Jaarverslag versie College 4 juni
Tekst van het document
p
Jaarstukken 2023
Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ....................................................................................................2 Leeswijzer ............................................................................................................3 DEEL 1: Het jaarverslag 2023 .............................................................................7 Hoofdstuk 1: De programmaverantwoording .............................................................8 Programma A: Bestuur, dienstverlening en organisatie ...........................................10 Programma B: Beheer en gebruik openbare ruimte ...............................................18 Programma C: Sociaal Domein ............................................................................30 Programma D: Ruimtelijke ontwikkeling ...............................................................47 Programma E: Ontplooiing .................................................................................69 Programma F: Financieel gezond ........................................................................78 Hoofdstuk 2: De paragrafen ..................................................................................88 Paragraaf 1: Lokale Heffingen .............................................................................89 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen
......................................................................94 Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen...........................................................104 Paragraaf 4: Financiering ..................................................................................117 Paragraaf 5: Bedrijfsvoering ..............................................................................126 Paragraaf 6: Verbonden partijen ........................................................................137 Paragraaf 7: Grondbeleid ..................................................................................155 Paragraaf 8: Woo.............................................................................................162 DEEL 2: De jaarrekening 2023 ........................................................................163 Hoofdstuk 3: Overzicht van baten en lasten en de toelichting ..................................164 Incidentele baten en lasten ..........................................................................169 Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves .......173 Begrotingsrechtmatigheid ............................................................................174 Rechtmatigheidsverantwoording college van burgemeester en wethouders……………….173 Wet normering topinkomens
........................................................................177 Hoofdstuk 4: De balans en de toelichting ..............................................................180 Balans per 31 december 2023 ...........................................................................181 Waarderingsgrondslagen balans ...................................................................184 Toelichting op de balans ..............................................................................190 Bijlagen ..........................................................................................................219 Overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld .................................219 Overzicht verplichte beleidsindicatoren en toelichting ............................................223 Bijlage overzicht restant kredieten .....................................................................228 SISA Verantwoording .......................................................................................233 Lijst van afkortingen ..............................................................................................
Jaarstukken 2023
1
Aanbiedingsbrief Geachte leden van de raad, Voor u liggen de Jaarstukken 2023 van de gemeente Vijfheerenlanden ten behoeve van de behandeling in uw vergadering van 4 juli 2024. Deze Jaarstukken zijn opgesteld aan de hand van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Dit betekent dat een inhoudelijke en financiële verantwoording wordt gegeven over het gevoerde beleid in het afgelopen jaar. Dit is de vijfde jaarrekening van de gemeente Vijfheerenlanden. Na de jaren, die in teken stonden van covid 19 en het jaar van de Russische inval in Oekraïne, hadden we in 2023 te maken met de naweeën hiervan. De stijgende prijzen voor voedsel, energie en grondstoffen kwamen in 2023 meer tot normale proporties. Wel stond 2023 in het teken van de opvang van vluchtelingen. De overvolle opvang in Ter Apel heeft ervoor gezorgd dat wij als gemeente de taak erbij hebben gekregen om deze doelgroep op te vangen. Burgemeester en wethouders van Vijfheerenlanden hebben daarom gezorgd voor noodopvang op diverse locaties, naast de lopende opvang van Oekraïners en voor diverse doelgroepen. Veel inwoners en bedrijven zetten zich hiervoor in en dat vinden wij hartverwarmend. Dit alles heeft veel gevraagd van de flexibiliteit van onze organisatie, maar nog meer gold dit voor onze inwoners en ondernemers.
Er werd enerzijds een beroep gedaan op de veerkracht van onze samenleving; anderzijds werden de zorgen van inwoners en ondernemers groter door de sterke prijsstijgingen. Bij deze Jaarstukken past dan ook woorden van waardering en ondersteuning voor onze inwoners, instellingen en ondernemers. In deze Jaarstukken kijken we terug op de afspraken uit de begroting. In de voorliggende Jaarstukken geven wij, een inhoudelijke en financiële verantwoording. Dit gebeurt in eerste instantie vooral in het Jaarverslag. In de Jaarrekening worden de financiële consequenties voor onze financiële positie nader toegelicht. Deze Jaarrekening wordt afgesloten met een positief resultaat van circa € 11,95 miljoen. Zorgvuldig begroten heeft ertoe geleid dat er rekening is gehouden met het risico dat het Rijk niet alle kosten van de noodopvang zou compenseren. Uiteindelijk heeft deze compensatie wel plaatsgevonden via de decembercirculaire. Daarnaast zijn er aan het einde van het jaar nog andere voordelen opgetreden. Mede hierdoor is in het resultaat over 2023 een bedrag inbegrepen van € 9,4 miljoen, welke pas bekend is geworden in het laatste kwartaal van 2023 of zelfs pas in 2024. In hoofdstuk 3, overzicht van baten en lasten, is een toelichting gegeven van de afwijkingen groter dan € 100.000. Een meer gedetailleerde toelichting is in de toelichting van de programma’s opgenomen.
