouwen Bestuurskosten en groei gemeente Bijstelling energieln gemeentekantoren Toerekening overhead uit nota organisatiekosten Vervroegde verkiezingen Tweede Kamer

883 -77 112 280 458 110

40 40

923 -37 112 280 458 110

Mutaties 2e berap totaal

900

-1

899

0

Begroting na 2e berap

5.987

-1.076

4.911

0

-35

Per saldo is er sprake van een nadelig resultaat van € 899.000. Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven tot € 50.000 (vaststelling college; geen toelichting raad) Zie tabel hierboven. Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven van mutaties vanaf € 50.000 (vaststelling Raad) ● Beheer overige gebouwen 37 V Om het inzicht in de financiën efficiënter te maken en meer in overeenstemming met de BBV, hebben een aantal panden die hieronder vielen een eigen kostendrager gekregen elk met hun eigen raming. Door het verbeterde inzicht kan ook de conclusie worden getrokken dat het budget energiekosten met € 77.400 worden verlaagd maar ook dat het budget huuropbrengsten € 40.200 lager wordt. ● Bestuurskosten en groei gemeente 112 N Door groei van de gemeente komt de gemeente Vijfheerenlanden in een hogere gemeenteklasse (60.000+) terecht. Dit heeft gevolgen voor de vergoedingen en salarissen van gemeenteraadsleden, burgemeester, en wethouders als blijkt dat de gemeente ook op 1 januari 2024 meer dan 60.000 inwoners heeft. Dat zal zeker het geval zijn en dan wordt met terugwerkende kracht de hogere vergoeding over 2023 uitbetaald. Daarom worden bij deze rapportage de financiële gevolgen hiervan verwerkt voor 2023. De mutatie wordt als incidenteel aangemerkt omdat de structurele effecten direct in de begroting 2024-2027 worden verwerkt.

● Aankondiging financiële afwikkeling ROM-S Het is de bedoeling om in het vierde kwartaal van 2023 de publiek-private samenwerking (PPS) ROM-S (de ontwikkeling van een regionaal bedrijventerrein voor de logistieke sector in Schelluinen-West) financieel af te wikkelen. De gemeente Vijfheerenlanden participeert voor meer dan 12% in deze PPS. Het is de verwachting dat deze afwikkeling voor de gemeente Vijfheerenlanden een winst van ongeveer € 0,7 miljoen zal opleveren. Het is nog niet volledig zeker of deze afwikkeling ook daadwerkelijk eind 2023 zal plaatsvinden of toch nog wordt

8

doorgeschoven naar de eerste helft van 2024. Dit is afhankelijk van in het vierde kwartaal van dit jaar door alle betrokken partijen (BNG Bank en de gemeenten Molenlanden, Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam en Vijfheerenlanden) te nemen besluiten. Ingeval dat de daadwerkelijk afwikkeling in 2023 plaatsvindt, storten we (conform eerdere besluiten van uw raad in 2020 en 2021) deze opbrengst in de reserve grondexploitatie. ● Bijstelling energielasten gemeentekantoren 280 N Voor de drie gemeentehuizen/gemeentekantoren is bij het opstellen van de begroting, het budget voor de energiekosten verdubbeld. Dit als gevolg van de hogere tarieven die door de leveranciers worden berekend. Nu blijkt dit niet toereikend te zijn en wordt er incidenteel een hogere raming toegepast. Omdat de prijsstijging van energie als enige wel in de begroting 2023-2024 is verwerkt (budget is verdubbeld) wordt de stijging van de energielasten niet ten laste van de stelpost prijsstijging gebracht. Die stelpost is bedoeld om de overige prijsstijgingen te dekken. Het wordt in deze rapportage als incidenteel aangemerkt omdat de aanpassing voor de begroting 2024-2027 daarin direct wordt verwerkt. Dit aan de hand van de laatste ontwikkelingen op de energiemarkt waar de dynamiek groot en voorspellen lastig is.

● Toerekening overhead uit nota organisatiekosten (budgetneutraal) 458 N Op 1 juni 2023 is de beleidsnota organisatiekosten 2023 vastgesteld. In deze beleidsnota is uitgewerkt wat de organisatiekosten van de gemeente Vijfheerenlanden zijn, welk deel van deze kosten tot de overhead van de gemeente behoort en hoe deze kosten worden toegerekend en verantwoord. Er is geconstateerd dat nog niet in alle gevallen de huidige financiële toerekening aan taakvelden en overhead voldoet aan de nieuwe gemeentelijke uitgangspunten. De toerekening wordt via de 2e bestuursrapportage 2023 verwerkt. Dit resulteert op programma F in een voordeel en op de programma’s A en C een nadeel. Per saldo is deze mutatie budgetneutraal. ● Tweede Kamer verkiezingen 110 N Na de val van het kabinet volgen in november vervroegde verkiezingen voor de Tweede Kamer. De gemeenten gaan die organiseren maar daar is in de begroting 2023 natuurlijk nog geen rekening mee gehouden. Aan de hand van de kosten van de vorige verkiezingen voor de Tweede Kamer gaat is er een budget van € 110.000 nodig. In het verleden werden we voor de extra kosten van het organiseren van vervroegde verkiezingen gecompenseerd via het gemeentefonds. Maar het ministerie van BZK heeft in haar ‘nieuwsbrief verkiezingen’ te kennen gegeven dat de gemeenten deze keer geen compensatie tegemoet kunnen zien.

Investeringen ● Krediet vervanging verkiezingsborden Ten behoeve van de verkiezingen voor de Tweede Kamer, het Europees Parlement, de Provinciale Staten en de gemeenteraad worden in Vijfheerenlanden posters geplakt op grote aanplakborden. Deze borden zijn meegekomen vanuit de drie voormalige gemeenten. De borden zijn oud, maken een armoedige indruk en zijn arbeidsintensief om te plaatsen. Het college heeft besloten om de oude borden te vervangen door nieuwe borden met een kleine herschikking en een kleine uitbreiding ten opzichte van de huidige locaties. Voor de vervanging van de huidige borden wordt voorgesteld een krediet van € 130.000 beschikbaar te stellen. De kapitaallasten bedragen vanaf 2024 € 9.300 en worden opgenomen in de begroting 2024-2027.

