Mobiliteitsplan Vijfheerenlanden v9 16-11-2020.pdf

Deelmobiliteit Het bezit van auto’s neemt af, men kiest voor de meest efficiënte verplaatsing en het bezit van een voertuig wordt van ondergeschikt belang. Ook vinden mensen de verplaatsing belangrijker dan de vervoerswijzekeuze (verschillende mobiliteitsservices richten zich hierop). Deze ontwikkeling speelt zich momenteel vaak af bij jongeren. Zo is er de Swapfiets (fiets met het blauwe voorwiel) waarbij voor een klein bedrag per maand een abonnement op een fiets wordt betaald. Mocht de fiets schade of reparatie nodig hebben, dan wordt deze kosteloos door Swapfiets gerepareerd. De vraag is of deze trend zich doorzet én hoe deze trend zich ontwikkelt binnen de gemeente Vijfheerenlanden. Het aanbod van deelmobiliteit is afhankelijk van de beschikbaarheid van aangeboden middelen zoals deelauto’s en fietsen en de vraag hiernaar. Met name in de kleine kernen en het buitengebied is de afhankelijkheid van een eigen voertuig groter dan in de grotere kernen en centra.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

31

Projectgerelateerd

Duurzaamheid Het gebruik van duurzame voertuigen neemt toe. Voorbeelden van duurzame voertuigen zijn elektrische auto’s, fietsen en steps. De fiets als vervoerwijze wordt ook steeds belangrijker, zoals bij de bezorging van pakketjes in grotere kernen en steden. Ook kiezen steeds meer grotere gemeenten ervoor bepaalde type vervuilende voertuigen niet meer toe te staan in het centrum. Onder andere steden zoals Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag kennen een milieuzone. Daarnaast ontstaat ook door de huidige discussie rondom de stikstofwetgeving (PAS) steeds vaker vragen over de keuze tussen milieu en duurzaamheid en het toestaan van ruimtelijke ontwikkelingen. Ook in de gemeente Vijfheerenlanden wordt de fiets een steeds belangrijkere vervoerswijze, dit blijkt uit een toename van het bezit van een e-bike. Het is de vraag of andere elektrische voertuigen, zoals de elektrische step eenzelfde soort opkomst gaan hebben en waardoor aanpassing aan de infrastructuur gewenst zijn.

5.2

De blauwe trend

Naast de Groene trend ligt er ook focus op de technologische ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen zijn ondergebracht in de blauwe trend. Deze trend zorgt voor een andere manier van omgaan met verkeersomleidingen en sluipverkeer in de gemeente Vijfheerenlanden. Autonome voertuigen De technologie in auto’s neemt toe. We gaan steeds meer richting autonome voertuigen en coöperatieve voertuigen. Deze ontwikkeling zal op het gebied van de auto allereerst een groot effect hebben op de stroomwegen.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

32

Projectgerelateerd

Op deze wegen zal de herkenbaarheid van inrichting en bebording steeds belangrijker worden. Er zijn al gemeenten die hoog op deze ontwikkeling inzetten en kiezen voor zelfsturende voertuigen als alternatief voor openbaar vervoer. Voor de wegen in de gemeente Vijfheerenlanden is het belangrijk om deze technologieën in de gaten te houden en te zorgen voor een goede kwaliteit van de infrastructuur. Denk hierbij aan duidelijke bebording en belijningen op de belangrijkste gebiedsontsluitingswegen in de gemeente.

Coöperatieve voertuigen. Voertuigen worden steeds geavanceerder en kunnen nu al met elkaar en ook met de verkeerslichten communiceren. Deze mogelijkheden zullen zich in de toekomst uitbreiden onder andere met de intelligent verkeersregelinstallatie (iVRI). Intelligente verkeersregelinstallaties kunnen niet alleen data uitzenden naar voertuigen en fietsers, maar van hen ook data ontvangen en daarop regelingen aanpassen. Dit biedt ook mogelijkheden om sommige verkeersdeelnemers prioriteit te geven boven andere, zoals nood- en hulpdiensten of openbaar vervoer. Ook op gemeentelijke wegen en kruispunten zal dit in de toekomst effect hebben. Voor Vijfheerenlanden kunnen deze iVRI’s zorgen voor een betere doorstroming.

Nieuwe voertuigen Het aantal verschillende voertuigen op met name de (brom)fietspaden is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Onder andere door de komst van de speed pedelec, de e-bike en de toename van het gebruik van o.a. de bakfiets neemt de diversiteit in massa, snelheid en breedte op de fietspaden toe. Daarnaast komen er steeds meer verschillende typen voertuigen op de markt. De RDW heeft in de zomer van 2019 een zevental nieuwe voertuigen goedgekeurd, waaronder een elektrische step en een overdekte elektrische driewieler. Ook binnen de gemeente Vijfheerenlanden zijn deze verschillende soorten en maten voertuigen aanwezig. De infrastructuur binnen de gemeente moet geschikt zijn om deze diverse soorten aan voertuigen veilig een plaats te bieden.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

33

Projectgerelateerd

Data en digitalisering. Door het verzamelen van data en toepassingsgericht gebruik hiervan wordt ook het gedrag van mobiliteit gestuurd. Ook speelt de verzameling van de data een belangrijke rol naar de weggebruiker, zoals het laten zien van een alternatieve route in de navigatie op het moment dat er file ontstaat of een weg is afgesloten. De samenleving laat meer eigenaarschap zien en vraagt ruimte voor nieuwe initiatieven, bijvoorbeeld om nieuwe mobiliteitsdiensten aan te bieden. Voorbeeld hiervan is de taxidienst Uber. Door betere technologie in voertuigen en meer data kunnen we met behulp van nieuwe informatie op een nog betere en slimmere manier reizen.

5.3

De grijze trend

In de Grijze trend is de bevolkingssamenstelling met onder andere de vergrijzing ondergebracht. Deze trend zal bij de gemeente Vijfheerenlanden vooral tot uiting komen door het omgaan met nieuwe (fiets)infrastructuur en het faciliteren van voorzieningen zoals stallingsmogelijkheden. Vergrijzing Het aantal ouderen neemt toe waardoor vergijzing ontstaat. Deze ouderen blijven ook mobieler omdat per oudere het aantal verplaatsingen toeneemt. Met name het aantal fietsbewegingen onder ouderen stijgt, waardoor het bijvoorbeeld belangrijk is dat er voldoende breedte is op de fietspaden. Voor Vijfheerenlanden betekent dit dat op het gebied van infrastructuur bijvoorbeeld dat de fietspaden vergevingsgezind aangelegd moeten worden. Dit houdt in dat er ruimte is voor foutcorrectie en dat obstakels verwijderd of afgeschermd worden. Op educatie en voorlichtingsgebied kan de gemeente bijvoorbeeld aansluiten bij de landelijk campagne doortrappen, waarbij ouderen gestimuleerd wordt langer en veiliger te fietsen (bijvoorbeeld op een driewier).

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

34

Projectgerelateerd

Bevolkingsgroei en verstedelijking Zoals in paragraaf 2.3 beschreven, is de bevolking van de gemeente Vijfheerenlanden de afgelopen 9 jaar gestegen (sinds 2010 met bijna 3,5%). Deze stijging is vooral toe te wijzen aan de toename van het aantal ouderen (45-80 jaar). De verwachting van het CBS is dat deze trend zich verder door gaat zetten naar een bevolkingsaantal richting de 58.500 in 2030 en 59.900 in 2040. Voor de mobiliteit in Vijfheerenlanden betekent dit dat in de infrastructuur voldoende rekening gehouden dient te worden met de oudere verkeersdeelnemer. Deze verplaatst zich vooral op de fiets of te voet en heeft voldoende ruimte nodig om zich verkeersveilig te bewegen. Mondigheid Onder andere vanuit de Omgevingswet krijgen burgers steeds meer invloed toebedeeld in het proces om te komen tot besluitvorming. Dit heeft vooral effect bij de totstandkoming van mogelijke verkeersmaatregelen. Belangrijk hierbij is dat een gemeente vooraf een duidelijke structuur heeft voor de inbreng van bewoners en in dit proces ook duidelijk is wat de positie is van de mening van de burgers in een specifieke situatie (dit kan bijvoorbeeld door aan burgers duidelijk uit te leggen welke rol ze hebben in het proces, bijvoorbeeld door het gebruik van de participatieladder).