De opzet en inrichting van deze Jaarstukken is gelijk aan de inrichting van de Programmabegroting 2023 die door uw raad op 10 november 2022 is vastgesteld. In de leeswijzer, wordt uitgebreid toegelicht waar welke informatie terug te vinden is. De Jaarstukken 2023, en dan vooral de Jaarrekening 2023, zijn in opdracht van de gemeenteraad onderworpen aan de accountantscontrole van IPA-acon. Hierbij doet de accountant ook een uitspraak over de rechtmatigheidsverklaring van ons college, die dit jaar voor het eerst, conform wet- en regelgeving, in deze jaarrekening is opgenomen.
Jaarstukken 2023
2
We zullen u voor uw vergadering van 4 juli 2024 een controleverklaring voorleggen. Wij wensen u een constructieve behandeling van deze Jaarstukken 2023 toe. Het college van burgemeester en wethouders van gemeente Vijfheerenlanden de secretaris, de burgemeester,
W.J. (Judith) de Jonge
Jaarstukken 2023
S. (Sjors) Fröhlich
3
Leeswijzer Inleiding De jaarstukken vormen een omvangrijk boekwerk. Hieronder volgt een leeswijzer aan de hand waarvan bepaald kan worden welke informatie is opgenomen in de verschillende onderdelen van de jaarstukken. Het is onvermijdelijk, dat in de jaarstukken gebruik gemaakt wordt van vaktaal. Wat betreft de financiële vaktaal is ernaar gestreefd om dit te beperken tot het “jargon” dat ook in de wet wordt gebruikt: Het “Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten” (BBV) is daarbij het wettelijk relevante kader. In veel teksten in deze jaarstukken zijn afkortingen opgenomen. Alhoewel bij veel afkortingen de betekenis is aangegeven, is als bijlage een lijst met nagenoeg alle gebruikte afkortingen en de betekenis hiervan opgenomen. Verder staan in deze jaarstukken natuurlijk veel bedragen. Voor de leesbaarheid zijn de bedragen vrijwel overal weergegeven in duizenden euro. De jaarstukken 2023 bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. Alle getallen zijn opgenomen in duizendtallen en staan voor € 1.000 per duizendtal, tenzij anders vermeld. Het jaarverslag Hoofdstuk 1 De programmaverantwoording In de programmaverantwoording wordt per programma beleidsinhoudelijk en budgettair verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid. De in de programmaverantwoording genoemde doelstellingen en maatregelen zijn op de programmabegroting gebaseerd.
Er wordt per programma antwoord gegeven op vier kernvragen: ‘Wat wilden we bereiken?’, ‘Wat hebben we daarvoor gedaan?’, ‘Wat hebben we (nog) niet gedaan? ‘ en ‘Wat waren de kosten?’. De gemeente Vijfheerenlanden hanteert zes programma’s. De programmaverantwoording begint met een visuele weergave die in één blik de voortgang van de bestuurlijke resultaten en de financiën laat zien. Het verschil ten opzichte van voorgaande jaren met betrekking tot de financiële programma-verantwoording is dat het accent bij het analyseren van de verschillen tussen begroting en werkelijkheid ligt op hoofdlijnen, namelijk op programmaresultaat. Dit brengt de leesbaarheid van de financiële verantwoording ten goede. Daarnaast worden niet alle mutaties die in de baten en lasten voorkomen toegelicht wanneer deze weggestreept kunnen worden tegen de mutaties in de reserves. Dat komt omdat deze mutaties budgetneutraal zijn, wat betekent dat deze mutaties geen invloed hebben op het uiteindelijke resultaat van het programma. Indien de budgetneutrale mutaties wel relevant zijn om te vermelden, worden deze wel opgenomen in de toelichting. De belangrijkste verschillen worden toegelicht, geringe afwijkingen worden niet genoemd. Per programma wordt een aantal afkortingen gehanteerd, te weten L = lasten; B= baten; V = voordeel en N = nadeel.