9

4. Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit 4. programma A • • • • • • •

• • • • • • • • • •

Uiterlijk 31 december 2023 zijn er zes evaluaties uitgevoerd op participatietrajecten die in 2023 zijn voltooid. In 2023 is de aanbesteding van de nieuwe website gereed. Voor 1 januari 2024 is de inrichting van de nieuwe website gereed. In 2023 verbeteren we de bekendheid van het budget inwonersinitiatieven door zes keer aandacht te geven aan succesvolle inwonersinitiatieven via diverse communicatiekanalen. Voor 1 januari 2024 is het Gemeentewet artikel 213a onderzoek naar efficiency en effectiviteit wijk- en dorpsbeleid en budget inwonerinitiatieven afgerond. In 2023 voeren we na 1 juli de zelfevaluatie BRP en zelfevaluatie reisdocumenten uit. In 2023 doorlopen we het ontwerpproces van de nieuwe huisvesting Vijfheerenlanden. Deze fase bestaat uit het voorlopig ontwerp voor de grootschalige renovatie en uitbreiding van het gemeentehuis in Leerdam, gevolgd door het definitief ontwerp, dat in het eerste kwartaal ter besluitvorming wordt aangeboden aan de raad. Alle medewerkers van team burgerzaken 2e lijn worden uiterlijk in 2024 gecertificeerd op de vervolgmodule identiteit en identiteits- en brondocumenten. In 2023 nemen wij actief deel aan de strategische ontwikkeling van een e-depot (digitale archiefbewaarplaats). In 2023 implementeren wij het vastgestelde vernieuwde inkoopbeleid.

In 2023 stellen we, in samenwerking met de Auditcommissie, een vernieuwde set van prestatie indicatoren vast als onderdeel van een vernieuwde planning en control cyclus (P&C-cyclus). Voor 1 januari 2024 is het artikel 213a. onderzoek naar effectiviteit investerings- en pilotprojecten in het sociaal domein afgerond. Implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Adequaat omgaan met persoonsgegevens waaronder het implementeren van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en Wet politiegegevens (Wpg). Vanaf 1 juli 2023 stellen we een jaarverslag dienstverlening op. Uiterlijk 1 maart 2024 is de uitvoeringsagenda dienstverlening VHL - Volwaardig, Helder en Laagdrempelig opgesteld. In 2023 zorgen we voor de doorontwikkeling van het inkoopproces op basis van de vier pijlers: Duurzaamheid, Rechtmatigheid, Social Return, Lokaal inkopen.

Hieronder staan de 2 afgeronde resultaten in de periode tussen de 1e bestuursrapportage 2023 en de 2e bestuursrapportage 2023: • • •

Uiterlijk 1 juli 2023 is ons herijkte dienstverleningsconcept vastgesteld, waarin we de aanbevelingen implementeren uit het onderzoek digitale dienstverlening van de Rekenkamer Vijfheerenlanden. Voor 1 juli 2023 is het plan van aanpak Duidelijke Taal: zo doen wij dat! vastgesteld. In 2023 wordt besloten of Vijfheerenlanden overgaat tot het inrichten van een Newsroom en zo ja, in welke vorm de Newsroom gestalte krijgt.

10

Programma B – Beheer en gebruik openbare ruimte Beleidsinhoudelijke verantwoording 1. Dashboard Bestuurlijke resultaten

Financiële mutaties x € 1.000,€ 1.100

14%

€ 800 € 500

335

€ 200 -€ 100 86%

-€ 400 -536

-€ 700 Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

-871

-€ 1.000 Lasten

Baten

Saldo

2. Bestuurlijke verantwoording In programma B staan 51 bestuurlijke resultaten. Hiervan lopen er 38 volgens Planning en binnen het Budget en Capaciteit en er zijn 6 resultaten afgerond. De 7 uitzonderingen worden hieronder toegelicht. •

In 2023 gaan we aan de slag met het onderwerp cybercriminaliteit door P B C bewustwording te creëren en handelingsperspectief te bieden. Er is tijdelijk geen medewerker gekoppeld aan dit thema. Op korte termijn wordt dit weer ingevuld. •

In 2024 verwijderen we de asbestleien en brengen we nieuwe dakbedekking P B C aan bij bibliotheek Vianen. Dit is inclusief onderzoek naar mogelijkheid extra isolatie. Bij de aanvraag om extra middelen voor diverse panden aan college en raad is gekeken naar werkzaamheden die echt niet meer uitgesteld konden worden. Dus echt noodzakelijk zijn. Het vervangen van asbest leien is dat niet. Immers het dak functioneert zoals het moet, zonder dak lekkages. Daardoor zijn deze werkzaamheden uitgesteld naar 2025. De reden hiervan is dat deze werkzaamheden met de juiste bedragen in het nieuwe Meerjarenonderhoudsprogramma (MJOP) worden opgenomen. Het nieuwe MJOP (weer over 10 jaar met een uitvoeringstijdvak van 4 jaar) moet dan weer worden vastgesteld. • In 2023 realiseren we buitenschilderwerk bij kerktorens. P B C Een deel van het offerte traject is afgerond maar door stijgende prijzen van materiaal en uurloon is het onzeker of het binnen budget gerealiseerd kan worden. •

Uiterlijk 31 december 2023 geven we uitvoering aan fase 2-4 van de maatregelen aan de Koningin Emmalaan in Leerdam. De werkzaamheden worden momenteel uitgevoerd en gaan 8 weken duren.

P

B

C

• Voor 1 juli 2023 is er beleid gevaarlijke honden op grond van de APV. P B C Het verzamelen van informatie kost meer tijd dan vooraf gedacht. Dit in combinatie met andere werkzaamheden en de vakantieperiode is de verwachting dat het beleid voor 1 oktober 2023 gereed is.

11

•

In 2023 moderniseren wij, samen met Waardlanden, onze afvalbrengstations.

