Jaarverslag versie College 4 juni

•

In 2023 vervangen we de verwarmingsinstallatie inclusief warmwatervoorziening bij Brandweer Schoonrewoerd. De verwarmingsinstallatie inclusief de warmwatervoorziening van de brandweerkazerne Schoonrewoerd is vervangen.

•

In 2023 realiseren we buitenschilderwerk bij bibliotheek Vianen. Het buitenschilderwerk bij de bibliotheek Vianen is uitgevoerd.

•

In 2023 verduurzamen we gymzaal Zwanengat in Vianen. Het verduurzamen van gymzaal Zwanengat in Vianen is uitgevoerd. Er is LED verlichting aangebracht en het bestaande glas is vervangen door HR++ glas. Hiermee zijn de wettelijke verduurzamingswerkzaamheden afgerond.

•

In 2023 vervangen we de sportvloer van gymzaal Krooshof in Zijderveld. In gymzaal Krooshof in Zijderveld is een nieuwe sportvloer met belijning gelegd.

•

In 2024 verwijderen we de asbestleien en brengen we nieuwe dakbedekking aan bij Bibliotheek Vianen. Dit is inclusief onderzoek naar mogelijkheid extra isolatie. Voor de bibliotheek in Vianen is asbestonderzoek gedaan en hebben we een sloopvergunning gekregen. De welstandscommissie heeft een voorstel voor dakmateriaal afgewezen. Zij kiezen voor een leiendak. Financiële herziening is hierdoor noodzakelijk. Daarom is besloten om de dakrenovatie en isolatiewerkzaamheden, bij het verwijderen van de dakbedekking, uit te stellen.

•

In 2023 vervangen we de zwembadinstallatie van het Spetterbad in Leerbroek. Na een onderzoek bleek het niet direct noodzakelijk om de zwembadinstallatie van het Spetterbad in Leerbroek in 2023 te vervangen. De vervanging van de installatie wordt opgenomen in het herziene MJOP.

Jaarstukken 2023

25

Wat hebben we (nog) niet gedaan? Veiligheid •

In 2023 wordt het Preventie- en Handhavingsplan alcohol vastgesteld. Het "oude" preventie- en handhavingsplan over de uitvoering van de Drank- en Horecawet vervalt. In de (nieuwe) Alcoholwet is deze verplichting opnieuw opgenomen. Samen met het Sociaal Domein stellen we in 2024 een preventie- en handhavingsplan voor de uitvoering van de Alcoholwet op.

•

In 2023 stellen we de sanctiestrategie op voor de naleving van de Alcoholwet. In 2023 is ambtelijk gekozen voor een afzonderlijke sanctiestrategie. Inmiddels is er voor gekozen om de sanctiestrategie uit de Landelijke Handhavingsstrategie (LHS) toe te passen. De reden hiervoor is dat ook overtredingen van de Algemene plaatselijk verordening en de Afvalstoffenverordening onder de LHS vallen. Door ook overtredingen van de Alcoholwet onder de LHS te laten vallen, ontstaat er een gelijk speelveld. In 2024 zal dit worden vastgesteld.

Beheer openbare ruimte •

In 2023 voeren we de klimaatstresstesten uit in gemeente Vijfheerenlanden. Voor de hele gemeente Vijfheerenlanden willen we hittestresstesten uitvoeren. Zoals in de tweede bestuursrapportage 2023 staat, heeft het watersysteem van het waterschap grote invloed op ons water- en rioolsysteem. Met het waterschap Rivierenland onderzoeken we hoe we de stresstesten vorm kunnen geven. We richten ons nu voornamelijk op een concreet project: reconstructie Bomenbuurt Vianen.

•

In 2023 renoveren we speelplaatsen in Hagestein en Leerdam-Noord. De uitvoering van het renovatietraject speelplaatsen Leerdam Noord heeft meer tijd nodig als gevolg van een zorgvuldig participatie traject. Uitvoering zal plaatsvinden in 2024.

Beheer gebouwen •

In 2023 verwijderen we asbest in de dakbedekking bij brandweerpost Vianen. Voor de kazerne in Vianen is asbestonderzoek gedaan en hebben we een sloopvergunning gekregen. Deze werkzaamheden zouden gecombineerd uitgevoerd worden met het verwijderen van het asbest van de bibliotheek Vianen. Financiële herziening is noodzakelijk. Dit moet in het herziene MJOP vastgesteld worden omdat het vervangen van dit dak geen onderdeel van het huidige MJOP is. Daarom is besloten om de dakrenovatie en isolatiewerkzaamheden, bij het verwijderen van de dakbedekking, uit te stellen tot na de vaststelling van het herziene MJOP.

Jaarstukken 2023

26

Wat waren de kosten? PROGRAMMA: B Bedragen x € 1.000

Werkelijk

Begroting 2023

2022

(primair)

Begroting 2023 (na wijziging)

Werkelijk

Verschil

2023

2023

Lasten

33.571

33.449

34.768

33.898

870 V

Baten

-16.488

-17.396

-17.452

-18.971

1.519 V

Saldo

17.084

16.053

17.317

14.928

2.389 V

Toevoeging reserves

0

0

18

27

9N

Onttrekking reserves

0

13

-532

-496

37 N

Totaal reserves

0

13

-514

-468

46 N

17.084

16.066

16.803

14.459

2.343 V

Resultaat

Programma B is het programma waar de budgetten van de taakvelden met betrekking tot crisisbeheersing en brandweer, openbare orde en veiligheid, verkeer en vervoer, parkeren, havens, openbaar vervoer, openbaar groen, afvalinzameling, riolering, milieubeheer en begraafplaatsen worden verantwoord. Hieronder worden de resultaten per taakveld toegelicht. Bij de taakvelden crisisbeheersing en brandweer en openbare orde en veiligheid is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 47 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Bij het taakveld crisisbeheersing en brandweer is sprake van een forse stijging van de energielasten bij de brandweerkazernes (L, 55 N). Tevens is er een stormschadevergoeding ontvangen (B, 19 V) Ook bij het taakveld openbare orde en veiligheid is er sprake van enkele nadelen bijvoorbeeld als gevolg van onvoorziene extra inzet van mobiel cameratoezicht (L, 32 N) en een stijging van de gemeentelijke inwonerbijdrage aan het zorg- en veiligheidshuis (als gevolg van het gestegen inwoneraantal) en door de GGD regio Utrecht extra uitgevoerde forensische verrichtingen (L, 21 N). Voordelen zijn er ook. Zo was het de bedoeling om in 2023 een groot rioleringsonderzoek uit te voeren naar het mogelijk dumpen van drugsresten. Dit onderzoek is doorgeschoven naar 2024 (L, 26 V). Ook is in 2023 via het gemeentefonds een structurele decentralisatie-uitkering ontvangen.

Dit bedrag kan bestedings- en beleidsvrij worden ingezet en is bestemd ter ondersteuning van het Boa team. Een deel van dit bedrag was gereserveerd voor het inhuren van extra capaciteit in de zomermaanden. Er is echter geen personeel ingehuurd omdat het zomerseizoen al was verstreken (L, 39 V). Daarnaast is er sprake van diverse kleinere voordelen (L, 52 V). Deze worden vooral veroorzaakt door de vrijval van voor coronamaatregelen gereserveerde budgetten en door het feit dat de implementatie van de Wet politiegegevens door eigen medewerkers is uitgevoerd en daarvoor geen inhuur benodigd was. Bij de baten is tenslotte nog sprake van een niet begrote bijdrage inzake buurtbemiddeling (B, 22 V). Bij de taakvelden verkeer en vervoer, parkeren, havens en openbaar vervoer is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 1.660 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Dit resultaat wordt vooral gerealiseerd bij het taakveld verkeer en vervoer. Daar is bijvoorbeeld sprake van het project aanleg glasvezelnetwerk. De uitvoering van dit

Jaarstukken 2023

27

project duurt echter twee jaar, waardoor er eind 2023 nog een bedrag beschikbaar is (L, 103 V). Dit restantbedrag wordt in de eerste bestuursrapportage 2024 weer aangevraagd. Ook is het opstellen van de laadpalenkaart goedkoper uitgevoerd dan begroot (L, 48 V). Voorts is in 2023 geen onderzoek uitgevoerd naar een vrij liggend fietspad langs de Tienhovenseweg. Dit omdat de provincie en het waterschap geen prioriteit willen geven aan deze route. Ook is het onderzoek naar de fietsverbinding Hoef en Haag – Vianen Centrum goedkoper uitgevallen net als het verkeerscirculatieplan Leerdam. Het verkeerscirculatieplan Vianen moet nog worden uitgevoerd, maar in 2024 is hiervoor nieuw budget beschikbaar. In totaal levert dit een voordeel op (L, 176 V). Enkele nadelen zijn er ook. Vanwege geconstateerde gebreken aan de brug Pont Napoleon in Vianen, is er onderzoek naar de constructie uitgevoerd. Met deze kosten is geen rekening gehouden in de begroting (L, 48 N). Dit onderzoek loopt ook in 2024 door. Daarnaast zijn bij openbare verlichting de onderhoudskosten gestegen als gevolg van prijsstijgingen en zijn de energiekosten overschreden omdat van onze energieleverancier een correctiefactuur is ontvangen voor in 2020 te weinig betaalde energiebelasting (L, 57 N).