De getallen zijn opgenomen in duizendtallen en staan voor € 1.000 per duizendtal. Hoofdstuk 2 De paragrafen Het is een wettelijke eis dat elke gemeente een aantal verplichte paragrafen in het jaarverslag opneemt. Deze paragrafen vormen een dwarsdoorsnede van het jaarverslag op een specifiek terrein. De volgende paragrafen zijn in het jaarverslag opgenomen: 1.
De paragraaf lokale heffingen: niets is voor niets. Om activiteiten te kunnen betalen heft de gemeente Vijfheerenlanden diverse belastingen en heffingen. In deze
Jaarstukken 2023
4
2.
paragraaf wordt hierop ingegaan. Ook is de score van de gemeente Vijfheerenlanden en omliggende gemeenten op de ranglijst woonlasten opgenomen. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing: de gemeente Vijfheerenlanden wordt met (financiële) risico’s geconfronteerd. Zijn de te verwachten verplichtingen of verliezen die uit de risico’s voortvloeien redelijkerwijs in te schatten dan dient de gemeente hiervoor een voorziening te treffen. De belangrijkste overige risico’s worden in deze paragraaf toegelicht en gerelateerd aan de beschikbare algemene reserves. Ten slotte zijn in deze paragraaf ook de wettelijk voorgeschreven kengetallen opgenomen.
3.
De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen: de gemeente Vijfheerenlanden heeft veel geïnvesteerd in wegen, openbare verlichting, riolering, groen, speelvoorzieningen, gebouwen en dergelijke. Dit worden kapitaalgoederen genoemd. In deze paragraaf wordt per onderdeel toegelicht, op welke wijze het onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen gewaarborgd is.
4.
De paragraaf financiering: als de gemeente Vijfheerenlanden voor forse investeringen staat, dan heeft ze daarvoor het geld meestal niet op de bank staan. Er moet dan een lening worden aangetrokken. Dit hoofdstuk beschrijft de wijze waarop met de financieringsbehoefte van de gemeente wordt omgegaan.
5.
De paragraaf bedrijfsvoering: deze paragraaf gaat in op de ontwikkelingen binnen de gemeentelijke organisatie, die erop gericht zijn een zo goed mogelijke dienstverlening aan de inwoners te kunnen garanderen en op een zo zorgvuldig mogelijke besluitvorming. Tevens is hier ook de toelichting op de nieuwe voorgeschreven rechtmatigheidsverantwoording door het college opgenomen.
6.
De paragraaf verbonden partijen: de gemeente Vijfheerenlanden werkt samen met andere partijen om gezamenlijke doelen te bereiken. Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm wordt gegoten, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf worden de belangrijkste partijen waarmee de gemeente een band heeft nader toegelicht.
7.
De paragraaf grondbeleid: de gemeente Vijfheerenlanden hanteert situationeel grondbeleid. Kopen en verkopen van gronden, waar nodig en faciliterend als dat kan om de gestelde doelen te bereiken. Zo zijn gronden aangekocht ten behoeve van de realisatie van Broekgraaf. De gemeente is dan producent van bouwrijpe grond. Soms lukt het niet om zelf grond uit te geven, omdat de grond in handen van een derde is. Er wordt dan samenwerking gezocht met marktpartijen zoals aannemers en projectontwikkelaars. Dit is bijvoorbeeld het geval bij Hoef en Haag. In deze paragraaf wordt dieper op (de uitvoering van) het grondbeleid van de gemeente ingegaan.
8.
De paragraaf Wet Open Overheid (Woo): Sinds 1 mei 2023 is de Wet Open Overheid (Woo) van kracht. In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet Open Overheid (Woo) wordt voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. Deze begroting en jaarlijkse verantwoording vloeien voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).
Jaarstukken 2023
5
De jaarrekening Hoofdstuk 3 Overzicht van baten en lasten en toelichting Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten schrijft voor dat het gerealiseerde totaal van het saldo van baten en lasten (= resultaat exclusief de dotaties en onttrekkingen aan reserves) en het gerealiseerde resultaat (= het resultaat inclusief de dotaties en onttrekkingen aan reserves ) wordt gepresenteerd. Stortingen en onttrekkingen aan een reserve kunnen slechts worden gedaan op basis van een raadsbesluit dan wel op basis van het door de raad genomen instellingsbesluit met betrekking tot de reserve. In dit hoofdstuk vindt u het gerealiseerde saldo van baten en lasten en het gerealiseerde resultaat terug. Tevens wordt het gerealiseerde resultaat vergeleken met het begrote resultaat en worden de belangrijkste oorzaken voor het geconstateerde verschil toegelicht – voor zover deze toelichting nog niet was gegeven in de programmaverantwoording. In dit hoofdstuk komen tevens de ontwikkelingen op het gebied van verstrekte kredieten, incidentele baten en lasten en de Wet normering topinkomens aan de orde. Hoofdstuk 4 De balans met toelichting In dit hoofdstuk wordt begonnen met het toelichten van de waarderingsgrondslagen die gehanteerd zijn bij het samenstellen van de balans. Vervolgens wordt de balans per 31 december 2023 gepresenteerd en worden de activa en passiva apart toegelicht.
