Mobiliteitsplan Vijfheerenlanden v9 16-11-2020.pdf

RAPPORT Mobiliteitsplan Vijfheerenlanden

Klant:

Gemeente Vijfheerenlanden

Referentie: BG7013TPRP1906191341 Status:

Concept/P01.01

Datum:

30 oktober 2020

Projectgerelateerd

HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.

George Hintzenweg 85 3068 AX ROTTERDAM Transport & Planning Trade register number: 56515154 +31 88 348 90 00 T +31 10 209 44 26 F info@rhdhv.com E royalhaskoningdhv.com W

Titel document: Mobiliteitsplan Vijfheerenlanden Ondertitel: Referentie: BG7013TPRP1906191341 Status: P01.01/Concept Datum: 30 oktober 2020 Projectnaam: Mobiliteitsplan Vijfheerenlanden Projectnummer: BG7013 Auteur(s): Jos Hengeveld, Lieke Hüsslage, Daniëlle van Grieken Opgesteld door: Lieke Hüsslage Gecontroleerd door: Jos Hengeveld, Sandra Freijters Datum/Initialen: Goedgekeurd door: Datum/Initialen:

Classificatie Projectgerelateerd

Disclaimer No part of these specifications/printed matter may be reproduced and/or published by print, photocopy, microfilm or by any other means, without the prior written permission of HaskoningDHV Nederland B.V.; nor may they be used, without such permission, for any purposes other than that for which they were produced. HaskoningDHV Nederland B.V. accepts no responsibility or liability for these specifications/printed matter to any party other than the persons by whom it was commissioned and as concluded under that Appointment. The integrated QHSE management system of HaskoningDHV Nederland B.V. has been certified in accordance with ISO 9001:2015, ISO 14001:2015 and OHSAS 18001:2007. 30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

i

Projectgerelateerd

Bestuurlijke samenvatting De gemeente Vijfheerenlanden ligt midden in Nederland. Door de centrale ligging werken veel inwoners in Utrecht, andere locaties in de Randstad of in de omgeving van Den Bosch/Eindhoven. Deze bestemmingen zijn goed te bereiken via de A27 en de A2, maar ook met via het spoor en de busverbindingen. Vanwege de centrale ligging, neemt de druk op de woningmarkt in Vijfheerenlanden toe en stijgt het aantal inwoners. De infrastructuur wordt gebruikt door een grote diversiteit aan gebruikers: gemotoriseerd auto- en vrachtverkeer, landbouwverkeer, fietsers en voetgangers. Dit dwingt tot duidelijke keuzes op wegen en kruispunten, voor een duurzaam mobiliteit en voor een veilige en leefbare gemeente Vijfheerenlanden. Wat is het Mobiliteitsplan Vijfheerenlanden? Het Mobiliteitsplan is meer dan een samenvoeging van de drie GVVP’s van de gemeenten waaruit de gemeente Vijfheerenlanden is opgebouwd. Gekozen is voor het opstellen van een volwaardig nieuw Mobiliteitsplan met een integrale afweging van de modaliteiten in de gehele gemeente, zodat het nieuwe plan een volwaardige leidraad biedt voor de verkeerskundige maatregelen in de gemeente Vijfheerenlanden in de komende 10 jaar. Opbouw van het Mobiliteitsplan De opstelling van het Mobiliteitsplan is gestart met het uitzetten van een enquête onder de bewoners.

Aan hen is gevraagd om aan te geven welke verkeersknelpunten zij binnen de gemeente ervaren. De knelpunten die inwoners hebben aangedragen zijn geanalyseerd (hoofdstuk 4) en gelegd naast de huidige situatie (hoofdstuk 2), de relevante beleidsplannen (hoofdstuk 3) en belangrijke trends en ontwikkelingen in mobiliteit (hoofdstuk 5). Op basis van de huidige knelpunten en uitdagingen is een Mobiliteitsvisie opgesteld met ambities en doelstellingen voor de toekomst (hoofdstuk 6). Die zijn vervolgens vertaald naar netwerkkaarten met bijbehorende maatregelen voor de verschillende vervoerswijzen (hoofdstuk 9, 10, 11, 12 en 13). Omdat verschillende vervoerswijzen en maatregelen een grote samenhang met elkaar vertonen is in hoofdstuk 8 schematisch weergegeven welke onderwerpen waar in dit mobiliteitsplan te vinden zijn. Knelpunten Uit de uitgevoerde onderzoeken, het in beeld brengen van de huidige situatie en de enquête onder inwoners van Vijfheerenlanden (die online is gehouden), blijken de volgende knelpunten: - Ontbrekende schakels en verbindingen voor het fietsverkeer. Met name tussen Leerdam – Vianen en Vianen – Utrecht. - Verbetering van openbaar vervoer verbindingen en overstappunten. Zoals de OV-verbinding tussen Vianen en Utrecht en de overstappunten (HUBs) langs de A27. - Verbeteren van voetgangersverbindingen.

Op locaties waar knelpunten ontstaan met gemotoriseerd verkeer en op routes van en naar OV-hubs. - Verkeer zonder herkomst/bestemming in de gemeente (doorgaand verkeer), met name tussen de aansluitingen van de A2 en de A27. - Landbouwverkeer door de kernen. Dit wordt met name ervaren in Leerdam, Ameide, Lexmond en Schoonrewoerd. - Optimaliseren van het autoparkeren. Zoals het verbeteren van het parkeerverwijssysteem in Vianen en Leerdam. Mobiliteitsvisie Het voorliggende Mobiliteitsplan schetst de hoofdlijnen van het verkeer- en vervoersbeleid voor de komende jaren tot 2030. De gemeente Vijfheerenlanden kiest voor een duurzaam verkeer- en vervoerssysteem en streeft een optimaal netwerk na voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

ii

Projectgerelateerd

Visie bereikbaarheid: met deze visie zet de gemeente Vijfheerenlanden in op: - Een goede bereikbaarheid van de kernen door inzet van fietsnetwerken tussen de kernen en snelfietspaden naar omliggende steden; - Op het gebied van OV: gestrekte lijnen tussen de hoofdkernen en het omliggende gebied met goede (fiets-)opstappunten en een goede bediening van de eerste en laatste kilometer, voor alle gebruikers; - Doorstroming van de rijkswegen ter voorkoming van overlast op het onderliggend wegennet. Visie leefbaarheid: met deze visie zet de gemeente Vijfheerenlanden in op: - Het verminderen van overlast veroorzaakt door vrachtverkeer en landbouwverkeer; - Het autoluwer maken van binnensteden met als alternatief de fiets en het OV; - Het verminderen van overlast veroorzaakt door autoverkeer. Visie verkeersveiligheid: met deze visie zet de gemeente Vijfheerenlanden in op een veilige verkeersstructuur conform de eisen van Duurzaam Veilig Verkeer en een veilige omgeving voor voetgangers en fietsers. Maatregelen De beoogde maatregelen om bovenstaande doelen te behalen zijn in grote lijnen in de volgende vijf onderdelen te verdelen: A. Fietsnetwerk versterken en uitbreiden (nieuwe verbindingen en huidige verbindingen versterken) B. Uitbreiding en verbetering van opstappunten voor het openbaar vervoer (HUBs) en behoud en verbeteren huidige OV-verbindingen C.

Inzetten op een veiligere infrastructuur; D. Voorkomen van overlast veroorzaakt door gemotoriseerd verkeer (sluipverkeer, vrachtverkeer en landbouwverkeer); E. Flankerend beleid zoals bijvoorbeeld inrichting schoolzones, bewegwijzering en voorlichting & educatie. A. Fietsnetwerk versterken en uitbreiden Fietsverkeer is een goed alternatief voor het autoverkeer op kortere afstanden. Wat een ‘korte’ afstand is, wordt steeds ruimer omdat, door elektrisch fietsen en goede fietsroutes, steeds langere afstanden reëel worden. Ook neemt het aantal ouderen dat de fiets gebruikt nu en in de toekomst verder toe. Veilige, directe en comfortabele fietspaden zijn hiervoor nodig. Van belang is dat deze routes ook geschikt zijn voor de snellere fietsers. De volgende maatregelen worden voorgesteld: - Verbeteren van de fietsverbinding via de bruggen over de Lek bij de A27 en de A2 (maatregel 1.1 / 1.7); - Het versterken van fietsroutes: Langs Merwedekanaal in Vianen, de Lexmondsestraatweg, de Tienhovenseweg / Vogelezangseweg, route Broekgraaf/station Leerdam en de Lingebrug in Leerdam (maatregel 1.2 t/m 1.6); - Nieuwe (snel)fietsroutes tussen Leerdam/Vianen, Leerdam/ Arkel, Leerdam/ Beesd, Meerkerk/ Arkel (maatregel 1.8 t/m 1.11); - Onderzoek naar de voorrangsregeling voor fietsers op rotondes en in de rechtstanden (maatregel 1.12). B.