P

B

C

Verschillende partners hebben gewerkt aan een stakeholder- en locatieanalyse. Diverse vormen van modernisering zijn daarbij tegen het licht gehouden. De gemene deler is dat de huidige situatie op de milieustraten van Leerdam en Vianen onvoldoende ruimte biedt om welke vorm van modernisering dan ook te realiseren. De zoektocht van Waardlanden naar extra ruimte in de omgeving van Vianen en Leerdam heeft tot nu toe nog niets opgeleverd. Bij het ter tafel komen van dit knelpunt bleek daarnaast dat de gemeente op ambtelijk en bestuurlijk niveau nog onvoldoende ver gevorderd was in het ontwikkelen van de eigen ambitie ten aanzien van dit onderwerp. Op korte termijn worden stappen gezet met de betrokken wethouders, de interne organisatie en Waardlanden om het ambitieniveau helder te krijgen en vervolgstappen te definiëren. Pas als dat duidelijk is, valt er iets te zeggen over in welke vorm en op welke termijn modernisering gerealiseerd kan worden. • In 2023 voeren we de klimaatstresstesten uit in gemeente Vijfheerenlanden. P B C In de eerste helft van 2023 zijn diverse overleggen gevoerd met Waterschap Rivierenland over de beoogde stresstesten. Daaruit is helder geworden dat de verwevenheid tussen systemen van gemeente en Waterschap in onze gemeente zodanig groot is dat stresstesten uitsluitend gezamenlijk opgesteld kunnen worden.

Het Waterschap is zich aan het beraden op de wijze waarop zij hierin wil en kan samenwerken. Het Waterschap heeft daar tijd voor nodig, met name omdat het Waterschap alle in haar gebied gelegen gemeenten graag gelijk behandeld. Het resultaat wordt hierdoor niet uitgevoerd.

12

3. Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) B: 'Beheer en gebruik openbare ruimte' Primaire begroting Raadsbesluiten 2023 1e bestuursrapportage 2023 Actuele begroting 2023

Lasten

Baten

Saldo

Reserves

33.449

-17.396

16.066

-13

509 33.958

-615 -18.011

-106 15.960

-13

3 2

39

42 2 -18 2 12 15 39 -45 36

S S S S S S I I

829 103 -50 256 169 497 -147

S I S S I I

Mutaties tot € 50.000 Bijdrage ODRU: gewijzigd uurtarief Bijdrage van Waterschap openbare verlichting Huur parkeerplekken brandweer Ameide Herschikken budgetten havens Subsidie Vrevia Extra capaciteit BOA's in de openbare ruimte Contactfunctionaris buitengebied Begraafplaatsenbeleid

-18 2 0 15 39 -90 36 332 103 -50 256 169

12

45

Mutaties vanaf € 50.000 Bijdrage aan VRU voor basistaken Programmawijziging budget huisuitzettingen Openbare verlichting Wet herverdeling wegenbeheer Afvalverwerking Treasury: kapitaallasten en dividend programma B

-147

Mutaties 2e berap totaal

335

536

871

0

34.293

-17.475

16.831

-13

Begroting na 2e berap

S/I

497

497

Per saldo is er sprake van een nadelig resultaat van € 871.000. Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven tot € 50.000 (vaststelling college; geen toelichting raad) Zie tabel hierboven. Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven vanaf € 50.000 (vaststelling raad) ● Bijdrage aan veiligheidsregio Utrecht (budgetneutraal) 103 N De bijdrage voor de veiligheidsregio Utrecht (VRU) waar het gaat om de basistaken gaat omhoog in verband met onder meer de verhoging van kosten van materialen en personeel (indexatie). Dit wordt als budgetneutraal aangemerkt omdat deze stijging wordt gedekt uit de stelpost prijsstijging die wordt verlaagd op programma F. Hier een nadeel, daar een voordeel. ● Programmawijziging budget huisuitzettingen (budgetneutraal) 50 V Het budget hoort op programma D, het stond begroot op programma B. Daarom op dit programma minder lasten dus een voordeel. Het is als incidenteel aangemerkt omdat de structurele aanpassing direct in de begroting 2024-2027 wordt verwerkt. ● Energiekosten openbare verlichting 256 N De energiekosten zijn enerzijds transportkosten (Stedin) en anderzijds leveringskosten (HVC). Stedin (nadeel € 70.000) en HVC (nadeel € 141.600) hebben de tarieven flink verhoogd ten opzichte van 2022. Daarnaast heeft HVC te kampen gehad met problemen bij de facturering door een cyberaanval.

Daarom zijn recent nog een aantal facturen over 2022 ontvangen die ten laste van 2023 komen (nadeel € 44.800).

13

● Wet herverdeling wegenbeheer 169 N Sinds 1993 dient een aantal gemeenten op grond van de wet herverdeling wegenbeheer (WHW) een uitkering te verstrekken aan een Waterschap voor het beheer van wegen’. De hoogte van de uitkering is vastgelegd in het ‘besluit bijdrage vergoeding wegenzorg. Jaarlijks wordt de vergoeding bijgesteld op basis van gegevens van het Centraal Planbureau. In 2022 en 2023 is het groeipercentage vastgesteld op 8% respectievelijk 3,9%. Door deze indexering toe te passen groeit het budget in 2023 met € 169.000. ● Afvalverwerking (budgetneutraal) 497 N De gevolgen van prijsontwikkelingen waren gedurende het afgelopen jaar dusdanig dat deze niet (volledig) via de tarieven zijn afgedekt. Er is een nadeel ontstaan. Dit dekken we door een bijdrage uit de stelpost loon- en prijsontwikkeling die we in de begroting hebben opgenomen. Als gevolg hiervan ontstaat incidenteel een nadeel op programma B (hogere raming van lasten) en incidenteel een voordeel op programma F (lagere raming van lasten). Per saldo vormt dit dan een budgetneutrale wijziging. ● Treasury: kapitaallasten en dividend programma B De treasury is toegelicht in bijlage 4.

147 V

Investeringen ● Krediet vervanging speelvoorzieningen 2023 De investeringen zijn van een realistische planning voorzien. Daarom is er in 2023 éénmalig € 28.350 minder krediet nodig. Daarmee dalen de geraamde kapitaallasten vanaf 2024 licht. ● Krediet aanpak grondwaterprobleem Lexmond In de gemeenteraadsvergadering van 29 juni 2023 is het begraafplaatsenbeleid voor de gemeente 2023-2027 vastgesteld. Hierin is o.a. opgenomen de aanpak van de grondwaterproblemen op de begraafplaats van Lexmond. Daarvoor is reeds een krediet geraamd van € 115.000 in 2024. Door middel van de inzet van bestaande investeringen en begrote investeringen 2024 en 2025 kan dit bedrag gedekt worden zoals vermeld in het begraafplaatsenbeleid. Beschikbaar is dan een krediet van € 166.000 voor dit project.