Daarnaast treft u ook het vaststellingsbesluit van de gemeenteraad aan. Bijlagen bij de jaarstukken De bijlagen van de jaarstukken 2023 bestaan uit de verantwoordingsinformatie over lasten en baten per taakveld, specifieke uitkeringen (SISA), beleidsindicatoren, restantkredieten en een lijst met gebruikte afkortingen.
Jaarstukken 2023
6
DEEL 1: Het jaarverslag 2023
Jaarstukken 2023
7
Hoofdstuk 1: De programmaverantwoording Dashboard 273 Bestuurlijke resultaten
20%
80%
Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen
In de hierna volgende programma’s zijn teksten opgenomen uit de programmabegroting 2023. De programmaverantwoording 2023 borduurt hierop voort. Op basis van die uitgangspunten wordt in deze programmaverantwoording het in 2023 gerealiseerde beleid geschetst aan de hand van vier kernvragen: “Wat wilden we bereiken?”, “Wat hebben we daarvoor gedaan?”, “Wat hebben we (nog) niet gedaan?” en “Wat waren de kosten?”. Voor het antwoord op de kernvragen “Wat wilden we bereiken?”, “Wat hebben we daarvoor gedaan” en “Wat hebben we (nog) niet gedaan?” zijn de voorgenomen doelstellingen en actiepunten voorzien van een actuele stand van zaken per ultimo 2023. Af en toe is daarbij ook een doorkijkje opgenomen naar het eerste kwartaal van 2024. Aanvullend is in de bijlagen ook per programma een overzicht gegeven van de actuele meetgegevens 2023 van de zogenaamde wettelijke indicatoren. De programmaverantwoording begint altijd met een visuele weergave (dashboard) die in één blik de voortgang van de bestuurlijke resultaten laat zien samen met de financiële situatie per programma. (zoals hierboven op totaalniveau van alle zes de programma’s tezamen). Het antwoord op de kernvraag: “Wat waren de kosten?” wordt beantwoord in de vorm van een tabel. Deze tabel bevat per programma: de begrote baten en lasten, de werkelijke baten en lasten en het verschil daartussen.
Het accent bij het analyseren van de verschillen tussen begroting en werkelijkheid ligt op de hoofdlijnen. Daarom worden alleen de belangrijkste oorzaken van de geconstateerde verschillen toegelicht en is ervoor gekozen om niet alle verschillen in detail toe te lichten. De toelichting is daarbij gericht op het programmaresultaat na verrekening met reserves. Dit in tegenstelling tot eerdere jaren, waar zowel de toelichting op lasten, op baten als op reserves apart weergegeven werd. Daarnaast worden niet alle mutaties die in de baten en lasten voorkomen toegelicht wanneer deze weggestreept kunnen worden tegen de mutaties in de reserves. Dat komt omdat deze mutaties budgetneutraal zijn, wat betekent dat deze
Jaarstukken 2023
8
mutaties geen invloed hebben op het uiteindelijke resultaat van het programma. Indien de budgetneutrale mutaties wel relevant zijn om te vermelden, worden deze wel opgenomen in de toelichting. Als laatste zijn er meerdere voordelen behaald door capaciteitsproblemen in het ambtelijk apparaat. Door tekort aan personeel konden niet alle werkzaamheden plaatsvinden, waardoor voordelen ontstaan ten opzichte van de begroting. Dit zal meerdere keren vermeld worden in de desbetreffende programmaverantwoordingen.