Diversiteit in de maatschappij. De diversiteit in de huidige bevolking is groot en de verwachting is dat deze in de toekomst ook groot zal blijven. Mensen met verschillende achtergronden maken verschillende mobiliteitskeuzes zoals de keuze voor het openbaar vervoer of de auto en zijn ook gevoelig voor verschillende soorten prikkels om gedrag aan te passen. Dit zijn belangrijke factoren om rekening mee te houden.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

35

Projectgerelateerd

Culturele verschuiving Belangrijk om te realiseren is dat een mobiliteitsvisie voor een langere termijn opgesteld wordt. Dit betekent dat gedurende de planhorizon van het document ook culturele verschuivingen kunnen plaatvinden. Bepaalde opinies, die in de huidige situatie vanzelfsprekend zijn, kunnen in de toekomst totaal ongeloofwaardig zijn, zie de onderstaande voorbeelden.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

36

Projectgerelateerd

6

Mobiliteitsvisie 2020-2040

In bijlage 1 is de mobiliteitsvisie opgenomen. Hierin is de hoofddoelstelling geformuleerd: De gemeente Vijfheerenlanden kiest voor een duurzaam verkeer- en vervoerssysteem en streeft een optimaal netwerk na voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer. De drie aspecten van de hoofddoelstelling zijn de rode draad van de Mobiliteitsvisie. Onder deze drie aspecten vallen het verbeteren van de bereikbaarheid, leefbaarheid en het vergroten van de verkeersveiligheid. 1. Visie bereikbaarheid: met deze visie zet de gemeente Vijfheerenlanden in op: o Een goede bereikbaarheid van de kernen door inzet van fietsnetwerken tussen de kernen en snelfietspaden naar omliggende steden; o Op het gebied van OV: gestrekte lijnen tussen de hoofdkernen en het omliggende gebied met goede (fiets-)opstappunten en een goede bediening van de eerste en laatste kilometer, voor alle gebruikers; o Doorstroming van de rijkswegen ter voorkoming van overlast op het onderliggend wegennet. 2. Visie leefbaarheid: met deze visie zet de gemeente Vijfheerenlanden in op: o Het verminderen van overlast veroorzaakt door vrachtverkeer en landbouwverkeer; o Het autoluwer maken van binnensteden met als alternatief de fiets en het OV; o Het verminderen van overlast veroorzaakt door autoverkeer. 3.

Visie verkeersveiligheid: met deze visie zet de gemeente Vijfheerenlanden in op een veilige verkeersstructuur conform de eisen van Duurzaam Veilig Verkeer en een veilige omgeving voor voetgangers en fietsers

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

37

Projectgerelateerd

7

SUMP in relatie tot verkeer

Het Kennisplatform Verkeer en Vervoer (KPVV) heeft in 2012 laten onderzoeken in welke mate het Nederlandse verkeers- en vervoersbeleid aansluit bij de richtlijnen zoals die voor Sustainable Urban Mobility Plans (SUMP) zijn opgesteld. De SUMP-richtlijnen zijn door de Europese Commissie vastgesteld om een impuls te geven aan het bereiken van een duurzaam en efficiënt mobiliteitssysteem in Europese steden. Een SUMP is: ‘Een strategisch plan dat is opgezet om aan de mobiliteitsbehoeften te voldoen voor een betere leefkwaliteit van mensen en bedrijven in steden en hun omgeving. Het bouwt voort op bestaande plannen en houdt rekening met integratie, participatie en evaluatie principes’. In de SUMP-methodiek staat het verbeteren en waarborgen van de kwaliteit van leven. Hierbij staat het oplossen van verkeersknelpunten juist niet centraal. De methodiek wordt beschreven aan de hand van 11 processtappen die moeten borgen dat:  Burgers en andere stakeholders worden betrokken;  Een integrale benadering, tussen beleidssectoren en andere overheden, wordt gekozen;  Een focus is op het bereiken van haalbare en meetbare doelen;  Kosten en baten en externe effecten in beeld worden gebracht;  De beleidscyclus, van analyse huidige situatie tot en met monitoring en evaluatie, netjes wordt doorlopen.

Inhoudelijk voor een SUMP zijn de volgende elementen van belang:  Het waarborgen van een mobiliteitssysteem dat toegang biedt aan diensten en banen voor eenieder;  het verbeteren van verkeersveiligheid en sociale veiligheid;  Het verminderen van luchtverontreiniging, geluidhinder, CO2-emmissies en energieverbruik;  Het verbeteren van de efficiency en de kosteneffectiviteit van de mobiliteit voor mens en goed;  Het bijdragen aan een aantrekkelijk en hoogwaardig verblijfsklimaat en buitenruimte in de stad. Bij het opstellen van het Mobiliteitsplan voor de gemeente Vijfheerenlanden is na elke fase gekeken in hoeverre wordt voldaan aan de SUMP-criteria. In Figuur 7-1zijn de beoordelingscategorieën voor de SUMPcriteria weergegeven.

Figuur 7-1: Beoordelingscategorieën SUMP (bron: SUMP What’s in it for me, KPVV (2012)).

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

38

Projectgerelateerd

In de onderstaande tabellen is per inhoudelijk en procesmatig criterium beoordeeld in hoeverre in Deel A is voldaan aan het SUMP-criterium. Tabel 1: SUMP-beoordeling inhoudelijke criteria Deel A.

Inhoudelijke criteria

A

B

C

Waarborgen mobiliteitssysteem

X

Verbeteren veiligheid

X

D

Verminderen luchtverontreiniging

X

Verminderen geluidhinder

X

E

Verminderen CO2-emissies

X

Verminderen energieverbruik

X

Verbeteren efficiëntie en kosteneffectiviteit

X

Bijdrage aan aantrekkelijk en hoogwaardig verblijfsklimaat

X

Tabel 2: SUMP-beoordeling procesmatige criteria Deel A.

Procesmatige criteria Interactieve benadering Integrale benadering

A

B

C

D

X X

Focus op het bereiken van haalbare en meetbare doelen Kostenbewustzijn

E

X X

Doorlopen beleidscyclus (algemeen)

X

1. Beleidsscenario’s werkend en doorgerekend

X

2. Monitoringsplan beschikbaar

X

3. Inzicht in effectiviteit

X

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

39

Projectgerelateerd

Deel B Wensbeelden en maatregelen

DEEL B DEEL Wensbeelden en maatregelen

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

40

Projectgerelateerd

8

Modulaire opbouw

Het mobiliteitsplan van de gemeente Vijfheerenlanden kent een modulaire opbouw. De mobiliteitsvisie geeft de contouren voor het verkeersbeleid en de denkrichtingen voor de verdere uitwerking van beleid en een doorvertaling naar de maatregelen. Basis van de gemaakte keuzes en het gekozen verkeersbeleid zijn: relevante beleidskaders, de inventarisatie van de huidige situatie (objectieve en subjectieve knelpunten), en toekomstige trends & ontwikkelingen (zie deel A). De doorvertaling is gemaakt in 6 hoofdmodules, waarvan een aantal een verdere onderverdeling kennen. In deel B volgt het maatregelpakket welke voortvloeit uit de modules. De modules zijn in onderstaand schema weergegeven. Voor een aantal items is weergeven in welke module deze specifieke items voorkomen en waar ze zijn terug te vinden.

Modules

Steden en dorpen

Plattelan d

School-omgeving

Bedrijventerreinen

Sportlocaties en recreatiegebieden

1. Fietsers

§9 § 10 §

§9 § 10

§9

§9

§9

Fietsparkeren

§

§

§

Fietsparkeren9.1

Fietsparkeren9.

Fietsparkeren9.

Fietsparkeren9.

§ 12.2

1 § 12.2

1 § 12.2

§ 11 § 14.2

§ 11

1 § 12.2 § 10 § 9, 11 § 11

§ 12

§ 12

2. Openbaar vervoer 3. Voetgangers

§ 10 § 9, 11 § 11 § 10, § 14.3

4. Gemotoriseerd verkeer Categorisering

§ 12

§ 10 § 9, 11 § 11 § 10, § 14.3 § 12

§ 12.1

§ 12.1

Parkeren

Sluipverkeer 5. Landbouw- en vrachtverkeer 6. Flankerend beleid Smart mobility

§ 12.2 §

§ 12.2 §

§ 12.2 §

Fietsparkeren9.1

Fietsparkeren9.

Fietsparkeren9.

