Jaarverslag versie College 4 juni

Bij het taakveld milieubeheer is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 285 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Het belangrijkste resultaat betreft het budget duurzaamheid. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat de op de budgetneutrale ramingen voor ‘capaciteit decentrale overheden voor klimaat’ (CDOKE) en het Nationale isolatieprogramma (NIP) in 2023 nog geen uitgaven zijn geweest (L, 1.303 V). Voor CDOKE wordt dit veroorzaakt doordat er nog geen programmaplan was. Daarnaast resteert van het voorschot vanuit 2022 voor ‘capaciteit decentrale overheden voor klimaat’ (CDOKE) nog een voordeel (L, 250 V). Voor het NIP wordt dit veroorzaakt omdat er nog niet kon worden gestart met het isoleren. Er waren nog geen ontheffingen verkregen in het kader van de Wet natuurbescherming. Omdat de budgetten voor ‘capaciteit decentrale overheden voor klimaat’ (CDOKE) en het Nationale isolatieplan (NIP) budgetneutraal zijn geraamd betekent een voordeel op de lastenkant een nadeel op de batenkant (B, 1.303 N). Ook is er nog sprake van door de Omgevingsdienst meer gedeclareerde uren en de afrekening van het financieel resultaat Omgevingsdienst (L, 82 N). Tenslotte is er nog een voordeel bij de routekaart verduurzaming.

Dit voordeel is ontstaan omdat er de werkzaamheden voor de Energie prestatie advies utiliteit (EPA-U) maatwerkadviezen en een energie labels van de vastgoedportefeuille zijn uitgelopen (L, 114 V). De kosten worden in 2024 verwacht. Voorgesteld zal dan ook worden om het budget door te schuiven naar 2024. Bij het taakveld ruimte en leefomgeving is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 528 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Door het uitstellen van invoering van de omgevingswet zijn de uitgaven die samenhangen met de geplande invoering niet gedaan. Daarnaast zijn kosten lager uitgevallen omdat een deel van de uit te voeren werkzaamheden met inzet van eigen personeel is gedaan en niet door extra inhuur (L, 173 V). Ook de kosten voor opleiding en ontwikkeling vallen door het eerdere uitstel voor een deel in 2024. Omdat in 2024 nog een aantal grotere uitgaven wordt verwacht voor het aanpassen van de bedrijfsvoering aan de Omgevingswet (VTH kwaliteitsbeleid en Wet private kwaliteitsborging) is het gewenst een deel van dit voordeel over te hevelen naar 2024. De inzet bij bestemmingsplannen van de Omgevingsdienst Utrecht (ODru) is lager geweest (L, 45 V). Ook bij het budget onderzoekskosten Broekgraaf Noord is sprake van een voordeel (L, 200 V).

Bij het vaststellen van de notitie grondbeleid is er een budget van 75 beschikbaar gesteld om eventuele voorstudiekosten te dekken. Eventueel gemaakte kosten worden bij een volgend krediet overgeboekt naar het betreffende krediet. Daarom

Jaarstukken 2023

66

zijn er voor 2023 geen kosten achtergebleven (L, 75 V). Derhalve is er dan ook geen dekking benodigd uit de Algemene Reserve Grondbeleid, zoals begroot. Voor werkzaamheden in verband met anterieure overeenkomsten zijn kosten gemaakt (L, 99 N). Deze kosten zijn niet begroot omdat hier vergoedingen tegenover staan (B, 84 V). Desondanks is er 15 meer uitgegeven dan ontvangen. Voor een deel doordat er meer werkzaamheden zijn gedaan dan afgesproken. Tenslotte was er in 2023 nog sprake van een toename van het aantal vergunningaanvragen, met meer leges tot gevolg (B, 64 V). Bij het taakveld bouwen en wonen is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 343 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Dit resultaat wordt voor een belangrijk deel gerealiseerd bij de vergunningentaak (Wabo). Het aantal en de omvang van het aantal particuliere vergunningaanvragen ten opzichte van 2022 is weliswaar in de loop van het jaar afgenomen, maar dankzij nieuwbouwprojecten in onder andere Broekgraaf, Hoef en Haag, Leerbroek (bij elkaar 156 woningen) en bedrijventerreinen zijn er meer bouwleges ontvangen (B, 732 V). Daar staan logischerwijze ook extra kosten tegenover. Dat betreft vooral extra inhuurkosten voor de flexibele schil (L, 493 N) en meer welstandsadviezen (L, 36 N). Voordelen zijn er ook bij de projecten Verhuismakelaar en onderzoek Skaeve Huse (L, 98 V).

Deze projecten zijn in 2023 nog niet afgerond. Sinds halverwege 2023 worden de werkzaamheden in verband met huisuitzettingen uitbesteed en niet langer uitgevoerd door de Wijkteams. In de begroting is rekening gehouden met een bepaald aantal huisuitzettingen. Sinds enkele jaren is er echter een dalende trend in het aantal huisuitzettingen (of woningontruimingen) die uiteindelijk doorgaan (L, 48 V). In het coalitieakkoord hebben wij aangekondigd voor iedere dorp of stad van Vijfheerenlanden een dorpswoonvisie of een gebiedsvisie op te willen stellen. Dit als onderbouwing van de gewenste ontwikkeling van ieder dorp of stad en als beleidsmatige basis voor het op peil houden van de planvoorraad en het werken aan de vitaliteit van de dorpen en steden. Onze verwachting was dat de kosten hiervan volledig voor subsidiëring konden worden voorgedragen bij het Rijk. Helaas blijkt de gemeente Vijfheerenlanden niet aan de eisen te voldoen. De twee SPUK’s richten zich vooral op het verstrekken van bijdragen aan projecten waar de uitvoeringskosten een aantoonbaar tekort laten zien en dus niet op het verstrekken van bijdragen voor projecten die zich in eerste instantie beperken tot visievorming. Of het kan zo zijn dat er geen financieel knelpunt blijkt te bestaan in de markt bij de start van de bouw. Ons programma van dorpswoonvisies is zeer succesvol gestart.

De kosten 2023 hebben wij ten laste van andere (aflopende) budgetten kunnen dekken waardoor er in 2023 geen financieel nadeel is ontstaan. De tegenvallende baten (B, 750 N) zijn volledig gecompenseerd door het feit dat de uitgaven budgettair neutraal konden worden gedekt (L, 750 V). Ten behoeve van de dekking van de kosten 2024 tot en met 2026 zullen wij echter in de kadernota 2025 een voorstel opnemen. Bij de verrekeningen met reserves is sprake van een per saldo nadeel van in totaal 2.171 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Het nadeel bij de toevoegingen wordt verklaard door een begrote storting in verband met winstnemingen op grondexploitaties (L, 727 N). Deze storting is gedaan volgens de uitgangspunten van de nota Grondbeleid. Ook is de winstuitkering op de deelneming in ROM-S gestort in de algemene reserve grondexploitaties (L, 767 N). Dit conform eerdere besluitvorming. Het nadeel bij de onttrekkingen wordt verklaard door lagere onttrekkingen aan de Reserve overlopende posten (B, 677 N). Via de tweede bestuursrapportage 2022 en het jaarrekeningresultaat 2022 zijn voor dit programma tien budgetten doorgeschoven naar 2023. Ongeveer de helft daarvan is ook werkelijk aangewend en dus ook onttrokken aan de reserve. Door het uitstellen van de invoering van de Omgevingswet zijn de uitgaven die samenhangen met de geplande invoering deels niet gedaan.

Deze kosten zullen worden gemaakt in 2024. Ook de middelen uit het klimaatakkoord zijn in 2023 deels

Jaarstukken 2023

67

aangewend. Dit heeft te maken met het feit dat er niet tijdig voldoende medewerkers konden worden aangenomen om het beleid vorm te geven en uit te voeren. Pas in het najaar van 2023 zijn er mensen aangenomen.