Uitbreiding en verbetering van opstappunten voor het openbaar vervoer (HUBs) en behoud en verbeteren van de huidige OV-verbindingen Het beleid op het gebied van openbaar vervoer is gericht op het behouden en versterken van het openbaar vervoer in de gemeente Vijfheerenlanden. De belangrijkste dragers van het openbaar vervoer in Vijfheerenlanden zijn de buslijnen en de MerwedeLingelijn. Vanuit Vianen zijn de buslijnen sterk gericht op de verbinding naar Utrecht (het noorden), vanuit Leerdam is een sterke oost-west verbinding via het spoor. 30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

iii

Projectgerelateerd

De volgende maatregelen worden voorgesteld om de verbindingen te behouden en te versterken, een deel van de maatregelen richt zich met name op het verbeteren van de overstappunten (de HUBs): - Bereikbaarheid van de kernen met het OV optimaliseren (maatregel 2.1); - Versterken en uitbreiden OV-hubs (maatregel 2.2 / 2.3); - Verbeteren van OV-verbinding van/naar Utrecht (maatregel 2.4); - Versterken verbindingen, van/naar Utrecht en van/naar de wijk Broekgraaf in Leerdam (maatregel 2.5); - Nader onderzoek nieuwe verbinding richting Culemborg (maatregel 2.6). C. Inzetten op een veiligere infrastructuur Het beleid is om in te zetten op een veilig en comfortabele voetgangersroutes in de gemeente. Duidelijke en goede inrichting van infrastructuur, specifiek voor de voetganger (kwetsbare verkeersdeelnemer) is gewenst. De volgende maatregelen worden voorgesteld: - Voetgangersbereikbaarheid OV-halte / OV-hub: locatie A2 – Vianen, locatie A27 – Meerkerk, Station Leerdam (maatregel 3.1a, b en c) - Verbeteren van voetgangersroutes in Vianen en Leerdam (maatregel 3.2 / 3.3); - Onderzoek naar toegankelijkheid mindervaliden (maatregel 3.4); D. Voorkomen overlast veroorzaakt door gemotoriseerd verkeer (sluipverkeer, vrachtverkeer en landbouwverkeer) In het voorjaar van 2020 is er onderzoek gedaan naar het sluipverkeer in de gemeente Vijfheerenlanden.

Uit dit onderzoek bleek dat er zich op het traject Vianen – Lexmond de grootste problemen voordoen op het gebied van sluipverkeer. Daarnaast rijdt er relatief veel vracht- en landbouwverkeer in de gemeente Vijfheerenlanden, door de aanwezigheid van veel agrarische- en loonbedrijven in het gebied. Ook zijn er wegen met een verbod voor voertuigen van meer dan 15 ton. Hierdoor is er in sommige wijken en kernen sprake van overlast door sluipverkeer, vrachtverkeer en/of landbouwverkeer. De volgende maatregelen worden voorgesteld: - Afwaarderen Loosdorp en Joost de Jongestraat (maatregel 4.1 / 4.2); - Aanleggen van de missende schakel knooppunt Everdingen (maatregel 4.3); - Onderzoek randwegen Leerdam en Lexmond (maatregel 4.4/4.5) - Onderzoek naar en monitoring naar van sluipverkeer (maatregel 4.6) - Onderzoek verbinding vrachtverkeer Nieuwe Geer / Nieuw Schaik (maatregel 5.1/5.2) E. Flankerend beleid Het Mobiliteitsplan biedt een breder beeld dan alleen de netwerkgebonden verkeersonderwerpen. Zoals het opstellen van specifieke nota’s die geen onderdeel zijn van dit mobiliteitsplan.

De volgende flankerende maatregelen worden voorgesteld: - Inzetten op smart mobility / mobiliteitsmanagement (maatregel 6.1); - Eenduidige inrichting schoolzones (maatregel 6.2); - Bewegwijzering (maatregel 6.3); - Opstellen laadpalennota (maatregel 6.4); - Opstellen nota parkeerbeleid en nota parkeernormen (maatregel 6.5); - Educatie en voorlichting (maatregel 6.6). Uitvoeringsprogramma De maatregelen die in dit Mobiliteitsplan worden voorgesteld kunnen niet allemaal direct worden uitgevoerd, omdat de financiële middelen ontbreken of omdat de gemeente afhankelijk is van de medewerking van andere partijen. De maatregelen moeten daarom worden uitgewerkt in concrete uitvoeringsplannen en – projecten die de komende jaren worden opgenomen in de begroting van de gemeente en waar cofinanciering voor moet worden gevonden.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

iv

Projectgerelateerd

Inhoud Samenvatting

ii

1

Inleiding

1

1.1

Aanleiding

1

1.2

Proces en aanpak

1

Deel A Inventarisatie en ambities

2

2

Huidige situatie

3

2.1

Verkeer

3

2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.1.5

Netwerk gemotoriseerd verkeer Netwerk langzaam verkeer Duurzame mobiliteit Openbaar vervoer Vracht en landbouwverkeer

3 4 7 8 9

2.2

Verkeersveiligheid

12

2.3

Demografie

15

2.4

Externe veiligheid / gevaarlijke stoffen route

18

3

Beleidskaders

19

3.1

Nationale beleidskaders

19

3.2

Provinciale beleidskaders

20

3.3

Regionale beleidskaders

21

3.4

Regionale infrastructurele ontwikkelingen

24

3.5

Lokale beleids- en afsprakenkaders

24

3.6

Lokale ruimtelijke en infrastructurele ontwikkelingen

25

4

Knelpunten en eerder onderzoek

26

4.1

Eerdere onderzoeken

26

4.2

Inventarisatie enquête en klankbordgroep

29

4.3

Samenvatting van de knelpunten in Vijfheerenlanden

29

5

Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer

31

5.1

De groene trend

31

5.2

De blauwe trend

32

5.3

De grijze trend

34

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

v

Projectgerelateerd

6

Mobiliteitsvisie 2020-2040

37

7

SUMP in relatie tot verkeer

38

Deel B Wensbeelden en maatregelen

40

8

Modulaire opbouw

41

9

Fietsverkeer

42

9.1

Fietsparkeren

50

10

Openbaar vervoer

50

11

Voetgangers

57

12

Autoverkeer

62

12.1

Categorisering

63

12.2

Parkeren

69

12.3

Sluipverkeer

70

13

Vracht- en landbouwverkeer

71

14

Flankerend beleid

75

14.1

Smart mobility en Mobiliteitsmanagement

75

14.2

Schoolzones

76

14.3

Ouderen en gehandicapten

76

14.4

Bewegwijzering

77

14.5

Laadpalen

78

14.6

Overdracht Waterschapswegen

78

14.7

Educatie en voorlichting

79

14.8

Handhaving

79

14.9

Monitoringsprogramma verkeerstellingen

80

14.10

Omgevingsvisie

80

15

Maatregelen

81

15.1

Fietsers

81

15.2

Openbaar vervoer

83

15.3

Voetganger

84

15.4

Gemotoriseerd verkeer

85

15.5

Vracht- en landbouwverkeer

86

15.6

Flankerend beleid

87

15.7

Maatregellijst naar prioriteit & vervoerswijze

88

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

vi

Projectgerelateerd

16

SUMP in relatie tot verkeer

89

Bijlagen

30 oktober 2020

91

BG7013TPRP1906191341

vii

Projectgerelateerd

INLEIDING

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

viii

Projectgerelateerd

1

Inleiding

1.1

Aanleiding

Na de fusie van de gemeenten Leerdam, Vianen en Zederik is per 1 januari 2019 de gemeente Vijfherenlanden ontstaan. Naar aanleiding van deze fusie is het wenselijk om een nieuw mobiliteitsplan op te stellen. Dit mobiliteitsplan is een overkoepelend document dat alle zaken over verkeer richting geeft. In het mobiliteitsplan is de verkeersvisie met prioritering voor de uitvoering van acties en maatregelen op korte(0-2 jaar), middellange-(1 - 4 jaar) en lange termijn (> 4 jaar) opgenomen.