De gemeente Vijfheerenlanden heeft twee stukken weg bij Schoonrewoerd overgenomen van de provincie Utrecht en hier een substantiële vergoeding voor ontvangen (B, 1.477 V). Ook zijn er inkomsten ontvangen voor compensatie van 5 parkeerplaatsen in het centrum van Leerdam teneinde omvorming naar woningbouw mogelijk te maken (B, 23 V). Bij de leges- en degeneratiekosten is sprake van een nadeel. Met Delta Fiber Netwerk is afgesproken dat de leges per afgegeven vergunning/deelgebied in rekening worden gebracht. Niet alle vergunningen/deelgebieden zijn echter in 2023 al gerealiseerd (B, 132 N). Bij het taakveld openbaar vervoer is sprake van diverse kleinere voordelen (L, 53 V). Zo is de projectleider spoor tijdelijk gestopt per 1 oktober 2023. Dit omdat de beleidsmatige focus kwam te liggen op de implementatie van de maatregelen om het sluipverkeer te weren tussen Vianen en Lexmond. Ook de strategische OV-visie is later van start gegaan. Eerst zou die samen met de Zuidlobgemeenten worden opgepakt maar dat wordt door de U10 ontraden omdat de provincie een gebiedsgerichte OV aanpak zou opstellen. Omdat Vijfheerenlanden echter geen onderdeel uitmaakt van de gebiedsgerichte OV aanpak zal er echter alsnog een strategische OV-visie door onze eigen gemeente worden opgesteld.

Bij de taakvelden openbaar groen en begraafplaatsen is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 153 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Bij het taakveld openbaar groen is er als gevolg van areaaluitbreiding door vooral Hoef en Haag en Broekgraaf een overschrijding van het maaibudget (L, 177 N). Vanaf 1 januari 2024 wordt er overigens gewerkt met een nieuw maaibestek. Daar staan diverse voordelen tegenover. Zo is de stijging van energiekosten te hoog ingeschat (L, 44 V) en zijn diverse groenrenovaties groen niet uitgevoerd vanwege het slechte weer (langdurige regen najaar/winter 2023) (L, 43 V). Ook is het budget Kwaliteit buitengebied niet volledig uitgegeven (L, 9 V) alsook het budget voor de Landbouwvisie (L, 7 V). Tenslotte zijn wat betreft het Toekomstplan Volkstuinen nog niet alle benodigde acties uitgevoerd (L, 24 V). Het restantbudget is echter niet toereikend om alle nog openstaande acties uit te voeren. Bij het taakveld begraafplaatsen is sprake van diverse kleine voordelen bij de lasten (L, 41 V). Zo is in de raadsvergadering van juni 2023 het Begraafplaatsenbeleid vastgesteld waarop in de tweede bestuursrapportage 2023 een budget voor inhuur beschikbaar is gesteld. De inhuur is echter later begonnen dan gepland. Verder zijn energiekosten lager dan geraamd en is het niet gelukt om alle geplande onderhoudswerkzaamheden uit te voeren.

De ontvangen leges voor grafrechten laten een voordeel zien (B, 156 V). Na

Jaarstukken 2023

28

2021 (het tweede coronajaar) is er in 2022 een lichte daling in de aantal uitvaarten geweest. Ondanks de oversterfte in het 1ste kwartaal van 2023 is in 2023 het aantal uitvaarten ten opzichte van 2022 weer licht gedaald. Daarentegen zien we een flinke stijging van het aantal verlengingen van grafrecht in het jaar 2022 en 2023 ten opzichte van het jaar 2021. Sinds 2023 is het ook mogelijk om het grafrecht van vervallen graven aan te gaan. In de afgelopen 3 jaar was het ontvangen legesbedrag gemiddeld 100 tot 150 hoger dan begroot. Voor wat betreft 2021 kunnen we constateren dat dit te maken heeft gehad met corona. Voor wat betreft de jaren 2022 en 2023 constateren we een stijgende lijn in het aantal verlengingen van het grafrecht. Het is niet te voorspellen hoe de ontwikkelingen voor 2024 zal zijn. Bij de taakvelden afvalinzameling, riolering en milieubeheer is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 529 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Bij het taakveld afvalinzameling is sprake van voordelige afrekeningen door Waardlanden betreffende resultaten 2022 en 2023 (L, 144 V). Ook is er bij de eigen gemeentelijke kosten sprake van lagere algemene kosten (L, 55 V) en minder inhuur dan geraamd (L 21 V). Tot slot is er sprake van meevallende inkomsten door vooral hogere huuropbrengsten van de milieustraten (B, 28 V).

Bij het taakveld riolering is er sprake van extra onderhoudsuitgaven (L, 81 N) en extra inhuur als gevolg van vacatures (L, 43 N). Hier tegenover staan diverse voordelen. Zo is het budget algemene kosten niet volledig benut (L, 35 V), is er een lagere storting in de voorziening riolering verwerkt dan begroot (L, 36 V) en is er sprake van lagere rentelasten (L, 63 V). Het belangrijkste voordeel betreft echter een voordeel op baggeren (L, 307 V) doordat een deel van de baggerwerkzaamheden niet in het vierde kwartaal van 2023 is uitgevoerd maar in het eerste kwartaal van 2024. Bij de baten is sprake van hogere bijdragen van derden voor het aansluiten van nieuwe panden (B, 32 V) en van minder ontvangen rioolheffing dan begroot (B, 89 N). Op het taakveld milieubeheer is sprake van minder uitgaven (L, 20 V) voor het extra bestrijden van plaag en ongedierte. Doordat er afgelopen jaar weinig extra bestrijding noodzakelijk is geweest is er budget overgebleven. Bij de verrekeningen met reserves is sprake van een per saldo nadeel van in totaal 46 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Zo is de storting in de reserve kwaliteit Buitengebied (L, 9 N) niet begroot. Dit betreft de verrekening van het voordeel op de geraamde uitgaven van het budget kwaliteit buitenruimte.

Een resultaat op dit budget wordt jaarlijks verrekend met de reserve kwaliteit buitengebied (ofwel: het ruimtelijk kwaliteitsfonds). Ten opzichte van de in de begroting opgenomen onttrekkingen is er voorts sprake van een drie verlaagde onttrekkingen. Dit heeft in alle gevallen als oorzaak dat wat betreft het bijbehorende uitgavenbudget, er in 2023 minder kosten zijn gemaakt. Dit betreft spoorse doorsnijdingen (B, 7 N), de landbouwvisie (B, 7 N) en de toekomstvisie volkstuinen (B, 24 N)

Jaarstukken 2023

29

Programma C: Sociaal Domein Dashboard 46 Bestuurlijke resultaten

20%

80%

Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

Wat wilden we bereiken? Sociaal domein algemeen Ons doel is een vitale samenleving. Inwoners moeten kunnen meedoen in de samenleving, ongeacht leeftijd, geslacht, religie of cultuur. Zij zijn aan het werk, doen vrijwilligerswerk, zorgen voor partner of kind, gaan naar school, naar een sportclub en zijn lid van een (geloofs)gemeenschap. Iedereen doet volwaardig mee, op zijn of haar eigen wijze en wordt daarvoor gewaardeerd. Vanuit eigen kracht of binnen het netwerk worden vraagstukken opgepakt. Op een laagdrempelige manier geven wij vorm aan preventie. Zo heeft meedoen een positieve invloed op het persoonlijk welbevinden en versterkt het de vitale samenleving. Gezondheid We streven ernaar dat iedere inwoner mentaal en fysiek gezond opgroeit en een positieve gezondheid ervaart. Daardoor kan hij/zij zo lang mogelijk functioneren in de samenleving. De kwaliteit en inrichting van de leefomgeving draagt daarbij bij aan een gezonde leefstijl. Een leven lang ontwikkelen Iedere inwoner moet een kansrijke start krijgen en de mogelijkheid hebben om zich een leven lang te ontwikkelen. Hier wordt zowel lichamelijke als geestelijke vitaliteit bedoeld. Armoede en schulden Iedere inwoner moet kunnen voorzien in de directe levensbehoeften en mee kunnen doen aan onze samenleving. We zetten daarbij in op het verminderen en voorkomen van armoede en schulden.