Jaarstukken 2023

68

Programma E: Ontplooiing Dashboard 30 Bestuurlijke resultaten

37%

63%

Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

Wat wilden we bereiken? Elkaar ontmoeten Wij vinden het essentieel voor de leefbaarheid in de dorpen en wijken, dat er blijvend ruimte is voor ontmoeting. Er moet gelegenheid zijn voor inwoners om elkaar op een laagdrempelige wijze te ontmoeten en mee te doen in de maatschappij. Wij willen daarom de ontmoetingsfunctie in de dorpen en wijken passend faciliteren. Per locatie beoordelen wij, hoe dit op een toekomstbestendige manier kan worden georganiseerd. Daarbij kijken we enerzijds naar het in stand houden van de ontmoetingsplaatsen en anderzijds naar de activiteiten die er plaats vinden. Het subsidiëren van activiteiten voor sociale ontmoetingsplaatsen dient namelijk ter bevordering van een samenleving waarin inwoners meedoen, zich fit en vitaal voelen, voor zichzelf kunnen zorgen en zichzelf een leven lang ontwikkelen. Dan past het als overheid om dit wel te faciliteren waar het kan en nodig is, maar dit niet over te nemen. Men is trots op de eigen cultuur, het samenwerken en er voor elkaar zijn. Wij zijn dan ook van mening dat de desbetreffende dorp of kern en haar inwoners hier nadrukkelijk een eigen verantwoordelijkheid in hebben. Kortom, het toekomstbestendig maken of houden van ontmoetingsplaatsen is een gedeelde verantwoordelijkheid tussen het private en publieke domein.

Sport en bewegen Wij sluiten met ons sportbeleid “Heel Vijfheerenlanden beweegt” nauw aan bij de doelstellingen uit de Sociaal Maatschappelijke Agenda ‘Van Transitie naar Transformatie’. Het uitvoeren van de nationale, provinciale en lokale sportakkoorden helpt ons daarbij. Het percentage inwoners dat lid is van een sportvereniging ligt in de gemeente Vijfheerenlanden rondom het Nederlandse gemiddelde. Verenigingen spelen een belangrijke rol als ontmoetingsplaats en bij de sociale ontwikkeling van jongeren. Hier zijn wij trots op en deze maatschappelijke kracht willen wij graag behouden en versterken. Rust, ruimte en recreatie Inwoners en bezoekers van Vijfheerenlanden moeten zich thuis voelen in onze gemeente en ons gebied. Wij willen hen inspireren en verleiden om er op uit te trekken. Wij streven

Jaarstukken 2023

69

ernaar dat ze trots zijn op alles dat Vijfheerenlanden te bieden heeft en vanuit deze trots zich verbonden voelen met het gebied tussen Lek en Linge. Inwoners en bezoekers zijn immers onze beste ambassadeurs om nieuwe bezoekers én herhaalbezoekers te enthousiasmeren onze gemeente te bezoeken. Daarbij willen wij rust en ruimte binnen onze gemeente behouden en stimuleren. Daarnaast willen we in 2023 beleidsmatig en qua uitvoering zo goed als mogelijk de basis op orde brengen. Er is reeds een heel aantal zaken geharmoniseerd, maar een aantal zaken is na de fusie nog onvoldoende belegd, en vragen daarom de aandacht.. Kunst en cultuur Inwoners en bezoekers van Vijfheerenlanden moeten geraakt worden door alles wat wij op het gebied van kunst en cultuur te bieden hebben. In het bijzonder, brengen wij daarbij ook de plaatselijke geschiedenis onder de aandacht. Kunst en cultuur verrijken immers ons leven. Waar mogelijk leggen wij dan ook bij de uitvoering van ons kunst- en cultuurbeleid een inhoudelijke relatie met de economische, toeristische, duurzame en ruimtelijke ontwikkeling van onze steden, dorpen en het buitengebied.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Elkaar ontmoeten •

We willen vanaf 2024 met wijk- en dorpshuizen een akkoord sluiten over de toekomst. We hebben de contacten met het overgrote deel van de dorpshuisbestuurders en exploitanten geïntensiveerd. Het toekomstige beleid, het beheer en onderhoud, vrijwilligers en gestegen energiekosten zijn voorname bespreekpunten geweest.

•

Voor 1 december 2023 is het opinievoorstel over de ontwikkeling van een Multifunctionele Centrum (MFC) in Hagestein besproken in de gemeenteraad. Het opinievoorstel is op 25 oktober 2023 behandeld door de commissie Welzijn, Onderwijs en Sport.

•

In 2023 wordt de vernieuwbouw van dorpshuis De Schakel in Leerbroek opgeleverd. De subsidie is definitief vastgesteld en hiermee is het vernieuwbouw-project definitief afgerond.

•

Uiterlijk 1 juni wordt het Energienoodfonds Maatschappelijke Instellingen 2023 vastgesteld. Op 20 april 2023 is het Energienoodfonds Maatschappelijke Instellingen vastgesteld door de gemeenteraad.

Sport en bewegen •

Voor 1 januari 2024 is het voorstel algemeen belang besluit sportaccommodaties vastgesteld. Dit is tijdens de raadsvergadering van 12 december 2023 vastgesteld.

•

Voor 1 januari 2024 is het besluit om de maatschappelijke tarieven sport volgens wet- en regelgeving toe te passen vastgesteld. Op 12 december 2023 heeft de gemeenteraad dit vastgesteld.

•

In 2023 geven wij uitvoering aan het sport- en sportaccommodatiebeleid waarbij wij specifieke aandacht hebben voor club- en kleedgebouwen van sportverenigingen. Resultaat is conform planning. Hierbinnen besteden wij aandacht aan alle vier de pijlers uit het beleid maar hebben wij specifieke aandacht voor club- en

Jaarstukken 2023

70

kleedgebouwen van sportverenigingen. Daarbij is extra inzet gepleegd voor de toekomst van de sportaccommodaties op met name sportpark Blankensteijn in Vianen en de sportparken in Lexmond, Hei- en Boeicop en Leerdam. Rust, ruimte en recreatie •

Voor 1 januari 2024 realiseren wij één thematische wandelroute en onderzoeken we de mogelijkheden voor de ontwikkeling van klompenpaden. Er is een Glasornamenten route opgesteld door Tussen Lek en Linge. De route gaat langs alle glasornamenten in het centrum van Leerdam. De route is ook te bewandelen met een gids. Ook heeft Tussen Lek en Linge een Winterwandelingen boekje gemaakt met 10 mooie wandelroutes door Vijfheerenlanden. Het LEU (Landschap Erfgoed Utrecht) heeft vooronderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor een klompenpad in Ameide. Dat klompenpad legt een verbinding tussen de uiterwaarden van de Lek en de Zouweboezem. Dit krijgt in 2024 een vervolg.

•

Uiterlijk 31 december 2023 is de Liniepont geborgd. Via Uiterwaarde heeft er een inkoop plaatsgevonden voor een nieuwe elektrische veerpont. Gemeente Vijfheerenlanden participeert in deze verduurzaming, gelijk met de andere deelnemende gemeenten Houten en Culemborg, naast de toegekende subsidies van provincie Utrecht en Regio Rivierenland. Het e-veer wordt bij de start van het vaarseizoen in 2024 in gebruik genomen. Eind april komt er een 'onthullingsmoment'.

•

In 2025 herkent 20% van de inwoners het merk tussen Lek & Linge. Hiervoor wordt in 2023 een nulmeting uitgevoerd. In 2023 hebben we een enquête gehouden onder het Digitaal Inwonerspanel. Hiermee is de 0-meting voltooid. Het onderzoek is gecombineerd met de vraag naar behoefte van openbare oplaadpalen voor de fiets. Conclusie uit het rapport is dat 11% bekend is met Tussen Lek en Linge en weet wat ze doen. 19% Kent het alleen van naam.

•

Voor 1 januari 2024 zijn de nadere regels voor het subsidieproces voor recreatieve activiteiten vastgesteld. Op 19 september zijn de Nadere regels door het college vastgesteld. De Raad is geïnformeerd met een raadsinformatiebrief.

•

Voor 1 januari 2024 is het onderzoek naar vergroten recreatieve mogelijkheden van de strandjes langs de Lek afgerond. De Notitie Recreëren langs de Lek is begin juli naar de raad gestuurd. De belangrijkste conclusie was: het vergroten van de toegankelijkheid van de strandjes in de huidige vorm behoort helaas niet tot de mogelijkheden. Kansen die er liggen zijn vooral de extensieve recreatiemogelijkheden, bijvoorbeeld het aanleggen van routes (klompenpaden).

