Jaarverslag versie College 4 juni

In 2023 zijn de kosten voor de inzet van jeugdhulp met 1.500 toegenomen tot een bedrag van 17.000. De stijgende uitgaven zijn opgevangen binnen de begroting. Zo was jeugdhulp iets ruimer begroot met het oog op de nieuwe contracten voor jeugdhulp die

Jaarstukken 2023

44

het afgelopen jaar ingingen voor de regio Lekstroom en waren er enkele meevallers zoals minder gebruik van persoonsgebonden budgetten voor jeugdhulp. Net als andere gemeenten in Nederland maken we ons zorgen over de stijgende kosten voor jeugdhulp. Om die reden zetten wij extra in op monitoring om meer zicht te krijgen op de kosten en waar mogelijk beter te kunnen sturen. Vooralsnog blijkt het ondanks de Hervormingsagenda Jeugdzorg een enorme opgave om de trend te keren. Bij het taakveld samenkracht en burgerparticipatie is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 4.181 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Dit voordeel is vooral bij het onderwerp Noodopvang Oekraïners en realisatie crisisnoodopvanglocaties ontstaan. De kosten voor de uitvoering zijn in de praktijk moeilijk te ramen. De lasten zijn begroot op het niveau van de vergoedingen die wij ontvangen. In de praktijk blijkt dat de kosten hierbij achterblijven. Dit heeft geresulteerd in lagere lasten dan begroot (L, 1.885 V). De vergoedingen van het Rijk voor de Noodopvang Oekraïners en crisisnoodopvanglocaties staan tegenover de gemaakte kosten. Nu blijkt dat de kosten lager zijn uitgevallen en het Rijk bekend heeft gemaakt dat eventuele overschotten niet naar het rijk terugvloeien blijft er een voordeel over op baten (B, 1.283 V).

Voorgesteld wordt om deze middelen te storten in een nieuw te vormen reserve voor het bekostigen van de opvang, huisvesting en integratie van bijzondere doelgroepen in de komende jaren. Bij het wijkgericht werken is het beeld van de afgelopen jaren dat het budget structureel hoger is dan de kosten. Dit is ook op 2023 van toepassing (L, 369 V). Ook bij de kinderboerderij zijn de ramingen voor algemene kosten en gepland onderhoud hoger dan de werkelijke kosten en de subsidiebetaling aan de beheersstichting (L, 72 V). Bij de opvang en integratie van vreemdelingen is sprake van lagere kosten voor inburgering (L, 426 V). Daar staat tegenover dat ook de ontvangen rijksbijdrage lager is dan geraamd (B, 241 N). Tenslotte is er nog sprake van voordelen bij kinderopvang inzake de verrekening van de huurinkomsten van drie kinderopvanglocaties waarmee in de begroting geen rekening was gehouden (B, 60 V) en sociaal cultureel werk (B, 124 V). Dit laatste wordt veroorzaakt doordat het IZA-proces pas laat in 2023 op gang is gekomen. Het regiobeeld is in juni gepubliceerd en het regioplan in december. Omdat de definitieve verdeling van de middelen pas eind 2023 heeft plaatsgevonden, is dit niet begroot. Een aantal kleine verschillen tellen nog op tot (L, 116 V en B, 87 V).

Bij de verrekeningen met reserves is sprake van een per saldo nadeel van in totaal 1.334 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Het nadeel bij de toevoegingen wordt verklaard door de storting van het voordeel op de begroting van de Arbeidsmarktregio Gorinchem in de bestemmingsreserve Arbeidsmarktregio (L, 953 N). Ook bij de onttrekkingen is sprake van een aantal nadelen. De lasten voor het woontrainingshuis zijn in 2023 voor 50% vergoed vanuit de middelen voor Beschermd Wonen, hierdoor is slechts 50% aan de Algemene reserve onttrokken. Het overschot blijft hierdoor achter in de Algemene reserve (B, 45 N). De in 2023 geraamde onttrekking van 251 aan de reserve corona is feitelijk bestemd voor de jaren 2023 tot en met 2025. De daadwerkelijke onttrekking ligt op het niveau van de in 2023 gemaakte kosten (B, 108 N). De onttrekking aan de reserve gelijke kansen alliantie heeft niet plaatsgevonden (B, 100 N) doordat in 2023 geen kosten zijn gemaakt. Om incidentele tekorten en overschotten binnen het sociaal domein met elkaar te kunnen verrekenen, is de reserve sociaal domein gecreëerd. In verband met de slechts geringe overschrijding van het budget, voor gekozen de begrote onttrekking achterwege te laten (B, 46 N). De raad heeft besloten 60 uit de reserve inwonersinitiatieven te bestemmen voor een onderzoek naar de toekomstige inrichting van sociale ontmoetingsplaatsen.

Een deel van de kosten zou gemaakt worden in 2023 en een deel in 2024. Op basis van een inschatting is de onttrekking van 60 verdeeld over 2023 en 2024. Omdat in 2023 minder kosten zijn gemaakt dan ingeschat, is er in 2023 minder onttrokken aan de reserve (B,

Jaarstukken 2023

45

10 N). Tenslotte zijn bij de jaarrekening 2022 middelen overgeheveld naar 2023 voor zinvolle dagbesteding, gezond in de stad en continuïteit maatschappelijke opvang. Deze middelen zijn in 2023 niet volledig uitgegeven en vallen daarom vrij in het rekeningresultaat (B, 86 N). Bij de verrekeningen met overige reserves is sprake van een klein voordeel (B, 15 V).

Jaarstukken 2023

46

Programma D: Ruimtelijke ontwikkeling Dashboard 109 Bestuurlijke resultaten

23%

77%

Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

Wat wilden we bereiken? Samen bouwen en wonen Bouwen en wonen - en in het bijzonder het aanwijzen van nieuwe bouwlocaties - is één van de leidende opgaven in deze collegeperiode. Dat bouwen doen we duurzaam en met oog voor de grote landschappelijke waarden van Vijfheerenlanden. Om de circa 2.000 geplande woningen ook daadwerkelijk te bouwen en om tot en met 2026 planruimte te maken voor nog eens 3.000 woningen, hebben wij een uitvoeringsagenda wonen gemaakt. In deze agenda zorgen we voor focus, bouwen naar behoefte en voor doelgroepen en waarborgen wij de afstemming met de dorpen en wijken. De behoefte aan betaalbare woningen in Vijfheerenlanden blijft groot. Dit verkleint de kans voor woningzoekenden om een passende woning te vinden in onze gemeente. Door de woonbehoefte beter in beeld te brengen en de bouw daarop af te stemmen, bouwen wij niet alleen de aantallen, maar ook de soort woningen die nodig zijn. Wij bouwen daarbij voor behoefte én de doorstroom. Bouwen in alle steden en dorpen, dus ook in de kleinere dorpen heeft onze aandacht. Bij de toewijzing van woningen geven wij waar (wettelijk) mogelijk voorrang aan onze eigen inwoners of aan mensen die economisch of maatschappelijk verbonden zijn met Vijfheerenlanden. Met ook aandacht voor nieuwe woonvormen die voortkomen uit een maatschappelijke behoefte van belangrijke doelgroepen als starters en ouderen.

Wij willen de vitaliteit van wijk of dorp borgen en/of verder verbeteren. Een manier om de vitaliteit te versterken is woningbouw. Maar wel woningbouw die past bij de behoefte, het karakter en de kwaliteit van de betreffende wijken en dorpen. Elke kern heeft z’n eigen specifieke kwaliteiten en opgaven om in de toekomst duurzaam vitaal te blijven. Daarbij moeten de initiatieven binnen het betreffende wijk en/of dorp maatschappelijk breed gedragen worden, ook wat betreft de samenstelling van het te realiseren nieuwe woningaanbod. De rol van de gemeente is daarbij als uitgangspunt faciliterend, maar we stellen ons desgewenst ook proactief op. Wij zien samen met de initiatiefnemers toe op een bij de wijk of het dorp passende goede mix van woningen en voorzieningen. Waar een dorps- of wijkagenda is opgesteld vormt deze de basis.