14

4. Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit 4. programma B • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

In 2024 verduurzamen we het Kristal in Leerdam en vervangen we onderdelen in en rond het pand. Voor 1 september 2023 stellen we een voorstel/notitie op over het uitbesteden van "Boedelbeheer bij woningontruimingen". Uiterlijk 31 december 2023 hebben we een adequate en goedwerkende (interne) crisisorganisatie. In 2023 voeren we de integrale aanpak in de wijk De Hagen in Vianen verder uit. In 2023 wordt het preventie handhavingsplan vastgesteld. In 2023 voorkomen en bestrijden we, samen met onze partners, de onzichtbare criminaliteit die ons gezag ondermijnt en het vertrouwen van de samenleving in de autoriteiten aantast. Het aantal woninginbraken is in 2023 met 5% gedaald ten opzichte van 2022 en het aantal geweldsdelicten is met 5% gedaald. In 2023 werken we, samen met onze partners, aan veilige buurten en woonoverlast. In 2023 werken we aan zorg en veiligheid met betrekking tot overlastgevende jongeren. In 2023 voeren we de her-audit en een interne audit Wet Politiegegevens (Wpg) uit. In 2023 werken we aan de aanpak voor een veilige jaarwisseling. In 2023 vergroten we de veiligheid bij evenementen door evenementenveiligheid te integreren in diverse processen en bewustwording bij organisatoren te creëren.

De lokale persoonsgerichte aanpak (PGA) wordt in 2023 doorontwikkeld naar een geharmoniseerd en doelmatig overleg om vermindering van overlast gevend en/of crimineel gedrag van gemelde personen te bereiken. In 2023 geven we aandacht aan diverse themagebieden die gezamenlijk vallen onder zorg & veiligheid vanuit het nog vast te stellen integraal veiligheidsbeleid (IVB). In 2023 stellen we de sanctiestrategie op voor de naleving van de Alcoholwet. In 2023 vergroenen we het bedrijventerrein Vianen. In 2023 voeren we het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2021-2025 uit. Om vanaf 2024 het bomenbeleid uit te voeren zoeken we in 2023 locaties om extra bomen te planten. Voor 1 januari 2024 is het beleid- en beheerplan onkruidbestrijding geharmoniseerd. In 2023 is de controle op juistheid en volledigheid van de data opgenomen in het beheersysteem afgerond. In 2023 wordt de gerenoveerde kademuur in Leerdam opgeleverd. In 2023 vervangen we circa 200 verouderde lichtmasten en circa 600 verouderde armaturen. De gemeente Vijfheerenlanden wil jaarlijks 500 meter aan “harde” oevers omvormen naar natuurvriendelijke en natuurlijke oevers. In 2022 tot en met 2025 wordt overbodige verharding omgevormd naar ecologisch groen. Zo streven we ernaar dat elk jaar 1.800m2 verharding omgevormd wordt naar groen.

Tot 1 januari 2025 verbeteren we de biodiversiteit door het toepassen van het ecologisch beheer. In 2023 vervangen we de zwembadinstallatie van het Spetterbad in Leerbroek. In 2023 vervangen we de verwarmingsinstallatie van gemeentewerf Leerdam. In 2023 vervangen we het inbraakmeldsysteem van gemeentewerf Meerkerk. Ook onderzoeken we of het brandmeldsysteem aan vervanging toe is. In 2023 realiseren we buitenschilderwerk bij bibliotheek Vianen. In 2023 vervangen we het inbraakmeldsysteem en diverse installaties van gemeentewerf Vianen. Ook onderzoeken we of het brandmeldsysteem aan vervanging toe is. In 2023 realiseren we buitenschilderwerk bij begraafplaatsen. In 2023 realiseren we buitenschilderwerk van gymzalen. In 2027 vervangen we de verwarmingsinstallatie van Bijenkorf Lexmond. In 2023 renoveren we speelplaatsen in Hagestein en Leerdam-Noord. In 2023 vervangen we de verwarmingsinstallatie inclusief warmwatervoorziening bij brandweer Schoonrewoerd. Voor 31 december 2023 is het Groenstructuurplan vastgesteld. Voor 1 maart 2025 gaan we samen met Waardlanden het systeem in de eerste fase, het harmoniseren van afvalbeleid in Vianen met de rest van het Waardlandengebied, evalueren en adviseren hoe om te gaan met diftar. Tot 1 januari 2025 werken we aan de aanleg van ecologische bermen.

15

Hieronder staan de 5 afgeronde resultaten in de periode tussen de 1e bestuursrapportage 2023 en de 2e bestuursrapportage 2023: • • • • • •

Uiterlijk 1 april 2023 is handhavingsuitvoeringsprogramma 2023 vastgesteld. Voor 1 juli 2023 is het Evenementenbeleid vastgesteld. Voor 1 juli is het nieuwe horecabeleid vastgesteld. Uiterlijk 1 juli 2023 wordt het Integraal Veiligheidsbeleid (IVB) 2023-2026 vastgesteld. Voor 1 juli 2023 harmoniseren we het beleid en beheerplan begraven. In 2023 verduurzamen we de Aula in Hagestein.

16

Programma C – Sociaal domein Beleidsinhoudelijke verantwoording 1. Dashboard Bestuurlijke resultaten

Financiële mutaties x € 1.000,€ 10.000 € 8.000

32%

€ 6.000

9.595 5.558

€ 4.000 68%

€ 2.000 €0 -€ 2.000 -€ 4.000

Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

-4.038

-€ 6.000 Lasten

Baten

Saldo

2. Bestuurlijke verantwoording In programma C staan 41 bestuurlijke resultaten. Hiervan lopen er 24 volgens Planning en binnen het Budget en Capaciteit en er zijn 4 resultaten afgerond. De 13 uitzonderingen worden hieronder toegelicht. •

Ieder half jaar realiseren we de halfjaarlijkse taakstelling voor de huisvesting van statushouders.