Kunst en cultuur •

In 2023 zetten we ons in om de relatie tussen de Glass Academy en glasblazerij De Oude Horn te behouden en te versterken. Sinds enkele jaren ondersteunt de gemeente Vijfheerenlanden de ontwikkeling en opleiding van de talentvolle jonge kunstenaar Nienke Sikkema bij glasblazerij De Oude Horn. Op vrijdag 23 juni werd er in Amstelveen een tentoonstelling geopend van Bernard Heesen, Josja Schepman en Nienke Sikkema. Dit vond plaats bij

Jaarstukken 2023

71

Museum Jan in Amstelveen. De ontwikkeling van Nienke Sikkema verloopt zeer voorspoedig. Haar kunstwerken worden wereldwijd verkocht. Met trots kunnen we dan ook vermelden dat de steun van de gemeente Vijfheerenlanden hier een bijdrage aan heeft geleverd. Op dit moment wordt al nagedacht over interessante vervolgprojecten. •

In 2023 monitoren we de uitbreiding van het aantal cultuurcoaches en onderzoeken of nu alle 34 scholen in Vijfheerenlanden in voldoende mate worden gefaciliteerd. Er werkten in 2023 in totaal 4 cultuurcoaches bij stichting Bindkracht VHL (2 fte). In 2023 zijn alle scholen gefaciliteerd.

•

In 2023 voeren we het plan voor naschoolse cultuuractiviteiten ‘Doe Mee! Vijfheerenlanden’ uit. De Cultuurcoaches van stichting Bindkracht VHL hebben in 2023 de naschoolse cultuuractiviteiten ‘Doe Mee!’ uitgevoerd op basisscholen in Vijfheerenlanden.

•

In 2023 ontwikkelen we, samen met de muziekverenigingen en de muziekschool, het project Muziek op School door. De samenwerking tussen de muziekverenigingen in Vijfheerenlanden, de gemeente Vijfheerenlanden en stichting Bindkracht Vijfheerenlanden (de cultuurcoaches) is optimaal. Het aantal scholen dat de muziekprojecten afneemt is zeer hoog. De financiering door de gemeente is succesvol. Het leidt tot steeds meer samenwerkingen, waaronder het gezamenlijke concert van de jeugdorkesten van vier muziekverenigingen in Vijfheerenlanden.

•

In 2023 voeren we de nieuwe 'Prestatieafspraken subsidieperiode 2022 t/m 2024: Bibliotheekwerk' uit. Het bibliotheekwerk bevat een diversiteit aan prestaties. Deze zijn opgesomd in de Prestatieafspraken. Waaronder leesbevordering voor al onze inwoners. We zijn bezig om resultaatafspraken op te stellen voor de bibliotheek om zeker te zijn dat doelen bereikt worden. Hierbij is de verbinding tussen laaggeletterdheid, onderwijsachterstanden en bibliotheek van belang. Hier zal op ingezet worden. Van de bibliotheek verwachten wij nog preciezere inzichten in hun uitgaven om te zien waar we het beleid aan kunnen scherpen.

•

In 2023 onderzoeken we de mogelijkheden van een gezamenlijk muzikaal of cultureel evenement. Het gezamenlijke muzikale evenement heeft plaatsgevonden op zaterdag 1 juli 2023. Het is georganiseerd door de muziekverenigingen in Vijfheerenlanden en mede gefinancierd door de gemeente Vijfheerenlanden via het Kunst & Cultuurfonds. De leerling-orkesten van Muziekvereniging DES Everdingen, Euphonia Meerkerk, Aurora Leerdam en Viva Musica / Excelsior Hagestein hebben gespeeld in Stadspark Leerdam.

•

Uiterlijk 31 december 2023 zijn er informatieborden bij kunstwerken in de buitenruimte geplaatst. Bij alle kunstwerken in Leerdam zijn informatieborden geplaatst. Deze actie is bedacht door de werkgroep Kunst In de Openbare Ruimte (KIOR) uit Leerdam. De gemeente Vijfheerenlanden heeft deze werkgroep financieel ondersteund bij de uitvoering. De komende jaren onderzoeken we of in heel Vijfheerenlanden, conform het voorbeeld in Leerdam, ook bij alle kunstwerken een informatiebord kan worden geplaatst. Hiervoor zijn echter vrijwilligers nodig die zich voor dit soort projecten inzetten. De gemeente faciliteert deze vrijwilligers.

Jaarstukken 2023

72

Wat hebben we (nog) niet gedaan? Elkaar ontmoeten •

Voor 1 januari 2025 ontwikkelen we het beleid sociale ontmoetingsplaatsen. Door het ontbreken van een beleidsadviseur sociale ontmoetingsplaatsen is 1 april 2024 niet haalbaar. Na het invullen van deze vacature starten we in de tweede helft van 2024 met de ontwikkeling van beleid op sociale ontmoetingsplaatsen.

Sport en bewegen •

In 2023 ontwikkelen we een visie op het schoolzwemmen. De gemeente heeft de ambitie om alle kinderen in onze gemeente bij het verlaten van de basisschool minimaal het zwemdiploma A hebben. Daarvoor dienen wij onder andere met het onderwijs een aanpak te maken. Op basis van de huidige werkvoorraad en ontwikkelingen in de personele bezetting, hebben wij keuzes moeten maken. Onze keuze is niet gevallen op het ontwikkelen van een aanpak voor het schoolzwemmen. In 2023 hebben wij hier dan ook geen inzet op gedaan. Bij de prioriteitstelling voor 2024 wordt dit thema opnieuw afgewogen.

•

In 2023 stellen we een visie op voor de binnensportaccommodaties in Leerdam. In 2023 is geen visie voor binnensportaccommodaties in Leerdam opgesteld. Maar er is gestart met een toekomstvisie voor Berenschot en cultureel centrum Het Dak. Dit traject krijgt in 2024 zijn vervolg. Ook voor de overige Leerdamse accommodaties. De visie ontstaat op deze manier stapsgewijs.

Rust, ruimte en recreatie •

Voor 1 januari 2024 is het beleid voor toeristische bewegwijzering vastgesteld. In deze beleidsnotitie zitten veel verschillende onderdelen. Daardoor kostte het meer tijd en afstemming om deze zo compleet mogelijk te maken. De verwachting is om dit in het tweede kwartaal van 2024 te kunnen afronden.

•

Uiterlijk 1 januari 2024 is het camperbeleid vastgesteld. Er is een onderzoek gestart naar kleinschalige en bijzondere verblijfsrecreatie. Hierin zijn campers ook meegenomen. In 2023 is het onderzoek verder uitgewerkt. Op basis hiervan is besloten om een extern bureau in te schakelen om het gehele overnachtingsbeleid mede vorm te geven. Het camperbeleid wordt als resultaat omgezet in overnachtingsbeleid. De verwachting is dat dit in het derde kwartaal van 2024 wordt afgerond.

•

Voor 1 januari 2024 is het beleidsplan havengebruik voor recreatieve ontwikkelingen vastgesteld. Het concept havenbeleid is grotendeels klaar. Het ontbreekt echter nog aan een juridische grondslag. Aangezien dit nog heel wat voeten in aarde heeft, is de planning om het beleid in 2023 klaar te hebben niet behaald. Er zal opnieuw bekeken moeten worden wat een realistische planning is. De verwachting is dat dit in het laatste kwartaal van 2024 rond moet kunnen zijn.

•

Voor 1 januari 2024 is het sportbeleid voor Put Middelwaard vastgesteld. De juridische grondslag blijkt in die mate een uitdaging te zijn dat we de deadline van 1 januari niet gehaald hebben. Inmiddels is er wel vooruitgang. We hebben de belangrijkste punten kunnen koppelen aan de APV en het evenementenbeleid. We zijn hierover nog in overleg met het Utrechts Landschap. Verwachtte vaststelling van het sportbeleid is het tweede kwartaal van 2024.

Jaarstukken 2023

73

•

Uiterlijk 31 december 2023 is de aankleding van Glasstad Leerdam afgerond. Het project heeft vertraging opgelopen door het vergunningstraject. We constateerden dat we niet het juiste beeldmateriaal hebben om de beleving te geven die we nastreven. Naar verwachting worden de borden in het eerste kwartaal van 2024 geplaatst.

Kunst en cultuur •

In 2023 beoordelen we het herhuisvestingsonderzoek van het Nationaal Glasmuseum en de Glasblazerij en uiterlijk 2 november 2023 is het procesvoorstel gereed. Dit resultaat kon in 2023 niet worden uitgevoerd. Reden is dat de directie van het Nationaal Glasmuseum in de zomer van 2023 heeft aangegeven dat het herhuisvestingsonderzoek is stopgezet. Volgens de directie van het Nationaal Glasmuseum is een herhuisvesting van het Glasmuseum aan de Lingedijk op de middellange termijn niet aan de orde. Zij streven naar herinrichting van het huidige museum. Ook de locatie van de Glasblazerij blijft gehandhaafd. De raad is hierover in juli 2023 met een raadsinformatiebrief geïnformeerd.