Jaarstukken 2023

47

Omgevingswet, -visie en -plan De Omgevingswet wordt naar verwachting vanaf 1 januari 2023 van kracht. De omgevingsvisie is het kaderstellende document voor de ontwikkeling en het beheer van Vijfheerenlanden. Het vormt het kader voor de grotere te bebouwen gebieden en voor de ruimtelijke ontwikkelingen in onze kernen. De omgevingsvisie beschrijft hoe deze ontwikkelingen in balans met de gehele fysieke leefomgeving, kunnen worden vormgegeven. Andere onderwerpen in de visie zijn werkgelegenheid, mobiliteit, de energietransitie en het behoud en de versterking van het landelijk gebied. Tegelijkertijd met het opstellen van de visie is een plan-OER (omgevingseffect rapport) uitgevoerd. Daarmee kregen we inzicht in de haalbaarheid van de opgaven en de ambities die de gemeente heeft voor de fysieke leefomgeving. De lokale regels voor de fysieke leefomgeving die inwoners en bedrijven binden, zijn nu te vinden in verschillende verordeningen en tientallen bestemmingsplannen. Met de Omgevingswet moeten die (aangepast aan die wet) omgezet worden naar één omgevingsplan voor de hele gemeente Vijfheerenlanden. In dit nieuwe omgevingsplan zijn ook een groot aantal door het Rijk gedecentraliseerde regels opgenomen. Deze herziening van (onder andere) onze huidige bestemmingsplannen voeren we stap voor stap en gebiedsgewijs uit. Het proces voor woongebied Meerkerk is als eerste opgestart.

Een duurzame toekomst Wij willen onze mooie gemeente goed doorgeven aan toekomstige generaties. Dat doen we door ons in te zetten voor een leefbare, gezonde en toekomstbestendige omgeving waar de gebouwen circulair zijn, energie duurzaam wordt opgewekt en bespaard. Waar we overlast door hittestress, droogte of water voorkomen en biodiversiteit een plek heeft. In 2050 willen wij 95% CO2 reductie hebben bereikt vergeleken met 1990. In 2030 gaan we uit van 49%. Dit kunnen we bereiken door een combinatie van energiebesparing, opwek van duurzame energie en compensatie van onze CO2-uitstoot. Zo gaan we klimaatverandering tegen en zorgen we ervoor dat iedereen beschikt over voldoende schone energie. Door verantwoord opdrachtgeverschap en inkoop te versterken kunnen we het kennisniveau verhogen en gaan we bewust om met onze mensen, grondstoffen en het ecosysteem. In 2050 willen wij volledig circulair zijn. In 2030 zijn we halverwege. We staan dan ook voor een gemeente waar in 2050 geen (rest)afval en verspilling bestaat, de leefomgeving schoon is en overlast door zwerfafval verminderd is. Bovendien is de mobiliteit en de bedrijvigheid in Vijfheerenlanden dan zoveel mogelijk schoon en emissie-loos. Als opdrachtgever pakken we hierin onze verantwoordelijkheid, zoeken we samenwerking met de samenleving en faciliteren we waar nodig.

In 2050 willen wij een gemeente zijn die klimaatbestendig en water robuust is ingericht en waar de biodiversiteit hersteld is. Wij staan voor een groene leefomgeving die aantrekkelijk, gezond en klimaatbestendig is. We werken samen met onze inwoners aan een leefomgeving waar het voor mens en dier fijn is om te verblijven. Verkeersveilig, leefbaar en bereikbaar Wij willen een verkeersveilig, leefbaar en bereikbaar Vijfheerenlanden. Daarbij is de bereikbaarheid van de bestaande wijken en dorpen gewaarborgd en worden nieuwe woongebieden goed ontsloten door openbaar vervoer, (snel)fiets en auto. We willen een eenduidig parkeerbeleid en een goede afwikkeling van het verkeer in de centra van Leerdam en Vianen.

Jaarstukken 2023

48

Economie en werken Een gezonde lokale economie is van belang voor het welzijn en welbevinden van onze ondernemers én inwoners. Ook de leefbaarheid in en de vitaliteit van onze gemeente profiteren daarvan. Werkgelegenheid (verkrijgen, behouden en versterken van) levert een belangrijke bijdrage aan de economie. Zowel voor onze ondernemers als voor onze inwoners. De huidige arbeidsmarkt plaatst ons en onze partners daarbij voor grote uitdagingen, maar die biedt tegelijkertijd kansen. Samen met onze lokale en regionale partners zetten wij in op die kansen die een bijdrage leveren aan de gezonde lokale economie voor iedereen. Vitale landbouw in een aantrekkelijk buitengebied Een waardevol landschap, gekenmerkt door rust en ruimte. In het buitengebied wordt gewoond, gewerkt en geleefd. Dit betekent dat verschillende functies naast en met elkaar plaatsvinden in het buitengebied. Daarom willen wij samen met alle belanghebbenden werken aan een buitengebied waarin onder andere de agrariër zijn werk kan doen passend in een vitale landbouwsector, er plek is voor recreatie en voldoende ruimte voor herstel van de natuur en biodiversiteit.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Samen bouwen en wonen •

De huisvestingsverordening is op 1 juli 2023 vastgesteld. De huisvestingsverordening is op 1 juli 2023 vastgesteld door de gemeenteraad.

•

Uiterlijk 31 december 2023 hebben we een kwantitatief en kwalitatief inzicht in de korte en lange termijn woonbehoeften van onze inwoners. Een extern onderzoeksbureau heeft in het laatste kwartaal van 2023 de definitieve versie van de rapportage opgeleverd. Daarmee hebben we als gemeente een kwalitatief en kwantitatief inzicht in de opgave rondom wonen, welzijn en zorg voor de periode 2023 tot 2040. Dit rapport wordt gebruikt als basis voor de nog op te stellen visie op wonen, welzijn en zorg.

•

In 2023 stellen wij subsidieaanvragen op in het kader van de SPUK woningbouwimpuls gelden ter financiering van de uitvoeringsagenda wonen. (SPUK gelden zijn Specifieke uitkeringen gemeenten en provincies om bepaald beleid van de Rijksoverheid uit te voeren). De vanuit het Rijksprogramma bouwen en wonen beschikbare SPUK's sluiten niet aan bij de inspanningen van Vijfheerenlanden in de Uitvoeringsagenda Wonen (UAW), met name de inspanningen voor het op peil houden van de planvoorraad en het bouwen voor de vitaliteit van de dorpen. Voor andere SPUK's bleek Vijfheerenlanden niet aan de eisen te voldoen (omvang gemeente, geen Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) projecten) of in de markt geen knelpunt te bestaan (geen financieel knelpunt start bouw). De Woningbouwimpuls (WBI) aanvraag voor Broekgraaf Noord is voorbereid en eind maart ingediend. De WBI aanvraag voor Broekgraaf Noord is gehonoreerd. In juli 2023 heeft rijk meegedeeld dat de gemeente 3,4 miljoen euro ondersteuning voor de realisatie ontvangt. Nadere uitwerking van het Project Broekgraaf Noord en de maatregelen voor de bevordering van de spoorveiligheid kunnen nog van invloed zijn op de grootte van deze subsidie.

Jaarstukken 2023

49

•

Voor 1 maart 2023 is de Nota grondbeleid vastgesteld. De nota grondbeleid en het mandaatbesluit grondbeleid zijn op 15 februari 2023 vastgesteld door de raad.

•

Uiterlijk 1 juli 2023 is het woonwagenbeleid vastgesteld. In de raadsvergadering van 29 juni 2023 is de nota Woonwagenbeleid Vijfheerenlanden vastgesteld.

•

Voor 1 juli 2023 is de Doelgroepenverordening betaalbare woningen Vijfheerenlanden 2023 vastgesteld. De Doelgroepenverordening is op 1 juni 2023 vastgesteld.

•

Voor 1 januari 2025 inventariseren we de potentiële locaties voor de aanleg van nieuwe standsplaatsen in het kader van het woonwagenbeleid. In de tweede helft van 2023 hebben we uitgezocht wat hiervoor nodig is. Er moet een inventarisatie gemaakt worden van potentiële locaties voor de aanleg van nieuwe standplaatsen. Verschillende noodzakelijke onderzoeken worden hiervoor uitgevoerd: bodem, archeologie, bedrijvenzonering, ecologie, geluid, lucht, stikstof. Deze onderzoeken kunnen niet gedekt worden uit de reserve volkshuisvesting, omdat deze, zoals bepaald in de nadere regels subsidies reserve volkshuisvesting, voor andere doeleinden gebruikt wordt. Daarom wordt via de begroting 2024 incidenteel budget gebruikt van € 30.000 over een periode van twee jaar. Met dit budget gaan we vanaf 2024 potentiële uitbreidingslocaties inventariseren en de daar voor noodzakelijke onderzoeken doen.

•

Voor 1 juli 2023 is de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) 2023 vastgesteld. Het Meerjaren Prognose Grondexploitaties is op 1 juni 2023 vastgesteld.

•

In 2023 voeren wij de Uitvoeringsagenda Wonen uit. In aansluiting op de uitvoeringsnotitie woonvisie zijn de kaders betaalbare woningbouw vastgesteld. Zo hebben we beter inzicht in de woonbehoeften per kern en een instrument om sterker op betaalbaar bouwen te sturen. De voortgang van de woningbouw is gerapporteerd in twee woningbouwmonitors. De productie (meer dan 500 nieuwbouw woningen per jaar) om in de periode tot en met 2026 2.000 woningen te bouwen is ruimschoots gehaald.