, § 10 § 12.3 § 13 § 13 § 12.3 § 14

1

1

§ 12.3 § 13 § 13 § 12.3 § 14

§ 14.1 § 9, 10

§ 14.1 § 9, 10

Schoolzones § 14.3 § 9, 11 § 14.4 § 9, 11, 12, 13

Laadpalen

§ 14.5 § 12.2

30 oktober 2020

§ 14

§ 13 § 12.3 § 14 § 14.1 § 9, 10

§ 14.2 § 14.7

Ouderen en gehandicapten Bewegwijzering

Overdracht waterschap

§ 12.1

§ 14.3 § 9, 11 § 14.4 § 9, 11, 12, 13 § 14.5 § 12.2 § 14.6 § 12.1

§ 14.4 § 9, 11, 12, 13

§ 14.4 § 9, 11, 12, 13

§ 14.3 § 9, 11 § 14.4 § 9, 11, 12, 13

§ 14.5 § 12.2

§ 14.5 § 12.2

BG7013TPRP1906191341

41

Projectgerelateerd

9

Educatie en voorlichting Handhaving

§ 14.7

§ 14.7

§ 14.8

§ 14.8

Monitoring

§ 14.9 § 9, 12, 13

Omgevingsvisi e

§ 14.10

§ 14.9 § 9, 12, 13 § 14.10

§ 14.7 § 14.2 § 14.8

§ 14.7 § 14.8

§ 14.8

§ 14.9 § 9, 12, 13

§ 14.9 § 9, 12, 13

§ 14.9 § 9, 12, 13

§ 14.10

§ 14.10

§ 14.10

Fietsverkeer

Het langzaam verkeer verdient, conform de visie van de gemeente Vijfheerenlanden, de aandacht. Mobiliteitsvisie 2020-2040 “Vijfheerenlanden vooruit” Hoofddoelstellingen:  Een goede bereikbaarheid van de kernen door inzet van fietsnetwerken tussen de kernen en snelfietspaden naar omliggende steden;  Het autoluwer maken van binnensteden met als alternatief de fiets en het OV. Kernopgaven:  Het verbeteren van fiets- en openbaarvervoer-voorzieningen zorgt voor een goede bereikbaarheid van de kernen in de gemeente Vijfheerenlanden. De bereikbaarheid voor het auto- en vrachtverkeer mag als gevolg van maatregelen voor fiets of openbaar vervoer niet verslechteren.  Aanpassingen aan de bestaande infrastructuur moet in alle gevallen ook een verbetering voor het fietsverkeer of het openbaar vervoer betekenen.  Verbetering van het (snel)fietsroutenetwerk tussen de kernen binnen de gemeente maar ook als verbinding tussen kernen binnen de gemeente met belangrijke locaties buiten de gemeente.

Fietsverkeer is een goed alternatief voor het autoverkeer op kortere afstanden. Wat een ‘korte’ afstand is, wordt steeds ruimer omdat, door elektrisch fietsen en goede fietsroutes, steeds langere afstanden reëel worden. Zo werd in het verleden voor woon-werkverkeer bijvoorbeeld aangenomen dat een afstand van 7,5 km (enkele reis) voor fietsers goed te doen is, maar laten fietsers tegenwoordig zien dat afstanden tot in elk geval 15 km (enkele reis) regelmatig gefietst worden. Vijfheerenlanden zet daarom komende periode in op de fiets en faciliteert het gebruik hiervan door, onder andere, gedragsbeïnvloedingsmaatregelen, maar ook het realiseren van betere voorzieningen en fietsinfrastructuur. Voor de inrichting van de fietsinfrastructuur worden de ontwerprichtlijnen van het CROW gevolgd, deze ontwerprichtlijnen zijn vertaald in het Kwaliteitshandboek Inrichting Openbare Ruimte (KIOR) en het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) van de gemeente Vijfheerenlanden. Het Duurzaam Veilig principe is hierbij het uitgangspunt. Zo heeft het de voorkeur dat bij gebiedsontsluitingswegen vrijliggende fietspaden aanwezig zijn. Belangrijke verbindingen  Woon-werk: De verbindingen vanuit de kernen en de buurgemeenten naar het centrum van Vianen en het centrum van Leerdam (en station) zijn belangrijk voor woon-werkverkeer.

Vooral op deze routes is het belangrijk dat langs de gebiedsontsluitingswegen vrijliggende fietspaden worden aangelegd.  Scholen: De schoolroutes zijn gericht op Leerdam en Vianen en de basisscholen in de kernen. Het is dan ook wenselijk deze verbindingen kenbaar te maken. Met de aanleg van schoolzones rond scholen wordt een verkeersveilige omgeving gecreëerd voor de kwetsbare verkeersdeelnemers. Alle fietsroutes worden comfortabel en veilig ingericht. Van belang is het verrichten van een onderzoek naar het uniformeren van de voorrangsregeling voor fietsers op rotondes en in de rechtstanden in de hele

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

42

Projectgerelateerd

gemeente. Vooralsnog is het beleid om fietsers op rotondes binnen de bebouwde, volgens landelijk beleid, voorrang te geven. Leerdam heeft vanuit spoorveiligheid rotondes ingericht met fietsverkeer uit de voorrang. Station/ overstappen naar het Openbaar vervoer In het gehele mobiliteitsnetwerk en de keuze tussen verschillende modaliteiten neemt ketenmobiliteit een steeds belangrijkere rol in. Mensen willen een bepaalde verplaatsing maken en kiezen niet één vervoerswijze maar keten van verschillende vervoerswijzen. Bijvoorbeeld met de fiets, te voet of auto naar het station. De overstapplekken (of hubs) waar de overstap tussen verschillende vervoerswijzen gefaciliteerd worden, is hierbij de belangrijkste schakel. Op het gebied van ketenmobiliteit biedt de fiets veel kansen. De fiets is ook een belangrijk vervoerswijze voor reizigers met het OV. Het is daarom belangrijk om de overstapmogelijkheden goed te faciliteren en de OV-hubs bereikbaar te maken voor fietsers. Een verbinding tussen de wijk Broekgraaf en het station is wenselijk om onnodig autogebruik tegen te gaan en het station goed bereikbaar te maken voor fietsers, bijvoorbeeld een route via de Parallelweg. Naast het overstappunt van de fiets naar het OV liggen er ook kansen om met de fiets over te stappen op de auto door te voorzien in goede overstap voorzieningen van de fiets naar de auto op carpoolplaatsen.

Het realiseren van voldoende parkeermogelijkheden voor fietsers is een aandachtspunt om fietsgebruik nog meer te stimuleren ook op de overstappunten. Hierbij ligt de nadruk op OV-haltes, winkelgebieden, sportfaciliteiten en andere belangrijke voorzieningen. Hierbij ligt niet allen de nadruk op voldoende fietsparkeervoorzieningen maar ook een veilige en comfortabele overstapplek met voldoende faciliteiten is gewenst. Naast het fietsverkeer is ook het gemotoriseerde verkeer van belang bij de overstappunten. Ook goede parkeervoorzieningen bij stations (P+R) helpen bij het beter faciliteren van ketenmobiliteit. Recreatief netwerk Voor het recreatief fietsnetwerk wordt het huidige knooppuntennetwerk aangehouden. De recreatieve fietsroutes verbinden knooppunten en leiden naar natuurgebieden, campings en sportvoorzieningen. Het is belangrijk dat het recreatieve fietsnetwerk verbonden blijft met het utilitaire fietsnetwerk van de gemeente Vijfheerenlanden. Maatregelen voor het bevorderen van recreatief fietsverkeer worden meegenomen bij maatregelen die zorgen voor voordelen van utilitair verkeer. In Figuur 2-2 is het recreatief netwerk weergegeven van het huidige knooppunten netwerk. Door dit netwerk goed te onderhouden en aan te passen waar nodig (door bijvoorbeeld ontwikkelingen), zijn goede voorzieningen aanwezig om recreatief te fietsen.

Toekomstbestendige fietspaden Om de huidige fietsinfrastructuur toekomstvast in te richten, is het wenselijk de vrijliggende fietspaden voldoende breed te maken en het aantal obstakels te beperken. Dit hangt samen met de volgende twee ontwikkelingen:  Het aantal ouderen neemt toe en de ouderen maken steeds meer en langere fietsverplaatsingen. Dit vraagt om een vergevingsgezinde fietsinfrastructuur, dat wil zeggen zo min mogelijk obstakels (bijvoorbeeld geen fietspaaltjes) en een berm die een mogelijke stuurfout niet hard ‘afstraft’ (bijvoorbeeld een schuine trottoirband).  Het type voertuigen op de fietspaden wordt steeds diverser. Door de komst van de e-bike en speed pedelec nemen de snelheidsverschillen op de fietspaden toe. Dit vraagt om fietspaden van voldoende breedte om goed te kunnen inhalen.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

43

Projectgerelateerd

Fietsers Steden en dorpen

Een duidelijke fietsstructuur met directe routes door de steden en met duidelijke toegangsroutes (inprikkers) in de dorpen.

Platteland

Directe routes tussen kernen hebben mogelijk tot gevolg dat landelijke gebieden doorkruist worden.