•

In 2023 stellen we de toekomstvisie voor party- en cultureel centrum Het Dak vast. We zijn gestart met het opstellen van een toekomstvisie voor sportcentrum Berenschot en cultureel centrum het Dak in Leerdam. Eind 2023 is de gemeenteraad hierover geïnformeerd. Zoals bepaald in deze informatie, informeren wij de gemeenteraad in het eerste gedeelte van 2024 over de voortgang en de te verwachten planning. Ook leggen wij enkele keuzes voor over de locatie(s), nieuwbouw of renovatie en de te verwachten financiën. Voor gymzaal Noord in Leerdam volgt een apart voorstel waarin voorgesteld wordt om deze locatie grootschalig te renoveren. Deze keuzes worden afgewogen in het perspectief van alle binnensportaccommodaties binnen onze gemeente.

•

Voor 31 december 2023 zijn de twee kunstwerken in de openbare ruimte van Leerdam (project Marinus Boezem) en Vianen (project Lekbrug) geplaatst. De projecten Marinus Boezem in Leerdam en het project Lekbrug in Vianen zijn nog in ontwikkeling. Zij worden naar verwachting eind 2024 of begin 2025 opgeleverd. De vertraging is ontstaan door ziekte van de kunstenaar (Marinus Boezem), procesvertraging (afstemming met provincie Utrecht over het kunstwerk viaduct Lekbrug). En er is bij het project Marinus Boezem meer tijd nodig voor de fondsenwerving. Toch zijn in 2023 verschillende kunstwerken in de openbare ruimte van de gemeente Vijfheerenlanden geplaatst. In Leerdam zijn vier kunstwerken geplaatst. Kunstwerk De Klok (met de oude fabrieksklok uit 1895 van de Glasfabriek) van kunstenaar Bouke Groen in Stadspark Leerdam. Kunstwerk De Mieren van glaskunstenaar Debby Eerens in Stadspark Leerdam. In de wijk Broekgraaf is het kunstwerk 'Overkant' van Maarten de Reus geplaatst. En in het centrum van Leerdam hebben Oekraïense vluchtelingen een muurschildering gemaakt. In Vianen is een kunstwerk van kunstenaar Ricky Rijkenberg gerealiseerd.

Jaarstukken 2023

74

Wat waren de kosten ?

PROGRAMMA: E

Werkelijk Begroting 2023 Begroting 2023 (na wijziging)

Werkelijk

Verschil

2023

2023

Bedragen x € 1.000

2022

(primair)

Lasten Baten Saldo

9.422 -2.531 6.891

10.537 -2.287 8.250

11.861 -2.773 9.088

11.351 -3.230 8.121

510 V 457 V 967 V

Toevoeging reserves Onttrekking reserves Totaal reserves

25 -970 -945

-368 -368

0 -1.115 -1.115

0 -695 -695

0 420 N 420 N

Resultaat

5.946

7.881

7.973

7.425

547 V

Programma E is het programma waar de budgetten van de taakvelden met betrekking tot sportbeleid, binnensport, buitensport, cultuurparticipatie, musea, media en samenkracht en burgerparticipatie worden verantwoord. Hieronder worden de resultaten per taakveld toegelicht Bij de taakvelden sportbeleid, binnensport en buitensport is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 310 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Bij het taakveld sportbeleid is een voordeel ontstaan omdat de Rijksbijdrage voor de combinatiefuncties is geïndexeerd (L, 64 V). Hier is in 2023 de opdracht aan Sportservice nog niet op aangepast. Bij het taakveld binnensport is sprake van diverse resultaten. Zo is de exploitatiebijdrage aan Laco hoger dan begroot (L, 103 N). In deze exploitatiebijdrage is er contractueel een bedrag opgenomen dat ten onrechte voorheen ten laste kwam van bewegingsonderwijs. Daarnaast was de raming voor de exploitatiebijdrage voor 2023 en verder niet geïndexeerd. Bij het beheer vastgoed binnensport is een nadeel ontstaan doordat hogere kosten zijn doorbelast vanuit dorpshuis de Linde (L, 23 N). Dit betrof onder meer energielasten. Bij de gymzaal Berenschot zijn de kosten klein onderhoud hoger uitgevallen dan geraamd (L, 33 N). Dit wordt veroorzaakt door twee wettelijke SCIOS scope inspecties die niet voorzien waren.

Dit wordt gecompenseerd doordat er in 2023 over de huuropbrengsten bij binnensportaccommodaties in de begroting geen rekening gehouden was met indexatie. In 2023 zijn de huren geïndexeerd waardoor de werkelijke huuropbrengsten hoger zijn uitgevallen dan begroot (B, 36 V). Bij Sportcentrum Helsdingen was er sprake van minder uitgaven op de aankoop van diverse materialen (L, 44 V). De opbrengsten van Helsdingen stegen. Dat betrof onder meer de opbrengst op zwemmen, veroorzaakt door de extra inzet van 1 fte zwemonderwijzer om de wachtlijst zwemonderwijs te verkleinen (B, 102 V). Door een actievere acquisitie en goede dienstverlening wordt Helsdingen steeds beter gevonden door inwoners, bedrijven en instellingen met als gevolg hogere opbrengsten zaalverhuur (B, 73 V). De SDE subsidie is in 2023 op nihil gesteld vanwege de hoge energieprijzen. Vanuit de rijksregeling SPUK ‘Meerkosten Energie Openbare Zwembaden’ is een bijdrage ontvangen in de energielasten voor 2023 (B, 107 V). Daarnaast is de SPUK sport subsidie over binnensport 2023 hoger vastgesteld (B, 27 V). Overige kleine verschillen tellen op tot een nadeel (L, 28 N).

Jaarstukken 2023

75

Op het taakveld buitensport is sprake van een voordeel op verstrekte subsidies (L, 46 V). Het betreft hier budgetsubsidies die worden verstrekt aan een aantal sportorganisaties die (een deel van) het beheer en onderhoud zelf uitvoeren. Bij de taakvelden cultuurparticipatie, musea en media is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 514 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Bij het taakveld cultuurparticipatie is een deel van het Energienoodfonds Maatschappelijke Instellingen niet verstrekt (L, 159 V). Daardoor zal ook de in de begroting opgenomen onttrekking aan de algemene reserve deels niet behoeven te worden gedaan. Bij cultureel centrum het Dak bleken de door het rijk beschikbaar gestelde middelen om het ventilatiesystemen aan te passen naar aanleiding van corona niet noodzakelijk (L, 181 V). Ook hier hoeft de in de begroting opgenomen onttrekking aan de reserve corona niet te worden gedaan. Bij het podium SC Helsdingen was sprake van kleinere voordelen. De belangrijkste oorzaak is dat de kosten voor energie worden geboekt op ‘SC Helsdingen algemeen’. De reden hiervoor is dat er twee budgetten beschikbaar zijn voor het boeken van energie binnen SC Helsdingen (L, 39 V). Er is echter sprake van één energiemeter binnen het SC Helsdingen en daarom vindt er geen doorbelasting plaats vanuit SC Helsdingen Algemeen.

Een tweede oorzaak van het voordeel zijn minder uitgaven op algemene benodigdheden veroorzaakt door onder andere personeelswisselingen- en afwezigheid (L, 25 V). Hiertegenover staat een tweetal kleinere nadelen bij het Dak. In oktober 2022 is het Dak overgenomen en in mei 2023 is de nieuwe exploitant gestart. In deze periode hebben we kosten gehad die gemoeid gaan met het tijdelijk exploiteren van het object door Laco b.v. (L, 21 N). Daarnaast hebben wij in 2023 de energielasten voor onze rekening genomen. Deze waren eveneens niet begroot (L, 20 N). Tegenover deze kleine nadelen staat een voordeel op de huuropbrengst van het cultureel centrum het Dak en restaurant Berenschot. Bij de nieuwe huurder, het Dak Events, zit er in de huur geen vergoeding van het klein onderhoud opgenomen. Dit resulteert in een hogere huurprijs dan vooraf ingeschat (B, 35 V). Voor het restaurant Berenschot is er ook een voordeel op de huuropbrengst. Dit wordt veroorzaakt doordat in de begroting geen huuropbrengst is geraamd. Ook dit object wordt vanaf 2023 verhuurd aan het Dak Events (B, 24 V). Daarnaast is er in 2023 een afrekening ontvangen van de rijksregeling SPUK Noodfonds Energie amateursportverenigingen over de al betaalde bijdrage uit het energienoodfonds maatschappelijke instellingen aan sportstichting Lexmond in 2023 (B, 13 V).