•

In 2023 stellen we de dorpsvisie Hagestein vast. Eind 2023 is de dorps(woon)visie voor Hagestein afgerond. Het college heeft echter besloten om de dorps(woon)visie tegelijk met het plan voor het Multifunctioneel Centrum (MFC) voor besluitvorming aan de raad voor te leggen. Dit is naar verwachting in april 2024.

•

Voor 1 juni 2023 is de dorps(woon)visie voor Hei- en Boeicop vastgesteld. De dorps(woon)visie Hei- en Boeicop is afgerond en op 13 maart aan de bewoners van het dorp gepresenteerd. Op 20 april 2023 is de dorps(woon)visie door de raad vastgesteld.

•

In 2023 ontwikkelen wij visies voor minimaal vier wijken/dorpen. Om in alle dorpen te kunnen voorzien in de sterke behoefte aan uitbreiding van het aantal woningen, ontwikkelen we dorpswoonvisies (DWV). Hiervoor hebben we met de dorpen samengewerkt aan het opstellen van de gewenste (woningbouw) ontwikkelrichting van ieder dorp. De dorpswoonvisies voor Lexmond, Schoonrewoerd, Zijderveld en Nieuwland zijn vergaand voorbereid en worden begin 2024 met besluitvorming afgerond.

•

In 2023 stellen we de gebiedsvisie Meerkerk vast. De gebiedsvisie van Meerkerk is een nadere concretisering van de Omgevingsvisie.

Jaarstukken 2023

50

Na de op 8 februari 2024 vastgestelde omgevingsvisie wordt de gebiedsvisie ter besluitvorming aan de gemeenteraad aangeboden. •

Op 1 oktober 2026 is de woningvoorraad in Hei- en Boeicop met 12 woningen uitgebreid. In december 2023 heeft de raad het stedenbouwkundig plan voor de locatie achter de Van Zuilenstraat (een goede werknaam ontbreekt nog) vastgesteld. Ook heeft de raad een grondexploitatie geopend. Vanaf 2024 loopt de verantwoording via de grondexploitatie. De oorspronkelijk aangegeven afronding van dit project om begin 2026 de woningen op te leveren wordt niet gehaald. We verwachten nu dat de woningen eind 2026 opgeleverd worden en het project dan afgerond kan worden. Dit is in de eerste bestuursrapportage van 2023 al aangegeven.

•

Voor 1 januari 2024 is de woningbouwontwikkeling achter de Van Zuilenstraat in Heien Boeicop vastgesteld. Dit is tijdens de raadsvergadering van 12 december 2023 vastgesteld.

•

Op 31 december 2027 is de ontwikkeling gereed van 34 woningen en een nieuwe basisschool op voormalig locatie Slagboom in Leerbroek. Na de tussenuitspraak van de Raad van State heeft de gemeenteraad op 13 december 2022 een herstelbesluit genomen. De Raad van State heeft 8 maart 2023 einduitspraak gedaan en daarbij ook de laatste bezwaren afgewezen. Het bestemmingsplan is onherroepelijk. Deze rechtsgang heeft de ontwikkeling met bijna anderhalf jaar vertraagd. Voor de woningen kan mogelijk nog op de planning ingelopen worden door de uitvoering van het woningbouwprogramma minder te faseren. Voor de bouw van de school is dat niet mogelijk. Deze is vertraagd. Planning is nu om in mei 2024 te starten met de bouw van de school. De bouwtijd is ongeveer een jaar. Door de vertraging in de planning voor de bouw van de school zijn de uitvoeringskosten voor die nieuwbouw sterk toegenomen. Hiervoor zal de raad gevraagd worden extra budget beschikbaar te stellen.

•

Op 1 juli 2025 is de herontwikkeling Parallelweg 24/voormalig Wilgenhoek-locatie (Knarrenhof) in Leerdam gereed. Door het Didam-arrest moesten er extra processtappen gezet worden waarmee in de planning geen rekening is gehouden. Dit heeft tot vertraging geleid. Ook de verdere planuitwerkingen door stichting Knarrenhof vragen meer tijd dan waar eerder van uit is gegaan. De ontwikkeling van een Knarrenhof, met aan de kant van de ontwikkelende partij de betrokkenheid van een burgerinitiatiefgroep, duurt langer dan een gemiddeld appartementengebouw. Voorlopig gaan we uit van start bouw medio 2025. Door het langere ontwikkeltraject en door de gestegen prijzen nemen ook de kosten voor de gemeente voor dit project toe. Op dit moment lijken die met indexatie van de beoogde verkoopprijs van het perceel opgevangen te kunnen worden.

•

In 2023 levert LekstedeWonen 20 nieuwe huurwoningen op voor locatie Stammershoefstraat/Hogelandseweg in Vianen. De woningen zijn in 2023 opgeleverd.

•

In 2025 realiseert LekstedeWonen 130 huurappartementen op de locatie Hazelaarplein in Vianen. Het terrein is door de gemeente bouwrijp gemaakt. Vanwege de hoeveelheid regen

Jaarstukken 2023

51

die er in het najaar van 2023 is gevallen duurt het werk een stuk langer. In overleg met de bewoners worden er wat tijdelijke voorzieningen aangelegd. LekstedeWonen start niet eerder dan eind 2024 met de bouw van de woningen. Dat heeft uiteraard gevolgen voor de realisatietermijn. Via de bestuursrapportage brengen we u op de hoogte van de voortgang. •

Op 1 april 2025 is de uitbreiding van Noachschool gerealiseerd In 2023 hebben we de planologische procedure gestart. Naar verwachting kan die in de zomer van 2024 afgerond worden. In het derde kwartaal van 2024 leggen we een kredietvoorstel aan de raad voor. De oorspronkelijk planning om 1 april 2025 de uitbreiding gerealiseerd te hebben wordt niet gehaald. De verwachting nu is dat dit 1 januari 2026 wordt. We verwachten in februari 2024 te starten met het definitieve ontwerp en de technische beschrijving van de aanbouw. Hierop volgt de aanbesteding. Overigens is de school bouwheer waardoor de verantwoordelijkheid bij de school ligt. In de zomer is duidelijk hoe de watercompensatie plaats moet vinden en welke maatregelen we moeten nemen op ecologisch gebied.

•

Uiterlijk 1 oktober 2023 ligt er een overzicht van locaties, geschikt voor huisvesting van overlastgevende personen. Er zijn twee locaties geselecteerd. Vanwege de vertrouwelijkheid kunnen deze locaties nu nog niet openbaar worden gemaakt.

•

Uiterlijk 1 juni 2023 is het ongewijzigde bestemmingsplan Prinsenhof in Ameide vastgesteld. Dit is tijdens de raadsvergadering van 20 april 2023 vastgesteld.

•

Voor 1 januari 2024 is bestemmingsplan: Kerkweg 41b in Everdingen vastgesteld. Dit is tijdens de Raadsvergadering op 12 december 2023 vastgesteld.

•

Voor 1 juli 2023 is er een ontwerpbesluit Verklaring van geen bedenkingen (VVGB) als bedoeld in artikel 6.5. Besluit Omgevingsrecht af te geven voor de aanvraag bedrijfsuitbreiding Lekdijk Everdingen voorgesteld aan de gemeenteraad. Het ontwerpbesluit is op 1 juni 2023 vastgesteld.

•

Uiterlijk 1 oktober 2023 is het bestemmingsplan Lingedijk 31b in Kedichem vastgesteld. Op 21 september 2023 is bestemmingsplan Lingedijk 31b in Kedichem vastgesteld door de gemeenteraad.

•

Voor 1 juni is het bestemmingsplan: Leerbroekseweg 9 in Leerbroek vastgesteld. Op 20 april 2023 is het bestemmingsplan vastgesteld door de gemeenteraad.

•

In 2023 worden 105 sociale huurwoningen opgeleverd in Leerdam-West (Achter de Pijp) door KleurrijkWonen. De woningen zijn in 2023 opgeleverd.

•

Uiterlijk 2 november 2023 starten we de ruimtelijke procedure voor Broekgraaf Noord door dit aan de raad voor te leggen. Is tijdens de raadsvergadering van 12 december 2023 vastgesteld.

•

Voor 1 januari 2024 is het bestemmingsplan Recht van ter Leede 4 in Leerdam vastgesteld. Is tijdens de raadsvergadering van 12 december 2023 vastgesteld.