P

B

C

Elk halfjaar krijgt de gemeente vanuit het Rijk de opdracht om een aantal statushouders te huisvesten. In het eerste halfjaar van 2023 had de gemeente de opdracht om 71 statushouders te huisvesten, daarbij kwam nog de achterstand van 14 vestigingen, opgelopen in 2022, waardoor het totaal aantal te huisvesten statushouders uitkwam op in totaal 85 personen. Voor het tweede halfjaar van 2023 is het de opdracht om 91 statushouders te huisvesten. Daarbij komt opnieuw de achterstand van 14 vestigingen, opgelopen in 2022. Het totaal aantal te huisvesten statushouders in het 2e halfjaar van 2023 komt daarmee uit op 105 personen. In het eerste halfjaar heeft onze gemeente 71 statushouders kunnen huisvesten. Daarmee liggen we nog niet op schema. Bij de IND zijn aanvragen ingediend voor gezinsherenigingen, voor in totaal 77 personen. Indien de nareis wordt vergund door het IND, telt deze mee voor onze taakstelling. Daarnaast worden op korte termijn woningen beschikbaar gesteld door onze woningcorporaties, op dit moment voor in totaal 11 personen. Realisatie van de taakstelling kan haalbaar zijn. Desondanks geven we wel een winstwaarschuwing af. Binnen de huidige, krappe woningmarkt blijft het een uitdaging om de taakstelling vanuit het Rijk te realiseren.

Daarnaast is er voor het tweede halfjaar van 2023 een extra opgave bijgekomen, namelijk het huisvesten van AMV’ers (Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen). •

In 2023 voeren wij de motie van de gemeenteraad uit om onderzoek te doen P B C naar laagdrempelige inloopvoorzieningen. De stand van zaken over dit resultaat meldt het college via de motiemonitor. Dit bestuurlijk resultaat is daarmee dubbelop. In de motiemonitor is de raad geïnformeerd over de stand van zaken (op het moment van schrijven betekent dat dat het onderzoek Meerkerk in afrondende fase is). De raad wordt over dit onderwerp voortaan uitsluitend via de motiemonitor geïnformeerd, om de informatiestroom eenduidig te houden. •

In 2023 optimaliseren en bakenen we de kerntaken van het Sociaal Team af en daarmee de samenwerking/ afstemming voorliggende voorzieningen.

P

B

17

C

De visie en werkwijze sociaal team waaronder de 5HL Route, kwaliteitsplan, opleidingsplan, definitie van de cultuurafspraken zijn gedeeltelijk opgeleverd. Ze zijn echter nog niet vertaald naar een concrete implementatie. Op dit moment wordt het primair proces (5HL Route) herschreven en aangevuld, zodat deze niet alleen voor jeugd maar ook voor volwassenen geldt. Met de kwaliteitsmedewerkers wordt gewerkt aan de concretisering en implementatie van het eerder opgestelde kwaliteitsplan. Er is nog geen goed inzicht in de kosten/output bij RBL. Derhalve is niet veel te zeggen of we binnen de begroting blijven. Er is een start gemaakt met een separate monitor in de veronderstelling dat deze wel de gevraagde data van RBL kan aanleveren. Bij het Sociaal Team zijn veel personeelswisselingen en het verzuim is gemiddeld hoger dan in de rest van de organisatie. De vele wisselingen en het verzuimpercentage heeft een negatief effect op de capaciteit, zowel kwantitatief als kwalitatief. Het aantal hulpvragen van inwoners blijft ook in 2023 toenemen. Het effect van een vermindering van capaciteit en een vermeerdering van hulpvragen zorgt ervoor dat de wachttijden oplopen. •

In 2023 onderzoeken we onze deelname aan het aanbestedingstraject voor P B C Wmo Dagbesteding. Er is nog niet gestart met de voorbereiding vanwege andere inkooptrajecten die voorrang hebben gekregen (woningaanpassingen). •

In 2022 en 2023 bereiden we de aanbesteding Wmo-vervoer voor (Collectief P B C Vraagafhankelijk Vervoer), voor de periode van 2024 en verder. In 2023 is door 22 Utrechtse gemeenten en de provincie gezamenlijk het doelgroepenvervoer en aanvullend openbaar vervoer aanbesteed. Vanwege de complexiteit van het gezamenlijk aanbesteden van sociaal recreatief Wmo-vervoer, Leerlingenvervoer en Jeugdhulpvervoer heeft de aanbesteding vertraging opgelopen en is er besloten om het contractmanagement apart aan te besteden. De ingang van het nieuwe contract voor Wmo is hierdoor met 3 maanden vertraagd en zal ingaan per 1 april 2024 in plaats van 1 januari 2024. Het contract voor Leerlingen- en Jeugdhulpvervoer zal ongewijzigd ingaan per 1 augustus 2024. De definitieve gunning staat gepland in oktober 2023 en dan zal ook het nieuwe tarief bekend worden. Voor de vervoerscontracten wordt de NEA-index gevolgd. Naast de indexatie voor 2024 zijn er geen verwachtte extra uitgaven. Dit heeft mede te maken met het vervoersvolume van het Wmo-vervoer wat nog niet op het niveau van vóór Covid-19 terug is. •

In 2023 zetten we in op zicht op kosten Wmo en Jeugd.

P

B

C

De contractering en inzet van Wmo en Jeugdhulp loopt via de Regionale Backoffice Lekstroom (RBL). Wmo: De monitoring van de uitgaven Wmo vindt wekelijks plaats. Daarnaast zijn er voorbereidende gesprekken gepleegd voor data uitwisseling tussen de backoffice van Vijfheerenlanden en de RBL ten behoeve het (regionaal) benchmarken van de Wmo uitgaven. We stemmen 6x per jaar af met de RBL over de ontwikkelingen (kosten en trends) binnen de Wmo. Daarnaast voeren we accountgesprekken met aanbieders in samenwerking met RBL en aan de hand van onze cijfers. Op 1 april heeft de publicatie van de stukken voor de inkoop individuele begeleiding Wmo plaatsgevonden. Jeugdhulp: We voeren 4 keer per jaar gesprekken met RBL over de bestedingen in de jeugdhulp. Daarnaast voeren we accountgesprekken met aanbieders in samenwerking met RBL en aan de hand van cijfers uit de dashboards. We hebben steeds meer en gedetailleerder zicht op de bestellingen van zorg, de zorg leveringen en de kosten die hiermee gemoeid zijn. Jeugdhulp is een keten dat begint bij een vraag en mogelijk leidt tot de inzet van specialistische zorg. Door de hele keten in beeld te hebben, daar in te grijpen waar we invloed op hebben (zoals bij de inzet van zorg door de sociaal teams en het voeren van regie op zorg) zien we waar de middelen aan besteed worden en welk effect de inzet heeft. Dit hebben we nog niet goed in beeld.