Bij het taakveld musea is er een voordeel bij de uitvoering van het historische archief. Dit omdat specialistisch personeel, om het archief met bouwvergunningen op te schonen voordat dit wordt overgedragen aan het Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), niet direct beschikbaar was (L, 42 V). Daarnaast heeft het RAZU vanwege het positieve jaarrekeningresultaat 2023 een deel van de jaarlijkse inwonerbijdrage teruggestort (L, 23 V). Op het taakveld media is er bij de huuropbrengsten bibliotheken in de begroting geen rekening gehouden met indexatie. In 2023 zijn de huren geïndexeerd waardoor de werkelijke huuropbrengsten (B, 23 V) hoger uit zijn gevallen dan in de begroting. Daar staat een hoger aan uitgekeerde subsidie tegenover (L, 9 N).

Jaarstukken 2023

76

Bij het taakveld samenkracht en burgerparticipatie is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 143 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Bij gebouwenbeheer de Linde heeft een hogere doorbelasting van de kosten plaatsgevonden aan vastgoed beheer binnensport (L, 84 V). Daarnaast waren er voordelen op de energiekosten bij gebouwenbeheer die worden veroorzaakt doordat in de begroting de budgetten voor energie zijn verdubbeld vanwege de extreme stijgingen van de energietarieven. Het werkelijke energieverbruik bleef echter achter (L, 59 V). Bij de verrekeningen met reserves is sprake van een nadeel van in totaal 420 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Het nadeel bij de onttrekkingen komt hoofdzakelijk door een verlaging van de onttrekking aan de reserve corona voor het aanpassen van het ventilatiesysteem van diverse gebouwen binnen sport en cultuur vanwege corona (B, 188 N) en de verlaging van de onttrekking aan de algemene reserve ten behoeve van het Energienoodfonds maatschappelijke instellingen (B, 159 N). Daarnaast zijn diverse in de begroting opgenomen onttrekkingen aan de reserve kapitaallasten niet of gedeeltelijk onttrokken (B, 73 N).

Jaarstukken 2023

77

Programma F: Financieel gezond Dashboard 12 Bestuurlijke resultaten 0%

100% Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

Wat wilden we bereiken? Vanuit een verantwoord financieel beleid zorgen wij dat onze meerjarenbegroting (MJB) op orde is en wij financieel voldoende weerbaar blijven. Bij het opstellen van de meerjarenbegroting houden wij rekening met noodzakelijk geachte uitgaven, zodat wij deze lasten niet doorschuiven naar de toekomst. Daarbij blijven de gemeentelijke woonlasten op een niveau dat zich verhoudt tot die van de buurgemeenten.

Wat hebben we daarvoor gedaan? •

In 2023 werken we het investeringsprogramma van netto € 80 miljoen voor de periode 2023-2035 verder uit. In 2023 zijn de kaders uitgewerkt aan de hand waarvan we de komende jaren tot een invulling komen. Via de kadernota 2024 en de begroting 2024 zijn de uitwerkingen aan uw raad voorgelegd en zijn de eerste investeringen in beeld gebracht.

•

In 2023 indexeren we de opbrengst van onze belastingen ter compensatie van loonen prijsontwikkelingen. Bij de begrotingsbehandeling is besloten tot indexatie. Daarbij is via een amendement besloten tot een specifieke aanpassing van de onroerende zaakbelasting.

•

In 2023 rapporteren we over de ontwikkeling van de solvabiliteit en de netto schuldquote. Ons beleid met betrekking tot de solvabiliteit is in de Kadernota 2024 vastgesteld. We rapporteren in de paragraaf Weerstandsvermogen in deze Jaarstukken 2023 over de solvabiliteit. Daarbij geven we een oordeel over de financiële positie van de gemeente.

•

In 2023 verbeteren we de informatiewaarde en de kwaliteit van de planning en control documenten. De opzet en inhoud van de twee managementrapportages is in 2023 geheel vernieuwd. Uitgangspunt hierbij is dat zowel inhoudelijk als financieel over

Jaarstukken 2023

78

afwijkingen wordt gerapporteerd. Ook zijn in de programmabegroting 2024 kritische prestatie-indicatoren opgenomen. Deze worden in 2024 geëvalueerd. •

Uiterlijk 1 januari 2024 is de Belastingverordeningen 2024 vastgesteld. Dit is tijdens de raadsvergadering van 12 december 2023 vastgesteld.

•

Voor 1 juli 2023 is het Gemeentewet artikel 213a. onderzoek naar de kostendekkendheid van de tarieven van de gemeente Vijfheerenlanden afgerond. Voor het zomerreces is het onderzoekstraject afgerond. In het najaar van 2023 zijn de bevindingen van het onderzoek op basis van hoor en wederhoor op papier gezet. Het eindrapport van het doelmatigheidsonderzoek naar de kostendekkendheid van de tarieven is in november 2023 door het college vastgesteld. De aanbevelingen uit het onderzoek zijn in de organisatie uitgezet om te worden ingevoerd. Het eindrapport is in november samen met een raadsinformatiebrief naar de gemeenteraad gestuurd.

•

Uiterlijk 1 april 2024 is de Nota Verbonden Partijen vastgesteld. De Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) is in 2022 gewijzigd. In april 2023 is een opiniërende nota 'Implementatie nieuwe Wgr' besproken in de commissie Algemene Zaken. Het college heeft op 11 april 2023 met een raadsinformatiebrief een reactie gegeven op de opiniërende nota. En daarin een (bredere) Nota Samenwerking beloofd waarin ook de andere verbonden partijen worden meegenomen. Het college heeft deze Nota Samenwerking inmiddels aangeboden aan de gemeenteraad voor de raadsvergadering van 8 februari 2024.

•

Voor 1 januari 2024 is de verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording 2023 vastgesteld. Dit is tijdens de raadsvergadering van 12 december 2023 vastgesteld.

•

Voor 1 januari 2024 is het definitieve normenkader 2023 vastgesteld. Dit tijdens de raadsvergadering van 12 december 2023 vastgesteld.

•

In 2023 volgt er een integrale herziening van de nota risicomanagement inclusief het opnemen van frauderisicoanalyse. In de raadsvergadering van februari 2023 is de herziene nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2023-2026 vastgesteld. Het vastgestelde amendement houdt in dat de nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2023-2026 geëvalueerd moet worden. In het voorjaar van 2024 kan volstaan worden met voortgangsrapportage via een raadsinformatiebrief. Over twee jaar voeren we een volledige evaluatie uit om te bepalen of we als organisatie gegroeid zijn naar risicovolwassen organisatie die proactief met onzekerheden (bedreigingen en kansen) omgaat.

•

Voor 1 juni 2023 beschikt gemeente Vijfheerenlanden over een actueel overzicht van huur & pacht van gronden. Het resultaat is behaald voor 1 juni 2023.

•

Voor 1 juli 2023 is de beleidsnota organisatiekosten 2023 vastgesteld. De beleidsnota organisatiekosten 2023 is op 1 juni 2023 vastgesteld.

Jaarstukken 2023

79

Wat waren de kosten ?

Programma F is het programma waar de budgetten van de taakvelden met betrekking tot de algemene dekkingsmiddelen en de gemeentelijke overhead worden verantwoord. Hieronder worden de resultaten per taakveld toegelicht. Bij de taakvelden met betrekking tot de algemene dekkingsmiddelen is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 4.820 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Algemene dekkingsmiddelen zijn gemeentelijke inkomsten waarvoor geen bestedingsdoel is bepaald. Dat betekent dat de gemeente deze vrij kan besteden, in tegenstelling tot de specifieke dekkingsmiddelen. Dit betreft algemene belastingen, de algemene uitkering en overige uitkeringen, dividend, het saldo financieringsfunctie en overige algemene dekkingsmiddelen. Bij de algemene belastingen is sprake van een nadeel bij de uitvoering van de belastingtaak. Dit wordt onder andere veroorzaakt door extra inhuur in verband met personele omstandigheden en door krapte op de arbeidsmarkt waardoor vacatures niet ingevuld konden worden. Daarnaast is er extra ondersteuning geweest in verband met het verwerken van de WOZ-bezwaren vanwege een onverwachte toename in bezwaarschriften in 2023 (L, 99 N). Een klein voordeel is ontstaan bij de algemene kosten, de advies- en onderzoekskosten en bij algemene kosten innen en belastingen (L, 20 V).