Wonen en zorg Een vitale samenleving draagt ook zorg voor passende huisvesting voor inwoners en voor toekomstige inwoners. Vijfheerenlanden geeft invulling aan zijn opgaven op het gebied van beschermd wonen, huisvesting van statushouders (mensen met een verblijfsvergunning), arbeidsmigranten, daklozen en spoedzoekers. Dit heeft zowel

Jaarstukken 2023

30

ruimtelijke aspecten (de realisering van huisvesting) als sociale aspecten (opvang, begeleiding, werk en inkomen en meedoen). Regionale samenwerking We zetten in op regionale samenwerking in het Lekstroomgebied om het belang van Vijfheerenlanden in de regio goed te behartigen. We nemen daarin bestuurlijk en strategisch nadrukkelijk positie in. Zicht op kosten Zorg moet duurzaam betaalbaar blijven. De door het Rijk opgelegde taakstellingen moeten inhoudelijk en financieel worden gerealiseerd. Hierbij is het uitgangspunt dat de beschikbare middelen zo doelmatig mogelijk worden uitgegeven. Dat wil zeggen: daar waar ze het hardste nodig zijn.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Sociaal domein algemeen •

In juni 2023 is het programmaplan Transformatie Sociaal Domein gereed. Op 15 augustus 2023 is het programmaplan Transformatie sociaal domein vastgesteld door het college en is er een raadsinformatiebrief gestuurd aan de raad.

•

De Wmo meldingen voor begeleiding, dagbesteding, huishoudelijke ondersteuning voor gezinnen met jonge kinderen en beschermd wonen worden, indien nodig, integraal opgepakt met medewerkers van het Sociaal Team. Hiermee wordt de integratie van de Wmo in het Sociaal Team bevorderd. In het afgelopen jaar is er aandacht besteed aan het opzetten van eenduidige werkprocessen en procedures. Dit is gedaan voor meldingen 18-/18+, beschermd wonen, dagbesteding, begeleiding en complexe huishoudelijke ondersteuning. De werkwijzen van de professionals voor de meldingen 18-/18+ zijn afgestemd en verantwoordelijkheden zijn beschreven. Bij deze meldingen wordt de Wmo-consulent in een vroeg stadium door de jeugdprofessional betrokken bij de opzet van het actieplan en de keuze van oplossingen. Voor beschermd wonen zijn samenwerkingsafspraken gemaakt tussen het Sociaal Team en de regio. Er wordt integraal gewerkt door het Sociaal Team, Wmo en het regionale expertiseteam in de Lekstroom. Voor het integraal oppakken van meldingen voor de Wmo wordt steeds meer één casusregisseur ingezet. Daardoor maakt het niet meer uit of de melding bij het sociaal loket of de professional in het werkveld binnenkomt.

•

Voor 1 oktober 2023 wordt het plan over het VN Verdrag Handicap vastgesteld. Op 21 september 2023 is het VN-Verdrag Handicap vastgesteld door de gemeenteraad.

•

De evaluatie van het eerste jaar nieuwe Wet Inburgering vindt in 2023 plaats. Op 1 januari 2022 is een nieuw inburgeringsstelsel in gegaan, de Wet inburgering. In deze wet staat dat de gemeente de regie heeft over de inburgering van statushouders die een verblijfsvergunning hebben gekregen op of na 1 januari 2022. De gemeenten Vijfheerenlanden, Gorinchem en Molenlanden voeren samen de regie over de uitvoering van de Wet inburgering (WI). De drie gemeenten, Avres, VluchtelingenWerk en de twee taalaanbieders IVIO en Da Vinci College hebben medio 2023 de uitvoering van de wet geëvalueerd. Daarbij ging het om een evaluatie van het proces en niet van de inhoud.

Jaarstukken 2023

31

De voornaamste succesfactoren die uit de evaluatie naar voren zijn gekomen, zijn de eenduidigheid van beleid door de drie gemeenten, het cultuursensitief werken door de inburgeringsconsulenten, een constructieve overlegstructuur en een goede onderlinge samenwerking tussen de drie gemeenten en de netwerkpartners. Knelpunten waren onder andere personele wisselingen en dat er onvoldoende kandidaten waren om een klas te kunnen vormen voor de Onderwijsroute. Dat heeft geleid tot lange wachttijden. Daarom is besloten om kandidaten voor deze route samen te voegen met de kandidaten uit Drechtsteden, waardoor er een klas is gestart. Daarnaast is er een geschikte onderwijsinstelling gevonden voor de HBO/WO route. Dit was bij de start van de nieuwe wet nog niet geregeld. Het grootste knelpunt in het afgelopen jaar waren de wachtlijsten bij de taalaanbieder van de B1-route en Zelfredzaamheidsroute. Door de aanbestedingsregels is het onmogelijk om hierover aangepaste afspraken te maken met de taalaanbieder. Samen met de andere gemeenten, is besloten om een nieuwe aanbesteding voor te bereiden voor deze twee leerroutes. De nieuwe aanbesteding is erop gericht om vanaf het schooljaar 2024/2025 een nieuwe taalaanbieder te contracteren. In de tussenliggende periode wordt er met netwerkpartners gezocht naar een alternatief en informeel taalaanbod, om de wachtlijsten te overbruggen. •

In 2023 wordt de Sociale kaart op het gebied van zorg en welzijn opgeleverd. De sociale kaart is op 20 april 2023 in gebruik genomen.

•

De samenwerking met Art. 1 Midden-Nederland anti-discriminatievoorziening wordt geïntensiveerd in 2023. In maart 2023 werd met de antidiscriminatievoorziening Art.1 Midden-Nederland (MN) een nieuwe dienstverleningsovereenkomst opgesteld. Hierin staan de taken voor de uitvoering van de taken uit de Wet Gemeentelijke Antidiscriminatie. Daarnaast staan er afspraken in om de zichtbaarheid te verhogen en meer aandacht te creëren voor discriminatie en de gevolgen ervan. In dezelfde maand werd de samenwerking van Art.1 MN met twee scholen in Leerdam gestart. Binnen het project 'Verlengde schooldag' wordt discriminatie op een kindgerichte manier in burgerschapslessen bespreekbaar gemaakt. Voor 2024 is gepland om deze lessen ook op andere scholen te geven. Art.1 MN is in 2023 vier keer op de markten in Leerdam en Vianen aanwezig geweest. In de zomer hebben ze een inloopmiddag in Leerdam georganiseerd, in november een informatieavond in Vianen. Ook hebben ze een eerste training voor professionals gegeven over intersectionaliteit (kruispuntdenken) en inclusie.

•

In 2023 maken we heldere prestatieafspraken met voorliggende voorzieningen en welzijnsorganisaties. De afspraken met de voorliggende voorzieningen en de welzijnsorganisaties zijn continu onderwerp van gesprek tussen de betreffende accounthouder en de samenwerkingspartner. In deze gesprekken verhelderen we de vraag en maken we de afspraken steeds verder concreet. Het proces dat gestart is rondom het versterken van de sociale basis heeft in de toekomst ook uitwerking op de prestatieafspraken met de sociale basis infrastructuur en welzijnsorganisatie.