1.2

Proces en aanpak

Het proces om tot een mobiliteitsplan te komen is opgedeeld in twee delen. De voor u liggende rapportage bevat deel A en deel B van het proces. Als leidraad van het mobiliteitsplan wordt de mobiliteitsvisie 2040 gehanteerd. De mobiliteitsvisie is in april 2020 vastgesteld door de gemeenteraad en bijgevoegd in dit document als bijlage 1. Tijdens het proces zijn knelpunten en wensbeelden opgehaald bij belangenorganisaties via meerdere klankbordgroepbijeenkomsten. Andere vakdisciplines zijn daarnaast betrokken geweest door middel van projectgroepbijeenkomsten. Hiervoor zijn onder andere beleidsadviseurs voor ruimtelijke ordening, openbaar groen, duurzaamheid en economie benaderd. Verslagen van de klankbordgroepbijeenkomsten en de projectgroepbijeenkomsten zijn in bijlage 2 opgenomen. Daarnaast is de raad tijdens het Vijfheerenlandenplein (d.d. 17 oktober 2019) betrokken geweest. Deel A: Inventarisatie en ambities Vanaf mei 2019 is gewerkt aan het eerste deel van dit rapport. Daarbij zijn de volgende zaken in beeld gebracht: 1. De huidige en toekomstige verkeerssituatie bij ongewijzigd beleid; 2. De kaders die relevant beleid volgen; 3. De knelpunten die de inwoners van de gemeente Vijfheerenlanden in de praktijk ervaren (verzameld door middel van een online enquête); 4. De vastgestelde mobiliteitsvisie (mede opgesteld uit punten 1, 2 en 3); 5.

De Sustainable Urban Mobility Plan (SUMP) score voor de inventarisatie en ambities op het gebied van mobiliteit. Deel B: Wensbeelden en maatregelen Vanaf december 2019 is gewerkt aan het tweede deel van dit rapport. Daarbij zijn de volgende zaken in beeld gebracht: 1. Toelichting van de uitwerking in modules; 2. Een uitwerking van het verkeersbeleid per module: 1. Voetgangers 2. Fietsers 3. Openbaar vervoer 4. Gemotoriseerd verkeer 5. Landbouw- en vrachtverkeer 6. Flankerend beleid 3. De SUMP score voor de wensbeelden; 4. Een maatregelenpakket per module; 5. Een uitwerking van de globale effecten en kosten per maatregel; 6. Een prioritering van de maatregelen. 30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

1

Projectgerelateerd

Deel A Inventarisatie en ambities

DEEL A Inventarisatie en ambities

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

2

Projectgerelateerd

2

Huidige situatie

2.1

Verkeer

2.1.1

Netwerk gemotoriseerd verkeer

De gemeente Vijfheerenlanden is gelegen in en nabij de driehoek van de autosnelwegen A15, A2 en A27. De gemeente bevindt zich tussen de rivieren de Lek en de Linge. De belangrijkste verbindingen tussen de kernen in de gemeente zijn de provinciale wegen N484 (verbinding A2), N848 (verbinding A15) en de N327 (verbinding A2). Het wegennetwerk in de gemeente bestaat uit zowel stroomwegen, gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen (zie Figuur 2-1) waarbij wegen/verkeersstromen centraal samenkomen (centrumgericht). Deze wegen snijden veelal dwars door de kern. Op stroom- en gebiedsontsluitingswegen ligt de nadruk op doorstroming en afwikkeling van het verkeer. Erftoegangswegen zijn juist gericht op verblijven en uitwisseling van verkeer. De gemeente wordt daarnaast doorsneden door de spoorlijn Geldermalsen – Dordrecht met in/nabij de kern van Leerdam een aantal spoorwegovergangen. In de gemeente Vijfheerenlanden zijn ook wegen gelegen die in beheer zijn van het Rijk, provincie en/of waterschap.

Figuur 2-1 Wegennetwerk Vijfheerenlanden.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

3

Projectgerelateerd

Door de nabijheid van de snelwegen is het aantal verplaatsingen per auto in de gemeente Vijfherenlanden hoog en is er sprake van doorgaand verkeer. De verkeersstructuur is hier ook op (in)gericht: de diverse plaatsen in de gemeente zijn over het algemeen direct verbonden met de snelwegen en/of oeververbindingen van de rivieren.

2.1.2

Netwerk langzaam verkeer

De gemeente Vijfheerenlanden heeft een groot grondgebied waar verschillende routes doorheen lopen. Zo is er een fietsknooppuntennetwerk aanwezig, zie Figuur 2-2. Dit knooppuntennetwerk dekt nagenoeg het gehele recreatieve fietsnetwerk in de gemeente. De utilitaire fietsroutes (woon-werkroutes) zijn met name aanwezig in de kernen.

Figuur 2-2 Recreatief fietsknooppuntennetwerk.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

4

Projectgerelateerd

Het utilitaire fietsnetwerk is door de voormalige gemeenten van voor de fusie, alle anders aangeduid. Het verschil in type fietsnetwerk is goed te zien in de onderstaande figuur 2-3. De voormalige gemeente Vianen maakte onderscheid tussen een regionaal fietsnetwerk en een fietsnetwerk door Vianen. De gemeente Leerdam had juist verschil tussen een recreatief- en utilitair fietsnetwerk. De gemeente Zederik heeft gekozen voor één type fietsnetwerk, namelijk onder de naam ‘Fietsroute’. In het nieuwe mobiliteitsplan is ervoor gekozen om één terminologie te hanteren (zie deel B).

Figuur 2-3 Fietsnetwerk Conform beleidsdocumenten van de voormalige gemeenten Vianen, Leerdam en Zederik.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

5

Projectgerelateerd

Ook het wandelnetwerk van de gemeente Vijfheerenlanden was voor de drie gemeenten niet hetzelfde opgebouwd (zie Figuur 2-4). In Zederik zijn delen van het wegennet aangeduid met extra aandacht voor lopen. De gemeente Leerdam had een netwerk van wandelroutes aangeduid. Naast deze hoofdwandelroutes geldt voor de gehele gemeente Vijfheerenlanden het wandelknooppuntensysteem als recreatief wandelnetwerk (zie Figuur 2-5). In het nieuwe mobiliteitsplan is ervoor gekozen om 1 terminologie te hanteren (zie deel B).

Figuur 2-4 Wandelnetwerk conform beleidsdocumenten van de voormalige gemeenten Vianen, Leerdam en Zederik.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

6

Projectgerelateerd

Figuur 2-5 Recreatief wandelnetwerk met wandelknooppuntennetwerk.

2.1.3

Duurzame mobiliteit

Het coalitieakkoord van Vijfheerenlanden uit 2019 geeft aan dat meer ruimte voor de fiets en alternatieve vervoersvormen nodig is. Het fietsgebruik, met name de E-bike, wordt door de gemeente gestimuleerd om aan te sluiten op de landelijke richtlijnen van het CROW zoals:  ASVV 2012, Aanbevelingen voor verkeersvoorzieningen binnen de bebouwde kom.  Publicaties 328 t/m 331, Handboek wegontwerp 2013. Het elektrisch rijden wordt gestimuleerd door het opstellen van bepaalde beleidsregels. De voormalige gemeenten Leerdam en Vianen hadden beleidsregels voor, onder andere, de oplaadinfrastructuur (laadpalen) opgesteld. Het huidige beleid van de gemeente Vijfheerenlanden is om alle aanvragen voor laadpalen zoveel mogelijk te faciliteren. Om deze reden is een externe partij ingeschakeld die dit verzorgt. Echter met de toekomstige ontwikkelingen, waarbij de Nederlandse regering emissieloos rijden wil realiseren in 2030 (zoals ook vastgelegd is in het klimaatakkoord), is de verwachting dat de vraag naar laadpalen zal toenemen. Naast het elektrisch laden van voertuigen is het mogelijk dat waterstof in de toekomst ook een energiebron wordt van belang. Aanvullend beleid op het gebied van elektrisch vervoer (zowel laadpalen als waterstof) is gewenst. Met name op gebied van laadpalen, aangezien het accepteren van alle aanvragen op lange termijn niet realistisch is.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

7

Projectgerelateerd

2.1.4

Openbaar vervoer

Figuur 2-6 Openbaar Vervoernetwerk conform 2020.