Bij de algemene uitkering en overige uitkeringen is sprake van een substantieel voordeel. De raming van het gemeentefonds 2023 in de begroting 2023 is nog gebaseerd op de uitkomsten van de meicirculaire 2023. De septembercirculaire 2023 verscheen te laat om de uitkomsten nog goed in de tweede bestuursrapportage te kunnen verwerken. Daarom is ervoor gekozen de raad via een raadsinformatiebrief op de hoogte te brengen. In deze raadsinformatiebrief is voor het uitkeringsjaar 2023 een voordeel gepresenteerd (B, 755 V). Dit kwam door compensatie voor taakmutaties, onderuitputting van het BTWcompensatiefonds, stijging van de uitkeringsbasis en een verhoogd accres. In de decembercirculaire 2023 zat een vergoeding voor een zestal taakmutaties. De energietoeslag en in mindere mate extra middelen voor het invoeren van de omgevingswet waren de belangrijkste mutaties (B, 2.600 V). Ook in december 2023 is de actualisering van de gemeentefondsmaatstaf “huishoudens met een laag inkomen met drempel” gereed gekomen. Dit pakt voor de gemeente Vijfheerenlanden gunstig uit. De algemene uitkering stijgt hierdoor substantieel (B, 1.400 V). Daarnaast zijn er in december nog enkele andere maatstaven geactualiseerd (B, 51 N). Tenslotte is in 2023 nog een aantal oude gemeentefondsjaren door het Rijk afgewikkeld (B, 46 V).

Bij de saldo financieringsfunctie, ofwel de gemeentebrede treasuryfunctie, is sprake van een betaalde beheersvergoeding (L, 34 N) aan de stichting SVN voor de starters- en duurzaamheidsleningen. Deze post is echter begroot op de taakvelden wonen en

Jaarstukken 2023

80

duurzaamheid. Er is een voordeel ontstaan op de renteontvangsten (B 268 V). Dit is enerzijds het gevolg van een hogere marktrente op ons aangehouden saldo bij de Rijksschatkist en anderzijds van een hoger gestald bedrag. Dit gestald bedrag is hoger doordat investeringen nog niet hebben plaatsgevonden. Dit resultaat is aanmerkelijk beter dan dat bij de tweede bestuursrapportage 2023 kon worden voorzien. Door het rentevoordeel op ontvangen rente is er ook minder doorbelast aan de taakvelden (B, 262 N). Wet- en regelgeving schrijven voor dat binnen een bepaalde bandbreedte het saldo van betaalde en ontvangen rente toegerekend moet worden aan de taakvelden. Dit heeft tot gevolg dat rente voordelen/nadelen verrekend moeten worden met de overige taakvelden. Bij de overige algemene dekkingsmiddelen is sprake van een aantal resultaten. In de begroting 2023 is een post opgenomen waarop het geraamde saldo van de rekening van baten en lasten wordt verantwoord. Op deze post worden geen werkelijke boekingen verantwoord (L, 324 V). Op deze begrotingspost worden ook de stortingen in een aantal gemeentelijke voorzieningen verantwoord (L, 134 N). Daarnaast is er sprake van een beperkt nadeel bij de vennootschapsbelasting. Inkomsten over reclamezuilen en -masten worden door de belastingdienst namelijk als belastbaar voor de vennootschapsbelasting gezien.

Gemeenten, waaronder ook Vijfheerenlanden, bestrijden dit en hebben hierover bezwaar gemaakt. Desondanks is er over reclame-inkomsten al wel vennootschapsbelasting berekend (L, 23 N). Bij de taakvelden met betrekking tot de gemeentelijke overhead is sprake van een per saldo voordeel van in totaal 1.767 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Bij de gemeentelijke overhead betreft het kosten die samenhangen met bijvoorbeeld huisvesting, automatisering en de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Ze zijn niet direct toe te rekenen aan het primaire proces, dus de overige programma’s, en maken daarom onderdeel uit van dit hoofdstuk. In de programma’s A tot en met E worden de kosten opgenomen van het primaire proces. Gemeentelijke organisatiekosten moeten immers zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken en activiteiten. Bij de personeelskosten en de gemeentebrede HRM kosten zijn in 2023 als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt vacatures langere tijd niet ingevuld of geheel niet ingevuld. Hierdoor ontstaat budgettaire ruimte op de salariskosten binnen de personeelsbegroting. Echter als gevolg van het niet kunnen invullen van de vacatures nemen de uitgaven aan inhuurkosten toe (L, 1.105 N). Er zijn echter ook meer gelden ontvangen voor vergoedingen vanuit de ziektewet en vanwege detacheringsvergoedingen.

Daarnaast wordt de substantiële inzet van uren van personeel voor de opvang van specifieke doelgroepen gecompenseerd door het COA en het Rijk (B, 2.097 V). In 2022 is er incidenteel budget beschikbaar gesteld voor het herijken van het dienstverleningsconcept. Het traject is in twee fases verdeeld. Fase één is door vertraging pas afgerond in januari 2023. Bij de resultaatbestemming jaarrekening 2022 is vastgesteld het restantbudget 2022 te oormerken voor 2023. In 2023 is niet het volledige bedrag aangewend. Daarnaast ontstaan er kleine voordelen bij een aantal posten binnen het budget voor communicatie en dan met name bij de algemene kosten. De onderhoudsbudgetten van de stadskantoren worden terughoudend ingezet in verband met het toekomstige nieuwe stadhuis. Ditzelfde geldt voor representatiekosten. De portokosten vallen voordeliger uit doordat er meer digitaal verzonden wordt en er zijn minder gemeentebrede zendingen geweest dan in voorgaande jaren (L, in totaal 211 V). De aanschaf van ICT hardware in 2023 is voornamelijk gericht geweest op het vervangen van werkplekken. De kosten betreffen vooral investeringsbudgetten. In verband met leveringsproblemen is echter minder uitgegeven dan begroot. Deze aanschaf zal daarom in 2024 plaatsvinden. Ook stond er in 2023 een servermigratie op de planning, waarbij alle Windows servers geüpgraded dienden te worden.

Hiervoor is ondersteuning gevraagd bij diverse leveranciers. Dit project is bijna afgerond, op één leverancier na.

Jaarstukken 2023

81

Deze zal de upgrade begin 2024 afronden. De kosten hiervoor zullen daarom niet meer drukken op 2023, maar op 2024. Omdat het schrijven van de technische visie meer tijd in beslag neemt dan verwacht, zullen de kosten voor de haalbaarheidstoets van deze technische visie drukken op het budget van 2024 in plaats van 2023. Tenslotte is het Managed SIEM/SOC-project in 2023 inhoudelijk gestart. Hiervoor zijn in 2023 echter nog geen kosten gemaakt. De aanbesteding en de facturatie zal in 2024 plaats vinden. (L, in totaal 240 V). Wat betreft de stadskantoren en de werven heeft de raad in 2023 een budget beschikbaar gesteld voor het herbestemmen van de achterblijflocatie stadhuis Vianen. Het project is nog niet afgerond. De kosten worden geactiveerd als het project afgerond is. Alle kosten zullen dan ten laste van de exploitatie gebracht worden. De energiekosten van de drie gemeentehuizen zijn in 2023 sterk gestegen. Desondanks is er in 2023 sprake van een voordeel op de exploitatie van de drie gemeentehuizen omdat er rijksvergoedingen zijn ontvangen ter dekking van de kosten van de noodopvang in Meerkerk. Deze vergoedingen zijn in mindering gebracht op de lasten (L, in totaal 332 V). Bij de verrekeningen met reserves is sprake van een nadeel van in totaal 1.610 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Het voordeel bij de toevoegingen heeft twee oorzaken.

In de begroting 2023 is een toevoeging geraamd aan de reserve corona op basis van verwachtingen uit de septembercirculaire 2020 van het gemeentefonds. In werkelijkheid zijn er in 2023 echter geen aanvullende coronamiddelen meer ontvangen via het gemeentefonds (L, 455 V). Daarnaast zijn er in 2023 niet bestede middelen uit de reserve corona in de algemene reserve gestort. Deze middelen waren gereserveerd voor het aanbrengen van ventilatie in gebouwen maar waren niet benodigd (L, 191 N). Bij de onttrekkingen is sprake van een voordeel bij de reserve corona. Dit is een gevolg van de opheffing van deze reserve. De omvang van de reserve blijkt hoger dan in de eerste bestuursrapportage 2023 geraamd. Dit wordt veroorzaakt door lagere lasten bij het aanbrengen van ventilatie in gebouwen (B, 190 V) en door niet aangewende coronasteun bestemd voor het jongeren en jeugdwerk (B, 109 V). In de reserve overlopende posten was geraamd dat in 2023 een bedrag onttrokken zou moeten worden voor de opvang van vluchtelingen. Dit budget is echter niet gebruikt in 2023 (B, 219 N). De binnen deze jaarrekening niet aangewende budgetten uit de reserve overlopende posten vallen vrij op programma F. Dit levert een voordeel op (B, 1.025 V). Het voorbereidingskrediet voor nader onderzoek naar het herbestemmen van het stadhuis Vianen bedraagt 187 en wordt gedekt door een onttrekking aan de algemene reserve.