Jaarstukken 2023
9
Programma A: Bestuur, dienstverlening en organisatie Dashboard 23 Bestuurlijke resultaten
17%
83%
Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen
Wat wilden we bereiken? De inwoner centraal Wijk- en dorpsgericht werken is de norm. Deze manier van werken stimuleert de inwoners om eigen initiatieven te ontwikkelen in hun buurt of wijk. Als dat nodig is worden ze daarbij geholpen door de gemeente (overheidsparticipatie). We betrekken onze inwoners en ondernemers zo vroeg mogelijk bij onze projecten en de ontwikkeling van beleid (inwonersparticipatie). Daarbij zetten we in op goed verwachtingenmanagement en heldere communicatie. We respecteren de verschillen tussen alle dorpen en wijken. Maatwerk is in alle gevallen de standaard. Wijk- en dorpsgericht werken We richten ons op wijk- en dorpsgericht werken volgens het vastgestelde programma wijk- en dorpsgericht werken. Hierbij staat centraal een dekkend aanbod vanuit welbevinden, welzijn en zorg en - daar waar dit kan - met een “lokale inkleuring”. Dienstverlening Wij sluiten onze dienstverlening aan op de wens van onze inwoners en ondernemers. Dit doen we door ons dienstverleningsconcept te vernieuwen. Tegelijk monitoren we de tevredenheid over onze dienstverlening bij onze inwoners. Wij zorgen er voor dat ontevreden inwoners op een makkelijke manier een klacht kunnen indienen en dat de klacht onafhankelijk wordt behandeld. Communicatie Wij staan in verbinding met onze gemeenschap. We richten ons in onze communicatie op thema’s die inwoners belangrijk vinden.
De boodschap bepaalt daarbij de in te zetten communicatiemiddelen: “wat wil Vijfheerenlanden de inwoners laten weten of laten doen?” Hierbij willen wij niet alleen zenden maar vooral ook goed luisteren naar onze inwoners en daarbij aansluiten bij hun informatiebehoefte. Participatie en omgevingsgericht werken zijn een vast onderdeel bij het formuleren van de kernboodschap.
Jaarstukken 2023
10
Organisatie De gemeente Vijfheerenlanden werkt volgens onze vijf kernwaarden (de ‘vijf van Vijfheerenlanden’). Die zijn vastgesteld bij de start van Vijfheerenlanden in 2018: wendbaar, verbindend, betrouwbaar, resultaatgericht en duurzaam. In de paragraaf bedrijfsvoering geven we integraal inzicht in de resultaten die we in 2023 moeten realiseren op het gebied van organisatie en bedrijfsvoering.
Wat hebben we daarvoor gedaan De inwoner centraal •
Uiterlijk 31 december 2023 zijn er zes evaluaties uitgevoerd op participatietrajecten die in 2023 zijn voltooid. Er zijn in 2023 zeven evaluaties gehouden. Twee evaluaties van het inwonersberaad. Eén met de begeleiders/organisatoren en één met de deelnemers zelf. Er zijn drie evaluaties uitgevoerd die raakvlakken hebben met participatie. Eén ging over het programma wijk- en dorpsgericht werken 2023, één over het interne festival Zo Doen Wij Dat! en één over de training Luisteren. Er zijn ook evaluaties gehouden van de wijkaanpak De Hagen en de Crime Game. Deze zijn niet gehouden op initiatief van het programma wijk- en dorpsgericht werken. De resultaten van de evaluaties zijn lastig te vergelijken omdat die bij elk traject verschillend zijn. We leren onder andere dat heldere besluitvorming en duidelijke communicatie bijdraagt aan een goed participatietraject (zoals bij het inwonersberaad werd gewaardeerd).
Wijk- en dorpsgericht werken •
In 2023 verbeteren we de bekendheid van het budget inwonersinitiatieven door zes keer aandacht te geven aan succesvolle inwonersinitiatieven via diverse communicatiekanalen. Wij hebben in 2023 op verschillende momenten en platforms de inwonersinitiatieven gepromoot. In Het Kontakt Vijfheerenlanden hebben verschillende artikelen gestaan over inwonersinitiatieven. Het inwonersberaad heeft (op eigen initiatief) de mogelijkheden van inwonersinitiatieven betrokken in hun aanbevelingen. Er is een folder gemaakt die begin 2024 huis-aan-huis wordt verspreid.
Dienstverlening •
Uiterlijk 1 juli 2023 is ons herijkte dienstverleningsconcept vastgesteld, waarin we de aanbevelingen implementeren uit het onderzoek digitale dienstverlening van de Rekenkamer Vijfheerenlanden. Op 29 juni 2023 is het herijkte dienstverleningsconcept vastgesteld. Daarna hebben we gewerkt aan een uitvoeringsplan. Tijdens de vaststelling hebben we toegezegd dat we de gemeenteraad elk jaar informeren over de ontwikkelpunten voor de dienstverlening. Dit doen we met een jaarverslag dienstverlening. De eerste versie bieden we in 2024 aan.