De gemeente Vijfheerenlanden wordt door verschillende openbaarvervoersdiensten ontsloten zoals de bus, de trein, de fietsveer en voetveer. U-OV (Qbuzz) Tussen 1 januari 2019 en 12 december 2026 valt de gemeente Vijfheerenlanden onder de concessie Regio Utrecht. Deze concessie wordt uitgevoerd door vervoersmaatschappij Qbuzz, onder de naam U-OV. U-OV verzorgt het openbaar busvervoer via lokale- alsmede regionale lijnen van en naar Utrecht. In het vervoerplan 2020 (Vervoerplan 2020 U-OV) zijn de voorgenomen wijzigingen in het lijnennet en de frequenties in het U-OV toegelicht. Deze wijzigingen zijn met ingang van de nieuwe dienstregeling op 15 december 2019 doorgevoerd. In 2020 is het flexibel vervoersconcept U-flex geïntroduceerd. Hierin kunnen reizigers van ’s ochtends tot ’s avonds laat tussen haltes in een vast gebied reizen. Dit is in de gehele gemeente beschikbaar. Doel van Uflex is om kleine kernen beter bereikbaar te maken. De belbuslijnen 503 en 572 zijn om die reden opgeheven (U-flex heeft deze vervangen). DMG (Drechtsteden, Molenlanden, Gorinchem) 30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

8

Projectgerelateerd

Op dit moment valt een deel van de bussen nog onder de DMG-concessie. In december 2018 heeft Qbuzz het bus- en treinvervoer in de regio overgenomen van Arriva. MerwedeLingelijn De MerwedeLingelijn is de treinverbinding tussen Geldermalsen en Dordrecht. Treinverkeer wordt verzorgd door R-net. In de gemeente Vijfheerenlanden is er een station in Leerdam. Vanaf het treinstation in Leerdam vertrekt twee keer per uur een stoptrein naar Dordrecht en twee keer per uur een stoptrein naar Geldermalsen. Veerverbinding (Vrevia) De Vrevia is een veerverbinding tussen Vianen en Nieuwegein (Vreeswijk-Vianen). Deze verbinding maakt het mogelijk dat voetgangers en fietsers de Lek kunnen oversteken. Deze veerverbinding is een alternatief om de Lek over te steken via de Jan Blankenbrug (A2).

2.1.5

Vracht en landbouwverkeer

Door de aanwezigheid van veel agrarische- en loonbedrijven in het gebied, rijdt er relatief veel vracht- en landbouwverkeer in de gemeente Vijfheerenlanden. Voor deze verplaatsingen kunnen agrariërs en loonwerkbedrijven gebruik maken van vrijwel alle wegen in het gebied. In het algemeen is het landbouwverkeer op provinciale wegen niet toegestaan. Ook zijn er wegen met een verbod voor voertuigen van meer dan 15 ton. Bij voorkeur verplaatst het landbouwverkeer zich via de parallelwegen (omwille van de doorstroming en veiligheid op de provinciale wegen), maar hierdoor vindt juist weer menging plaats met fietsverkeer wat onveilig is. (Bron: Definitieve notitie regionaal landbouwverkeer, Ligtermoet & partners 2012).

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

9

Projectgerelateerd

Figuur 2-7 Netwerken van landbouw- en vrachtverkeer in Vijfheerenlanden

Vianen Vanwege milieueffecten, verkeersveiligheid, externe veiligheid en fysieke geschiktheid van de wegen, zijn in Vianen een aantal voorkeursroutes voor vrachtverkeer, namelijk:  Vanaf de afrit A2 via Westelijke Parallelweg naar de bedrijventerreinen De Biezen, De Hagen en Gaasperwaard.  Vanaf de afrit A27 via Hagenweg en Stuartweg ofwel via de Berchmansweg naar de bedrijventerreinen De Biezen, De Hagen en Gaasperwaard; voor exceptionele transporten richting de Biezen en De Hagen gaat de voorkeur uit om via de route Ir. D.S. Tuijnmanweg, Lange Dreef, Stuartweg (of Berchmansweg) te rijden.  De route langs het centrum van Vianen, via Pr. Bernhardstraat, Aimé Bonnastraat, Julianabrug en Hagenweg; deze route is alleen voor transporten beschikbaar van/naar het centrum of ingeval één van de eerdere routes om welke reden dan ook geen optie is. In de kernen Hagestein, Everdingen en Zijderveld en het buitengebied van de gemeente, zijn géén voorkeursroutes voor vrachtverkeer aanwezig. Bestemmingsverkeer kan en mag hier altijd rijden. Het uitgangspunt is dat vrachtverkeer van/naar het buitengebied of de drie kleine kernen, een zo kort mogelijk deel van de route over 60km- en 30km-wegen aflegt. Daarnaast is het de wens om zo lang mogelijk op 50km- of 80km wegen of snelwegen te rijden. Voor bevoorradingsverkeer gelden venstertijden. Bron: GVVP Vianen.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

10

Projectgerelateerd

Leerdam Over het algemeen wordt vracht- en landbouwverkeer gefaciliteerd buiten de kernen om, alleen bestemmingsverkeer komt in de kernen. In Leerdam vindt de afwikkeling plaats via de Parallelweg. Bron: verkeersvisie Leerdam.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

11

Projectgerelateerd

2.2

Verkeersveiligheid

Registratie van ongevallen In de periode 2014 t/m 2019 zijn er in totaal 2.098 verkeersongevallen geregistreerd in de gemeente Vijfheerenlanden. Van die ongevallen vonden er 736 plaats op wegen die in beheer waren bij de gemeente Vijfheerenlanden. 973 ongevallen vonden plaats op wegen in beheer van Rijkswaterstaat. Op provinciaal niveau hebben 20 ongevallen zich voorgedaan. Tot slot heeft het Waterschap ook wegen in beheer, hier zijn 343 ongevallen geregistreerd. Van 26 ongevallen zijn de locaties van geregistreerde ongevallen onbekend. De verkeersongevallen exclusief verkeersongevallen op rijkswegen, zijn in onderstaande figuur afgebeeld. In bijlage 3 zijn meer grafieken afgebeeld over de geregistreerde verkeersongevallen exclusief de rijkswegen.

Figuur 2-8 Ongevallen analyse 2014 – 2019 (exclusief rijkswegen) (Bron: VIASTAT). Hoe groter de stip is, hoe meer ongevallen op een locatie hebben plaatsgevonden.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

12

Projectgerelateerd

Ongevallen landbouwverkeer Een aandachtspunt bij de verkeersveiligheid in Vijfheerenlanden is de verkeersveiligheid met betrekking tot landbouwvoertuigen. In de notitie Regionaal Landbouwverkeer AV van Ligtermoet & Partners (2012) is de problematiek van het landbouw- en loonwerkverkeer (nader) onderzocht. Kwetsbare weggebruikers zoals fietsers, voetgangers en bewoners van woonkernen ervaren landbouwvoertuigen als gevaarlijk. Objectief gezien zijn er in de periode 2001 – 2010 12 ongevallen met ernstige slachtoffers waar een landbouwvoertuig bij betrokken was en 2 ongevallen met een dodelijk verkeersslachtoffer (zie ook Figuur 2-9).

Figuur 2-9 Knelpunten i.r.t. landbouwerkeer (bron: Ligtermoet en Partners, 2012) In de kaartweergave is een nummering weergeven, deze nummering komt overeen met het rapport van Ligtermoet en Partners.

In totaal hebben zich 13 ongevallen met landbouwvoertuigen voorgedaan tussen 2014 en 2019 in de gemeente Vijfheerenlanden, dit waren ongevallen zonder slachtoffers. Van 10 van deze 13 ongevallen is de exacte locatie geregistreerd1 deze zijn in Figuur 2-10 weergegeven. Deze ongevallen hebben plaatsgevonden op gemeentelijke-, provinciale-, en/of wegen in beheer van het Waterschap.

1

De registratie van de locatie van ongevallen met uitsluitend materiele schade is niet altijd compleet (hiervan is in dit geval alleen duidelijk in welke gemeente deze hebben plaatsgevonden).

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

13

Projectgerelateerd

Figuur 2-10 Ongevallen waarbij landbouwverkeer is betrokken in de periode 2014 – 2019 (exclusief rijkswegen) (Bron: VIASTAT). Van drie ongevallen zijn de exacte locaties niet geregistreerd en daarom niet terug te zien in het figuur.