Jaarstukken 2023

52

•

Voor 1 juni 2023 is het bestemmingsplan: Lakerveld 133-135 in Lexmond vastgesteld. Op 20 april 2023 is het bestemmingsplan vastgesteld door de gemeenteraad.

•

Uiterlijk 1 juli 2023 is het gewijzigde bestemmingsplan Bazeldijk 78a te Meerkerk vastgesteld. Het gewijzigde bestemmingsplan is op 1 juni 2023 vastgesteld.

•

Voor 1 januari 2024 is het ongewijzigd bestemmingsplan Zijlkade 35 in Nieuwland vastgesteld. Dit is tijdens de raadsvergadering van 12 december 2023 vastgesteld.

•

Voor 1 januari 2024 is bestemmingsplan Lekdijk 18 in Tienhoven aan de Lek vastgesteld. Dit is op 2 november 2023 vastgesteld door de gemeenteraad.

•

Voor 1 juli 2023 is er een verklaring van geen bedenkingen in verband met de planologische procedure voor natuurontwikkeling Autenasekade te Vianen voorgesteld aan de gemeenteraad. De verklaring van geen bedenkingen is op 1 juni 2023 vastgesteld.

•

Voor 1 januari 2024 is bestemmingsplan Burg. Jhr. Hoeufftlaan 8-12 te Vianen vastgesteld. Dit is op 2 november 2023 vastgesteld door de gemeenteraad.

•

Voor 1 juni is het bestemmingsplan: Panoven 17 en 19 in Vianen vastgesteld. Op 20 april 2023 is het bestemmingsplan vastgesteld door de gemeenteraad.

•

We doen de bezwaarschriften voor vergunningen, toezicht en handhaving (VTH) tijdig af in 2023. Afdoen van bezwaarschriften is verlopen volgens planning en binnen de termijnen die daarvoor in de wet staan.

Jaarstukken 2023

53

Omgevingswet, -visie en -plan •

Uiterlijk 1 januari 2024 zijn de consequenties Omgevingswet voor de werkwijze, omvang en bekostiging van (een deel van) de ambtelijke organisatie helder. De opzet voor de bedrijfsvoering is verder uitgewerkt richting de onderbouwing voor de Legesverordening 2024. De onderbouwing is uiteraard gebaseerd op inschattingen van tijdsbesteding per product voor de betrokken functionarissen. Ook omdat processen nog in ontwikkeling zijn, moet gevolgd worden hoe dit in de praktijk uit pakt.

•

Uiterlijk 1 januari 2024 is de gemeente klaar om te werken volgens de Omgevingswet. Begin 2023 werd duidelijk dat de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking zou treden. De verdere voorbereidingen waren daar op gericht. Daardoor heeft Vijfheerenlanden een goede start kunnen maken met de Omgevingswet.

•

Voor 1 januari 2024 is de nieuwe legesverordening vastgesteld in verband met de omgevingswet. De nieuwe legesverordening is op 12 december 2023 vastgesteld.

•

Op 1 november 2023 is de omgevingsvisie vastgesteld door de gemeenteraad. De omgevingsvisie is vergaand voorbereid. Na vaststelling van het ontwerp in april, is dit ter inzage gelegd ‘voor een ieder’. Er zijn 25 zienswijzen ingediend. Deze zijn reden geweest om het ontwerp op een aantal punten aan te scherpen. De omgevingsvisie is inmiddels vastgesteld.

•

In 2023 wordt het geactualiseerd archeologiebeleid vastgesteld dat een plek heeft in het omgevingsplan. Er is archeologiebeleid opgesteld voor de gemeente Vijfheerenlanden. De beleidskaart voldoet aan de, in de omgevingswet opgenomen, 'aantoonbare' archeologische verwachtingswaarden. Het geactualiseerde archeologiebeleid is inmiddels vastgesteld.

•

Uiterlijk 1 januari 2023 is de nota uitgangspunten voor het omgevingsplan deelgebied woongebied Meerkerk vastgesteld. In het project planomzetting dat in 2023 van start ging, werken we aan het actualiseren en aanpassen van onze regels voor de fysieke leefomgeving aan de Omgevingswet. Ook wel de omzetting van bestemmingsplannen naar het omgevingsplan. Door het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet naar 2024, is de start van dit project vertraagd. Tijdens de raadsvergadering van 12 december 2023 is de nota uitgangspunten voor het eerste deelgebied omgevingsplan woongebied Meerkerk vastgesteld.

Een duurzame toekomst •

In 2023 monitoren we de stand van zaken over de RES 2.0 en we stellen een rapportage op die wordt aangeboden aan de gemeenteraad en het Nationaal programma RES (NPRES). Door het karakter van het document is bestuurlijk afgesproken dat we in 2023 een monitoring van de stand van zaken van de RES U16 maken. De rapportage is met een raadsinformatiebrief op 16 januari 2024 aangeboden aan de gemeenteraad.

•

1. Plan m.e.r. (milieu effect rapportage) 14 zoekgebieden wind (t.b.v. RES U16). 2. Participatieve waarde evaluatie zoekgebieden wind (t.b.v. RES U16).

Jaarstukken 2023

54

3. Visualisering potentiële invulling zoekgebieden wind (t.b.v. RES U16). 4. Beleidskader Energietransitie (t.b.v. RES U16). 5. Zon op dak versnellingsprogramma (t.b.v. RES U16). Op 9 februari 2023 heeft de gemeenteraad dit vastgesteld. •

Uiterlijk 31 december 2030 voldoen we aan de Klimaatwet en voeren de afspraken vanuit het Klimaatakkoord en het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie uit (Bestuursakkoord Klimaatadaptatie). Dit onderdeel wordt opgenomen en uitgewerkt in het programmaplan Duurzaamheid.

•

In 2050 is de gemeente Vijfheerenlanden CO2 neutraal. Een onderdeel hiervan is het compenseren van CO2 uitstoot woningbouw door bomen te planten. Dit onderdeel wordt verder opgenomen en uitgewerkt in het programmaplan Duurzaamheid, onder verwijzing naar de groenvisie.

•

In 2023 ondersteunen en faciliteren we de gemeenschap bij het schoonhouden van de eigen leefomgeving. Producenten van verpakkingsmateriaal geven elk jaar aan alle gemeenten een vergoeding voor de bestrijding van zwerfafval. Deze Zwerfafvalvergoeding wordt voor de gemeente Vijfheerenlanden beheerd door Waardlanden. Met deze vergoeding faciliteren en initiëren we projecten voor het opruimen van zwerfafval. Ook stellen we hulpmiddelen beschikbaar aan inwoners om zwerfafval te rapen. Zwerfafvalprikkers kunnen zich aanmelden bij Waardlanden om onder voorwaarden een Zwerfafvalpas te krijgen. Daarmee kunnen zij het verzamelde zwerfafval in de ondergrondse containers doen. Dit jaar hebben we ons zwerfafval twee keer laten monitoren. De twee scans bij elkaar opgeteld laten zien dat de gemeente Vijfheerenlanden over het algemeen het gewenste kwaliteitsniveau B scoort.

•

Voor 1 januari 2025 is de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed opgesteld. In 2023 zijn de voorbereidende onderzoeken uitgevoerd. We hebben data verzameld van de vastgoed portefeuille. Aan de hand van deze informatie is gekeken hoe we het vastgoed kunnen verduurzamen. Deze informatie staat in de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed, die in concept voltooid is. Deze wordt in de 2024 voorgelegd aan de gemeenteraad.

•

In 2023 is het afval inzamelsysteem geharmoniseerd. De voormalige gemeente Vianen is in 2023 overgestapt op omgekeerd inzamelen. In de hele gemeente voert Reinigingsdienst Waardlanden de afvalinzameling op dezelfde manier uit. Daarmee is harmonisatie van het afvalinzamelsysteem een afgerond.

•

In 2023 is stap 2 (afsluiten ondergrondse containers) uit de strategienota 2021-2025 ‘Samen voor een afvalvrije en schone gemeente Vijfheerenlanden’ uitgevoerd. Stap 2 uit de strategienota 2021-2025 ‘Samen voor een afvalvrije en schone gemeente Vijfheerenlanden’ is uitgevoerd. Zo is de milieupas ingevoerd en zijn de ondergrondse afvalcontainers afgesloten. Inwoners van het buitengebied hebben een gechipte restafvalcontainer gekregen. De afvalbrengstations zijn alleen te bezoeken met de milieupas.

•

Voor 1 oktober 2023 wordt de afvalstoffenverordening vastgesteld. Op 21 september 2023 is de Afvalstoffenverordening 2023 en Uitvoeringsbesluit 2023 vastgesteld door de gemeenteraad.