•
Alle medewerkers van de teams burgerzaken worden in 2023 gecertificeerd op de basismodule identiteit en identiteitsdocumenten. De medewerkers van Burgerzaken hebben de opleiding in oktober en november 2023 gevolgd. Maar nog niet elke medewerker heeft alle examens met goed gevolg
Jaarstukken 2023
11
kunnen afleggen. Daardoor zijn nog niet alle medewerkers gecertificeerd voor dit opleidingsonderdeel. De medewerkers worden in staat gesteld om opnieuw examen te doen. Voorlopig ontstaat hierdoor geen extra risico ten opzichte van de huidige situatie, omdat het volgen van de opleiding zelf al een kwaliteitsverbeteringsslag zal opleveren en het hebben van een certificaat nog niet vanuit de wet wordt geëist. •
In 2023 voeren we na 1 juli de zelfevaluatie Basisregistratie Personen (BRP) en zelfevaluatie reisdocumenten uit. In december 2023 zijn de acties voor de zelfevaluaties voltooid en ingediend bij de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens.
Communicatie •
In 2023 is de aanbesteding van de nieuwe website gereed. De aanbesteding is begin juni als meervoudig onderhandse aanbesteding uitgezet. De opdracht voor de realisatie van de nieuwe website is in augustus verleend.
•
Voor 1 januari 2024 is de inrichting van de nieuwe website gereed. Op 19 december 2023 is de website in gebruik genomen.
•
Voor 1 juli 2023 is het plan van aanpak Duidelijke Taal: zo doen wij dat! vastgesteld. Op 1 juni 2023 is het plan van aanpak vastgesteld.
•
In 2023 wordt besloten of Vijfheerenlanden overgaat tot het inrichten van een newsroom en zo ja, in welke vorm de newsroom gestalte krijgt. In een newsroom werken medewerkers van verschillende teams samen. Zij verzamelen berichten over de gemeente en haar inwoners die op sociale media en internetfora, lokale kranten en tijdschriften staan. Ook bespreken ze vragen van inwoners die telefonisch, per mail of via sociale media worden gesteld. We hebben met de gemeenten Dordrecht, Heusden en Alphen aan de Rijn gesproken over hun ervaringen met een Newsroom. De conclusie was dat een newsroom in de volle omvang op dit moment voor Vijfheerenlanden geen toegevoegde waarde heeft.
•
Voor 1 december 2023 zijn de activiteiten voor 5 jaar Vijfheerenlanden vastgesteld. Het plan ‘Vijf jaar Vijfheerenlanden’ is op 9 november 2023 vastgesteld door de gemeenteraad.
•
Voor 1 januari 2024 is de invoering gemeentelijke onderscheidingen vastgesteld. De invoering van gemeentelijke onderscheidingen is tijdens de raadsvergadering van 12 december 2023 vastgesteld.
Organisatie •
In 2023 doorlopen we het ontwerpproces van de nieuwe huisvesting Vijfheerenlanden. Deze fase bestaat uit het voorlopig ontwerp voor de grootschalige renovatie en uitbreiding van het gemeentehuis in Leerdam, gevolgd door het definitief ontwerp, dat in het eerste kwartaal van 2024 ter besluitvorming wordt aangeboden aan de raad. In 2023 is het voorlopige ontwerp voorgelegd aan de gemeenteraad. Na behandeling is het voorlopige ontwerp uitgewerkt naar een definitief ontwerp. Hiermee is voldaan aan de planning.
•
In 2023 stellen we, in samenwerking met de Auditcommissie, een vernieuwde set van prestatie indicatoren vast als onderdeel van een vernieuwde planning en control cyclus (P&C-cyclus).
Jaarstukken 2023
12
Samen met de auditcommissie hebben we de eerste set met kritische prestatie indicatoren (KPI's) opgenomen in de programmabegroting 2024-2027. Op 9 november 2023 is de programmabegroting, met de KPI's voor ieder beleidsthema, vastgesteld door de gemeenteraad. In 2024 evalueren we, samen met de auditcommissie, de KPI’s. •
In 2023 nemen wij actief deel aan de strategische ontwikkeling van een e-depot (digitale archiefbewaarplaats). Het permanent te bewaren digitale archief van de gemeente Vijfheerenlanden wordt opgeslagen en toegankelijk gemaakt met een digitale depotvoorziening (dit noemen we e-depot). We zijn hiervoor aangesloten bij het Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU). Het RAZU streeft ernaar het e-depot eind 2024 voltooid te hebben voor de deelnemende gemeenten. In 2023 hebben we meegedaan aan drie bijeenkomsten van het RAZU voor de inrichting van het e-depot, de inkoop van de techniek en de opslag van gegevens. In 2023 is gestart met de ontwikkeling van het e-depot. Het e-depot is technisch ingericht met een functie om gegevens uit te wisselen en er is een zoekfunctie ontwikkeld. Om deze twee functies te toetsen heeft de gemeente Vijfheerenlanden testbestanden geleverd.