Schoolomgeving Sportlocaties en recreatiegebieden Bedrijventerreinen

Specifieke aandacht voor langzaam verkeer in de schoolomgevingen én van en naar de sport- en recreatiegebieden. Het scheiden van het langzaam- en snelverkeer heeft de voorkeur. Waar mogelijk beperken van gemotoriseerd verkeer in schoolzones. Hoofdroutes van het fietsverkeer zo min mogelijk combineren met bedrijven- en industrieterreinen. Tenzij dit vanuit de directheid van de fietsroute wenselijk is.

Voorgestelde maatregelen Het huidig fietsnetwerk in de gemeente Vijfheerenlanden is gericht op de kernen zelf. Voorgesteld wordt een duidelijk fietsnetwerk na te streven waarbij ook de kernen met elkaar verbonden worden en de drie OVhubs goed bereikbaar zijn, dit voor zowel het utilitair als het schoolfietsverkeer. Dit leidt tot onderstaand fietsnetwerk.

1 7 3 4 2 8 11

10

5 9

6

Figuur 9-1 Wensbeeld fietsnetwerk en OV-hubs in de gemeente Vijfheerenlanden.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

44

Projectgerelateerd

Om dit netwerk te optimaliseren zijn de volgende verbeteringen het meest wenselijk, het verbeteren van huidige schakels in het netwerk: 1. Vianen: Verbeteren verbinding langs A2 (Lekbrug); 2. Vianen: Opwaarderen (snel)fietsroute langs Merwedekanaal (Kanaalweg/Panoven); 3. Vianen: Opwaarderen schoolfiets- en (snel)fietsroute Lexmondsestraatweg; 4. Vianen: Vrijliggend fietspad Tienhovenseweg- Vogelezangseweg (waterschap beheerder); 5. Leerdam: Verbeteren fietsroute tussen Broekgraaf en Leerdam (station); 6. Leerdam: Opwaarderen fietsroute op Lingebrug. Het aanleggen van nieuwe schakels om het fietsnetwerk te versterken: 7. Vianen: Aansluiting van/naar nieuwe fietsverbinding langs de A27 (Hagesteinsebrug); 8. (Snel)fietsroute Vianen / Leerdam; 9. Leerdam: (Snel)fietsroute in westelijke richting (richting Arkel / Gorinchem); 10. Leerdam: (Snel)fietsroute in oostelijke richting (richting Beesd); 11. Meerkerk: (Snel)Fietsroute in zuidelijke richting (richting Arkel / Gorinchem). Naast het optimaliseren van schakels en aanleggen van nieuwe schakels, is het ook wenselijk om de voorrangsregeling op rotondes en rechtstanden in de gemeente verder te onderzoeken. In tegenstelling tot de landelijke richtlijnen is in Leerdam sprake van rotondes uit de voorrang binnen de bebouwde kom.

Als maatregel (12) is daarom een onderzoek voorgesteld naar het uniformeren van de voorrangsregeling voor fietsers op rotondes en in de rechtstanden in de hele gemeente. 1. Vianen: Verbeteren verbinding langs A2 (Lekbrug) De Lekbrug is in beheer van Rijkswaterstaat. In de huidige situatie wordt het gedeelte voor de fietsers op de brug als te smal ervaren. Rijkswaterstaat verricht op dit moment een onderzoek naar het verbeteren van de verkeersveiligheid (met name voor fietsers) op de brug. Dit leidt mogelijk tot maatregelen door Rijkswaterstaat en bijbehorende aanpassingen voor de aansluitingen op het gemeentelijke wegennet (hoofdstuk 15.1 - maatregel 1.1).

Figuur 9-2 Huidige situatie Lekbrug A2.

2. Vianen: Opwaarderen route langs Merwedekanaal (Kanaalweg/Panoven) Momenteel ontbreekt de schakel in het fietsroutenetwerk langs het Merwedekanaal. Een mogelijkheid is die te realiseren door middel van een vrijliggend (brom)fietspad. Aan de hand van onderzoek moet blijken waar het (brom)fietspad precies komt te liggen, of het een één- of tweerichtingenfietspad wordt en hoe de inrichting van het (brom)fietspad of -paden eruit komt te zien (hoofdstuk 15.1 - maatregel 1.2).

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

45

Projectgerelateerd

Figuur 9-3 Locaties op te waarderen fietsroutes langs het Merwedekanaal.

3. Vianen: Opwaarderen schoolfietsroute Lexmondsestraatweg De schoolfietsroutes zijn gericht op Leerdam en Vianen en de basisscholen in de kernen. Het is dan ook wenselijk deze verbindingen kenbaar te maken. Nader onderzoek is nodig om af te wegen of een bredere fietsstrook of vrijliggend fietspad nodig is. Doel is dat de verkeersveiligheid en leefbaarheid op deze schakel wordt vergroot (hoofdstuk 15.1 - maatregel 1.3).

Figuur 9-4 Huidige situatie schoolfietsroute Lexmondsestraatweg.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

46

Projectgerelateerd

4. Vianen: Vrijliggend fietspad Tienhovenseweg- Vogelezangseweg (waterschap beheerder) Momenteel fietsen de fietsers op de Tienhovenseweg en Vogelezangseweg op de rijbaan tussen het overige verkeer. Om de fietsers zich veiliger te laten verplaatsen, is het wenselijk dat een vrijliggend fietspad wordt gerealiseerd (hoofdstuk 15.1 - maatregel 1.4).

Figuur 9-5 Huidige situatie fietspad Tienhovenseweg- Vogelezangseweg.

5. Leerdam: Verbeteren fietsroute tussen Broekgraaf en station Leerdam De fietsroute tussen de nieuwe woonwijk Broekgraaf in Leerdam en het station van Leerdam is niet optimaal. Door het schrappen van het geplande station Broekgraaf is deze verbinding belangrijker geworden voor de OV-bereikbaarheid van Broekgraaf. De gemeente Leerdam heeft dan ook toegezegd aan provincie en overige gemeenten langs de MerwedeLingelijn om te zorgen voor een goede bus- en fietsroute tussen Broekgraaf en station Leerdam(hoofdstuk 15.1 - maatregel 1.5).

Figuur 9-6 Gewenste verbetering verbinding Broekgraaf / Station Leerdam.

6. Leerdam: Opwaarderen fietsroute op Lingebrug De fietsverbinding over de Lingebrug is voor zowel het utilitaire-, school- als recreatieve fietsverkeer een belangrijke verbinding. De Linge vormt voor het fietsverkeer immers een barrière aan de zuidzijde, waardoor het fietsverkeer samenkomt op en rond de brug. Zowel de kruispunten voor en na de brug, als de beschikbare breedte voor het fietsverkeer op, voor en na de brug, zijn niet optimaal. Verbetering van de kruispunten voor en na de brug en verbreding van de fietsroute langs de route op/over de brug is gewenst (hoofdstuk 15.1 - maatregel 1.6).

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

47

Projectgerelateerd

Figuur 9-7 Lingebrug Leerdam

7. Vianen: Aansluiting van/naar nieuwe fietsverbinding langs de A27 (Hagesteinsebrug) De Hagesteinsebrug is momenteel een brug uitsluitend voor gemotoriseerd verkeer. Hierdoor ontbreekt een schakel in het fietsnetwerk. Binnen de werkzaamheden voor de verbreding van de A27 Houten – Hooipolder valt ook het vervangen van de brug met bijbehorend nieuw vrijliggend fietspad. Deze verbinding draagt bij aan het complementeren van het fietsnetwerk. Het is daarbij noodzakelijk dat de toeleidende fietspaden op deze brug worden aangesloten, zodat het fietsnetwerk sluitend is (hoofdstuk 15.1 – maatregel 1.7).

Figuur 9-8 Huidige situatie A27 Lexmondsebrug

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

48

Projectgerelateerd

8 t/m 11. Nieuwe (Snel)fietsroutes Voor deze (snel)fietsroutes is het van belang de verbindingen tussen de kernen te verbeteren conform de inrichtingseisen zoals opgenomen in het HIOR en het KIOR met extra aandacht voor de bewegwijzering. Op deze manier wordt een route zo toekomstbestendig mogelijk gemaakt. In Figuur 9-9 is een voorbeeld gegeven van de inrichting van een snelfietspad (hoofdstuk 15.1 - maatregel 1.8 - 1.11).

Figuur 9-9 Voorbeeldinrichting snelfietspad F35

12.Onderzoek naar het uniformeren van de voorrangsregeling voor fietsers op rotondes en in de rechtstanden Leerdam heeft vanuit spoorveiligheid rotondes ingericht met fietsverkeer uit de voorrang en een aantal fietsoversteken in rechtstanden ingericht met een voorrangsregeling voor de fiets. Van belang is het verrichten van een onderzoek naar het uniformeren van de voorrangsregeling voor fietsers op rotondes en in de rechtstanden in de hele gemeente. Vooralsnog is het beleid om fietsers op rotondes binnen de bebouwde, volgens landelijk beleid, voorrang te geven.