•

In 2023 optimaliseren en bakenen we de kerntaken van het Sociaal Team af en daarmee de samenwerking/ afstemming voorliggende voorzieningen. De afgelopen periode is gewerkt aan het opleidingsplan voor het Sociaal Team. Duidelijk is welke basistrainingen voor iedereen verplicht zijn en welke optioneel. In het opleidingsplan Sociaal Team 2024 is dit vastgelegd. Er is een format en

Jaarstukken 2023

32

werkinstructie voor het Perspectiefplan 18-/18+. Daarmee proberen we de overgang van jeugd naar volwassenen zo soepel mogelijk te laten verlopen, rekening houdend met verschillende wet- en regelgeving. De basis van een eenduidig werkproces voor het totaal (Sociaal Team, Wmo-team) is klaar. Er wordt nu gewerkt aan de verfijning en aan aanpassingen van ons registratiesysteem om ook op een eenduidige wijze te werken. Er is gestart met het meer samenvoegen van het Sociaal Team en Wmo-team. Er komt een wat duidelijkere scheidslijn tussen Wmo-voorzieningen en alle andere ondersteuningsvragen van inwoners. Dit heeft als voordelen dat de inwoner minder van kastje-naar-muur worden gestuurd en dat de specifieke deskundigheid in de teams zelf beter gebruikt wordt. Om inzicht te krijgen in de cijfers Jeugdhulp is, los van RBL, een apart dashboard ontwikkeld. RBL is in staat om sturingsinformatie op hoofdlijnen te leveren. Om beter inzicht te krijgen in de kostenstromen en daar gerichter op te kunnen sturen, is ervoor gekozen om een eigen dashboard te laten ontwikkelen. Dit is in de basis klaar en wordt komende periode nog verfijnd. De personeelswisselingen in het Sociaal Team zijn afgenomen. Het verzuim is nog wel fors maar een aantal langdurig zieken is succesvol aan het re-integreren. Het aantal inhuurkrachten is afgenomen en de meeste vacatures zijn structureel ingevuld.

De ontwikkelingen op de arbeidsmarkt blijven wel onverkort een risico om mensen te behouden en te vinden. •

Voor 1 oktober 2023 is de zienswijze op de Zomernota Avres vastgesteld. Op 21 september 2023 is de zienswijze op de Zomernota Avres vastgesteld door de gemeenteraad.

•

Voor 1 januari 2024 is de pilot inzet specialistisch jeugdwerk Leerdam-West vastgesteld. Dit is tijdens de raadsvergadering van 12 december 2023 vastgesteld.

•

In 2023 voeren we het project "Verbeter de toegang tot mantelzorgregelingen" uit. Op 14 april 2023 is het Plan van Aanpak 'Verbeter de Toegang tot Mantelzorgregelingen' vastgesteld. Het is een breed gedragen plan geworden dat door veel partijen binnen en buiten de gemeente mede is opgesteld. In 2023 is gestart met de uitvoering van het plan en dit loopt volgens planning. De actiepunten uit het plan van aanpak zijn uitgevoerd of er wordt aan gewerkt. De benodigde extra financiële middelen zijn hiervoor gereserveerd. Voornamelijk via de gelden in het kader van SPUK/GALA. Dit gaat om onder andere de mantelzorgwaardering, jonge mantelzorg en respijtzorg. Voorbeelden van zaken waaraan gewerkt is: aandachtsvelders mantelzorg aanstellen, beleid premantelzorgwoningen, meer aandacht in de gemeentelijke organisatie voor mantelzorg (leidend tot de aanvraag van erkenning als mantelzorgvriendelijke gemeente) en meer deskundigheidsbevordering voor professionals.

•

Uiterlijk 1 juli 2024 wordt Kindcentrum Broekgraaf in Leerdam opgeleverd. Op 21 april 2022 heeft de raad het uitvoeringskrediet ter beschikking gesteld voor de bouw van het Kindcentrum Broekgraaf. Het college heeft op 25 mei 2022 de turn-key overeenkomst met de aannemer getekend. De bouw is in januari 2023 gestart. Het kindcentrum wordt volgens planning uiterlijk 1 juli 2024 opgeleverd. Het kindcentrum kan in gebruik worden genomen voor het nieuwe schooljaar 2024/2025. In 2023 is een ontwerp voor de buitenruimte opgesteld in overleg met de verschillende gebruikers van het KC Broekgraaf. De aanbesteding loopt. Uiterlijk 1 augustus 2024 wordt de buitenruimte opgeleverd. De gereserveerde

Jaarstukken 2023

33

middelen voor de buitenruimte zijn waarschijnlijk niet toereikend. Maar die kunnen wel opgevangen worden binnen het budget onvoorzien van het totale bouwbudget. Gezondheid •

In de periode 2022-2027 voeren we het lokaal gezondheidsbeleid "Op weg naar een positieve gezondheid in een gezonde leefomgeving" uit. De uitvoering van het lokaal gezondheidsbeleid is in volle gang. Veel van de gestelde doelen in het gezondheidsbeleid komen overeen met of sluiten aan bij de doelen die in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) staan. Met de komst van het GALA krijgt de inbedding van het gezondheidsbeleid en preventie binnen het bredere sociaal domein steeds meer nadruk. Er is ook een belangrijke relatie gelegd met het integraal zorgakkoord (IZA). In december 2023 is het regioplan Utrecht/MiddenNederland vastgesteld. Hier maakt het plan van de Lekstroomregio onderdeel van uit.

Een leven lang ontwikkelen •

De komende jaren, in ieder geval tot en met 2025, geven wij verdere uitvoering aan "Opgroeien in de gemeente Vijfheerenlanden". Ook in 2023 zijn we actief bezig geweest met verbinden. Het verbinden van programma's die vallen onder of gelinkt zijn aan "Opgroeien". Zoals Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), JOGG, Gezonde School, Kansrijke Start, "Naar een goede start voor alle kinderen in de gemeente Vijfheerenlanden” (onderwijsachterstandenbeleid), Nationaal Programma Onderwijs, Perspectief voor Jeugd en MDT Baas. Nieuwe en lopende ontwikkelingen binnen deze programma's zijn zo veel mogelijk in verbinding met andere programma's uitgevoerd. In de (ambtelijke) stuurgroep Opgroeien komen we vanaf het eerste kwartaal 2022 maandelijks bij elkaar om ontwikkelingen te bespreken en uitvoering met elkaar af te stemmen. In deze stuurgroep zitten diverse ambtenaren (Jeugd & Onderwijs, Gezondheid, Openbare Orde & Veiligheid, Sport, Communicatie en de coördinator Opgroeien). En diverse partners zoals de JOGG regisseur, Buurtwerk, de adviseur Gezonde School en de kwartiermaker MDT Baas. Daarnaast organiseren we circa vier keer per jaar een conferentie Opgroeien, steeds rond een wisselend thema. De conferentie is bedoeld voor bovengenoemde partners, maar ook anderen vanuit bijvoorbeeld het onderwijs, de kinderopvang, zorgpartners en de gemeenteraad.

We merken en horen vanuit de partners dat de samenwerking door al deze acties steeds beter van de grond komt. Partners kennen elkaar, weten van elkaar wat ze doen en kunnen elkaar daardoor sneller vinden.

•

In 2023 ontwikkelen we MDT-Baas verder. MDT-Baas bereikt met haar programma’s Full Edition, Pocket Edition en de Expeditie vooral kwetsbare jongeren. Jongeren die van de radar waren (geen school, uitkering, werk en soms ook geen hulpverlening) en/of intensieve hulpverlening hebben gehad en toe zijn aan herintreding in de maatschappij. Daarnaast blijft er aandacht voor meer inbedding en samenhang met ander aanbod voor deze doelgroep. Het project is overgegaan van de welzijnsorganisatie naar het jongerenwerk omdat het jongerenwerk dezelfde doelgroep heeft. In 2023 was er even een dip door langdurige uitval van de coördinator. Er is gelukkig een nieuwe coördinator gestart die enthousiast de taken oppakt. Deze focust vooral op het bekendmaken van MDTBaas en het (blijvend) onder de aandacht brengen bij de samenwerkingspartners voor de werving van jongeren. Dit doen ze zowel in Vijfheerenlanden als in de

Jaarstukken 2023

34

omliggende gemeenten, waarbij de nadruk ligt op de Lekstroom gemeenten. Er zijn de nodige inspanningen geleverd om MDT-Baas mogelijk te maken in 2024 en 2025, met succes. Het project HuisBaas wordt als apart project voortgezet. •

In 2023 moet er duidelijkheid zijn over de raming van de gelden voor het DIHPO 2022-2036. Een extern onderzoeksbureau HEVO heeft de raming van de gelden voor het DIHPO 2022-2036 geactualiseerd als onderdeel van het onderzoek naar de meerkosten van ENG-renovaties. Dit onderzoek is eind 2023 zijn afgerond. De resultaten worden in 2024 aan de schoolbesturen voorgelegd via een op overeenstemming gericht overleg (OOGO) en daarna het college en de raad.