We implementeren nu een monitor die daar meer zicht op moet geven. •

In 2023 geven we uitvoering aan het actieplan armoede en schulden (2022P B C 2026). Aanpak energiearmoede: De budgetoverschrijding betreft alleen het project aanpak energiearmoede. De geplande contractduur van de projectleider moest van 10 maanden naar 14 maanden uitgebreid worden. Dit resulteert in een kostenverhoging van € 35.000. Achtergrond:

18

Op 2 november 2022 is een meervoudig onderhandse aanbesteding voor uitvoeringswerkzaamheden verduurzaming woningen in Vijfheerenlanden uitgezet bij drie lokale ondernemers. Er zijn voor deze aanbesteding geen inschrijvingen ontvangen. De inkoopprocedure werd opnieuw opgestart en is deze keer succesvol afgelopen. Om die reden is het project vertraagd van start gegaan. Het project loopt verder volgens planning en er werd met het verduurzamen van woningen (met kleine besparingsmaatregelen) en advies door de inzet van energiecoaches begonnen. In 2023 geven we uitvoering aan het actieplan armoede en schulden (2022-2026), zie ook de tekst 1ste bestuursrapportage, alle onderdelen lopen volgens planning. •

In 2023 voeren we het project "Verbeter de toegang tot mantelzorgregelingen" P B C uit. De uitvoering van het project "Verbeter de Toegang tot Mantelzorgregelingen" is in volle gang. Het college is op 11 april akkoord gegaan met het eindrapport en heeft de raad hierover geïnformeerd via een RIB. De acties zoals genoemd in het Plan van Aanpak zijn en worden opgepakt volgens de daarin vermelde planning. We lopen dus op koers. Het college heeft besloten de benodigde financiële middelen (€50.000) te betrekken bij de aanvraag voor de SPUK-regeling of via alternatieve dekking binnen te voteren, bijvoorbeeld via de begroting. •

Wmo-meldingen bij het Sociaal Loket worden binnen de wettelijke termijn van P B C 6 weken in behandeling genomen door de Wmo-consulenten of medewerkers van het Sociaal Loket. Er is nog steeds sprake van een wachtlijst bij de Wmo, waardoor we niet in staat zijn om alle meldingen binnen 6 weken in behandeling te nemen. Werving en selectie heeft opgeleverd dat we ervaren inhuur Wmo consulenten hebben kunnen aantrekken en vast personeel aan het opleiden zijn. Wel blijkt dat specifiek de meldingen voor begeleiding, evenals de herindicaties voor begeleiding, in ieder geval voor het indicatieproces nu al dubbel zoveel tijd kosten als voorheen gezien de afgesproken werkwijze in de regio Lekstroom. Daarbij komt dan later in het jaar nog de tijdsbesteding voor de casusregie. Hiermee zijn deze meldingen tijdrovend en omslachtig geworden. We lopen dan ook het risico dat we mogelijk niet over voldoende personeel beschikken en onvoldoende in gaan lopen op onze wachtlijst. Om tijdig te kunnen gaan schakelen, monitoren we de capaciteit in relatie tot het aantal meldingen wekelijks. •

In 2023 stellen we een plan van aanpak op voor het op orde maken en P B C versterken van ons hoofdveld (voorheen voorliggend veld/sociale basis genoemd). Er wordt een projectopdracht opgesteld om externe expertise in te zetten op het gebied van “het hoofdveld” (sociale basis/geheel van activiteiten, vrijwilligers(organisaties), stichtingen, verenigingen, professionele organisaties, etc.). Einddoel van deze opdracht is een plan van aanpak waarmee de beleidsadviseur Welzijn concreet aan de slag kan om een sterk hoofdveld te realiseren. • In juni 2023 is het programmaplan Transformatie Sociaal Domein gereed. P B C Voor een zorgvuldige procedure en om draagvlak te creëren bij alle bestuurlijke en ambtelijke betrokkenen is er vertraging ontstaan van de doorgeleiding van het programmaplan richting college en gemeenteraad. In augustus is het programmaplan aangeboden aan het college. •

In 2023 moet er duidelijkheid zijn over de raming van de gelden voor het P B C DIHPO 2022-2036. Een onderzoek hiervoor loopt. In het laatste kwartaal van 2023 of het eerste kwartaal van 2024 informeren wij de raad over de uitkomsten. Wij verwachten hogere benodigde investeringen door stijging van de bouwkosten. •

In 2023 hebben we zicht op de meerkosten van een renovatie van een P B schoolgebouw op het niveau van een energieneutraal gebouw (ENG) en een bijna energieneutraal gebouw (BENG), ten opzichte van nieuwbouw. Een onderzoek hiervoor loopt. In het laatste kwartaal van 2023 of het eerste kwartaal van 2024 informeren wij de raad over de uitkomsten. Wij verwachten hogere benodigde investeringen doordat ENG-renovaties om hogere investeringen vragen dan BENG-renovaties.

19

C

3. Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) C: 'Sociaal Domein' Primaire begroting Raadsbesluiten 2023 1e bestuursrapportage 2023 Actuele begroting 2023

Lasten

Baten

Saldo

Reserves

77.826

-16.114

61.499

213

2.185 80.011

-2.150 -18.264

35 61.534

213

Mutaties tot € 50.000 Gebouwenbeheer De Pukkel GF en toezicht voorschoolse educatie Project OV-ambassadeurs en SPUK Brede school Kijk Hagestein Voormalige Regenboogschool Schoonrewoerd GF en loon- en prijsbijstelling participatie Voormalige Wilgenhoekschool GF en taal voor ontheemden uit Oekraïne GF en maatsch. begeleiding inburgeringsplichtigen Verlenging contractduur projectleider energiearmoede Brede school Bijenkorf Brede school Het Liesveld Ameide Minimabeleid

220 -8 5 8

4

224 -8 5 0 -14 0 14 23 34 31

Mutaties vanaf € 50.000 Brede school Hoef en Haag, lasten en baten GF en integratie-uitkering participatie GF en leerlingenvervoer Oekraïense kinderen GF en loon- en prijsbijstelling voogdij 18+ GF en dienstverlening aanpak armoede en schulden GF en flankerend beleid energiearmoede Budgetsubsidies sociaal domein SPUK energiearmoede 2022 (budgetneutraal) Gezond actief leven akkoord en SPUK GF en energietoeslag 2023 SPUK versterken cliëntondersteuning Individuele jeugdhulp, reële kostenstijging Individuele jeugdhulp, prijsstijging Treasury: kapitaallasten en dividend programma C Huur tijdelijke huisvesting onderwijs Toerekening overhead uit nota organisatiekosten SPUK en opvang Oekraïeners Slotwijziging: gelijke kansen alliantie

9.375 77 332 75 145

745 818 -167 -200 1.110 3.627 100

Mutaties 2e berap totaal Begroting na 2e berap

10 14 23 34 31

-8 -14 -10

35 37 31

S S S S S I I I S

35 38 -1

38 36 31

-5.562 -118

3.813 -42 332 75 145

I I S I 100 S I S

81

81

101 65 981 686 800

-3.627 -100

101 65 0 0 800 -50 745 818 -167 -200 1.110 0 100

100

9.595

-5.558

4.038

100

89.606

-23.822

65.572

313

-981 -686 -50

Per saldo is er een nadelig resultaat van € 4.038.000.