Jaarstukken 2023

55

•

In 2023 evalueren wij samen met de kinderboerderijen de toepasbaarheid van de vastgestelde nadere regels. In oktober 2023 hebben we een gesprek met Hestia’s Hof gehad over de subsidieaanvraag voor 2024. Daarna is besloten dat er nieuwe regels moeten komen voor de subsidieverlening aan kinderboerderijen. Het college heeft in de subsidieaanvraag voor 2024 besloten om één keer af te wijken van de regels, het maximaal vastgestelde bedrag voor Hestia's Hof. Daarnaast heeft het college ook besloten om de eis voor aanvragers om voor 1 mei 2024 een kwaliteitsbewijs te halen van de Vereniging stads- en kinderboerderijen (vSKBN), voor onbepaalde tijd uit te stellen. Hestia's Hof was namelijk niet in staat aan deze regel te voldoen. Volgens de stichting kwam dat omdat dat niet haalbaar is met de verstrekte subsidie. Omdat niet opnieuw afgeweken mag worden van de regels, moeten de regels in 2024 aangepast worden.

•

In 2023 wordt een lokaal hitteplan vastgesteld. Het lokaal hitteplan - gezondheid is vastgesteld door het college op 14 maart 2023.

•

In 2023 wordt verder onderzoek gedaan naar de beste locatie voor de watercompensatie van 0,9 hectare in Ameide. Het onderzoek is afgerond. De uitvoering is in afwachting van de ontheffing voor flora en fauna.

•

Gemeente Vijfheerenlanden is verantwoordelijk voor het voeren van de regie, zodat de omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) tijdig de juiste taken uitvoert. De ODRU heeft de milieutaken conform het Uitvoeringsprogramma 2023 uitgevoerd. Daarbij was sprake van een overschrijding van het afgesproken aantal uren (zie financiële verantwoording). In 2023 is de ODRU (en de deelnemende gemeenten) doorgegaan met de voorbereiding van de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024. Die wet leidt ertoe dat de gemeente extra taken krijgt. Zoals de bodemtaken waarvoor de gemeente met ingang van 2024 het bevoegd gezag is in plaats van de provincie. Deze taken moeten bij de Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) worden ondergebracht. In verband met de invoering Omgevingswet is in december een (nieuw) Mandaatbesluit Omgevingsdienst regio Utrecht 2024 vastgesteld. In 2022 is de regionale en provincie-brede Uitvoerings- & Handhavingsstrategie (U&H-strategie) vastgesteld. Hierin staan de taken die bij de omgevingsdiensten zijn ondergebracht. Deze strategie was geldig voor de periode 2022-2023. Deze strategie is nog voldoende actueel. Doorontwikkeling leek om verschillende redenen (onder andere uitstel invoering Omgevingswet) nog te ambitieus. Daarom heeft het college in december 2023 besloten om de U&H-strategie te verlengen tot en met 31 december 2025.

•

Voor 1 juli 2023 is het conceptdocument Koers 2023-2027 van de Omgevingsdienst regio Utrecht aan de gemeenteraad aangeboden. Het conceptdocument Koers 2023-2027 is op 1 juni 2023 vastgesteld.

Jaarstukken 2023

56

Verkeersveilig, leefbaar en bereikbaar •

In 2023 willen we dat een volwaardig knooppunt Everdingen, en een verbreding van de A27 tussen knooppunt Everdingen en Houten, beter op het netvlies komen te staan van regio, Rijk en provincie. Met inzet van BO-Mirt gelden (bestuurlijk overleg meerjarenprogramma infrastructuur, ruimte en transport) onderzoekt Rijkswaterstaat onder andere de mogelijkheden voor het volwaardig uitvoeren van het knooppunt. Hiermee staat het onderwerp op de agenda en is het onderdeel van lopend onderzoek. Daadwerkelijke opname in het programma is echter nog onzeker.

•

In 2023 werken we samen met 7 andere gemeenten, 3 provincies, en het waterschap aan de wegverbreding van de A27 Houten-Hooipolder. De werkzaamheden aan de A27 zijn gestart. Begin 2023 zijn de laatste bijeenkomsten geweest. Er wordt vooral opgeroepen om als gemeente Vijfheerenlanden individueel en gezamenlijk aan de slag te gaan om de overlast te beperken. Het tegengaan van het sluipverkeer Vianen-Lexmond levert hier in binnen onze gemeentegrenzen een belangrijke bijdrage aan.

•

Voor 1 oktober 2023 is de verplaatsing van een kombord en de overname van een gedeelte van de Industrieweg in Leerdam vastgesteld. Op 21 september 2023 is de verplaatsing van een kombord en de overname van een gedeelte van de Industrieweg in Leerdam vastgesteld door de gemeenteraad.

•

Voor 1 oktober 2023 is de uitbreiding van het parkeerterrein aan de Stationsweg in Leerdam vastgesteld. Op 21 september 2023 is de uitbreiding parkeerterrein Stationsweg in Leerdam vastgesteld door de gemeenteraad.

•

In 2023 werken vanuit de U10 aan het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT)-onderzoek. In het project BGU (hoogwaardig OV op de corridor Breda-Gorinchem-Utrecht) is Vijfheerenlanden ook direct betrokken bij planvorming in het noordelijk deel van deze corridor. De provincie Utrecht heeft de regie. Belangrijk onderwerp van onderzoek en planvorming is de verbetering van de hubs (OV-knooppunt) VianenLekbrug (tevens Regiopoort) en Meerkerk. Zowel vanuit het Programma Regiopoorten als uit het project BGU is in 2023 in regionaal verband gewerkt aan onderzoek en plannen voor de hubs Vianen-Lekbrug en Meerkerk. Deze trajecten lopen door in 2024. In 2023 zijn er geen besluiten genomen. Het oorspronkelijke doel om in het BO-MIRT 2023 (bestuurlijk overleg meerjarenprogramma infrastructuur, ruimte en transport) afspraken te maken over plannen inclusief financiering is om meerdere redenen niet gehaald. De problematiek is complex. Er was geen financiering beschikbaar bij rijk en regio en we wachten op de vorming van een nieuw kabinet. Om als Vijfheerenlanden de juiste inzet te kunnen leveren in deze trajecten hebben we in 2023 een interne visie op mobiliteitshubs opgesteld. Die wordt begin 2024 door het college vastgesteld.

•

In 2023 is er een halte- en omgevingsscan uitgevoerd op basis van correcte data met als resultaat meer toegankelijke OV-haltes. Na een subsidieaanvraag voor het verbeteren van 81 openbaar vervoerhaltes heeft de gemeente € 0,5 miljoen ontvangen van de provincie Utrecht. De gemeente heeft tot en met 2027 de tijd om de haltes aan te passen. Een eerste schouw

Jaarstukken 2023

57

(bureaustudie) is uitgevoerd samen met de provincie Utrecht. Een schouw op locatie wordt betaald uit de subsidie. •

In 2023 werken we, samen met de U10-gemeenten en het Rijk, aan programma UNed. Vanuit dit programma is er aandacht voor een samenhangende ontwikkeling van wonen, werken en bereikbaarheid in de metropoolregio Utrecht. Het busstation in Vianen is aangemerkt als Regiopoort. Er zijn kansen voor mobiliteit, wonen, werken en recreatie. U-Ned heeft een onderzoek gedaan naar het laadvermogen van deze Regiopoort. Het college heeft in 2023 de visie op de ontwikkeling van deze en andere hubs vastgesteld.

•

In 2023 zijn er bestuurlijke afspraken gemaakt over een duurzame inrichting van de spoorkruising Koenderseweg met de MerwedeLingeLijn. Er waren al bestuurlijke afspraken voor 2023 met ProRail over de duurzame inrichting van de spoorkruising Koenderseweg met de MerwedeLingeLijn. Vanwege de hoge kosten voor de ongelijkvloerse kruising Recht van ter Leede met de MerwedeLingeLijn heeft een ingenieursbureau gekeken naar een alternatief. In de loop van 2023 bleken de kosten van de fietstunnel sterk op te lopen. Hier is in een bestuurlijk overleg met ProRail over gesproken. Zij zijn in principe akkoord met een alternatieve, verder uit te werken, aanpak om de spoorveiligheid te borgen. Deze alternatieven worden uiterlijk eind 2024 aan de gemeenteraad voorgesteld.

•

Voor 1 juli 2023 is het onderzoek afgerond naar de manier waarop de fietsroute langs het Merwedekanaal aantrekkelijker kan worden gemaakt. Het rapport is afgerond en verstuurd aan provincie Utrecht. De provincie heeft aangegeven dat de gemeente subsidie kan aanvragen voor het deel waar de gemeente verantwoordelijk voor is. Uit het rapport komt naar voor dat Panoven een knelpunt is. Omdat dit knelpunt ook wordt genoemd in het strategisch plan verkeersveiligheid is gewacht totdat het strategisch plan verkeersveiligheid is vastgesteld.