Figuur 9-10 Voorbeeld rotonde in Leerdam waarbij fietser uit de voorrang is

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

49

Projectgerelateerd

9.1

Fietsparkeren

Het realiseren van goede en voldoende parkeermogelijkheden voor fietsers is een aandachtspunt om fietsgebruik nog meer te stimuleren. De mogelijkheid om een fiets comfortabel te kunnen parkeren en voldoende fietsparkeercapaciteit zijn noodzakelijk om het fietsverkeer goed te faciliteren. Hierbij ligt de nadruk op OV-haltes, winkelgebieden, sportfaciliteiten en andere belangrijke voorzieningen. Van belang is dat binnen de parkeernota (zie paragraaf 12.2) een apart gedeelte wordt opgenomen voor het parkeren van fietsen (naast het parkeren van motorvoertuigen). Hierbij is het van belang dat gekeken wordt naar de fietsparkeermogelijkheden:  Bij de OV-haltes/ P+R en hubs;  Winkelgebieden, winkelcentra en het centrum van Leerdam en Vianen;  Sportvoorzieningen. Zie hiervoor ook hoofdstuk 15.6 maatregel 6.5. Fietsers zijn bij overvolle fietsenstallingen lang bezig met het zoeken naar een fietsparkeerplaats. Of zij parkeren de fiets op een plek waar dit niet is toegestaan. Voldoende parkeerplekken zijn daarom noodzakelijk, maar ook aandacht voor ´zwerffietsen´ of ´weesfietsen´ is van belang. Mensen die hun fiets langdurig parkeren kunnen een negatief effect hebben op de beschikbare fietsparkeerplekken. Ook de verblijfskwaliteit op en rondom de fietsenstalling draagt bij aan het comfort van het fietsparkeren.

Vieze of rommelige fietsparkeerplekken zijn onaantrekkelijk en worden veelal niet gebruikt. Aandacht voor sociaal veilige en schone fietsparkeerplekken is om die reden van belang.

10

Openbaar vervoer

Het openbaar vervoer verdient conform de visie van de gemeente Vijfheerenlanden de aandacht. Mobiliteitsvisie 2020-2040 “Vijfheerenlanden vooruit” Hoofddoelstellingen:  Op het gebied van OV: gestrekte lijnen tussen de hoofdkernen en het omliggende gebied met goede (fiets-)opstappunten en een goede bediening van de eerste en laatste kilometer, voor alle gebruikers  Het autoluwer maken van binnensteden met als alternatief de fiets en het OV Kernopgaven:  Het verbeteren van fiets- en openbaarvervoer-voorzieningen zorgt voor een goede bereikbaarheid van de kernen in de gemeente Vijfheerenlanden. De bereikbaarheid voor het auto- en vrachtverkeer mag als gevolg van maatregelen voor fiets of openbaar vervoer niet verslechteren.  Aanpassingen aan de bestaande infrastructuur moet in alle gevallen ook een verbetering voor het fietsverkeer of het openbaar vervoer betekenen.  Optimale veiligheid en bereikbaarheid rondom de spoorwegovergangen

De belangrijkste dragers van het openbaar vervoer in Vijfheerenlanden zijn de buslijnen en de MerwedeLingelijn. MerwedeLingelijn De ruggengraat van het openbaar vervoer in Leerdam is de treinverbinding MerwedeLingelijn. Het aantal reizigers is de laatste jaren toegenomen. De treinverbinding heeft dan ook bestaansrecht en wordt de komende jaren voortgezet. De kwaliteit en betrouwbaarheid van de spoorverbinding richting Dordrecht en Geldermalsen wil Vijfheerenlanden handhaven. 30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

50

Projectgerelateerd

Vanwege de woningbouwopgave is de verwachting dat het aantal inwoners in en om de kern Leerdam gaat groeien. Hiermee zal de hoeveelheid reizigers toenemen, dit biedt een beduidend groter vervoerspotentieel, wat een nader onderzoek naar uitbreiding van de MerwedeLingelijn zou kunnen rechtvaardigen. Het ministerie, Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en ProRail geven daarbij aan dat in dit traject enkele gevaarlijke overgangen zitten die aandacht behoeven. Deze spoorwegovergangen hebben ook raakvlak met doorstroming en veiligheid van het auto- en fietsverkeer. Busvervoer In haar rol ziet de gemeente toe op:  Actief bijwonen en bijdragen aan regionaal overleg over openbaar vervoer.  Inzet op het vasthouden van het huidige voorzieningenniveau van het openbare busvervoer, zowel qua lijnvoering als frequentie.  De gemeente blijft aandacht vragen voor de sociale functie van het openbaar vervoer. Waar mogelijk kan dit vormgegeven worden door vraagafhankelijk vervoer in plaats van een lijnverbinding. Toegankelijkheid Zoals ook beschreven in hoofdstuk 9 (fietsverkeer), is het belangrijk om de overstapmogelijkheden goed te faciliteren en de OV-hubs bereikbaar te maken. Dit geldt niet alleen voor fietsverkeer maar ook voor voetgangers (zie hoofdstuk 11). Niet alleen infrastructurele maatregelen bij knooppunten/hubs zijn belangrijk.

Ook in de vervoersbehoefte die ontstaat in de kleinere kernen en het platteland, die als gevolg van het strekken van de OV-lijnen geen lijndienst meer hebben, moet worden voorzien. Broekgraaf en station Een goede fiets- en OV-verbinding tussen de wijk Broekgraaf en het station Leerdam is wenselijk om onnodig autogebruik tegen te gaan en het station goed bereikbaar te houden. Het realiseren van voldoende parkeermogelijkheden voor fietsers is een aandachtspunt om fietsgebruik nog meer te stimuleren. Hierbij ligt de nadruk op OV-haltes, winkelgebieden, sportfaciliteiten en andere belangrijke voorzieningen. Openbaar vervoer Steden en dorpen

De hoofdstructuur van het openbaar vervoer wordt gevormd door de MerwedeLingelijn en de buslijnen. Cruciaal in deze belangrijke basis zijn de hubs (o.a. het station) waar overgestapt kan worden op fiets of aanvullend vervoer.

Platteland

Belangrijk voor het platteland is een halte bij elke kern om aan te sluiten op de hoofdlijnen. Voor- en natransport dient plaats te vinden te voet of met de fiets. Aanvullend vraagafhankelijk vervoer is wenselijk als sociaal vangnet.

Schoolomgeving

Schoolvervoer voor scholieren die dit nodig hebben is landelijk geregeld buiten de gemeente om.

Bedrijventerreinen

Waar mogelijk dient geprobeerd te worden de bedrijventerreinen aan te laten haken bij de buslijnen. Als dit niet mogelijk is, is het gewenst om met de bedrijven zelf afspraken te maken (mobiliteitsmanagement).

Sportlocaties en recreatiegebieden

Voor sportlocaties is de bereikbaarheid te voet en met de fiets primair het belangrijkst. Voor eventueel grote sportlocaties is de extra bereikbaarheid van het openbaar vervoer een goede extra toevoeging.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

51

Projectgerelateerd

Voorgestelde maatregelen Het beleid op het gebied van openbaar vervoer is gericht op het behouden en versterken van het openbaar vervoer in de gemeente Vijfheerenlanden. Het openbaar vervoernetwerk in de gemeente richt zich sterk op de verbinding naar Utrecht. Daarnaast is er ook een sterke oost-west verbinding via het spoor vanuit Leerdam. De volgende zes thema’s hebben prioriteit (zie ook Figuur 10-1): 1. Behoud openbaar vervoer in kernen; 2. Versterken huidige OV-hubs; 3. Nieuwe OV-hubs; 4. Nieuwe OV-verbindingen naar Utrecht; 5. Bereikbaarheid Broekgraaf; 6. Nader onderzoek nieuwe verbindingen. Een onderwerp dat een duidelijke relatie heeft met het openbaar vervoer, maar hier niet specifiek onder benoemd is, is het onderwerp van de overgangen van het spoor in Leerdam. Doordat er in het centrum Leerdam slechts twee belangrijke gelijkvloerse spoorkruisingen zijn (Spoorstraat en de Recht van ter Leede), leidt dit in de gehele kern Leerdam tot doorstromings- en verkeersveiligheidsknelpunten. Het versterken van de spoorverbinding heeft een negatief effect op deze knelpunten. Oplossingsrichtingen zijn gedefinieerd in de verschillende hoofdstukken, hoofdstuk 9 voor de fiets, hoofdstuk 11 voor de voetganger, hoofdstuk 12 voor het gemotoriseerd verkeer en hoofdstuk 13 voor het vrachtverkeer (met onder andere de mogelijkheid van een randweg om Leerdam).