•

In de periode van 2022 tot en met 2026 wordt de geconcretiseerde huisvestingsagenda uit de oplegger DIHPO 2021-2036 uitgevoerd. Het DIHPO wordt via jaarlijkse programma's onderwijshuisvesting uitgevoerd. Ook in 2023 is dit gebeurd. Alle voorzieningen die daarin stonden zijn uitgevoerd en/of in gang gezet. Het is wel elk jaar een uitdaging om binnen de gestelde kaders qua tijd en geld te blijven. Ruimtelijke procedures duren vaak langer dan verwacht en de budgetten staan door prijsstijgingen voortdurend onder druk. Voldoende ambtelijke capaciteit is en blijft ook een aandachtspunt.

•

In 2023 hebben we zicht op de meerkosten van een renovatie van een schoolgebouw op het niveau van een energieneutraal gebouw (ENG) en een bijna energieneutraal gebouw (BENG), ten opzichte van nieuwbouw. Een extern onderzoeksbureau heeft opdracht gekregen voor het inzichtelijk maken van de haalbaarheid en meerkosten van een ENG-renovatie. Dit onderzoek is eind 2023 afgerond. De resultaten worden in 2024 aan de schoolbesturen voorgelegd via een OOGO en daarna het college en de raad.

•

Voor 1 juli 2023 zijn de kredieten onderwijshuisvesting 2023 aangevraagd en vastgesteld. De kredieten onderwijshuisvesting 2023 zijn op 1 juni 2023 vastgesteld.

•

In 2023 zetten we ons samen met onze betrokken partners lokaal en regionaal in voor meer inclusief onderwijs. Zowel in de AV-regio als in de regio Lekstroom werken we aan het realiseren van meer inclusief onderwijs. Dat doen we langs vier lijnen: huisvesting, preventie, jeugdzorg en leerlingenvervoer. In 2023 zijn we vooral veel bezig geweest met preventie en jeugdzorg. In beide regio's is, vooral door de inkoop jeugdzorg, goed gekeken naar de aansluiting onderwijs-jeugdzorg. In beide regio's zijn in 2023 pilots gestart op dit terrein. Die variëren van preventieve zorg tot zwaardere jeugdzorg. Als er meerdere jeugdzorgregio's betrokken zijn, zoals standaard in de AV-regio en bij bovenregionale pilots, dan zijn dat ingewikkelde trajecten. We moeten dan laveren tussen de jeugdwet, de onderwijswetten en de verschillende contracten in de jeugdzorgregio's. Daarom werken we nu mee aan verschillende pilots. Daardoor hebben we binnen een jaar of 2 hopelijk goed werkende constructies die onderwijs en hulp (preventief en zwaarder) dichterbij elkaar brengen en elkaar versterken. In beide regio’s zijn de leerlingenstromen voor het leerlingenvervoer in beeld gebracht. In 2024 doen we een inhoudelijke analyse.

Jaarstukken 2023

35

•

Voor 1 januari 2024 is de uitbreiding Brede School Het Liesveld in Ameide vastgesteld. Dit is tijdens de raadsvergadering van 12 december 2023 vastgesteld.

•

In 2023 wikkelen we het krediet af voor de nieuwe school aan de Brink in Hoef en Haag - Hagestein. Het krediet is afgewikkeld.

•

In 2023 vervolgen we het proces nieuwbouw Christelijke school Eben-Haëzer in Leerbroek. De nieuwbouw voor de Christelijke school Eben-Haëzer in Leerbroek heeft in 2023 stilgelegen vanwege een lopende procedure tegen de bouw bij de raad van state. De Raad van State heeft eind 2023 uitspraak gedaan in het voordeel van de gemeente. Hierdoor kan het project in 2024 weer worden opgepakt. Doordat het project zo lang (noodgedwongen) stil heeft moeten liggen, kan de aannemer zijn prijs niet meer gestand doen. De aannemer heeft een nieuwe prijs neergelegd.

•

Voor 1 oktober 2023 wordt de ENG-renovatie van De Ark (Vianen) en de bijhorende kredieten en budgetten vastgesteld. Op 21 september 2023 is de ENG-renovatie van De Ark (Vianen) en de bijhorende kredieten en budgetten vastgesteld.

Armoede en schulden •

In 2023 geven we uitvoering aan het actieplan armoede en schulden (2022-2026). Aanpak energiearmoede Begin 2023 is met de uitvoering van het project aanpak energiearmoede begonnen. We boden een maatregelenpakket aan dat inwoners gemiddeld €600 energiekosten per jaar kan besparen. De doelgroep bestaat uit huishoudens in slecht geïsoleerde woningen met lage energie-labels en met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm. Over deze aanpak is de raad op 30 augustus 2022 per brief geïnformeerd. Voor de uitvoering van het maatregelenpakket heeft het Regionale Energieloket (REL) de gunning ontvangen. Daarnaast hebben vrijwillige energiecoaches inzicht gegeven in het eigen energieverbruik en hoe dit verder verlaagd kan worden. Het doel was om in eerste instantie tenminste 500 tot 700 huishoudens te bereiken. Dit doel werd bij verre overtroffen door succesvolle communicatie met de doelgroep, zoals folderacties en informatiemiddagen bij voedselbanken. Een tweede gunstige factor was dat het Rijk in juli 2023 meer geld beschikbaar stelde voor de aanpak van energiearmoede. Hierdoor kon de opdrachtwaarde met 10% verhoogd worden. In december hebben we besloten om met het overgebleven geld een tijdelijke subsidieregeling witgoedruil voor minimagezinnen aan te bieden.

Deze regeling biedt hen de mogelijkheid om één witgoedapparaat met hoog energieverbruik in te ruilen voor een soortgelijk nieuw apparaat. Aan het einde van het project op 31 december 2023 hadden meer dan 1.900 woningen het maatregelenpakket ontvangen. De uitvoering van de werkzaamheden werd verbonden met leer-werktrajecten onder de leiding van Avres. Tijdens het project heeft het Regionaal Energieloket één persoon uit de bijstand vast in dienst genomen. Vroegsignalering en kinderarmoede Bij de vroegsignalering richten we ons in 2023 op de volgende activiteiten:

Jaarstukken 2023

36

• • •

Scholen betrekken bij de vroegsignalering van kinderarmoede en hen informatie geven over het hulpaanbod. Voor 2024 is een themadag in het kader van kansenrijk opgroeien gepland. De communicatie over het hulpaanbod bij geldzaken versterken; een brede verspreiding van folders en het maken van een filmpje voor inwoners en netwerkpartners. Een hogere prioriteit toekennen aan contactopname bij signalen van betalingsachterstanden van gezinnen met minderjarige kinderen. De technische voorwaarden worden bij Avres in 2024 uitgevoerd.

Uitvoering van de motie Weekje Weg van 4 november 2021 Op 4 november 2021 heeft de raad een motie aangenomen. Met deze motie riep de raad het college op om de stichting Weekje Weg Vijfheerenlanden nog twee jaar financieel te ondersteunen vanuit het fonds Armoede en Schulden. En om hen te helpen bij het zoeken van cofinanciering vanaf 2024. Stichting Weekje Weg Vijfheerenlanden heeft zoals bepaald in de motie voor de jaargangen 2022 en 2023 subsidie ontvangen. Daarbij heeft de gemeente meerdere keren hulp aangeboden om cofinanciering te vinden. In november 2023 heeft Stichting Weekje Weg de gemeente laten weten dat de samenwerking met de landelijke Stichting gestopt is. En dat zij met de verantwoording over het jaar 2023 hun activiteiten beëindigen. Wonen en zorg •

In 2023 geven we de ambitie "Een Thuis Voor Iedereen" vorm door woonvormen voor aandachtsgroepen te realiseren. In 2023 is binnen de organisatie een team Huisvesting specifieke doelgroepen en integratie opgericht dat zich richt op de huisvesting van specifieke aandachtsgroepen. Het gaat om asielzoekers, kwetsbare personen, statushouders en Oekraïners. De totale opgave voor de realisatie van huisvesting voor deze doelgroepen breidt zich uit. De uitvoering van deze opgaven, moet, door financiering door het Rijk, in principe kostenneutraal worden gedaan. Voor 2023 is dat gerealiseerd. In 2023 is er aan gewerkt om in het eerste kwartaal van 2024 een noodopvanglocatie voor asielzoekers te kunnen openen in Vianen. Op dat moment eindigt de crisisnoodopvang in Kedichem. Daarnaast is de voorbereidingsfase voor het project flexwoningen in Vianen bijna klaar. De uitvoering daarvan start in het tweede kwartaal van 2024. In de flexwoningen zullen starters en statushouders gehuisvest gaan worden. Wat betreft opvang voor mensen uit Oekraïne hebben we voor 143 mensen opvang kunnen realiseren in gemeentelijke opvang. Daarnaast verblijven er 38 Oekraïners in gastgezinnen en kerken én hebben 16 Oekraïners zelfstandige huisvesting gevonden.