•

In 2023 voeren we de maatregelen uit die voortkomen uit het onderzoek naar sluipverkeer. Dit jaar stond in het teken van de implementatie van de maatregelen om het sluipverkeer tussen Vianen en Lexmond te weren om de leefbaarheid te vergroten. Het maatregelenpakket is inmiddels vastgesteld en treedt in 2024 in werking.

•

Uiterlijk 31 december 2024 is het parkeerbeleid geharmoniseerd en vastgesteld. De uitvoering loopt vooralsnog volgens planning maar staat door het participatietraject en gebrek aan capaciteit wel onder druk.

•

In 2023 harmoniseren en actualiseren we het beleids- en beheerplan gladheidsbestrijding. Het beleidsplan gladheidbestrijding 2023-2026 is vastgesteld tijdens de collegevergadering van 24 januari 2023.

•

Op 1 mei 2028 is de ontsluiting van wijk Broekgraaf in Leerdam gereed. In 2023 is er een onderzoek gestart naar de ontsluiting van Broekgraaf-Noord. Door de toegenomen kosten van de fietstunnel en discussies over de nut en noodzaak is een onderzoek gestart naar alternatieven.

•

In 2023 is het onderzoek afgerond naar de mogelijkheden tot verbetering van de leefbaarheid in Nieuwland. Het onderzoek naar de verbetering van de leefbaarheid van Nieuwland op het gebied van mobiliteit is gepresenteerd aan de bewoners. Dat zou al begin februari 2023 gebeuren maar bestuurlijk is er gekozen voor een koppeling aan de dorpsvisie en

Jaarstukken 2023

58

heeft toen pas plaatsgevonden in het vierde kwartaal van 2023. In de op te stellen dorpsvisie wordt nader ingegaan op mogelijke vervolgstappen en ook wordt er nog een rapportage opgesteld door het verkeerskundig adviesbureau. •

In 2023 wordt het laadpalenplan Vijfheerenlanden vastgesteld. De laadpalenkaart is mede door participatie tot stand gekomen. De kaart hoeft niet vastgesteld te worden door college en/of raad omdat er geen (verkeers)besluit is genomen. Er volgt ook geen directe plaatsing. Het plan geldt slechts als richtinggevend kader bij verzoeken voor de plaatsing van laadpalen.

Economie en werken •

In het eerste kwartaal van 2023 is er een getekende samenwerkingsovereenkomst met een marktpartij voor de aanleg van snel internet. Er zijn afspraken gemaakt met een marktpartij voor de aanleg van snel internet in Leerdam, Vianen en de nog niet aangelegde andere tracés. Die afspraken zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst, die door beide partijen is ondertekend in februari 2023. Voor het buitengebied, de kleine kernen en de werklandschappen waren al afspraken gemaakt.

•

In 2023 streven we, in nauwe samenspraak met de ondernemers, naar een verdere verbetering van de organisatiegraad van ondernemers. Sinds 2022 zetten we gemeente breed in op de verbetering van de organisatiegraad bij ondernemers. In 2023 zijn we hiermee verder gegaan. Vianen: Het ondernemersfonds (BIZ) op de bedrijventerreinen De Hagen en De Biezen is per 1 januari 2022 gecontinueerd. De BIZ functioneert goed en er is veel contact tussen de BIZ en de gemeente. Leerdam: In december 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met de oprichting van de BIZ Nieuw Schaik in Leerdam. In het eerste kwartaal van 2024 volgt de draagvlakmeting bij de ondernemers om tot een definitieve oprichting te komen. Meerkerk: In 2023 zijn verkennende gesprekken gevoerd voor het verbeteren van de organisatiegraad via een BIZ op het werklandschap in Meerkerk.

•

In 2023 is de visie op werklandschappen vastgesteld. Op 20 april is de visie op werklandschappen vastgesteld.

•

In 2023 is de uitgifte van de bedrijfskavels Gaasperwaard I gerealiseerd. De laatste kavel is in 2023 verkocht aan de hoogste bieder.

•

Voor 1 januari 2024 is Gaasperwaard III - aanvulling Wet voorkeursrecht gemeenten vastgesteld. Dit is tijdens de raadsvergadering op 12 december 2023 vastgesteld. Daarnaast zijn in 2023, op basis van het eerder gevestigde voorkeursrecht, de eerste gesprekken gevoerd met grondeigenaren die hun grond aan de gemeente hebben aangeboden.

•

In 2023 realiseren we het werklandschap Gaasperwaard III voor de uitgifte van kavels voor bedrijven. In juni 2023 heeft Provinciale Staten ingestemd met het opnemen van het regionaal werklandschap Gaasperwaard III in het Provinciaal Programma Wonen en Werken. Onderdeel van de besluitvorming is een amendement. Na het zomerreces hebben we aan een landschapsadviesbureau de opdracht gegeven een ruimtelijke visie te maken.

Jaarstukken 2023

59

•

De uitbreiding bedrijventerrein Meerkerk IVa zal in 2026 gerealiseerd zijn. Het bestemmingsplan en de grondexploitatie zijn vastgesteld. De inschrijvingstermijn van de bedrijfskavels voor gegadigden voor Meerkerk IVa liep van 1 juni 2023 - 1 november 2023. Uit de gegadigde partijen is een selectie gemaakt. Inmiddels ligt er een behoorlijke uitdaging om de netcongestie het hoofd te bieden.

•

In 2023 geven we aandacht aan continuering en onderzoek van de ondernemersfonds(en) Met zowel het lokale MKB als de detaillisten in de gemeente is in 2023 regelmatig gesproken over de optimalisering van de onderlinge samenwerking. Op terrein- en gebiedsniveau, maar ook gemeente breed.

•

In 2023 verbeteren we de dienstverlening aan ondernemers. In november 2023 hebben we een ondernemersbijeenkomst georganiseerd. Het college is 23 keer op bedrijfsbezoek geweest. We zijn zichtbaar op social media en dragen lokale en relevante artikelen aan voor de social media kanalen van de gemeente. De contactgegevens van het ondernemersloket zijn te vinden op de website. Berichten die binnenkomen bij ondernemen@vijfheerenlanden.nl worden zo snel mogelijk opgepakt en beantwoord. We onderhouden een extern maar ook intern netwerk zodat we snel kunnen schakelen als er een ondernemersvraag binnen komt. Ook hebben we nauw contact met de (sociale) partners van de gemeente. We proberen hen te koppelen aan het bedrijfsleven zodat een win-win situatie ontstaat. Er zijn diverse successen behaald onder andere bij I-lab.nl en de oprichting van de BIZ Nieuw Schaik.

Vitale landbouw in een aantrekkelijk buitengebied •

Voorbereiding Programma-uitvoering van het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) U10 en een eerste aanzet voor uitvoering van de ambities door cofinanciering, lobby en uitwerking regiopoorten. In het eerste kwartaal 2023 heeft het college een memo "Realisatie gezamenlijk perspectief" ontvangen van U10. Hierin staat wat de werkzaamheden zijn die gezamenlijk, met ondersteuning van de U10-organisatie, worden verricht. En een raming van de kosten die de U10-organisatie maakt. De gezamenlijke aanpak bestaat uit drie kernactiviteiten: bekostigen van het perspectief, verdiepen van het perspectief en actualiseren van het perspectief. We zetten in op twee overkoepelende opgaven: de regiopoorten en de vitale kernen.

•

Uiterlijk 1 december 2023 is de Landbouwvisie vastgesteld. De Landbouwvisie Vijfheerenlanden 2040 is op 2 november 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. De Werkgroep Landbouw heeft een belangrijke adviserende en meedenkende rol gespeeld bij het maken van de landbouwvisie.

•

Uiterlijk 31 december 2023 is de Uitvoeringsagenda voor natuur- en groenprojecten opgesteld. In 2023 is de Landschapsvisie Vijfheerenlanden 2040 ter inspiratie vastgesteld. De Landbouwvisie Vijfheerenlanden 2040 is in november 2023 vastgesteld. De Uitvoeringsagenda voor groen- en natuurprojecten is onderdeel van de Uitvoeringsagenda Landelijk Gebied, die in 2024 door het college wordt vastgesteld.

Jaarstukken 2023

60

Wat hebben we (nog) niet gedaan? Samen bouwen en wonen •

Uiterlijk 31 maart 2023 wordt er een monitor uitvoering huisvesting arbeidsmigranten ter kennisname aangeleverd, ten vervolge op de vastgestelde beleidsnota huisvesting arbeidsmigranten. Op 28 maart 2023 is een tweede RIB verstuurd met een toelichting op de ontbrekende informatie uit de beloofde monitor. In het eerste kwartaal van 2024 sturen we opnieuw een RIB maar dan over 2023.