20

S/I

I I S I S I I S S I I S I I

Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven tot € 50.000 (vaststelling college; geen toelichting raad) Zie tabel hierboven. Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven van mutaties vanaf € 50.000 (vaststelling Raad) ● Brede school Hoef en Haag, lasten en baten 42 V Vorig jaar is deze school in gebruik genomen. In de begroting is behalve met de rente en afschrijving nog geen rekening gehouden met de exploitatielasten en baten van deze school. Deze worden nu structureel in de begroting verwerkt. De reden hiervoor is dat we in het eerste jaar te maken hebben met garanties en onderhoudsperiode van en door de aannemers en installateurs. Het eerste jaar is ook gebruikt om te bezien met welke lasten (denk aan energie) we te maken krijgen. In dat jaar zijn onderhoudscontracten opgesteld en is het MJOP van de school definitief gemaakt. Nu zijn de kosten en baten realistischer begroot. ● Gemeentefonds en integratie-uitkering participatie 332 N De omvang van de integratie-uitkering Participatie wijzigt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2023 (€ 332.000 in 2023, aflopend naar € 287.000 in 2028). In bovenstaand bedrag is ook verwerkt dat verdeling van de Wsw-middelen per gemeente door actualisatie is gewijzigd.

Daarnaast is sprake van wijzigingen in de verdeling van de bedragen per gemeente door aanpassing van de drempelbedragen in de verdeling van de middelen beschut werk. ● Gemeentefonds en leerlingenvervoer Oekraïense kinderen 75 N Eind januari 2023 zijn er meer dan 88.000 vluchtelingen uit Oekraïne naar Nederland gekomen en ingeschreven in de basisregistratie personen, onder wie circa 18.000 kinderen en jongeren. Scholen en gemeenten spannen zich in om deze leerlingen onderwijs te bieden. Hier hoort in sommige gevallen ook het vervoer van en naar de school bij. Gemeenten hebben de regie en verantwoordelijkheid voor het leerlingenvervoer aan leerlingen uit Oekraïne. De decentralisatie-uitkering Leerlingenvervoer Oekraïne in het gemeentefonds is een tegemoetkoming aan gemeenten voor de kosten die zij hiervoor hebben gemaakt en maken. De uitkering is voor de periode van januari 2023 tot en met 31 juli 2023. De gemeente Vijfheerenlanden ontvangt een bedrag van € 75.000 voor het leerlingenvervoer. ● Gemeentefonds en loon- en prijsbijstelling voogdij 18+ 145 N Per 2023 is een deel van de integratie-uitkering Voogdij 18+, het onderdeel jeugdhulp, overgeheveld naar de algemene uitkering. Op basis van de huidige normeringssystematiek telt dit budget in 2023 nog niet mee in de grondslag van het accres voor de jaren 2023 tot en met 2025.

Daarom wordt voor dit overgehevelde budget nog één keer loon- en prijsbijstelling toegekend voor de periode 2023 tot en met 2025. ● Gemeentefonds en dienstverlening aanpak armoede en schulden 81 N Voor de aanpak geldzorgen, armoede en schulden, heeft het kabinet in 2023 middelen beschikbaar gesteld. Hiervan wordt een deel via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld als investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Gemeenten kunnen deze middelen inzetten om aan de slag te gaan met de prioriteiten van de aanpak geldzorgen, armoede en schulden, zoals het verdubbelen van het gebruik van de schuldhulpverlening en het tegengaan van kinderarmoede. Er is hiervoor een bedrag van € 81.000 beschikbaar voor de gemeente Vijfheerenlanden. ● Gemeentefonds en flankerend beleid energiearmoede 101 N Het kabinet stelt incidenteel middelen voor de jaren 2022 tot en met 2024 beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Een deel hiervan wordt in 2023 via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld voor de verwachte extra inzet die nodig zal zijn op het gebied van vroegsignalering en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand.

In een latere circulaire worden gemeenten geïnformeerd over de middelen voor 2024 en de verdeling daarvan. De gemeente ontvangt in 2023 een bedrag van € 101.000 voor flankerend beleid energiearmoede.

21

● Indexering budgetsubsidies sociaal domein 65 N De raad is in juni 2023 geïnformeerd over de verhoging van het indexpercentage bij de budgetsubsidies sociaal domein 2023, verdeeld over bibliotheekwerk (€ 26.500) en sociaal cultureel werk (€ 64.500). De reden daarvan is het gebruik in 2022 van een te laag indexeringspercentage voor 2023. Dit vraagt om een correctie voor het kalenderjaar 2023 en heeft een doorwerking naar de begroting 2024. De budgetsubsidies sociaal domein worden jaarlijks geïndexeerd met het landelijke OVA-percentage: overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling. Op dit programma worden de budgetsubsidies sociaal cultureel werk verantwoord. De subsidie voor bibliotheekwerk wordt verantwoord op programma E (daar met verwijzing naar deze toelichting). Op beide programma’s zijn ze als incidenteel aangemerkt omdat de structurele gevolgen direct in de begroting 2024-2027. ● SPUK energiearmoede 2022 0 Eind juni 2023 heeft het ministerie nog een beschikking verstrekt met aanvullende middelen voor de specifieke uitkering energiearmoede. Daarmee komt de totaal ontvangen SPUK in 2022 en 2023 op € 1,195 miljoen. In de eerste berap 2023 is daarvan een budget van € 204.000 budgetneutraal verwerkt voor het NIP (nationaal isolatieprogramma). In 2022 is al € 10.000 van de middelen aangewend en verwerkt in de jaarrekening 2022.