•

Uiterlijk 31 december 2027 realiseren we voldoende huisvesting voor sociaal en psychisch kwetsbare inwoners. Gedeeltelijk gebeurt dit lokaal en gedeeltelijk gebeurt dit in overleg en samenwerking met regionale partners. Op regionaal (Lekstroom) niveau zijn verschillende woonzorg-projecten gerealiseerd voor de huisvesting van sociaal en psychisch kwetsbare inwoners. De realisatie van een project voor de huisvesting van kwetsbare jongeren in Vijfheerenlanden bleek niet haalbaar. Een project voor de huisvesting van uitstromers van Beschermd Wonen is met enige vertraging gestart. Er is een voorstel gemaakt om een woonvoorziening voor tijdelijke opvang te realiseren.

Jaarstukken 2023

37

Om voldoende passende woonplekken te maken voor de doelgroep Beschermd Wonen zijn in U16-verband afspraken gemaakt. De afspraken gaan over het aantal woningen dat nodig is voor uitstroom uit Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MOBW), de zogenaamde contingentsaantallen. Zorgaanbieders kunnen voor inwoners die kunnen uitstromen bij Beter Wonen een aanvraag doen voor een contingentswoning. Die worden aangeboden door de woningcorporaties (Kleurrijk Wonen, Lekstede Wonen en Fien Wonen). Voor Vijfheerenlanden zijn 15 contingentswoningen afgesproken. In 2023 zijn er in Vijfheerenlanden 3 "matches" geweest. In 2023 is gewerkt aan de invoering van verbetering van dit proces van contingentsafspraken. We verwachten dat er in 2024 wezenlijk meer "matches" gemaakt worden. Op U16-niveau is een Regioplan U16 Beschermd wonen vastgesteld. Er zijn samenwerkingsafspraken gemaakt en is een uitvoeringsprogramma ontwikkeld. Als uitwerking daarvan is een lokaal uitvoeringsplan Beschermd Wonen ontwikkeld. Dit uitvoeringsplan Beschermd Wonen is in november door het college vastgesteld. In 2023 is de voorbereiding van de realisatie van lokale voorzieningen en woonzorgvormen voor uitstromers van Beschermd Wonen gestart. Ook is gewerkt aan het voorkomen van instroom in Beschermd Wonen, maatschappelijke opvang of dakloosheid. •

In 2023 wordt een lokaal plan van aanpak (preventie) huiselijk geweld en kindermishandeling opgesteld. Vijfheerenlanden heeft in 2023 de SAVE-begeleidingen (preventieve jeugdbescherming) helemaal afgebouwd. Het Sociaal Team doet deze begeleiding nu zelf. Het Sociaal Team pakt sinds dit jaar ook alle Veilig Thuis-meldingen zelf op. Dit in het kader van preventie. Ook is in 2023 gestart met de relatie- en scheidingsdesk. Doel is om ouders voor te lichten en zo (complexe) echtscheidingsproblematiek en de gevolgen daarvan voor jeugdigen te voorkomen. Een grotere rol voor het Sociaal Team bij Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (HGKM) sluit aan bij het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Het Toekomstscenario pakken we op met de regio Lekstroom. Belangrijk onderdeel is het verstevigen van (de expertise van) het Sociaal Team. En er is besloten om begin 2024 een aantal professionals te scholen in de Top-3 methodiek (gebaseerd op de Visie gefaseerd samen werken aan veiligheid).

•

Analyse Wonen en Zorg afgerond en start pilot Tuinkamers met Aandacht. In 2023 is een kwalitatieve en kwantitatieve analyse op het gebied van wonen, welzijn en zorg afgerond. Dit rapport geeft inzicht in de opgave die we in 2023-2040 hebben. Maar het biedt ook een aanzet voor een afwegingskader dat we na verdere uitwerking kunnen gebruiken voor nieuwe initiatieven. Het rapport vormt dan ook de basis voor een proces dat we in 2023 zijn gestart. We stellen samen met betrokken partners, zoals corporaties, zorgaanbieders en de welzijnsorganisatie, een gezamenlijk gedragen visie op wonen, welzijn en zorg op. In 2023 hebben we het participatieproces daarvoor voorbereid. Naast de voorbereiding van al eerder ontwikkelde initiatieven op wonen en zorg zijn we in 2023 gestart met de pilot Tuinkamers met Aandacht. Dit project is bedoeld om kwetsbare jongeren een stap te laten zetten in hun zelfstandigheid. Waarbij het uiteindelijke doel is dat de jongeren helemaal zelfstandig kunnen gaan wonen. De jongeren huren een kamer bij een maatschappelijk betrokken inwoner en werken op die manier aan een uitbouw van hun netwerk.

Jaarstukken 2023

38

Regionale samenwerking •

In 2022 en 2023 bereiden we de aanbesteding Wmo-vervoer voor (Collectief Vraagafhankelijk Vervoer), voor de periode van 2024 en verder. De provinciale aanbesteding Regiotaxi 2024-2028 is doorgegaan in 2023. Het gaat om doelgroepenvervoer (sociaal recreatief Wmo-vervoer samen met leerlingenvervoer en jeugdhulpvervoer) en aanvullend openbaar vervoer. Dit is gezamenlijk aanbesteed door 22 Utrechtse gemeenten en de provincie Utrecht. Het aanbestedingstraject heeft echter vertraging opgelopen als gevolg van een bezwaarprocedure.

•

In 2023 en 2024 voeren we lokaal de regionale pilot aanpak zorgfraude, inclusief de aanbevelingen van de rekenkamer, uit. De regionale Pilot Aanpak Zorgfraude is in 2023 verlengd tot en met augustus 2024. Hierdoor kan de regionale aanpak van zorgfraude nog verder worden ontwikkeld en verbeterd. Ook verzamelen we extra informatie over de effecten van de regionale aanpak zorgfraude. Met deze informatie besluiten we uiteindelijk hoe de regionale aanpak zorgfraude structureel wordt vormgegeven. Bij het inrichten van structurele aanpak van zorgfraude worden de aanbevelingen van de Rekenkamer meegenomen. De eindevaluatie van de pilot wordt uiterlijk in het derde kwartaal van 2024 met de raad gedeeld.

Zicht op kosten •

Door de ingezette lijn van beheersmaatregelen binnen het sociaal domein sturen wij krachtiger op het beheer en de inzet van de beschikbare middelen. Door wekelijks data aan te leveren aan de Regionale Backoffice Lekstroom kunnen we in het Lekstroom verband zien welke kosten er gemaakt worden in relatie tot gemeenten met vergelijkbare inzet en omvang van indicaties. Lokaal is er inzicht in de uitstaande verplichting en hetgeen verzilverd is. Indien hier een structureel verschil in zit, kan hierover het gesprek plaatsvinden.

•

Voor 1 juli 2023 wordt de Verordening Leerlingenvervoer vastgesteld. Op 29 juni jl. is de Verordening Leerlingenvervoer Vijfheerenlanden 2023 vastgesteld.

•

De interne controle in de lijn door de kwaliteitsmedewerker Wmo sluit aan op de controle van de accountant. De werkwijze voor de toetsing van de Wmo dossiers voldoet aan de kaders van de interne controle Het team Wmo is opnieuw geïnstrueerd om te zorgen dat de werkwijze voldoet aan de verordening en wet- en regelgeving. Voor deze werkwijze is een digitaal handboek beschikbaar gesteld door de kwaliteitsmedewerker Wmo.

•

Voor 1 juli 2023 wordt de legesverordening onderdeel Gehandicapte Parkeerkaart vastgesteld. Voorstel is aangenomen door de raad. Inwoners krijgen hun teveel betaalde bedrag terug.