•

In 2023 wordt de Woonzorgvisie aangeboden. Eind 2023 is het rapport over wonen, welzijn en zorg vertraagd afgerond. Dit rapport geeft zowel kwalitatief als kwantitatief inzicht in de opgave die we in de periode 2023-2040 hebben. Het rapport vormt de basis voor het verdere proces. Het streven is nu in de eerste helft van 2024 een visie over dit onderwerp ter besluitvorming aan te bieden.

•

Uiterlijk 31 december 2023 is het onderzoek mogelijkheid Skaeve Huse in de gemeente Vijfheerenlanden afgerond. Voor een mogelijke locatie voor huisvesting van deze doelgroep vindt op dit moment nog nader technisch onderzoek plaats. Bij positieve uitkomst dient nog onderzoek naar draagvlak in de omgeving plaats te vinden. De locatie kan nog niet openbaar gemaakt worden.

•

Uiterlijk 31 december 2023 is er een verhuismakelaar ingehuurd om gericht in gesprek te gaan met ouderen. De gemeente stelt samen met de woningcorporaties het doorstromingsbeleid op. Voor de uitvoering is het de bedoeling om te starten met een bewustwordingscampagne. Het inhuren van een verhuismakelaar is het sluitstuk en besluitvorming staat gepland in het laatste kwartaal in 2024.

•

Uiterlijk 31 december 2023 is er een Reserve Fonds Volkshuisvesting gerealiseerd. Er zijn conceptteksten gemaakt voor een Verordening vereveningsfonds sociale huurwoningen en voor de Nadere regels subsidie reserve volkshuisvesting. Deze moet nu binnen de gemeente en met de woningcorporaties worden besproken. De inzet is om beide stukken in 2024 aan het college aan te bieden. De verordening wordt daarna aan de raad voorgelegd.

•

In 2023 realiseren we flexwoningen voor jongeren in Vianen. Uit ruimtelijke overwegingen is besloten om het project Huisbaas niet op de oorspronkelijk beoogde locatie te realiseren. Daarom hebben we gezocht naar alternatieve locaties. Daaruit zijn twee locaties naar voren gekomen die we in dit opzicht kansrijk vinden. We zijn als gemeente echter geen eigenaar van het meest kansrijk geachte perceel. Daarom hebben we de eigenaar gevraagd of het project daar gerealiseerd kan worden. Het antwoord daarop bepaalt het vervolg van het traject en maakt het mogelijk om een concrete termijn te noemen waarop het project gerealiseerd is.

Een duurzame toekomst •

Uiterlijk 31 december 2023 is het Beleidskader Energietransitie [BET] aangevuld. Onder verwijzing naar de raadsinformatiebrief van 1 november 2023 wordt de aanpassing eind 2024 aangeboden.

Jaarstukken 2023

61

•

In 2023 is klimaatbestendig het ontwerpprincipe bij ruimtelijke ontwikkelingen. Dit onderdeel wordt verder opgenomen en uitgewerkt in het programmaplan Duurzaamheid.

•

Voor 1 januari 2024 wordt het beleid Kleine windmolens vastgesteld. Vanwege nieuwe windturbinenormen, is het noodzakelijk om de beleidskaders kleine windturbines door te schuiven. De aanpassing wordt eind 2024 aangeboden samen met het beleidskader energietransitie.

•

Voor 1 januari 2024 wordt het beleid Zon op de grond vastgesteld. Vanwege de “zonnebrief” van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, van 26 oktober 2023 en de afgekondigde netcongestie is het noodzakelijk om de beleidskaders zon op grond door te schuiven. De aanpassing wordt in 2024 aangeboden.

•

In 2030 scoort gemeente Vijfheerenlanden beter dan gemiddeld op de groenindex. Vanuit het programma duurzaamheid zijn al diverse acties en campagnes opgestart. Dit onderdeel wordt opgenomen en uitgewerkt in het programmaplan Duurzaamheid.

•

Het programmaplan duurzaamheid wordt uiterlijk 31 december 2023 opgeleverd. Vanwege prioritering wordt het programmaplan in 2024 opgeleverd.

•

In 2023 geven we vorm aan de pilot klimaat neutrale wijk of dorp. Dit onderdeel wordt uitgewerkt in het programmaplan Duurzaamheid.

•

In 2023 stellen we de warmteplannen voor wijken en kernen (de zogenaamde Wijk Uitvoerings Plannen (WUP)) op. De conceptversies van de Wijkuitvoeringsplannen (WUP's) van zowel Everdingen als De Biezen (Vianen) & De Hagen (Vianen) worden in 2024 opgeleverd.

•

In 2023 moderniseren wij, samen met Waardlanden, onze afvalbrengstations. De afvalbrengstations zijn in 2023 niet gemoderniseerd. We willen de bereikbaarheid en inrichting van de afvalbrengstations verbeteren en de kringloopmogelijkheden vergroten. Dit hangt samen met de ambitie om een circulair ambachtscentrum te maken. Daarvoor is veel extra ruimte nodig. Die ruimte blijkt niet makkelijk te vinden op de huidige locaties. En tot nu toe heeft Waardlanden deze ruimte ook niet gevonden in de buurt van haar huidige locaties. In 2024 gaat Waardlanden door met het zoeken naar mogelijkheden binnen en buiten de huidige locaties.

•

Voor 1 maart 2025 gaan we samen met Waardlanden het systeem in de eerste fase, het harmoniseren van afvalbeleid in Vianen met de rest van het Waardlandengebied, evalueren en adviseren hoe om te gaan met diftar. In 2023 zijn stap 1 en stap 2 van de Strategienota 2021-2025 uitgevoerd: Samen voor een afvalvrije en schone gemeente. De gemeenteraad besluit of zij ook de derde en laatste stap zet. Dit is de invoer van een variabel tarief. Dat hangt af van de uitkomst van de evaluatie van de resultaten van de maatregelen uit stap 1 en 2. Die evaluatie verwachten we niet eerder dan in de eerste vier maanden van 2025. Het is belangrijk om eerst de balans op te maken van het effect van de maatregelen. Ook willen we de resultaten van de overige gemeenten in het Waardlanden gebied mee nemen. Zij zijn op 1 januari 2024 overgegaan op het variabel tarief.

Jaarstukken 2023

62

Verkeersveilig, leefbaar en bereikbaar •

Op 21 september 2023 wordt de visie voor de OV-regiopoort Vianen en de OVknooppunten Leerdam en Meerkerk vastgesteld. In 2023 is gewerkt aan het opstellen van een visie op mobiliteitshubs (kortweg: hubs) in de gemeente Vijfheerenlanden. Deze is in concept gereed. Hubs zijn plekken waar je overstapt tussen verschillende vervoermiddelen, bijvoorbeeld OV, fiets of auto, met voorzieningen voor reizigers. Eerst was het de bedoeling om alleen een visie te maken voor Vianen-Lekbrug en Meerkerk vanwege regionale trajecten om deze hubs te verbeteren. Denk bijvoorbeeld aan meer voorzieningen en comfort, stallingsmogelijkheden of park & ride. Deze regionale trajecten zijn vertraagd. De besluitvorming in regionaal verband verwachten we pas op z'n vroegst eind 2024. Daarom is besloten om een interne visie op hubs voor de hele gemeente op te stellen. Deze kan als basis gebruikt worden in de regionale trajecten die in 2024 een vervolg krijgen. Wanneer de omgevingsvisie in 2024 wordt vastgesteld, dan stelt het college de visie op hubs, , definitief vast. En zij informeert de raad. Inspraak en financiering komen aan de orde bij de verdere uitwerking van plannen voor individuele hubs in onze gemeente.

•

In 2023 wordt de HOV-Breda Gorinchem Utrecht ingediend om gelden te ontvangen vanuit het BO MIRT in het kader van een vervolgonderzoek naar een OV-systeem op de A27. De provincie Utrecht werkt samen met andere overheden, waaronder Vijfheerenlanden, aan een concept en plannen voor snelbussen (HOV) op de A27 tussen Breda, Gorinchem en Utrecht. Dit project heet BGU (Breda-GorinchemUtrecht). Door een gebrek aan zicht op complete financiering is gekozen voor een gefaseerde aanpak. Daarbij ligt de focus op de korte termijn (instandhouden OV-kwaliteit tijdens de verbreding van de A27 Houten-Hooipolder). Op de middellange termijn komt er een verbeterslag (streefjaar realisatie 2030). Eerst was het doel om in het najaar van 2023 afspraken te maken tijdens het Bestuurlijk Overleg Meerjaren Programma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BOMIRT). In de loop van 2023 is geconstateerd dat de uitwerking van de deelopgaven meer tijd kost dan voorzien. Streven is nu om afspraken te maken over inhoud, organisatie en financiering van plannen voor de korte en middellange termijn tijdens het BO-MIRT van 2024.