4 2 1 6

1 1 3

1

1

3

1 2

6

5

Figuur 10-1 Wensbeeld Openbaar Vervoer in de gemeente Vijfheerenlanden.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

52

Projectgerelateerd

Onderstaand zijn deze thema’s uitgewerkt. 1. Behoud openbaar vervoer in kernen De landelijke trend in het openbaar vervoer is om doorgaande openbaar vervoer lijnen zoveel mogelijk te ‘strekken’ (niet door kernen rijden, maar aan de rand van de kern te stoppen) om vervolgens de haltes langs de gestrekte lijnen goed bereikbaar te maken met fiets en vraagafhankelijk vervoer. Van belang in dit proces is de bereikbaarheid van inwoners die afhankelijk zijn van het OV te garanderen (hoofdstuk 15.2 - maatregel 2.1). De beslissingen over het openbaar vervoer vinden plaats op provinciaal niveau. Van belang is dat de gemeente dit voldoende onder de aandacht brengt door zowel overleg met de Provincie Utrecht als de vervoerder. Aandachtspunt daarbij is onder andere de dienst U-flex die sinds 2020 door Qbuzz aangeboden wordt de gemeente Vijfheerenlanden. Deze nieuwe dienst zal in overleg met de Provincie Utrecht verder geoptimaliseerd worden met als doel de kernen in de gemeente goed bereikbaar te houden. 2. Versterken huidige OV-hubs Reizigers hebben behoefte aan comfortabel gebruik van het openbaar vervoer. Om de huidige OV-hubs te laten voldoen, is het nodig om deze toekomstbestendig te maken. De huidige voorzieningen dienen geoptimaliseerd te worden.

Dit kan door de volgende elementen te optimaliseren: Bereikbaarheid van de hub (met fiets, voor de voetganger en met vraagafhankelijk vervoer), de veiligheid en het comfort op de hub zelf (hoofdstuk 15.2 - maatregel 2.2). Maatregelen zijn onder andere het bieden van voldoende wachtruimtes, fietsenstallingen, parkeergelegenheid (P+R) en eet- en drinkgelegenheid. De volgende huidige OV-hubs dienen te worden versterkt:  A27 Meerkerk;  A2 Vianen;  Treinstation Leerdam.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

53

Projectgerelateerd

Figuur 10-2 Huidige OV-hubs in de gemeente Vijfheerenlanden.

3. Nieuwe OV-hubs Reizigers hebben behoefte aan comfortabel gebruik van het openbaar vervoer. Om de nieuwe OV-hubs te laten voldoen, is het nodig om deze toekomstbestendig te maken. Dit kan door de volgende elementen te optimaliseren: bereikbaarheid van de hub (met fiets, voor de voetganger en met het vraagafhankelijk vervoer), de veiligheid en het comfort op de hub zelf (hoofdstuk 15.2 - maatregel 2.3). De nieuwe OV-hubs zullen hetzelfde comfort niveau krijgen als de huidige OV-hubs met verbeteringen. De nieuwe te verkennen OV-hub is de locatie A2 Zijderveld. De locatie A2 Zijderveld betreft een zoekgebied en er dient aanvullend onderzoek plaats te vinden of en hoe deze gerealiseerd kan worden. 4. Verbeteren OV-verbindingen naar Utrecht Om in beeld te krijgen naar de behoefte aan nieuwe openbaar vervoerverbindingen, is een onderzoek naar de kansrijkheid van bestaande en mogelijk nieuwe verbindingen van belang (hoofdstuk 15.2 - maatregel 2.4). Ook deze beslissing ligt bij de concessiebeheerder, de Provincie Utrecht, waardoor de gemeente dit vooral kan bewerkstelligen door bij de Provincie te lobbyen voor deze maatregelen.

5. Bereikbaarheid Broekgraaf

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

54

Projectgerelateerd

Aan de zuidoostkant van de kern Leerdam wordt Broekgraaf ontwikkeld, een nieuwe woonwijk van +/- 1000 woningen (mogelijk meer in de toekomst). Omdat deze woonwijk langs het spoor ligt, neemt de druk op de huidige verkeersstructuur, en met name de huidige overwegen (voor het gemotoriseerde verkeer) toe.

Broekgraaf

Figuur 10-3 Ligging nieuwe woonwijk Broekgraaf

Een extra ongelijkvloerse kruising van het spoor (tunnel) is vanwege de kosten geschrapt. Het is om die reden van belang dat hoe dan ook ingezet wordt op alternatieven:  Verbeteren fietsverbindingen;  Optimaliseren locatie station (en routes daarnaartoe). Aanvullend onderzoek is nodig om mogelijke knelpunten in de toekomst te voorkomen. Mogelijke oplossingsrichtingen gaan van een nieuwe onderdoorgang van langzaam verkeer tot het verplaatsen van het huidige station (hoofdstuk 15.2 - maatregel 2.5). Deze maatregelen zullen effect hebben op alle vervoerswijzen en om die reden is het spoorveiligheidsdilemma van de nieuwe woonwijk Broekgraf niet alleen relevant voor het OV-netwerk, maar ook voor het netwerk van de voetgangers, fiets en autoverkeer. 6. Nieuwe openbaar vervoer verbindingen Vanuit zowel Leerdam als Vianen zijn er kansrijke mogelijkheden om nieuwe openbaar vervoer netwerken te ontwikkelen (hoofdstuk 15.2 - maatregel 2.6). Het gaat hierbij om de volgende twee mogelijkheden:  Nieuwe treinverbinding richting Culemborg De huidige spoorverbinding vanuit Leerdam is vooral een oost-west verbinding, terwijl de vervoersbehoefte naar het noorden het sterkst is. Door een nieuwe boog te maken richting Culemborg kan voorzien worden in een directe spoorverbinding.

 Breda Gorinchem Utrecht – hoogwaardige OV-verbinding (BGU) Jaren is geprobeerd om tussen Brabant en Utrecht een treinverbinding te realiseren. Ondanks grote bestuurlijke inzet vanuit onder andere de regio Alblasserwaard/Vijfheerenlanden is deze openbaar vervoer verbinding niet tot stand gekomen op de A27-corridor. Binnen de overheid wordt nu samengewerkt aan het verbeteren van de OV-verbinding BGU door middel van een pilot. Afgesproken is om in het MIRT van november 2019 een pilot te benoemen die tevens past in het kader van Toekomstbeeld OV 2040.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

55

Projectgerelateerd

Onderzocht wordt hoe deze ontbrekende schakel in het OV-netwerk kan worden gerealiseerd, hoe het netwerk tot ontsluiting van het tussengelegen gebied wordt versterkt en hoe de effecten zijn op het auto-netwerk. Het onderzoek moet ook leiden tot inzicht in de vervoerswaarde en de ruimtelijk economische meerwaarde die een betere OV-verbinding oplevert. Voor beide verbindingen geldt dat eerst aanvullend onderzoek nodig is om te onderzoeken of de vervoersvraag die gaat ontstaan bij een nieuwe verbinding voldoende is om deze verbindingen mogelijk te maken.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

56

Projectgerelateerd

11

Voetgangers

Het langzaam verkeer verdient conform de visie van de gemeente Vijfheerenlanden de aandacht.

Mobiliteitsvisie 2020-2040 “Vijfheerenlanden vooruit” Hoofddoelstellingen:  Op het gebied van OV: gestrekte lijnen tussen de hoofdkernen en het omliggende gebied met goede (fiets-)opstappunten en een goede bediening van de eerste en laatste kilometer, voor alle gebruikers  De gemeente Vijfheerenlanden zet in op een veilige verkeersstructuur conform de eisen van Duurzaam Veilig Verkeer (DVV) en een veilige omgeving voor voetgangers en fietsers Kernopgaven:  Optimale veiligheid en bereikbaarheid rondom de spoorwegovergangen.  Vergroten van de ruimte voor fietsers en voetgangers in de binnensteden door het beperken van het autogebruik (autoluwe binnensteden).  Verbeteren van de oversteekbaarheid van de ontsluitingswegen, vooral in de kernen. Voorbeelden zijn de gebiedsontsluitingswegen in Vianen en Leerdam.  Aandacht voor een toegankelijke inrichting van de openbare ruimte voor kinderen, ouderen en minder validen.  Verbetering van de verkeersveiligheid op locaties waar veel langzaam verkeer (fiets en voetganger) en gemotoriseerd verkeer elkaar kruisen.