•

Vanaf 1 januari 2023 zetten we cliëntervaringsonderzoeken uit voor wat betreft Wmo, Jeugdzorg en mensen met begeleiding van het Sociaal Team. Sinds 1 januari 2023 voert Ervaringwijzer de jaarlijkse cliëntervaringsonderzoeken (CEO) voor Wmo- en Jeugdhulp uit. Inwoners die een indicatie krijgen, ontvangen een digitale vragenlijst en kunnen hun ervaringen invullen. Deze vragen gaan over de manier waarop zij door de gemeente geholpen zijn en over de kwaliteit en

Jaarstukken 2023

39

effectiviteit van de hulp. In de Regio Lekstroom wordt ook gezamenlijk onderzoek gedaan naar de ervaring van Wmo-cliënten met begeleiding. In 2024 continueren we de onderzoeken via Ervaringwijzer in de gemeente Vijfheerenlanden en de Lekstroom. •

In 2023 zetten we in op zicht op kosten Wmo en Jeugd. De monitoring van de uitgaven Wmo vindt wekelijks intern plaats. Daarnaast worden gegevens uitgewisseld met de Regionale Backoffice Lekstroom (RBL). Dit is bedoeld voor een regionale benchmark van de Wmo uitgaven. In het bijzonder is bij individuele begeleiding gemonitord op vergelijking met overige RBL-gemeenten. Daarbij kijken we naar inhoud van de indicaties, aanbieders en kosten. Reden hiervan is dat de nieuwe inkoop en manier van werken nauwgezet gevolgd wordt. Inhoudelijke ontwikkelingen, kosten en trends worden tijdens de accountgesprekken met aanbieders in samenwerking met de RBL besproken. Eventuele bijzonderheden worden zo vroegtijdig ondervangen. Om beter zicht te krijgen op de oorzaken en trends bij de inzet van jeugdhulp, is in 2023 geïnvesteerd in de ontwikkeling van een nieuw dashboard. Het dashboard verrijkt de gegevens van de RBL en kan vaker gegevens opleveren. Het is de verwachting dat het dashboard in februari 2024 klaar is voor gebruik. Beter en meer frequent inzicht in cijfers helpt om te kunnen sturen op de inzet en kosten voor Jeugdhulp. De mogelijkheden zijn daarbij overigens wel beperkt. De inzet van veel jeugdhulp is wettelijk verplicht, naast de sociale teams hebben we ook te maken met andere verwijzers en ingewikkelde individuele casuïstiek leidt soms tot hoge kosten.

Wat hebben we (nog) niet gedaan? Sociaal domein algemeen •

Wmo-meldingen bij het Sociaal Loket worden binnen de wettelijke termijn van 6 weken in behandeling genomen door de Wmo-consulenten of medewerkers van het Sociaal Loket. In het afgelopen jaar liep de wachtlijst Wmo op. De oorzaak hiervan was voornamelijk dat we reguliere capaciteit moesten inzetten op de herindicaties voor begeleiding. Dit als gevolg van de nieuwe inkoop voor begeleiding zoals vermeld in de tweede Bestuursrapportage. Inmiddels lopen we sinds oktober in op de wachtlijst, omdat we de ingehuurde capaciteit kunnen inzetten voor het verwerken van de aanvragen op de wachtlijst. We verwachten dat we in het eerste kwartaal van 2024 verder kunnen inlopen op de wachtlijst. In 2023 is het nog niet gelukt om de meeste meldingen binnen 6 weken op te pakken.

•

Vanaf 2022 tot en met 2026 wordt er gewerkt aan het ontwikkelen van een dashboard sociaal domein. Door onvoorziene werkzaamheden is de planning vertraagd. De planning is nu dat in de inventarisatie in 2024 beschikbaar is.

•

In 2023 laten we de Notitie ‘Samen dementievriendelijk in Vijfheerenlanden’ vaststellen. In 2023 zijn wij verder aan de slag gegaan met de opgave rondom dementie. Met een deel van het overgehevelde budget van VWS hebben wij een adviesbureau met kennis van dementie ingehuurd. Zij hebben de opdracht om verdere stappen te zetten naar een breder en duurzaam beleid. Ze hebben een inventarisatie rondom de opgave dementie gedaan en een concept notitie opgesteld. De definitieve notitie volgt in 2024.

Jaarstukken 2023

40

Na deze inventarisatie zijn er gesprekken gehouden met betrokkenen en veel verschillende organisaties. Daarna is een eerste concept voor een routekaart en een actieplan gemaakt. •

In 2023 stellen we een plan van aanpak op voor het op orde maken en versterken van ons hoofdveld (voorheen voorliggend veld/sociale basis genoemd). Het denkproces over de sociale basis is gestart. Ook is er een projectleider aangesteld. Er is een projectplan opgesteld voor de eerste fase van het versterken van de sociale basis. En voor het proces om een duidelijke structuur voor de sociale basis in de praktijk te maken. Helaas is het door beperkte capaciteit niet gelukt om in 2023 te starten met de concrete acties.

•

In de periode van half 2023 tot eind 2025 vergroten we met het project OVambassadeurs de toegankelijkheid van het openbaar vervoer onder ouderen en mensen die sociale en/of mentale drempels ervaren bij het reizen met het openbaar vervoer. Halverwege 2023 is gestart met het project OV-ambassadeurs. Ondanks dat er verschillende oproepen zijn geplaatst via sociale media, flyers, kranten en VHL voor elkaar zijn er nog geen vrijwillige OV-ambassadeurs voor het project gevonden. In 2024 wordt er extra een training gegeven om ook op die manier vrijwilligers te werven. Bij het Rijk is vertraging opgelopen bij het behandelen van de SPUK aanvragen voor de projectkosten van het project OV-ambassadeurs. De verwachting is dat er aan het eind van het eerste kwartaal 2024 een beschikking volgt. Voor de projectkosten in 2023 staat de Provincie Utrecht garant.

•

In 2023 wordt het aanbestedingstraject voor Jeugdhulp afgerond. 2023 stond in het teken van de nieuwe inkoop Jeugdhulp Lekstroom. De aanbesteding was onderverdeeld in vier segmenten (gezinsvormen, ambulant, jeugdhulp in onderwijstijd en crisis/forensische jeugdhulp). Op alle segmenten hebben aanbieders ingeschreven. Voor het segment gezinsvormen is het nieuwe contract op 1 juli 2023 gestart. De andere drie segmenten zijn op 1 augustus 2023 gestart. Daarmee is het aanbestedingstraject Jeugdhulp afgerond. Het laatste kwartaal van 2023 is de implementatie van de nieuwe inkoop gestart. Onder andere ook om in de praktijk te ervaren of het zorglandschap ook dekkend is. Tijdens de implementatie werd onder andere duidelijk dat binnen het segment Jeugdhulp in Onderwijstijd één product niet geheel voldeed in de praktijk. Daarom is besloten om twee nieuwe producten in te kopen. Dit nieuwe inkooptraject is eind november 2023 gestart en wordt - naar verwachting - begin februari 2024 afgerond.

Wonen en zorg •

Ieder half jaar realiseren we de halfjaarlijkse taakstelling voor de huisvesting van statushouders. De taakstelling voor de huisvesting van statushouders voor 2023 was in totaal 145 personen. Tijdens het jaar hebben we ons voortdurend ingespannen om de taakstelling voor 2023 te halen. Dit gebeurde zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau. De taakstelling was echter een enorme opgave. Dit komt mede door schaarste van woningen en afnemende doorstroom in de sociale huursector, vooral in de laatste maanden van 2023. Daarnaast werd er een groot beroep gedaan op de woningcorporaties om verschillende specifieke doelgroepen te huisvesten. Uiteindelijk zijn in 2023 totaal 117 statushouders gehuisvest.

Jaarstukken 2023

41

De druk vanuit het Rijk op de huisvesting van statushouders is groot. De Provincie Utrecht heeft een aanvullend beleidskader opgesteld om het interbestuurlijk toezicht op het huisvesten van statushouders aan te scherpen. Het is van belang dat we de taakstelling van 2024 halen. Dit om te voorkomen dat de gemeente stijgt op de interventieladder. Hoopvol voor 2024 is dat de al gevestigde statushouders nog meer dan 45 nareizigers verwachten. Dit op voorwaarde dat de nareis wordt vergund door IND. Deze nareizigers kunnen eigenlijk allemaal worden gehuisvest in de woning van hun gezinslid. Daarnaast spant de gemeente zich in om alternatieve vormen van huisvesting te onderzoeken of te realiseren. Regionale samenwerking •

In maart 2024 moet het nieuwe Taalpact voor de regio AV zijn afgesloten. Begin september 2023 vond de week van lezen en schrijven plaats. In deze week vond er een bijeenkomst plaats voor alle taalpartners met als doel het eerste startsein te geven om te komen tot een gezamenlijk Taalpact. We hebben voorbereidingen getroffen om het gezamenlijke taalpact op te stellen. Begin 2024 komen we opnieuw samen om de inhoud van dit taalpact vast te gaan stellen. Hierbij komt er belang te liggen op taal en het gezin.