•

In 2023 starten we het onderzoek naar aanpak sluipverkeer voor de routes Lexmond - Meerkerk - Noordeloos en Vianen – Culemborg. De effecten van het weren van het sluipverkeer tussen Vianen en Lexmond worden eerst afgewacht. De verwachting is dat de resultaten hiervan in 2024 zichtbaar worden. Pas dan kan er worden gekeken naar het weren van sluipverkeer in het gebied rondom Everdingen en Meerkerk.

•

Uiterlijk 31 december 2023 is het onderzoek afgerond naar een vrij liggend fietspad aan de Tienhovenseweg (Everdingen, Hagestein). Omdat de provincie en het waterschap geen prioriteit geven aan deze fietsroute is dit project niet opgepakt.

•

In 2023 zorgen we voor de gefaseerde uitvoering van bewegwijzering. De realisatie van de parkeerverwijzing wordt samen met de maatregelen van het verkeercirculatieplan (VCP) en het parkeerbeleid in 2024 uitgevoerd.

Jaarstukken 2023

63

•

In 2023 werken we samen met de provincie bij de beoordeling, het gebruik en het inzicht in data. Gemeente Vijfheerenlanden is nog geen lid van het Regionaal data team (RDT). Wij hebben het RDT uitgenodigd om zichzelf als organisatie voor te stellen. Dit gebeurt in het tweede kwartaal van 2024. RDT is een doorlopend proces en valt vanaf 2024 onder reguliere werkzaamheden.

•

In 2023 is het onderzoek afgerond, inclusief de beschikbare ontwerpen, waarmee de verkeersveiligheid van de Tiendweg in Leerdam wordt verbeterd. Met de Tiendweg is gewacht totdat het Strategisch Plan Verkeersveiligheid is vastgesteld. Nu dit plan is vastgesteld beginnen we met de verbetering van de verkeersveiligheid van de Tiendweg.

Vitale landbouw in een aantrekkelijk buitengebied •

In 2023 is het onderzoek naar draagvlak voor het instellen van een jaarlijkse agrarische week afgerond. De landbouwvisie Vijfheerenlanden 2040 is in november 2023 vastgesteld. De Uitvoeringsagenda Landelijk Gebied wordt begin 2024 door het college vastgesteld. Het onderzoek naar draagvlak voor het instellen van een agrarische week is in beide documenten opgenomen. Dit onderzoek naar draagvlak wordt onderdeel van de opdracht voor de contactfunctionaris landbouw. Deze functie wordt in 2024 ingevuld. Daarnaast worden in 2024 zogenoemde keukentafelgesprekken gehouden met agrariërs. Daarin komt de agrarische week ook aan de orde.

•

In 2023 is er een contactfunctionaris voor de agrarische sector aangesteld. De landbouwvisie Vijfheerenlanden 2040 is in november 2023 vastgesteld. De Uitvoeringsagenda Landelijk Gebied wordt begin 2024 door het college vastgesteld. Onderdeel van het uitvoeringsprogramma is de aanstelling van een contactfunctionaris landbouw in 2024.

Jaarstukken 2023

64

Wat waren de kosten ?

PROGRAMMA: D Bedragen x € 1.000 Lasten Baten Saldo Toevoeging reserves Onttrekking reserves Totaal reserves Resultaat

Werkelijk Begroting 2023 Begroting 2023 (na wijziging)

Werkelijk

Verschil

2023

2023

2022

(primair)

23.095 -15.278 7.818

25.618 -20.085 5.533

37.496 -29.721 7.775

20.860 -15.851 5.009

16.636 V 13.870 N 2.766 V

0 0 0

0 -15 -15

145 -2.112 -1.967

1.639 -1.435 205

1.494 N 677 N 2.171 N

7.818

5.518

5.808

5.214

594 V

Programma D is het programma waar de budgetten van de taakvelden met betrekking tot economische ontwikkeling en promotie, fysieke bedrijfsinfrastructuur en grondexploitaties, milieubeheer, ruimte en leefomgeving en wonen en bouwen worden verantwoord. Hieronder worden de resultaten per taakveld toegelicht. Bij het taakveld economische ontwikkeling en promotie is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 63 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Dit voordeel wordt onder andere verklaard doordat de welstandscommissie niet alle geplande glas beleefborden in Leerdam heeft goedgekeurd en er daardoor uiteindelijk minder borden geplaatst zijn (L, 54 V). Ook is er sprake van een voordeel op de subsidies doordat de extra aanvraag voor subsidie voor ‘Tussen Lek en Linge’ niet is doorgegaan. Ook de subsidie voor het toerismeplatform is niet verstrekt, zowel de werkgroep Zouweboezem als de werkgroep Brederode hebben geen aanvraag ingediend voor 2023 (L, 58 V). Ook de reclamebelasting laat een voordeel zien (B, 30 V). Een nadeel is er bij het Ondernemingsfonds, omdat het budget van de lasten in de begroting niet geïndexeerd was terwijl de opbrengsten wel geïndexeerd zijn (L, 79 N). Bij het taakveld fysieke bedrijfsinfrastructuur en grondexploitatie is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 1.604 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging.

Op grondexploitaties worden alleen winstnemingen zichtbaar in de exploitatierekening. Baten en lasten worden overgeboekt naar de balans op de post Voorraden OHW (Onderhanden werken). In het onlangs vastgestelde MPG is een nadere duiding op deze post gegeven. Enkel winst- en verliesnemingen komen wel in de exploitatierekening tot uitdrukking, maar daarbij vindt er altijd een storting in of een onttrekking aan de Algemene Reserve Grondexploitaties (ARG). In de paragraaf grondbeleid wordt hier ook op ingegaan. Bij de grondexploitaties is sprake van lagere lasten als gevolg van minder uitgevoerde werkzaamheden (L, 6.858 V). Deze werkzaamheden zullen in de komende jaren alsnog uitgevoerd worden. De wel gerealiseerde lasten zijn overgeboekt naar de voorraadrekening Onderhanden werken en vallen weg tegen de geboekte baten (L, 7.837 V). Er is hierbij ook sprake van lagere baten. Dit wordt vooral veroorzaakt door de grondexploitatie De Weide II (B, 8.619 N). Dit als gevolg van aanvullende werkzaamheden en contractafspraken, voordat de grond kan worden overgedragen. De wel gerealiseerde baten zijn overgeboekt naar de voorraadrekening Onderhanden werken en vallen weg tegen de geboekte lasten (B, 6.097 N). De voorgaande vier resultaten geven per saldo een nadeel van 21. Bij een aantal grondexploitaties is sprake van winstnemingen.

Dit betreft de projecten Voorzieningencluster Broekgraaf (L, 24 V), De Weide II (L, 179 V), Sluiseiland (L, 200 V) en Gaasperwaard I (L, 324 V). Een toelichting hierop wordt gegeven in de paragraaf

Jaarstukken 2023

65

grondbeleid van deze jaarrekening. In het MPG 2024 wordt een nadere toelichting per grondexploitatie gegeven. Bij de lasten is voorts nog sprake van een tweetal niet begrote posten. Dit betreft de gemaakte kosten voor werkzaamheden aan het Hazelaarplein ten behoeve van de afgesproken levering aan de Woningcorporatie (L, 299 N). Dit wordt conform eerdere besluiten verrekend met de Algemene Reserve. Ook zijn de voorbereidingskosten voor de grondexploitatie Van Zuilenstraat op dit taakveld geboekt (L, 100 N). Deze kosten worden gedekt door een onttrekking uit de Algemene Reserve Grondexploitaties. Het project ROM-S (Regionale Ontwikkelings Maatschappij Schelluinen) is in 2023 voordelig afgesloten. Het project is eind 2023 overgedragen aan de gemeente Molenlanden en daarmee is de ontwikkeling afgesloten. Hierdoor kon het investeringsbedrag aan de deelnemers worden terugbetaald, verhoogd met een winstuitkering. Dit voordeel was al voorzien in 2019, maar pas in 2023 gerealiseerd. Een RIB hierover is op 28 november 2023 verzonden. In 2019 is al het raadsbesluit genomen dit voordeel te storten in de ARG. Dit is eind 2023 dan ook gedaan (B, 767 V). Ook de afronding van De Kandelaar locatie te Ameide heeft in 2023 geleid tot een winstneming (B, 530 V). Bij de bouw van de brede school in Ameide was een voordeel al voorzien.