De principes van Duurzaam Veilig vormen het uitgangspunt voor de voetgangersstructuur. Oversteekplaatsen Belangrijke aandachtspunten voor de voetgangersstructuur zijn oversteekplaatsen. Het gaat dan over de hoofdverkeersstructuur van gebiedsontsluitingswegen (50km/u). Op erftoegangswegen in verblijfsgebieden (30km/u) worden in principe geen geregelde of gemarkeerde oversteekplaatsen aangelegd omdat dit tegenstrijdig is met het Duurzaam Veilig-principe. Uitzondering hierop is bij een schoolzone mogelijk, zie paragraaf 14.2. Recreatief Voor het recreatief netwerk wordt volgens het vigerend beleid3 het knooppuntennetwerk aangehouden. In Figuur 2-5 is het recreatief netwerk weergegeven van het huidige knooppuntennetwerk. Door dit netwerk goed te onderhouden en aan te passen waar nodig (door bijvoorbeeld ontwikkelingen), zijn goede voorzieningen aanwezig om recreatief te wandelen. Bereikbaarheid OV-locaties Het is belangrijk om op drukke voetgangersroutes een veilige en logische oversteekplek aan te bieden. Dit kan bijvoorbeeld door gereguleerde overgangen met behulp van VOP/zebra’s of verkeerslichten. De looproutes vanuit het centrum naar het station en de OV-hubs en de fietsenstallingen bij deze locaties hebben daarbij prioriteit. Zie ook de omschrijving van dit element bij fietsverkeer (hoofdstuk 9) en de OVhubs in het hoofdstuk Openbaar vervoer (hoofdstuk 10).

Toegankelijkheid Bij het ontwerpen en inrichten van de openbare ruimte is het belangrijk dat de voorzieningen voor iedereen toegankelijk en bereikbaar zijn. Smalle stoepen of hoge drempels/trottoirranden maken dat niet alle voorzieningen voor iedereen goed bereikbaar zijn. Op 14 juli 2016 is het VN-verdrag Handicap in Nederland in werking getreden, “Convention on the Rights of Persons with Disabilities” (CRPD). 3

GVVP Leerdam - 2018

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

57

Projectgerelateerd

Het verdrag versterkt de positie van mensen met een beperking. Hierin wordt erop gewezen dat de wereld toegankelijk ontworpen moet worden en waar nodig individuele maatregelen moeten worden getroffen. Een aanpak in het kader van toegankelijkheid is daarvoor wenselijk. Voetgangers

Steden en dorpen

In de steden en dorpen zijn de verschillende belangrijke bestemmingen voor de voetganger van belang. Belangrijke locaties zijn onder andere de OV-hubs en de Winkelcentra. De routes tussen de wijken en deze bestemmingen zijn van belang (en daar waar een weg van hogere orde overgestoken dient te worden). Ook de toegankelijkheid van de voetgangersroutes is een belangrijk element.

Platteland

Op het platteland zijn de oversteeklocaties van belang daar waar vanuit de bereikbaarheid van een wijk of OV-opstappunt een relatief drukke weg overgestoken dient te worden. Ook het recreatief voetgangersnetwerk is hier van belang.

Schoolomgeving Sportlocaties en recreatiegebieden Bedrijventerreinen

In de schoolomgevingen is het scheiden en anders veilig kruisen van gemotoriseerd verkeer en langzaam verkeer het belangrijkste. Vooral tijdens school- en sporttijden en rondom de locaties waar auto’s parkeren. Op bedrijventerreinen speelt de voetganger veelal een ondergeschikte rol. Voldoende voorzieningen en veilige oversteeklocaties zijn van belang.

Voorgestelde maatregelen In de gemeente Vijfheerenlanden zijn verschillende locaties waar extra verbetering van de voorzieningen voor voetgangers gewenst is. De focus ligt op de volgende vier gebieden: 1. Voetgangersbereikbaarheid OV-haltes / OV-hubs; 2. Voetgangersroutes in Vianen; 3. Voetgangersroutes in Leerdam; 4. Toegankelijkheid mindervaliden, gehele gemeente. Deze locaties zijn op onderstaande kaart (Figuur 11-1) weergeven en worden vervolgens toegelicht.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

58

Projectgerelateerd

1a

2

1

1b 1c

3

Figuur 11-1 Voetgangersnetwerk ten opzichte van Openbaar Vervoer locaties.

1. Voetgangersbereikbaarheid OV-haltes / OV-hubs In het hoofdstuk Openbaar vervoer zijn drie OV-hubs benoemd in de gemeente Vijfheerenlanden (hoofdstuk 15.3 - maatregel 3.1a - 3.1b - 3.1c): A. Locatie A2 – Vianen; B. Locatie A27 – Meerkerk; C. Station Leerdam.

Figuur 11-2 Afrit A2 Vianen.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

59

Projectgerelateerd

Speerpunt is om deze locaties optimaal bereikbaar te maken met snelle openbaar vervoer verbindingen. Cruciaal is om de bereikbaarheid van en naar deze haltes ook te optimaliseren voor de voetgangers. Concreet betekent dit:  Een duidelijke bewegwijzering van en naar de haltes naar het centrum van de naastgelegen kern (duidelijke routering / bewegwijzering);  Een voldoende brede en veilige looproute van en naar de naastgelegen kern. 2. Voetgangersroutes in Vianen Het centrumgebied van de kern Vianen is toegankelijk voor alle verkeer. De voetgangersfunctie in dit centrum is van groot belang voor de leefbaarheid en de verkeersveiligheid. Verdere optimalisatie van het centrumgebied voor de voetganger is gewenst. Voorbeeld hiervan is meer ruimte (voldoende breed voetpad) reserveren voor de voetganger en veiligere oversteeklocaties (hoofdstuk 15.3 - maatregel 3.2).

Figuur 11-3 Centrum Vianen.

3. Voetgangersroutes in Leerdam In Leerdam zijn er drie voetgangersroutes die verder aandacht verdienen voor optimalisatie (hoofdstuk 15.3 - maatregel 3.3): 1. Voetgangersroute van Leerdam-West naar het centrum (oversteek N848, Zuid-Hollandweg); 2. Voetgangersroutes naar de scholen in Leerdam-Noord (Eiland); 3. Voetgangersroutes van centrum naar Leerdam-Oost (oversteek Koningin Emmalaan). Voorbeeld van optimalisatie is meer ruimte (voldoende breed voetpad) reserveren voor de voetganger en veiligere oversteeklocaties (oversteken in twee fasen en voldoende fysieke afremming voor gemotoriseerd verkeer).

Figuur 11-4 Koningin Emmalaan Leerdam.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

60

Projectgerelateerd

4. Toegankelijkheid minder validen Een goede inrichting van de voetgangersvoorzieningen is ook nodig voor ouderen met hulpmiddelen als rollators en rolstoelen en ouders met kinderen. Voorgesteld wordt een voetgangersnetwerk op te stellen om vervolgens de eerste stappen tot het realiseren van dit netwerk te zetten. In het bijzonder zullen de voetgangersroutes tussen centrum en zorginstellingen en routes van en naar de scholen nader worden onderzocht om te kunnen komen tot substantiële verbeteringsmaatregelen voor de kwetsbare voetganger (hoofdstuk 15.3 - maatregel 3.4). Als eerste stap kan met ouderen en minder validen een route afgelegd worden waarbij concreet genoteerd wordt welke grote en kleine barrières aanwezig zijn en welke op korte (of langere) termijn opgepakt kunnen worden, zie paragraaf 14.3. Aandachtspunt hierbij is bijvoorbeeld de inrichting van kruispuntplateau’s. Op verschillende plekken zijn deze niet optimaal toegankelijk voor minder validen (gewenst is een inrichting volgens het handboek inrichting openbare ruimte).

Figuur 11-5 Voorbeeldsituatie betere toegankelijkheid mindervaliden

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

61

Projectgerelateerd

12

Autoverkeer

Het gemotoriseerde verkeer heeft conform de visie van de gemeente Vijfheerenlanden niet de hoogste prioriteit (zie bijlage 1), maar is wel een belangrijke vervoerswijze die bijdraagt aan oplossingsrichtingen voor knelpunten (ook voor andere vervoerswijzen).

Mobiliteitsvisie 2020-2040 “Vijfheerenlanden vooruit” Hoofddoelstellingen:  Doorstroming van de rijkswegen ter voorkoming van overlast op het onderliggend wegennet  Het autoluwer maken van binnensteden met als alternatief de fiets en het OV  Het verminderen van overlast door autoverkeer Kernopgaven:  In overleg met het Rijk blijvende aandacht voor de kwaliteit van de doorstroming op de rijkswegen (A2, A27 en A15) en een optimaal aansluitende verkeersstructuur, ter ontlasting van mogelijk doorgaand verkeer door o.a. de kernen Vianen, Leerdam en Meerkerk. Omdat de problematiek in de verschillende kernen verschillend van aard is, is er voor iedere kern een eigen aanpak noodzakelijk. Er wordt gezocht naar maatwerk. Doorgaand verkeer wordt uit kernen geweerd wanneer de wegen om die kern het verkeer goed kunnen verwerken. Als de wegen om de kern niet geschikt zijn voor doorgaand verkeer, dan zijn aanpassingen nodig aan de bestaande infrastructuur in de kern. Aanpassingen aan de bestaande infrastructuur moet in alle gevallen ook een verbetering voor het fietsverkeer of het openbaar vervoer betekenen  Vermindering van (de overlast van) snelheidsovertreders, met name in het buitengebied (60 km/h gebieden met veel lange stukken rechte weg).  Vermindering van (de overlast van) sluipverkeer in de kernen.