Bij deze rapportage verwerken we nu het restant van € 981.000 budgetneutraal, zodat het bedrag in 2023 nog rechtmatig besteed kan worden. ● Gezond actief leven akkoord en SPUK 0 Begin 2023 is door het rijk en verschillende partijen het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend. Het doel van GALA is een gezonde generatie in 2040. Voor gemeenten is een brede SPUK-regeling in werking gesteld om diverse afspraken vanuit GALA uit te kunnen voeren. Deze uitkering hebben wij eind februari 2023 aangevraagd bij het Rijk en hebben daar eind april 2023 een positief besluit over ontvangen. Onderdeel van deze uitkering is ook een aantal uitkeringen die wij eerder in een andere vorm hebben ontvangen (via het gemeentefonds). Dit betreft de uitkering voor de onderdelen Lokaal Sportakkoord, Brede Regeling Combinatiefuncties, Terugdringen Gezondheidsachterstanden (voorheen GIDS -middelen) en Kansrijke Start. Lokaal sportakkoord en combinatiefuncties worden verantwoord bij programma E. Voor de besteding van de middelen wordt momenteel een plan gemaakt in samenwerking met verschillende partners uit sociale en medische domein. Dit plan dient, na akkoord van het college, tevens als aanvraag voor de periode 2024-2026. ● GF en energietoeslag 2023 800 N In december 2021 werd een landelijke eenmalige energietoeslag aangekondigd.

In verschillende tranches hebben inwoners van de gemeente Vijfheerenlanden € 1.800 ontvangen, inclusief de € 500 voorschot 2023. Het college heeft in april 2022 besloten om de energietoeslag op een draagkrachtgrens van 130% uit te voeren. De Rijksregeling voorziet in een draagkrachtgrens van 120%. Het verschil betaalt de gemeente uit eigen middelen. Daarnaast is gebleken dat de Rijksvergoeding zelfs niet afdoende is voor gemeenten die 120% hanteren (zoals Molenlanden en Gorinchem). Ook dit verschil betalen gemeenten uit eigen middelen. De gemeenteraad is geïnformeerd over de uitvoering van de energietoeslag op het niveau van 130%. Het huidige college heeft zich net als het vorige college op het standpunt gesteld dat dit een logische consequentie is van het door de gemeenteraad aangenomen amendement om minimaregelingen op een draagkrachtgrens van 130% uit te voeren. De Rijksoverheid heeft sinds december 2022 een landelijke wet energietoeslag 2023 in behandeling. De behandeling van de wet was oorspronkelijk gepland in juni 2023, maar is nu uitgesteld tot eind dit jaar. Het precies te ontvangen bedrag wordt in de septembercirculaire bekend. Vanwege het uitgangspunt van 130% zal dit waarschijnlijk niet geheel gedekt worden door de uitkering van de taakmutatie in het gemeentefonds.

● SPUK versterken cliëntondersteuning 50 V De gemeente heeft voor activiteiten ten behoeve van het lokaal versterken van de functie van cliëntondersteuning een specifieke uitkering (SPUK) van het Rijk ontvangen van € 50.000. De geraamde uitgaven zijn al in de begroting verwerkt.

22

● Individuele jeugdhulp, reële kostenstijging 745 N De begroting 2023 is opgesteld halverwege 2022. Hierbij is het bedrag destijds gebaseerd op de prognoses uit de tussentijdse rapportages van de Regionale Backoffice Lekstroom (RBL) over 2022. Bij de jaarrekening 2022 bleek dat deze tussenrapportages van de RBL niet volledig waren. Dit heeft tot gevolg gehad dat we in 2022 een flinke nabetaling hebben moeten doen op de gemeentelijke bijdrage. Inmiddels zijn de eerste cijfers over 2023 verschenen en is de eerste tussentijdse rapportage (over de eerste 4 maanden van 2023) ambtelijk en bestuurlijk besproken met de RBL. Daaruit blijkt dat, op basis van de huidige inzichten, het hoger dan verwachte kostenniveau 2022 structureel van aard is. Daarom zullen de werkelijke kosten voor jeugdhulp (excl. Indexering) in 2023 zo’n € 745.000 hoger uitvallen dan waarmee in de begroting 2023 rekening is gehouden. ● Individuele jeugdhulp, prijsstijging (budgetneutraal) 818 N In 2023 is er sprake geweest van loon- en prijsstijgingen die hoger zijn dan geraamd. De kosten voor jeugdhulp zijn als gevolg van loon- en prijsontwikkeling met 5,29% extra gestegen. Voor Vijfheerenlanden betekent dit een extra bijdrage van € 818.000. Dit wordt als budgetneutraal aangemerkt omdat deze stijging wordt gedekt uit de stelpost prijsstijging die wordt verlaagd op programma F. Hier een nadeel, daar een voordeel.

De mutatie wordt hier als incidenteel aangemerkt omdat de aanpassingen van de bijdragen van 2024-2027 direct in de begroting van 2024-2027 verwerkt worden. ● Treasury: kapitaallasten en dividend programma C De treasury is toegelicht in bijlage 4.

167 V

● Huur tijdelijke huisvesting onderwijs 200 V Huur van tijdelijke huisvesting is na verwachting niet nodig bij zowel de El Boukhari (Leerdam) als de BS Het Liesveld (o.a. De Kandelaar). De El Boukhari heeft recht op extra ruimte, maar die lijkt te kunnen worden opgelost door verwijzing naar leegstaande ruimte in een andere school. BS Het Liesveld groeit eveneens. De school wordt uitgebreid. Het lijkt erop dat voor de verbouwing de scholen niet tijdelijk hoeven worden gehuisvest. Voor de kinderopvang wordt een oplossing gezocht in het nabijgelegen sportcentrum. ● Toerekening overhead uit nota organisatiekosten (budgetneutraal) 1.110 N Op 1 juni 2023 is de beleidsnota organisatiekosten 2023 vastgesteld. In deze beleidsnota is uitgewerkt wat de organisatiekosten van de gemeente Vijfheerenlanden zijn, welk deel van deze kosten tot de overhead van de gemeente behoort en hoe deze kosten worden toegerekend en verantwoord. Er is geconstateerd dat nog niet in alle gevallen de huidige financiële toerekening aan taakvelden en overhead voldoet aan de nieuwe gemeentelijke uitgangspunten. De toerekening wordt via de 2e bestuursrapportage 2023 verwerkt. Dit resulteert op programma F in een voordeel en op de programma’s A en C een nadeel. Per saldo is deze mutatie budgetneutraal.