Er zijn in 2023 echter nog geen kosten gemaakt voor het onderzoek. De onttrekking wordt dan ook niet gedaan (B, 187 N). Vanuit de voorgaande meerjarenbegrotingen is in de begroting 2023 een onttrekking ter dekking van het in eerste instantie geraamde begrotingstekort opgenomen. Vanwege het positieve resultaat over 2023 komt deze geraamde onttrekking niet tot uitvoering (B, 2.905 N). Tenslotte is er nog een onttrekking gedaan ter dekking van de kapitaallasten van het gemeentehuis te Meerkerk en het stadskantoor Leerdam (B, 123 V). Deze onttrekking was abusievelijk niet geraamd.

Jaarstukken 2023

82

Vennootschapsbelasting Inleiding Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht gemeenten om Vennootschapsbelasting (VPB) te vermelden in de programmabegroting en jaarstukken. Gemeenten die winst maken op ondernemingsactiviteiten (dus niet vanuit hun maatschappelijke rol) betalen hierover VPB. Met de VPB-winsttoets berekent de gemeente jaarlijks of er winstgevende ondernemingsactiviteiten zijn. Gemeenten worden volgens de wet belastingplichtig indien zij een onderneming drijven. Praktisch gezien betekent dit, dat alleen die activiteiten van de gemeente in de VPBheffing worden betrokken die als ‘zelfstandig onderdeel’ kunnen worden beschouwd en die voldoen aan de voorwaarden om als (belaste) onderneming te worden aangemerkt. Dit betreft de volgende cumulatieve voorwaarden: de activiteit kwalificeert als een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid, die deelneemt aan het economische verkeer en die structureel fiscale winsten of overschotten beoogt of behaalt. Hierbij is sprake van deelname aan het economische verkeer bij een individualiseerbare prestatie aan een derde. Een derde is daarbij iedere andere persoon of organisatie, niet zijnde de gemeente zelf. Van een winstoogmerk is sprake wanneer een activiteit meer dan incidenteel een fiscale winst behaalt of wanneer er in concurrentie wordt getreden met private partijen.

In de wet is een drietal objectieve vrijstellingen vastgesteld voor winst die is behaald door overheidslichamen. Deze vrijstellingen komen pas aan de orde als er sprake is van een belastingplichtige activiteit. Dit betreft een vrijstelling voor diensten ten behoeve van de eigen gemeente (dus geen deelname aan het economische verkeer); een vrijstelling voor overheidstaken (mits niet in concurrentie met private partijen wordt getreden) en een samenwerkingsvrijstelling (die de samenwerking tussen overheden beoogt vrij te stellen.

Wat waren de kosten ? PROGRAMMA: Vennootschapsbelasting Bedragen x € 1.000 Lasten Baten Saldo Toevoeging reserves Onttrekking reserves Totaal reserves Resultaat

Werkelijk 2022

Begroting 2023 (primair)

Begroting 2023 (na wijziging)

Werkelijk 2023

Verschil 2023

5 0 5 0 0 0 5

100 0 100 0 0 0 100

425 0 425 0 325 -325 100

448 0 448 0 325 -325 123

-23 0 -23 0 0 0 -23

De uitgaven aan vennootschapsbelasting zijn volgens planning verlopen. Deze uitgaven zijn gebaseerd op voorlopige aanslagen en berekende lasten. Doordat fiscale resultaten vooral grondexploitaties betreffen worden de extra lasten boven de 100 ten laste van de Algemene Reserve Grondexploitaties gebracht. De inhoudelijke toelichting is te vinden in programma F onder het kopje ‘overige algemene dekkingsmiddelen’.

Jaarstukken 2023

83

Restantkredieten Per ultimo 2023 was er sprake van circa 140 nog openstaande gemeentelijke investeringskredieten. Hiervan kan 75% nog niet worden afgesloten (deze zijn dus nog in uitvoering). Voor het overzicht wordt verwezen naar het overzicht restantkredieten in de bijlagen. Van verreweg de meeste van deze nog niet af te sluiten investeringskredieten wordt verwacht, dat ze uiteindelijk binnen het budget kunnen worden afgesloten c.q. worden gedekt door nog te ontvangen inkomsten. Bij sommige kredieten is dat niet het geval.

•

•

•

•

Op het krediet van de Herinrichting Koningin Emmalaan is een overschrijding veroorzaakt door meer uren van medewerkers dan begroot, omdat er niet voldoende rekening was gehouden met de aanleg van het groen en ook niet met de accountantskosten voor de afhandeling van subsidies. Op het voorbereidingskrediet van de Noachschool wordt een overschrijding verwacht doordat het plan gecompliceerder is dan gedacht, er heeft uitbreiding van het programma plaatsgevonden, het blijkt een archeologische vindplaats te zijn waardoor opgravingen gedaan moeten worden en watercompensatie. De verschillende partijen hebben overeenstemming bereikt over een schetsontwerp, rekening houdend met de archeologische waarden dat nu verder uitgewerkt wordt en op basis waarvan in de tweede helft van 2023 de planologische procedure is gestart. Naar verwachting zullen de uitgaven voor de voorbereiding op 250 uitkomen. De uitgaven voor de voorbereiding zullen worden meegenomen/verdisconteerd in het krediet- dekkingsvoorstel, dat 2024 aan de raad zal worden voorgelegd. De school zal als bouwheer optreden. Op het krediet Vianen Aanpassen busstation wordt een uitbreiding van de fietsenstalling gerealiseerd en de oude busbaan bij de Sparrendreef wordt verwijderd. Dit past niet binnen het huidige budget; hiervoor is een extra subsidie aanvraag bij de provincie ingediend.

In het voorbereidingskrediet Gaasperwaard is geen rekening gehouden met de kosten voor grondverwerving en er is sprake van vertraging van het proces door wisselingen in de projectleiding.

Voortgang belangrijkste investeringskredieten Een specificatie van alle afzonderlijke investeringsprojecten is in de bijlagen opgenomen. Van een aantal grotere projecten waarvan het restant investeringskrediet meer dan 250 bedraagt, treft u in deze paragraaf een nadere toelichting aan. Spoorse kwesties Merwede Lingelijn: In de raadsvergadering van 10 juni 2021 is besloten tot aanpassing van de overgang Koenderseweg en het maken van een langzaam verkeer tunnel in het verlengde van de Spiegellaan naar de Bruininxdeelsekade. Uitvoering vindt plaats in periode tot (en met) 2026. Aankoop tijdelijke huisvesting Hagestein TVH2: de tijdelijke huisvesting is in 2021 in gebruik genomen. Bestemmingsplan moet worden aangepast (nu tijdelijke vrijstelling op gebruik). Voor deze aanpassingen worden kosten gemaakt voor onderzoek en begeleiding. Parkinfrastructuur Leerdam Sport: Sportcomplex is gerealiseerd en de afronding vindt plaats in 2024.

Jaarstukken 2023

84

Project De Kandelaar: Voor het project is een aanbesteding doorlopen met als resultaat een koopovereenkomst met een projectontwikkelaar. Het project is nog niet afgerond, de oplevering en overdracht vindt in het eerste kwartaal 2024 plaats. Hazelaarplein: Project loopt door in 2024 en verwachte jaar van afronding is 2026. Tracebesluit A27 2020: Krediet is beschikbaar vanaf 2020 en verwachte jaar van afronding is 2030. Het krediet wordt besteed als de A27 wordt verbreed, maar dit heeft vertraging opgelopen. Permanente uitbreiding Noachschool: Er is een krediet voor de uitbreiding van de Noachschool van 350 beschikbaar gesteld. In de oplegger van het IHPO is dit bedrag verhoogd met 1.300. Op basis van het ontwerp en de daarop volgende aanbesteding zal budget worden aangevraagd. De verwachting is dat dit in het derde kwartaal 2024 met een uitvoeringsvoorstel aan de raad voorgelegd kan worden. Verwachte jaar van ingebruikname is 2025. Bouw nieuw gemeentehuis: Gemeenteraad heeft een voorbereidingskrediet ter beschikking gesteld. Scenario Leerdam (renovatie/uitbreiding) wordt uitgewerkt. Ingebruikname is naar verwachting eind 2026. Project De Wilgenhoek/woonzorg: Betreft een meerjarig project dat pas na afronding van het project afgesloten kan worden. Eerste uitgaven zijn al gedaan. Naar verwachting kan de levering van het perceel, na bouwrijp maken, in 2024 of 2025 plaatsvinden.