Landelijke trends met invloed op verkeersveiligheid De elektrische fiets of e-bike wint al jaren aan positie. Het stoffige imago van de e-bike is afgeschud waardoor tegenwoordig ook forenzen en zelfs (middelbare) scholieren gebruik maken van de e-bike. De snelheden die met de e-bike worden gehaald zijn hoger dan met een normale fiets. De gevolgen van ongevallen zijn dan ook groter door de impact van de snelheid door de elektrische fietsen. In Vijfheerenlanden zet de trend van de e-bike ook door. In Vijfheerenlanden wordt de trend gevolgd dat scooters en speedbike verplicht op de rijbaan moeten rijden., maar de speedbike wordt niet altijd door het andere verkeer zo herkend. De gemeente Vijfheerenlanden streeft ernaar om de speedbike op enkele locaties op het fietspad toe te staan. Dit om het reizen met de fiets door o.a. forenzen zo veilig en aantrekkelijk mogelijk te maken. In de afgelopen jaren is het gebruik van de smartphone in het verkeer, met name tijdens het fietsen, toegenomen. Hierdoor zijn verkeersdeelnemers zich minder bewust van hun omgeving, wat een negatieve invloed heeft op de verkeersveiligheid. Cijfers hierover zijn nog niet beschikbaar, evenals de verdeling tussen ouderen en jongeren en de precieze gevolgen ten aanzien van verkeersveiligheid. Weinig mensen geven na een ongeval eerlijk aan dat ze afgeleid waren door hun smartphone.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

14

Projectgerelateerd

Per 1 juni 2019 is het verboden om op de fiets te bellen of te appen. Het is niet meer toegestaan om de telefoon (en alle andere elektronische apparatuur) in de hand te hebben tijdens het fietsen. Educatie en communicatie zijn belangrijke middelen om gebruikers bewust te maken van de risico’s van gebruik van de e-bike en smartphone in het verkeer. In september 2018 is daarom gestart met de campagne MONO. MONO is ongestoord onderweg zijn zonder de afleiding van appjes of social media posts. Dit is een verkeersveiligheidscampagne van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat onder de koepel ‘Daar kun je mee thuiskomen’. De MONO campagne is er op gericht dat weggebruikers met één ding bezig zijn tijdens het rijden met als doel dat je je aandacht enkel op het verkeer vestigt. Verschillende bedrijven zoals Samsung en Interpolis hebben apps ontwikkeld waardoor de meldingen van social media tijdens de rit worden geblokkeerd op je smartphone. De campagne laat zich, onder andere, zien via borden langs de weg en commercials op televisie waarin tips worden gegeven om ongestoord onderweg te zijn. Risico gestuurde aanpak Steeds meer provincies en gemeenten kiezen voor een ‘risicogestuurd’ verkeersveiligheidsbeleid: een proactieve aanpak om ongevallen te voorkomen door de belangrijkste risico’s in het verkeerssysteem aan te pakken.

Bij risicogestuurd beleid kijken we naar specifieke risicofactoren – wegkenmerken, omstandigheden of gedragingen – die de kans op gevaarlijke verkeerssituaties kunnen vergroten. Op basis daarvan kunnen we de beleidscyclus ook op lokaal en regionaal niveau gestructureerder vormgeven2. De wijze waarop in dit mobiliteitsplan huidige uitdagingen en knelpunten zijn gedefinieerd, is in lijn met risicogestuurde aanpak. De analyse, om te komen tot de belangrijkste knelpunten (zie 4.3) en de manier waarop de maatregelen in deel B zijn opgesteld, is volgens het proactief verkeersveiligheidsbeleid opgesteld. Dit uit zich doordat de aandachts- en knelpunten zijn opgesteld op basis van de huidige trends en ontwikkelingen (demografie en verkeerskundige ontwikkelingen), de subjectief ervaren verkeersveiligheid (online enquête), de kwaliteit van de huidige netwerken en de objectief gemeten veiligheid (ongevallenregistratie).

2.3

Demografie

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft de gemeente Vijfheerenlanden in 2019 in totaal 55.712 inwoners. De ontwikkeling van de bevolkingsopbouw in de afgelopen jaren is weergegeven in Figuur 2-11.

2

Bron: Kennisnetwerk SPV – Strategisch Plan Verkeersveiligheid

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

15

Projectgerelateerd

Figuur 2-11: Ontwikkeling bevolkingsopbouw Vijfheerenlanden (bron: CBS).

De bevolkingsopbouw in 2019 is vergeleken met die van provincie Utrecht in Figuur 2-12. In dit figuur is te zien dat de groep inwoners tussen de 20 en 30 jaar in Vijfheerenlanden kleiner is dan in de provincie Utrecht. Zowel in de provincie Utrecht als de gemeente Vijfheerenlanden is ongeveer 40% van de inwoners 50 jaar of ouder.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

16

Projectgerelateerd

Figuur 2-12: Vergelijking bevolkingsopbouw 2019 (bron: CBS).

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) kende de gemeente Vijfheerenlanden in 2019 in totaal 55.712 inwoners. De bevolking is de afgelopen 9 jaar gestegen (sinds 2010 met bijna 3,5% toename). Deze stijging is vooral toe te wijzen aan de toename van het aantal ouderen (45-80 jaar). De verwachting van het CBS is dat deze trend zich verder doorgaat zetten naar een bevolkingsaantal richting de 58.500 in 2030 en 59.900 in 2040. Hierbij gaat het CBS ervan uit dat, volgens de trend van de afgelopen jaren, de groei zich in de toekomst eveneens vooral zal doorzetten in de bevolkingsgroep 65+. Daarnaast is de verwachting een daling van 1.000 inwoners in de leeftijdsgroep 20-65 jaar tussen 2020 en 2040. De vergrijzing en de afname van het aantal jonge inwoners in Vijfheerenlanden vraagt om extra aandacht voor de minder mobiele inwoners te voet.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

17

Projectgerelateerd

2.4

Externe veiligheid / gevaarlijke stoffen route

Voor de gevaarlijke stoffen route gelden dezelfde voorkeursroutes in Vianen als voor het reguliere vrachtverkeer. Verkeer dient via de afritten van de A27 en de A2 bij Vianen binnen te rijden en de route te vervolgen zonder langs het centrum te rijden. Een uitzondering hierop is de route langs het centrum over de Julianabrug. Verkeer met een bestemming in het centrum dient daar een ontheffing voor aan te vragen. Bron: GVVP Vianen Voor de rest van Vijfheerenlanden geldt het basisnet voor vervoer van gevaarlijke stoffen. Dit is het landelijk aangewezen netwerk voor gevaarlijke stoffen. Onderstaand figuur (2-13) toont dit basisnet.

Figuur 2-13 Gevaarlijke stoffen routes in de gemeente Vijfheerenlanden (bron: risicokaart.nl)

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

18

Projectgerelateerd

3

Beleidskaders

3.1

Nationale beleidskaders

In deze paragraaf zijn de voor dit mobiliteitsplan relevante nationale beleidskaders weergegeven. De lijst is niet uitputtend, maar geeft een beeld van de nationale beleidskaders die het mobiliteitsplan direct raken. Nota Mobiliteit (2004) Het nationale verkeer- en vervoersbeleid is vastgelegd in de nota Mobiliteit (Ministerie van Verkeer en Waterstaat en VROM 2004) waarin de doelen en kaders voor het verkeer- en vervoersbeleid tot 2020 zijn beschreven. Het gaat er vanuit dat mobiliteit, zowel van personen als van goederen, een voorwaarde is voor economische- en sociale ontwikkeling. Het landelijk beleid is niet meer per definitie gericht op het tegengaan van de groei van de automobiliteit, maar eerder op het aanbieden van aantrekkelijke alternatieve vormen van mobiliteit. Het hoofddoel is het verbeteren van de betrouwbaarheid van het verkeerssysteem op het gebied van verkeersveiligheid en leefbaarheid. Het Rijk propageert en stimuleert daarom het selectief aanbieden van verschillende soorten bereikbaarheid, afhankelijk van behoefte, plaats en tijd. De verantwoordelijkheid, de middelen en de bevoegdheden voor dit beleid worden op een steeds decentraler niveau neergelegd. Dat geldt zowel voor de aanleg van infrastructuur en het openbaar vervoer als ook voor bijvoorbeeld een regionaal afgestemd parkeer- en fietsbeleid.

Het verkeersveiligheidsbeleid blijft gericht op het terugdringen van het aantal verkeersdoden en –gewonden Hierbij is een ambitieuze doelstelling gesteld van maximaal 750 doden en 12.250 gewonden in 2020. Nu de wegencategorisering conform Duurzaam Veilig ver is gevorderd, komt de nadruk meer op de inrichting overeenstemmend met Duurzaam Veilig, verkeerseducatie en handhaving te liggen. Nationale Omgevingsvisie (NOVI) In de zomer van 2020 wordt de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) verwacht, in juni 2019 is het ontwerp van de NOVI verschenen. De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR, opgesteld door Ministerie van Infrastructuur en Milieu op 13 maart 2012) gaat op in de NOVI. De nationale omgevingsvisie geeft een beeld van hoe I&W wenst hoe de leefomgeving er in Nederland over 30 jaar uit gaat zien. De horizon van de NOVI ligt op 2050, de horizon van de SVIR lag op 2040. In de NOVI zijn vier prioriteiten meegegeven die ook voor Vijfheerenlanden relevant zijn: 1. Ruimte voor klimaatadaptie en energietransitie; 2. Duurzaam economisch groeipotentieel; 3. Sterke en gezonde steden en regio’s; 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk.

Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: 1. Combinatie van functies gaan voor enkelvoudige functies; 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal; 3. Afwentelen wordt voorkomen. De nieuwe omgevingswet De omgevingswet heeft enige gevolgen voor het huidige en toekomstige beleid van de gemeente. De gemeente kan de omgevingswet gebruiken om, onder andere, burgers te laten participeren in verscheidene besluiten. Het is dan van belang dat de burger aan de voorkant wordt meegenomen bij de besluitvorming.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

19

Projectgerelateerd

De nieuwe omgevingswet is toe te passen op, onder andere, de mogelijk toekomstige ontwikkelingen, bijvoorbeeld bij de herinrichting van wegen en de inbreiding van woningbouw. De maatregelen omtrent de omgevingswet gelden voor alle geplande maatregelen na het ingaan van de omgevingswet in 2022 (de invoering van de wet is recent uitgesteld), maar ook daarvoor kan de gemeente ervoor kiezen om de burger meer te laten participeren in projecten. Strategisch plan verkeersveiligheid (SPV) Het Rijk, de provincies, de gemeenten en de vervoerregio’s hebben samen met maatschappelijke partijen een nieuwe aanpak bedacht en beschreven om de verkeersveiligheid structureel te verbeteren. Alleen door samen te werken kan de veiligheid in het verkeer worden verbeterd, waarbij eenieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid en kennis een bijdrage levert. Het SPV 2030 is geen bundeling van maatregelen, het is een visie op een nieuwe aanpak. Een startpunt voor alle overheden en maatschappelijke partners om structureel aandacht te schenken aan verkeersveiligheid in landelijke, regionale en lokale uitvoeringsprogramma’s. Door het in kaart brengen van risico’s en vervolgens maatregelen te nemen om de grootste risico’s te verminderen wordt de verkeersveiligheid vergroot.

3.2

Provinciale beleidskaders

In deze paragraaf zijn de voor dit mobiliteitsplan relevante provinciale beleidskaders weergegeven. De lijst is niet uitputtend, maar geeft een beeld van de provinciale beleidskaders die het mobiliteitsplan direct raken. Mobiliteitsvisie Provincie Utrecht (MPU) (2014-2028) In de mobiliteitsvisie worden een aantal trends verwacht, per vervoerswijze:  Auto: verdere, maar afzwakkende groei autogebruik;  Openbaar vervoer: minder op het platteland en meer in de stad;  Fiets: belangrijk op afstanden tot vijftien kilometer. De visie zet in op een multimodaal mobiliteitssysteem, rekening houdend met de verplaatsingsketen. Ketenverplaatsingen komen samen op knooppunten waar ook de verschillende netwerken samen komen. Het MPU benoemt de volgende essentiële onderdelen die ook relevant zijn voor de gemeente Vijfheerenlanden:  Permanente verbetering verkeersveiligheid, door alle overheden;  Stimuleren van gebruik van de fiets als hoofdvervoermiddel en als schakel in de ketenverplaatsing van deur tot deur. In het gemeentelijk beleid wordt een doelstelling opgenomen voor 2020 voor het realiseren van het fietsnetwerk.

Er wordt een fietsnetwerk samengesteld;  Een gemiddelde reistijd in de spits die maximaal 1,5 keer zo lang is als buiten de spits;  Er worden voorkeursroutes voor transport van gevaarlijke stoffen aangewezen;  Gemeenten zijn, bij aanleg van nieuwbouwwijken, verantwoordelijk voor goede en tijdige ontsluiting per auto, fiets en openbaar vervoer. De effecten op de netwerken worden vooraf door de mobiliteitstoets bepaald en ondervangen door maatregelen (veroorzakerprincipe). Mobiliteitsprogramma Utrecht (2019-2023) Met het flexibele mobiliteitsprogramma 2019 – 2023 kan de provincie Utrecht inspelen op veranderende omstandigheden en aansluiten bij samenwerkingsverbanden met andere partijen zoals VERDER en Beter Benutten. De gevolgen van de gemeentelijke herindeling Vijfheerenlanden zijn nog niet verwerkt in dit programma omdat deze op het moment van schrijven nog onvoldoende duidelijk waren.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

20

Projectgerelateerd

Regionaal Uitvoeringsprogramma Fiets (2020 – 2030) In 2020 heeft de provincie Utrecht het regionaal Uitvoeringsprogramma Fiets 2020 – 2030 vastgesteld. Met dit uitvoeringsprogramma laat de U10 regio zien met welke infrastructurele maatregelen zij concreet invulling geven aan de ambities uit de Fietsvisie (2018). In 2018 heeft de U10 haar fietsambities uitgesproken in de Fietsvisie 2.0. De U10-regio hoort tot de wereldtop als het gaat om fietsgebruik. De fiets is een onmisbaar onderdeel van het mobiliteitssysteem. Door de toenemende druk op het openbaar gebied en de grotere aandacht voor duurzaamheid neemt het belang van de fiets alleen maar toe. De volgende projecten zijn voor Vijfheerenlanden opgenomen in het uitvoeringsprogramma:  2023: Opwaarderen van de schoolfietsroute tussen Lexmond en Vianen, met name de sociale veiligheid zoals de verlichting. Het betreft het fietspad langs de Lexmondsestraatweg tussen de Vijverlust en de Kolfbaanweg;).  2026: Vrijliggend fietspad Tienhovenseweg; vrijliggend fietspad Vogelezangseweg tot komgrens Hagestein;).  2028: Opwaarderen van de route langs het Merwedekanaal in Vianen (langs Kanaalweg en Panoven). Het betreft het verbeteren van de sociale veiligheid en het rechttrekken van de route langs het kanaal.

Figuur 3-1 Uitvoeringsprogramma fiets 2020 – 2030 in de gemeente Vijfheerenlanden.

3.3

Regionale beleidskaders

In deze paragraaf zijn de voor dit mobiliteitsplan relevante regionale beleidskaders weergegeven. De lijst is niet uitputtend, maar geeft een beeld van de regionale beleidskaders die het mobiliteitsplan direct raken.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

21

Projectgerelateerd

Regionale fietsvisie 2.0 U10 Om de regionale mobiliteitsvraagstukken een oplossing te bieden, hebben de gemeenten van de U10 een gezamenlijke fietsvisie opgesteld. Hierin is een eerste antwoord geformuleerd op de uitdagingen van nu en de kansen van morgen. Om ervoor te zorgen dat de regio ook in de toekomst tot de wereldtop behoort qua leefbaarheid en economische vitaliteit heeft de regio zichzelf het volgende doel gesteld: In 2030 reist 60% van de mensen die woont of werkt in de U10, voor het woon-werkverkeer per fiets, OV, of een combinatie daarvan. Deze hoofdvisie is opgedeeld in vijf opgaven:  Faciliteren fietsritten tot 15km;  Optimaal benutten infrastructuur;  Faciliteren fiets-ov keten;  Verlichten druk op Utrecht Centrum;  Veiligheid verbeteren. Om de doelstellingen te behalen zijn de vijf opgaven vertaald in zowel ‘harde’ als ‘zachte’ maatregelen. Bij harde maatregelen wordt een investering voorzien voor snelfietsroutes, nieuwe verbindingen over bestaande barrières, stallingen en deelfietsen. Voor zachte maatregelen wordt ingezet op de volgende speerpunten zoals delen, werkgevers, fietsen op langere afstand, Mobility as a Service (MAAS). Regionaal Verkeer en Vervoerplan Alblasserwaard-Vijfheerenlanden 2013 De regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden heeft een RVVP laten opstellen in 2013.

Het RVVP gaat in op de eisen aan mobiliteit en infrastructuur om de eigen kracht van de regio te versterken. Leidend zijn de vier regionale opgaven: 1. Invulling geven aan de kwaliteit van de regio zoals slow mobility en onthaasten; 2. Benutten en uitbouwen van de strategische ligging van de regio aan de hoofdassen A15, A27 en A2; 3. De interne bereikbaarheid binnen de regio maximaal garanderen, voor alle modaliteiten; 4. Bieden van een opening voor innovatieve bereikbaarheidsoplossingen. Naast de vier gebiedsgerichte opgaven wordt sectoraal ingezet op:  Bundelen van vervoersstromen;  Veranderende mobiliteitswensen voor wonen;  Meervoudige recreatieve en toeristische doelen;  Concentratie en flexibiliteit zorg en welzijn. Concreet betekent dit het volgende voor de gemeente Vijfheerenlanden:  Negatieve effecten van het autoverkeer moeten worden beperkt. Dit door de doorstroming op het hoofdwegennet te bevorderen, kernen te verbinden met de hoofdwegenstructuur en stromen te bundelen. Zwaar verkeer wikkelt zo veel mogelijk af over het hoofdwegennet en voor landbouwverkeer wordt het regionale netwerk compleet gemaakt;  Openbaar vervoer wordt opgehangen aan de spoorlijn Merwede-Lingelijn, aangevuld met snel busvervoer over de provinciale wegen;  Door uitbreiding van het regionale fietsnetwerk wordt het gebruik van de fiets gestimuleerd.