Zicht op kosten •

In 2023 onderzoeken we onze deelname aan het aanbestedingstraject voor Wmo Dagbesteding. Op dit moment wordt er nog geen actie ondernomen om te onderzoeken of recreatieve activering een passende oplossing is voor Vijfheerenlanden. Regio Lekstroom breed is de wens er wel. Maar gezien de capaciteit bij alle gemeenten schuiven we het door naar 2024. Er is op dit moment geen zicht op aanbesteding van recreatieve activering.

Jaarstukken 2023

42

Wat waren de kosten?

Programma C is het programma waar de budgetten van de taakvelden met betrekking tot onderwijs, participatie en inkomensregelingen, Wmo, jeugdzorg, samenkracht en burgerparticipatie worden verantwoord. Hieronder worden de resultaten per taakveld toegelicht. Bij het taakveld onderwijs is sprake van een per saldo nadeel van in totaal 17 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Nadelen zijn er onder meer doordat in de raming voor bewegingsonderwijs geen rekening is gehouden met de subsidiëring voor de stichting Dorpshuis Ameide-Tienhoven voor het bieden van ruimte voor schoolgymnastiek voor de (plaatselijke) basisscholen en met de verhoogde prijsindexatie (L, 56 N). Ook is er bij onderwijshuisvesting sprake van extra uitgaven voor expertise betreffende het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (DIHPO) en extra huurkosten voor tijdelijke huisvesting (L, 250 N). Bij leerlingenvervoer is sprake van een toename van het aantal leerlingen (L, 85 N). Extra uitgaven voor onderwijsachterstanden Beleid (OAB) (L, 337 N) zijn verrekend met de middelen die afgelopen jaren zijn ontvangen van het rijk (B, 337 V). Deze taak is budgetneutraal. Bij de uitbetaling van de subsidies voor Voorschoolse en Vroegschoolse Educatie (VVE) is sprake van een voordeel omdat de administratiekosten ten laste zijn gebracht van de rijksmiddelen voor Onderwijsachterstandenbeleid (L, 165 V).

Ook is er sprake van minder lasten met betrekking tot het onderwijszorgarrangement (OZA) en op het budget voor het nationale Programma Onderwijs (NPO). Het voordeel op deze NPOmiddelen zal worden gereserveerd om eventueel terugbetaald te worden aan het rijk. Daarnaast is het budget voor het transformatiebudget voor het preventie- en innovatieprogramma OPGROEIEN niet uitgegeven omdat de meeste zaken onder de middelen van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) konden worden opgevangen. Hiertegenover stond een nadeel voor de inhuurkosten ten behoeve van de uitvoering van de gelijke kansen alliantie (GKA) die niet was begroot (L, 172 V). Tenslotte was ook een ontvangen vergoeding voor de materiële instandhouding ten behoeve van Jenaplanschool De Wilgenhoek in Leerdam niet opgenomen in de begroting (B, 48 V). Op overige onderwijszaken resteert er een nadeel op de baten en op de uitgaven voor het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) en een voordeel op de gelijke kansen alliantie (GKA). Dit heeft geleid tot een nadeel van per saldo 12 (B, 17 N en L, 5 V). Bij het taakveld participatie en inkomensregelingen is sprake van een per saldo nadeel van in totaal 639 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Nadelen zijn er onder meer bij de energietoeslag (L, 1.553 N). De uit te keren energietoeslag is in de tweede bestuursrapportage 2023 verhoogd met 800 in verband met de 130% grens.

De werkelijke uitgaven waren echter hoger. Dit nadeel wordt gecompenseerd door een rijksuitkering. Deze uitkering is verantwoord op programma F: Algemene dekkingsmiddelen en overhead. Bij de gemeenschappelijke regeling Avres vindt de

Jaarstukken 2023

43

uitvoering van de BUIG plaats. De door het Rijk aan de gemeente Vijfheerenlanden beschikbaar gestelde middelen komen dan ook ten goede aan de gemeenschappelijke regeling. Eind 2023 ontvangen extra BUIG-inkomsten van het rijk (B, 898 V) zijn direct aan de gemeenschappelijke regeling ter beschikking gesteld (L, 898 N). Ook zijn door het rijk middelen beschikbaar gesteld voor 2023 en 2024 voor de aanpak van energiearmoede. Dit om de kwetsbare inwoners te ondersteunen bij het verlagen van hun energierekening. In 2023 zijn nog niet alle beschikbare middelen ingezet (L, 365 V). Daardoor is ook de rijksvergoeding achtergebleven (B, 365 N). Vijfheerenlanden is penvoerder van de Arbeidsmarktregio Gorinchem. De actieplannen zijn voor een lager bedrag uitgevoerd dan verwacht (L, 953 V). Dit voordeel is niet van onze gemeente, maar van de Arbeidsmarktregio Gorinchem. Voorgesteld wordt om het niet bestede deel aan de bestemmingsreserve toe te voegen (zie ook onder reserves). Bij debiteuren inkomensregelingen was in 2023 sprake van een hoger oninbaar bedrag voor debiteuren inkomensregelingen kwijtscheldingen belastingen (L, 89 N). De van het rijk ontvangen vergoeding voor de kwijtscheldingsregeling herstel kinderopvangtoeslag is hoger uitgevallen (B, 81 V).

Het re-integratiebeleid dat wordt uitgevoerd door de gemeenschappelijke regeling Avres zet volop in op de instroom van nieuwe mensen in de Participatiewet. Deze instroom heeft ook tot gevolg dat er meer tijd en aandacht wordt besteed aan de knelpunten die op meerdere leefgebieden worden ervaren. Landelijk is het programma Breed Offensief per 1 juli 2023 gestart. Het gaat om mensen met een beperking die vallen onder de groep Banenafspraak. Zij zijn aangewezen op Beschut Werk, Wajong of een P-wet uitkering. Re-integratie sluit hierdoor met een nadeel (L, 144 N). Voor de lokale initiatieven in de strijd tegen armoede zijn de beschikbaar gestelde middelen niet geheel benut (L, 198 V). Tegenover dit voordeel staat het nadeel voor het minima- en armoedebeleid dat wordt uitgevoerd door de gemeenschappelijke regeling Avres (L, 222 N). Tenslotte is in 2023 het voordelig resultaat van Avres 2022 ontvangen (B, 85 V) en tellen kleine verschillen nog op tot (L, 39 N en B, 91 V) Bij het taakveld Wmo is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 253 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. De raad is in november 2023 geïnformeerd over de ontwikkelingen op het gebied van Maatschappelijke Opvang & Beschermd Wonen (MOBW). Er is een regionale samenwerkingsovereenkomst en een uitvoeringsprogramma vastgesteld in het kader van doordecentralisatie Beschermd wonen.

Voor de uitvoering van lokaal maatwerk ontvangt de gemeente middelen ter dekking van de kosten. De hogere lasten (L, 142 N) vallen weg tegen de hogere bijdragen (B, 254 V). Voorgesteld wordt om het restant van 112 V aan niet-bestede middelen te storten in de reserve sociaal domein geoormerkt als MOBW. Bij het onderdeel woon- en vervoersvoorzieningen is sprake van hogere lasten door duurdere woonvoorzieningen en door de gestegen prijzen van vervoersvoorzieningen (L, 186 N). Bij het regiovervoer was er sprake van minder vraag (L, 299 V). Tenslotte zijn in 2023 nog extra inkomsten ontvangen in verband met afrekeningen voorgaande jaren van het project maatschappelijke diensttijd (B, 50 V). Een aantal kleine verschillen tellen nog op tot (L, 51 V en B, 30 V). Bij het taakveld jeugdzorg is sprake van een per saldo nadeel van in totaal 23 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Dit nadeel wordt verklaard door hogere lasten van de individuele jeugdzorg uitgevoerd door de Sociale verzekeringsbank (PGB) en de regionale Backoffice Lekstroom (RBL). De invoering van de hulp van gezinsvormen per 1 juli 2023 en de nieuwe inkoop voor jeugdhulp met onderwijs (L, 23 N) Voor de langere termijn hebben deze veranderingen als doel een integrale hulp voor jeugdigen, een efficiëntere en goedkopere zorg te realiseren.