Realisatie van de woningbouw door de kopende partij zal naar verwachting medio 2025 gestart worden. Voorbereidingskrediet uitbreiding BS Ameide: Op 16 december 2021 is 500 door de raad ter beschikking gesteld. Er is een start gemaakt met de uitbreiding en deze gaat verder opgepakt worden in 2024. Oeverbescherming Leerdam en Vianen: Deel is reeds gerealiseerd. Inmiddels is het bestek voor deel 2 op de markt. In geheel 2024 vindt de realisatie plaats. Nieuwbouw Ebenhaëzerschool Leerbroek: De nieuwbouw betreft een meerjarig project dat pas na afronding van het project afgesloten kan worden. Project is door planologische bezwaarprocedures vertraagd geraakt. Uitvoeringskrediet ontsluiting Broekgraaf: De gemeenteraad heeft in 2021 ingestemd met de realisatie van deze langzaam verkeerstunnel. Samen met ProRail is de planvorming voor de langzaam verkeerstunnel afgelopen periode verder uitgewerkt. Daaruit is gebleken dat de langzaam verkeerstunnel fors meer geld gaat kosten dan eerder bedacht. Ondanks de verkregen WBI subsidie (waar de langzaam verkeerstunnel onderdeel van is) is het sterk oplopen van de investeringskosten reden om de gekozen oplossing te heroverwegen. Op initiatief van de gemeente en in overleg met ProRail, wordt onderzocht of een veilige maar minder dure oplossing voorhanden is.

Hiermee is de tunnel niet per definitie afgedaan maar uit een eerste bestuurlijk overleg is in gezamenlijkheid vastgesteld dat een onderzoek naar alternatieven bij het momenteel voorliggend prijspeil zinvol is. Uiterlijk in het vierde kwartaal 2024 wordt de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld te besluiten over de definitieve oplossing. Verkeersk. aanpassing Slagboom Leerbroek: Project is opgestart, voorbereiding is in volle gang. Verwachte uitvoering in 2024/2025. Een en ander is afhankelijk van de voortgang van de bouw van de nieuwe school en de werkzaamheden door Stedin/Oasen die moeten plaatsvinden. Renovatie De Rank en (SKCN) Meerkerk: De vervangende nieuwbouw/renovatie van De Rank is voorzien in het IHPO en opgenomen in de jaarschijf 2022 van het meerjarig

Jaarstukken 2023

85

investeringsplan van de begroting 2022. Op 16 december 2021 heeft de gemeenteraad een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van 304,5. Project loopt in afwachting op gebiedsvisie Meerkerk. Nieuwbouw Broekgraaf: Uitvoeringskrediet voor de bouw van de school. Oplevering verwacht medio 2024. Vervanging hardware infrastructuur 2020: Krediet is in de eerste bestuursrapportage 2023 opgehoogd ten behoeve van vernieuwing van de back-up oplossing. De aanbesteding infrastructuur is niet doorgegaan. Er zal, na het schrijven van de Visie op de Infrastructuur, een aanbesteding gestart moeten worden in 2024 waarbij de levering in 2024 zal gaan plaatsvinden. Vervanging hardware infrastructuur 2021: Krediet is juist opgehoogd in de eerste bestuursrapportage 2023 ten behoeve van vervanging van de SAN en ESX servers (Infrastructuur). De aanbesteding infrastructuur is niet doorgegaan. Er zal, na het schrijven van de Visie op de Infrastructuur, een aanbesteding gestart moeten worden in 2024 waarbij de levering in 2024 zal gaan plaatsvinden. Nieuwe Website Vijfheerenlanden: Eind december 2023 is de eerste fase afgerond en is de nieuwe basiswebsite actief. In 2024 volgt fase 2, de doorontwikkeling van de website. Er wordt onderzocht welke stappen nodig en gewenst zijn, wat het benodigde budget is. Vervolgens wordt een plan van aanpak gemaakt. Vervanging armaturen 2023: De aanbesteding afgerond.

Uitvoering vindt plaats in het eerste kwartaal 2024. Voorbereidingskrediet Calvijnschool: In 2023 is een deel overgemaakt naar het schoolbestuur. In 2024 en 2025 volgt het restant. Voorbereidingskrediet De Rank Vianen: Het krediet moet worden overgemaakt aan het schoolbestuur. Daarvoor is inmiddels opdracht gegeven. Vervanging van oeverbescherming 2023: Deel is reeds gerealiseerd, momenteel is het bestek voor deel 2 op de markt. In geheel 2024 vindt de realisatie plaats. Voorbereiding nieuwbouw bibliotheek Leerdam: Op 23 maart 2023 is een krediet van 305 beschikbaar gesteld voor het ontwerp- en de voorbereidingskosten van de combinatie gemeentehuis en bibliotheek Leerdam. Renovatie school De Ark Vianen: Op 1 juni 2023 is een bedrag van 3.717 beschikbaar gesteld voor de renovatie van school De Ark in Vianen. Verwachte jaar van ingebruikname is 2025. Aankoop Tijdelijke Onderwijs Huisvesting 2023: Op 1 juni 2023 is een bedrag van 1.480 beschikbaar gesteld voor de aanschaf van tijdelijke huisvestingsvoorzieningen ten behoeve van de basisschool “De Rank” en “De Ark” in Vianen in verband met vervangende nieuwbouw respectievelijk renovatie van het bestaande gebouw. SUVIS aanpas. Ventilatie OHV: Op 1 juni 2023 is een bedrag van 700 beschikbaar gesteld ten behoeve van het treffen van ventilatievoorzieningen. Hieruit moeten nog de uitkeringen komen naar het desbetreffende schoolbestuur.

Uitvoeringskrediet strategische grondaankopen: In de eerste bestuursrapportage 2023 is hiervoor 2.500 krediet beschikbaar gesteld en voor mogelijke toekomstige kansen die zich voordoen.

Jaarstukken 2023

86

Projectplan Monnikendreef: Krediet is bestemd voor de realisatie van 24 appartementen door middel van flexwoningen. De verwachte opleverdatum is het eerste kwartaal 2025. Uitbreiding parkeerterrein Stationsweg Leerdam: Op 21 september 2023 is 300 beschikbaar gesteld om de parkeerdruk in het centrum van Leerdam te verlichten. In 2024 vindt de uitvoering plaats. Vervanging dakbedekking Houtloods: Op 21 september 2023 is 261 beschikbaar gesteld om de dakbedekking van de Houtloods in Leerdam te vervangen. In 2024 vindt de uitvoering plaats.

Jaarstukken 2023

87

Hoofdstuk 2: De paragrafen In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) wordt bepaald dat in de begroting en bij de jaarstukken paragrafen moeten worden opgenomen waarin de beleidslijnen worden vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. Doel van de paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting staan worden gebundeld in een kort overzicht, waardoor de gemeenteraad voldoende inzicht krijgt. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting en de jaarstukken. Het betreft acht verplichte paragrafen. Deze zijn in dit hoofdstuk opgenomen. Met de genoemde onderwerpen is telkens een groot financieel belang gediend. De paragrafen geven daardoor extra informatie voor de beoordeling van de financiële positie van de gemeente Vijfheerenlanden op de korte en langere termijn. De wijze waarop invulling wordt gegeven aan de paragrafen kan verschillen. Indien er voor een bepaald onderwerp, bijvoorbeeld de verbonden partijen of het grondbeleid, al een actuele nota bestaat, dan kan in de paragrafen worden volstaan met een korte weergave van de actuele stand van zaken. De paragraaf vervult dan een rol in het planning & control proces. Indien er echter een actuele nota ontbreekt, dan dient een uitvoerigere paragraaf te worden gemaakt. De paragraaf vervult dan nadrukkelijker een rol in de kaderstelling binnen de gemeente.