 Het aanbieden van een heldere en veilige verkeersstructuur conform de eisen van Duurzaam Veilig Verkeer (DVV) (een al in de jaren 90 gestart initiatief van Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen om de verkeersveiligheid van het wegverkeer te vergroten). In een aantal kernen in de gemeente is op dit vlak verbetering mogelijk.  Het verbeteren van de bereikbaarheid door de spoorbarrière te verkleinen. Doordat de spoorwegovergangen relatief vaak dicht zijn in de spits, vormen deze een aanzienlijke barrière (dichtligtijden). Maatregelen ter verbetering hiervan dienen niet alleen een bijdrage te leveren aan een goede ontsluiting van Broekgraaf, maar dienen ook bij te dragen aan een betere bereikbaarheid en een betere doorstroming van het verkeer.

De principes van Duurzaam Veilig vormen het uitgangspunt voor het autonetwerk. Het gemotoriseerde verkeer is sterk bepalend voor de structuur van verkeer- en vervoerssysteem en op de ruimtelijke impact en verkeersveiligheid hiervan. Daarbij hangt het gemotoriseerde verkeer sterk samen met andere onderdelen van het verkeerssysteem. Zie hiervoor onder andere:  Het hoofdstuk Fietsverkeer (Hoofdstuk 9);  De paragraaf Schoolzone in hoofdstuk 14.2;  Het hoofdstuk Openbaar vervoer (hoofdstuk 10). Dit hoofdstuk bevat maatregelvoorstellen voor de categorisering van wegen, parkeren en sluipverkeer. Categorisering Het huidig wegennetwerk voldoet grotendeels. Missende schakel op hoger niveau is knooppunt Everdingen. Hierdoor zijn sommige schakels van het netwerk relatief zwaarder belast. Doordat een aantal wegen door dorpen lopen leidt dit in sommige gevallen tot ongewenste stromen voertuigen.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

62

Projectgerelateerd

Parkeren Nader onderzoek naar optimalisatie van parkeersituaties in het centrum van Leerdam en Vianen is nodig. Deze problematiek richt zich vooral op de kernen van beide gemeenten. Sluipverkeer In het voorjaar van 2020 is onderzoek gedaan naar het sluipverkeer in de gemeente Vijfheerenlanden. Uit dit onderzoek blijk dat er zich op het traject Vianen – Lexmond de grootste problemen voordoen op het gebied van sluipverkeer. Om het sluipverkeer op dit traject te verminderen wordt er een aantal oplossingsrichtingen geadviseerd. Dit betreft een informatiestrategie op de A2 en de A27 door het tonen van dynamische informatie over reistijden en een toeritdosering op de oprit Lexmond van de A27 richting Breda. Voor het verder uitwerken van deze oplossingsrichtingen zal een adviesbureau worden ingehuurd. Daarnaast zal er, onder begeleiding van het adviesbureau dat het onderzoek heeft uitgevoerd, samen met de provincie Utrecht, het waterschap en Rijkswaterstaat een vervolgonderzoek worden uitgevoerd naar verdere maatregelen op de andere filegevoelige trajecten. Aan de betrokken partijen zal om medefinanciering worden gevraagd. Voor deze andere onderzochte filegevoelige trajecten geldt dat er eerst meer onderzoek en monitoring nodig is voordat over concrete maatregelen kan worden nagedacht.

Deze uitvoeringsmaatregelen kunnen echter pas operationeel getoetst worden als de corona-crisis voorbij is en het verkeersbeeld gestabiliseerd. Monitoring is ook nodig aangezien de komende jaren in en rondom de gemeente infrastructurele maatregelen plaatsvinden. Een van de grotere projecten op dat gebied in de komende jaren is de verbreding van de A27. De A27 wordt verbreed behalve op het gedeelte Houten – Everdingen. Risico is dat hierdoor mogelijk een knelpunt ontstaat voor en na dit wegvak (Houten / Everdingen) waardoor dit een neerslag kan krijgen op het wegennet van de gemeente Vijfheerenlanden. Autoverkeer Steden en dorpen Bedrijventerreinen Platteland Schoolomgeving Sportlocaties en recreatiegebieden

12.1

Op hoger niveau is het wenselijk knooppunt Everdingen als een volwaardig knooppunt vorm te geven. Alternatieve routes rondom de kernen dienen onderzocht te worden om de overlast (verkeersveiligheid en leefbaarheid) te beperken. Het huidig wegennetwerk voldoet voor het autoverkeer. In de schoolomgeving, bij sportlocaties en recreatiegebieden is het van belang dat fiets en voetganger waar mogelijk gescheiden worden van het autoverkeer. Als dit niet kan is het van belang de oversteeklocaties zo veilig mogelijk in te richten.

Categorisering

In figuur 12-1 hieronder is het netwerk weergegeven van de gemeente Vijfheerenlanden met daarin de functies van de wegen voor het gemotoriseerde verkeer. Hierin is onderscheid gemaakt in: wegen met als primaire functie het verblijven (de erftoegangswegen, zowel binnen als buiten de bebouwde kom); wegen om de wijken, kernen en gebieden te ontsluiten (de gebiedsontsluitingswegen) en het bovenliggend wegennet (de stroomwegen A2 en A27). Deze kaart geeft een basis voor de inrichting en de geldende maximum snelheid op deze wegen.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

63

Projectgerelateerd

3

5

6

4 4

1

4

2

Figuur 12-1 Wensbeeld Wegencategorisering in de gemeente Vijfheerenlanden.

In dit beleidsplan worden twee aanpassingen voorgesteld op het gebied van de wegencategorisering. 1. Loosdorp, Leerdam. De huidige functie van de weg is een gebiedsontsluitingsweg van 50 km/h, het langzaam en gemotoriseerd verkeer op de weg is gemengd en het profiel is smal. Het is wenselijk de weg in te richten als erftoegangsweg binnen de bebouwde kom (maximum snelheid 30 km/h). 2. Joost de Jongestraat, Leerdam. De huidige functie van de weg is een gebiedsontsluitingsweg van 50 km/h, het langzaam en gemotoriseerd verkeer op de weg is gemengd. Het is wenselijk de weg in te richten als erftoegangsweg binnen de bebouwde kom (maximum snelheid 30 km/h). In paragraaf 14.6 is beschreven dat het Waterschap voornemens wegen over te dragen aan de gemeente. Wanneer dit plaatsvindt dient een heroverweging van de functies van de wegen plaats te vinden. Dit ook in relatie tot mogelijk sluipverkeer over verschillende waterschapswegen. Het is wenselijk dat de missende kansrijke schakel in de west/zuidoostrichting op Knooppunt Everdingen (3) aan het netwerk wordt toegevoegd. Verder is er de wens om de leefbaarheid in de kernen Leerdam (4), Nieuwland (5) en Lexmond (6) te vergroten en daarmee ook de doorstroming van doorgaand verkeer te verbeteren door randwegen te realiseren.

Voor elke randweg is aanvullend (integraal) onderzoek nodig om de nut en noodzaak van de betreffende randweg te beschouwen. Bij deze aanvullende onderzoeken dienen ook de mogelijke alternatieven voor 30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

64

Projectgerelateerd

een randweg meegenomen te worden. Het aanleggen van extra wegen voor gemotoriseerd verkeer is niet de primaire oplossing om aan de doelstellingen te voldoen. Extra voorzieningen voor gemotoriseerd verkeer dienen alleen gerealiseerd te worden als hiermee ook de positie van het openbaar vervoer of het langzaam verkeer en/of de leefbaarheid verbeterd wordt. 1. Afwaarderen Loosdorp Loosdorp is in de huidige situatie een gebiedsontsluitingsweg binnen de bebouwde kom met een maximumsnelheid van 50 km/h. Het is wenselijk deze weg de functie te geven van erftoegangsweg (maximumsnelheid 30 km/h). Het langzaam en gemotoriseerd verkeer mengt zich in de huidige situatie op deze weg en het wegprofiel is smal. Bij het afwaarderen van de weg is het nodig dat de weg inclusief bebording wordt aangepast (hoofdstuk 15.4 - maatregel 4.1).