•
Voor 1 juni 2023 is het normenkader 2023 van de gemeente Vijfheerenlanden vastgesteld. Het voorlopige normenkader 2023 is op 20 april 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. Het definitieve normenkader 2023 is op 12 december 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. In het normenkader staat alleen die regelgeving waar direct of indirect financiële beheers-handelingen uit voort kunnen komen.
•
In 2023 zorgen we voor de doorontwikkeling van het inkoopproces op basis van de vier pijlers: Duurzaamheid, Rechtmatigheid, Social Return, Lokaal inkopen. In 2023 voerden we het vernieuwde inkoopbeleid in. Daarin zijn stappen gezet om kwantitatief en kwalitatief maatschappelijk verantwoord inkopen naar een hoger niveau te tillen. De drempel voor een inkoop met een verplichte Social Return (SR) component is verlaagd van €200.000 naar €100.000. Team Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen en Inkopen (MVOI) wordt vanaf een inkoop van €100.000 betrokken om te adviseren over (sociale) duurzaamheid. Ook zijn de lijnen met onze sociaal partner Avres duidelijker en korter. Het resultaat voor SR is dat er in 2023 20 SR projecten actief waren. Dat is een stijging vergeleken met 2022 toen er 11 SR projecten waren. Van de totale opdrachtwaarde van 28 miljoen euro die bij onderhandse aanbestedingen in 2023 is gegund, is 19 miljoen euro lokaal ingekocht.
•
Implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). In 2023 hebben we gekeken hoe wij ICT het beste kunnen inzetten. Sinds het ontstaan van de gemeente Vijfheerenlanden is de wereld veranderd. Digitale dienstverlening heeft, vooral door de invloed van Covid-19, een vlucht genomen. Door ICT hierop aan te laten sluiten, verbeteren we ook de beveiliging van onze informatie. Daarnaast is gestart met een e-learning traject Informatieveiligheid. Alle medewerkers krijgen elke maand een module toegewezen over een specifiek onderwerp, zoals bijvoorbeeld wachtwoorden of phishing mails. Het hele traject duurt drie jaar. Het college, directie- en managementteam en een aantal collega's hebben ook meegedaan aan een speciale cyber security escaperoom. Adequaat omgaan met persoonsgegevens waaronder het implementeren van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en Wet politiegegevens (Wpg). Het goed omgaan met persoonsgegevens is een blijvend proces en eist altijd
•
Jaarstukken 2023
13
aandacht van zowel bestuur, management als medewerkers. Binnen de bewustwordingscampagne ‘5 voor veilig’ worden verschillende thema’s rondom privacy en informatiebeveiliging via intranet uitgelicht en besproken. Zoals het melden van beveiligingsincidenten waaronder datalekken. Elk kwartaal geven we een overzicht van het aantal en soort meldingen om mensen bewust te maken en wellicht vergelijkbare meldingen te voorkomen. Mensen worden met een kleine beloning ook aangemoedigd om zaken te melden. Gezien de positieve resultaten gaan we hier volgend jaar mee door. •
Voor 1 juli 2023 is de audit inhuur en betalingsverkeer afgerond. De audit betalingsverkeer is in 2021 uitgevoerd en vastgesteld. De audit inhuur is in het derde kwartaal van 2023 afgerond, door het college vastgesteld en ter informatie aan de raad gestuurd. De audit is in de Auditcommissie van november 2023 behandeld.
Wat hebben we (nog) niet gedaan? De inwoner centraal •
Uiterlijk 1 juni 2023 wordt het programmaplan van het programma wijk- en dorpsgericht werken vernieuwd. Het mogelijk maken en begeleiden van het inwonersberaad kreeg in 2023 voorrang op het herschrijven van het programma wijk- en dorpsgericht werken. Ondanks dat het vernieuwde programma nog even op zich laat wachten, werken we gestaag door aan de doelen van het bestaande programma. Het programma heeft veel raakvlakken met organisatie ontwikkeling. Daarom is het logisch om de programma's aan elkaar te koppelen. Dit zorgt ervoor dat de planning opschuift aan de hand van de organisatie ontwikkeling naar het eerste kwartaal in 2025.