Langs wegen met een verkeersfunctie zijn fietsvoorzieningen nodig om fietsen mogelijk te maken;  Ten slotte zet het RVVP in op verbetering van de verkeersveiligheid via beïnvloeding van gedrag en wordt ingezet op innovatie en technologie. Voorbeelden van dat laatste zijn vraaggericht openbaar vervoer, virtueel verbinden en e-mobiliteit.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

22

Projectgerelateerd

‘Duurzaam op weg’ Wegenbeheerplan waterschap Rivierenland (2016 – 2021) Het waterschap Rivierenland heeft ongeveer 600 kilometer aan wegen in beheer in de regio. De afgelopen jaren is ingezet op verkeersveiligheid. In februari 2016 is het Wegenbeheerplan door het algemeen bestuur van Waterschap Rivierenland vastgesteld. Dit plan kent drie pijlers: 1. Koers houden in het huidige beleid: blijvend aandacht houden voor verkeersveiligheid; 2. Duurzaam en innovatief: In haar wegentaak zet het waterschap op deze thema’s in. Bij uitvoering van projecten en bijvoorbeeld met data; 3. Samenwerken: Er zijn kansen om kennis en expertise beter te delen tussen wegbeheerders onderling. In het wegenbeheerplan heeft het waterschap wegencategorisering opgenomen, zie Figuur 3-2. In Vijfheerenlanden beheert het waterschap enkele erftoegangswegen en een GOW in Lexmond.

Figuur 3-2: Wegencategorisering Waterschap Rivierenland.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

23

Projectgerelateerd

3.4

Regionale infrastructurele ontwikkelingen

MerwedeLingelijn De MerwedeLingelijn tussen Dordrecht en Geldermalsen is ter hoogte van Leerdam een enkelsporige lijn met een halfuur frequentie. De lijn trekt veel reizigers. Ter hoogte van het station van Leerdam is het spoor verdubbeld zodat treinen elkaar kunnen passeren. Op dit moment is onderzoek gaande naar een frequentieverhoging op de lijn en/of het inzetten van langere rijtuigen op de lijn. Het doel van dit onderzoek is om een manier te vinden om het aanbod van reizigers af te kunnen wikkelen. Deze ontwikkeling kan gevolgen hebben voor de dichtligtijden bij de overwegen ter hoogte van het station. (bron: Arcadis, verkeersvraagstuk Leerdam, spoorwegovergangen). ProRail heeft de ambitie om de spoorveiligheid te vergroten door de overgangen veiliger te maken. Overwegbomen moeten voorkomen dat mensen oversteken als er een trein de overweg passeert. Maar mensen hebben vaak haast en niet het geduld om te wachten tot de overwegbomen opengaan, of tot het rode licht gedoofd is. Met verschillende maatregelen kunnen de overwegen veiliger worden gemaakt, bijvoorbeeld door betere herkenbaarheid, zo min mogelijke afleiding en duidelijke markeringen. Nog veiliger is het, als er helemaal geen overweg aanwezig is en weggebruikers via een tunnel of brug het spoor kunnen oversteken.

Het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen (LVO) is een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat waarin maatregelen opgenomen zijn om de doorstroming op overwegen nog veiliger te maken. Ze bepalen met een eigen methodiek welke overwegen aangepakt worden.

3.5

Lokale beleids- en afsprakenkaders

Mobiliteitsvisie 2040 In april 2020 heeft de gemeenteraad de mobiliteitsvisie 2040 vastgesteld. Hierin is de hoofddoelstelling opgenomen: “Een duurzaam bereikbare en leefbare gemeente, met volop aandacht voor de veiligheid van alle verkeersdeelnemers”. Uit deze hoofddoelstelling zijn drie kernopgaves gedefinieerd:  Maatregelen om de bereikbaarheid te verbeteren;  Maatregelen om de leefbaarheid te verbeteren;  Maatregelen om de verkeersveiligheid te vergroten. Deze doelstellingen zorgen voor verandering van de netwerken in de huidige situatie. In de mobiliteitsvisie is per vervoerswijze de impact in grote lijnen voor de netwerken beschreven. Coalitieakkoord Vijfheerenlanden In het coalitieakkoord van Vijfheerenlanden is opgenomen dat het nieuwe GVVP - Mobiliteitsplan wordt afgerond. Hierbij is benoemd dat de volgende onderwerpen aan de orde komen:  Meer ruimte voor de fiets;  Ontsluiting van de wijk Broekgraaf in combinatie met de veiligheid van de spoorwegovergangen in Leerdam;  Inzetten op behoud van goed openbaar vervoer;  De rol van alternatieve vervoersvormen;  Verkeerseducatie zoals ‘school op Seef’.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

24

Projectgerelateerd

3.6

Lokale ruimtelijke en infrastructurele ontwikkelingen

Broekgraaf De Wijk Broekgraaf is een woningbouw-ontwikkeling aan de westzijde van de kern Leerdam. Tot 2025 wordt hier een wijk van 1.000 woningen gebouwd welke direct aansluit op de bestaande kern van Leerdam. De wijk wordt aan de westzijde begrensd door de Koenderseweg.

Figuur 3-3 Wijk Broekgraaf in Leerdam.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

25

Projectgerelateerd

4

Knelpunten en eerder onderzoek

4.1

Eerdere onderzoeken

Kentekenonderzoek In het voorjaar van 2020 is er onderzoek gedaan naar het sluipverkeer in de gemeente Vijfheerenlanden. Uit dit onderzoek bleek dat er zich op het traject Vianen – Lexmond de grootste problemen voordoen op het gebied van sluipverkeer. Daarnaast zijn in dit onderzoek oplossingsrichtingen omschreven welke in hoofdstuk 12 zijn meegenomen. Verkeersvraagstuk Leerdam (spoor, weg en overwegen) 2019 In mei 2019 is onderzoek uitgevoerd naar de bereikbaarheid rondom Leerdam. Al langere tijd wordt gekeken naar de (sluiting van de) spoorwegovergang bij de Koenderseweg. Daarnaast vindt een inventarisatie plaats voor de aanleg van een nieuwe spoorwegovergang ter ontsluiting van de nieuwe woonwijk Broekgraaf aan de westzijde van de kern Leerdam. In het onderzoek is de volgende probleemanalyse meegegeven: Spoor  De compensatie opgave voor een nieuwe overweg ligt fors hoger dan alleen het opheffen van de spoorwegovergang Koenderseweg. Dit zal ook een verbetering vergen van de twee overwegen in het centrum van Leerdam. Daarmee is het vraagstuk Broekgraaf ook direct gekoppeld aan de andere overwegen.  Het beleid van het Ministerie met het ‘’Nee, tenzij’’ principe ten aanzien van nieuwe overwegen en het veranderende maatschappelijke beeld leidt tot de vraag of het realiseren van een nieuwe overweg wel een duurzame oplossing is.

Schuif je daarmee het overwegenprobleem niet weer door naar de toekomst in plaats van dat je het nu structureel oplost?  De ontwikkeling van de MerwedeLingelijn leidt bij een frequentieverhoging en/of langere treinen tot langere dichtligtijden van de spoorovergang en/of een uitdaging met betrekking tot een mogelijke perronverlenging in relatie tot de overwegen.  De veiligheid van de verschillende overwegen is in het geding door de kruispunten die op een korte afstand daarvan liggen. Hierdoor ontstaat het risico van de slechte ontruiming van de overweg. Weg   

De verkeersstructuur van Leerdam is gericht op het station, waarbij al het verkeer (gemotoriseerd en fiets) één van de twee overwegen moet kruisen. Al het doorgaande verkeer moet minstens éénmaal het spoor kruisen. Verkeer van N327 naar N848 moet zelfs tweemaal het spoor over. De groei van Leerdam (inwoners, arbeidsplaatsen) leidt tot een zwaardere belasting van het bestaande wegennet, wat leidt tot een hogere kans op congestie en mogelijk ook onveiligheid. De druk van het verkeer neemt toe door het vermeende sluipverkeer dat in de spitsuren een alternatief voor de autosnelwegen zoekt.

Mobiliteitsknelpunten Vijfheerenlanden (2018) In 2018 zijn de mobiliteitsknelpunten voor de ‘nieuwe’ gemeente Vijfheerenlanden in beeld gebracht. Hierin zijn de volgende mobiliteitsknelpunten benoemd:  Sluipverkeer: o tussen afritten Vianen en oprit Lexmond; o tussen Vianen en oprit Meerkerk/Noordeloos; o door Leerdam.  Kern Meerkerk (Bazeldijk, Gorinchemsestraat, Tolstraat);  OV-knooppunt Meerkerk;  Verkeersontsluiting rondom spoorweg Leerdam;  Wachtende mobiliteitsknelpunten Leerdam: Lingebrug, Koningin Emmalaan, N484; 30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

26

Projectgerelateerd



Ontbreken van een randweg om Nieuwland en Lexmond.

Randweg Lexmond 2018 In 2018 heeft de gemeente Zederik een verkennend onderzoek laten uitvoeren naar een randweg om Lexmond. De verkeersafwikkeling van en naar de A27 kan volgens de gemeente beter gefaciliteerd worden. Veelal lopen doorgaande routes dwars door de dorpskernen, hetgeen leidt tot overlast in de vormen van geluidstoename, verslechterde luchtkwaliteit en verkeershinder. In deze studie zijn twee varianten met elkaar vergeleken. Voor de twee varianten is een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) opgesteld. Hieruit is geconcludeerd dat de verhouding in variant A boven de 100% uitkomt, oftewel: de maatschappelijke baten zijn hoger dan de maatschappelijke kosten. In variant B is dit niet het geval.

A

B

Figuur 4-1: Randweg Lexmond verkennend onderzoek 2018.

Randweg Nieuwland 2018 In 2018 heeft de gemeente Zederik een verkennend onderzoek laten uitvoeren naar een randweg om Nieuwland. De verkeersafwikkeling van en naar de A27 kan volgens de gemeente beter gefaciliteerd worden. Veelal lopen doorgaande routes dwars door de dorpskernen, hetgeen leidt tot overlast in de vorm van geluidstoename, verslechterde luchtkwaliteit en verkeershinder. In deze studie is naar een randweg aan de noordzijde van Nieuwland gekeken. Voor deze variant is een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) opgesteld. 30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

27

Projectgerelateerd

Hieruit is geconcludeerd dat de maatschappelijke efficiëntie 69% is, oftewel: de maatschappelijke baten zijn lager dan de maatschappelijke kosten. Knelpuntenkaart Landbouwverkeer 2012 In 2012 heeft het Waterschap in samenwerking met de gemeenten in de regio AlblasserwaardVijfheerenlanden een knelpuntenkaart opgesteld met betrekking tot landbouwverkeer.

Figuur 4-2: Knelpuntenkaart Landbouwverkeer, 2012.

Schoolroutes Zederik (2012) In mei 2012 heeft de gemeente Zederik onderzoek gedaan naar de schoolroutes. Hierin is per school beschreven wat de verkeerssituatie rond de school is. Daarnaast zijn een aantal maatregelen voorgesteld die wenselijk zijn. Randweg Oost OLWO (2001) In 2001 is een onderzoek gedaan naar de (on)haalbaarheid van een randweg oost om Leerdam. Tot in de jaren ’90 doorkruisten de provinciale wegen de kern van Leerdam. Vanwege uitbreidingen van de kern neemt de verkeersdruk in de kern toe. Op grond van deze situatie is onderzocht of een omleidingsweg een oplossing kan bieden voor de toekomstige problemen. In Figuur 4-3 (afkomstig uit het verkeersvisie Leerdam, 2018) is in niet alleen de Noord-Oost verbinding opgenomen maar de volledige ring rondom Leerdam.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

28

Projectgerelateerd

Figuur 4-3 Randweg Oost – bron: verkeersvisie Leerdam 2018.

4.2

Inventarisatie enquête en klankbordgroep

Inwoners van gemeente Vijfheerenlanden hebben in het kader van het mobiliteitsplan tussen 1 juli en 11 augustus 2019 de mogelijkheid gehad om wensen en knelpunten door te geven via een digitale kaart. De inwoners hadden ook de mogelijkheid om de wensen en knelpunten door te geven bij de gemeentehuizen in de vorm van een enquête. Het resultaat van de enquête is te vinden op: https://www.royalhaskoningdhv.com/vijfheerenlanden-mobiliteitsplan-enquete-totaal Op de digitale kaart zijn de locaties van knelpunten en wensen doorgegeven waarbij een omschrijving is toegevoegd. De punten op de kaart zijn vooral knelpunten in de ogen van de burgers van de gemeente Vijfheerenlanden. De verzamelde punten zijn in diverse categorieën ingedeeld. De meeste opmerkingen gingen over fietsverkeer en de snelheid van gemotoriseerd verkeer. In bijlage 4 zijn kaarten opgenomen waarop de opmerkingen per categorie zijn weergegeven. Deze categorieën zijn ook digitaal te bekijken via de volgende link: https://www.royalhaskoningdhv.com/vijfheerenlanden-mobiliteitsplan-enquete-categorie

4.3

Samenvatting van de knelpunten in Vijfheerenlanden

Op basis van eerder uitgevoerde onderzoeken en de online enquête zijn de knelpunten samengevat in een knelpuntenkaart. Zie Figuur 4-4. 

De rode punten en lijnen geven de knelpunten weer van het doorgaand verkeer. De grijze punten en zwarte lijnen geven knelpunten aan voor landbouwverkeer door de kernen. Dit wordt met name ervaren in Leerdam, Ameide, Lexmond en Schoonrewoerd. De groene lijnen zijn de knelpunten voor fietsverbindingen tussen Leerdam – Vianen en Vianen – Utrecht.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

29

Projectgerelateerd





De blauwe lijnen en punten geven knelpunten aan voor Openbaar vervoer verbindingen. Zo is er behoefte aan verbetering van de OV-verbinding tussen Vianen en Utrecht. Maar ook een verbetering van de hubs langs de A27. De gele punten zijn de parkeerknelpunten. Dit zijn bijvoorbeeld knelpunten waar behoefte is aan meer parkeerplaatsen of juist de behoefte om de parkeerplaatsen op te heffen zodat deze voor andere doeleinden gebruikt kunnen worden. Dit speelt met name in Vianen en Leerdam. De paarse vlekken geven knelpunten weer voor langzaam verkeer. Hiermee worden de knelpunten tussen langzaam en gemotoriseerd verkeer bedoeld. Onder langzaam verkeer worden fietsers en voetgangers verstaan.

Figuur 4-4 Samenvatting van de knelpuntlocaties van verkeer in Vijfheerenlanden.

30 oktober 2020

BG7013TPRP1906191341

30

Projectgerelateerd

5

Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer

Er ligt een uitdaging voor de mobiliteit in de gemeente Vijfheerenlanden. De mobiliteitsvisie biedt een visie op de toekomstige situatie en geeft hiervoor kaders. Tegelijkertijd weet niemand hoe de toekomst eruit gaat zien. Het is daarom van belang om inzicht te krijgen in de trends en ontwikkelingen die zich (gaan) voordoen en die van invloed zijn op de mobiliteit. Denk daarbij aan de veranderde bevolkingssamenstelling, de groeiende aandacht voor het klimaat en energie en de technologische ontwikkelingen die razendsnel gaan. Deze ontwikkelingen zijn in te delen in drie trends: de Groene-, Blauwe- en de Grijze trend.

5.1

De groene trend

De groene trend heeft als uitgangspunt de (landelijke) klimaatdoelstellingen zoals energietransitie, deelmobiliteit en duurzaamheid. Voor de gemeente Vijfheerenlanden geldt dat deze trend zijn weerslag zal hebben in hoe om te gaan met onder andere het aanbod van openbare laadpalen, parkeernormen, vergunningen en ontheffingen. Energietransitie Door de energietransitie neemt het gebruik van alternatieven voor de motor op fossiele brandstof toe. Het aantal elektrische en aardgasvoertuigen stijgt, ook in Vijfheerenlanden. Daarnaast neemt het aantal elektrische laadpalen in de openbare ruimte toe. De verwachting is dat deze trend doorzet en de komende jaren de elektrische auto nadrukkelijker aanwezig zal zijn. Ook is het een trend dat mensen steeds meer bereid zijn om duurzamere keuzes te maken. Een voorbeeld hiervan is de keuze om niet het vliegtuig te kiezen vanwege vliegschaamte. Deze trend kan in de gemeente Vijfheerenlanden tot gevolg hebben dat de aanvragen voor de oplaadpunten sterk toe gaan nemen. De gemeente staat onder andere voor de opgave de vormgeving en de locatie van deze laadvoorzieningen in de gemeente vorm te geven.