Wijk- en dorpsgericht werken •
Voor 1 januari 2024 is het Gemeentewet artikel 213a. onderzoek naar efficiency en effectiviteit wijk- en dorpsbeleid en budget inwonerinitiatieven afgerond. De uitvoering is vertraagd. Dit heeft twee oorzaken. Het college heeft beloofd om het artikel 213a onderzoek naar de omvang van de organisatie (de benchmark) al in het vierde kwartaal van 2023 te starten in plaats van in 2024. Zo zijn de resultaten op tijd beschikbaar voor de Kadernota 2025. De raad besloot om in 2023 een Nota Samenwerking (over verbonden partijen) op te laten stellen. Voor beide projecten was in 2023 geen capaciteit geraamd.
Organisatie •
Voor 1 januari 2024 is het Gemeentewet artikel 213a. onderzoek naar effectiviteit investerings- en pilotprojecten in het sociaal domein afgerond. De uitvoering is vertraagd. Dit heeft twee oorzaken. Het college heeft beloofd om het artikel 213a onderzoek naar de omvang van de organisatie (de benchmark) al in het vierde kwartaal van 2023 te starten in plaats van in 2024. Zo zijn de resultaten op tijd beschikbaar voor de Kadernota 2025. De raad besloot om in 2023 een Nota Samenwerking (over verbonden partijen) op te laten stellen. Voor beide projecten was in 2023 geen capaciteit geraamd.
•
Uiterlijk 1 juni 2023 leveren we de technische visie op automatisering op. In 2023 hebben we onze werkplekvisie voltooid. Deze is vastgesteld door het directie-managementteam (DMT). Na deze goedkeuring is gestart met de
Jaarstukken 2023
14
implementatie van de nieuwe werkplek. Het is belangrijk om te melden dat we in 2023 vertraging hadden door capaciteitsproblemen. Ondanks deze uitdagingen hebben we vooruitgang geboekt en zijn we begonnen met het opstellen van de technische visie voor onze ICT-infrastructuur. De oplevering van deze technische visie wordt eind 2024 verwacht.
Jaarstukken 2023
15
Wat waren de kosten?
PROGRAMMA: A
Werkelijk Begroting 2023 Begroting 2023 (na wijziging)
Werkelijk
Verschil
2023
2023
Bedragen x € 1.000
2022
(primair)
Lasten Baten Saldo
5.666 -1.883 3.784
4.746 -947 3.799
5.709 -1.087 4.622
6.576 -1.772 4.804
867 N 685 V 182 N
412 -56 356
0 0 0
0 -9 -9
0 -9 -9
0 0 0
4.140
3.799
4.613
4.795
182 N
Toevoeging reserves Onttrekking reserves Totaal reserves Resultaat
Programma A is het programma waar de budgetten van de taakvelden bestuur, burgerzaken en beheer overige gebouwen en gronden worden verantwoord. Hieronder worden de resultaten per taakveld toegelicht. Bij het taakveld bestuur is sprake van een per saldo voordeel van 36 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Dit wordt mede veroorzaakt doordat er jaarlijks per balansdatum een herberekening plaatsvindt van de voorziening wachtgeld wethouders. Het saldo van de voorziening wordt onder andere gevormd door de werkelijke uitkering aan wachtgelden in 2023 en door de raming van de toekomstige verplichtingen. De werkelijke uitkering wachtgelden kan beïnvloed worden door de ontvangst van neveninkomsten. In 2023 is er minder wachtgeld uitgekeerd dan waarmee rekening is gehouden in de voorziening. Dit samen met de herberekening van de wachtgeldverplichting voor de jaren 2024 en 2025 resulteert in een vrijval van de voorziening (B, 251 V). Ook vindt er jaarlijks per balansdatum een herrekening plaats van de voorziening pensioen wethouders. Aan de hand van actuariële berekeningen wordt de stand van de voorziening bepaald. Hierbij is in 2023 rekening gehouden met een rekenrente van 3,16%. Om te voldoen aan de toekomstige verplichtingen heeft er een storting in de voorziening pensioen wethouders plaatsgevonden (L, 106 N).
Daarnaast heeft er in 2023 ook een pensioen kapitaaloverdracht plaatsgevonden naar de voorziening (L, 166 N). Dit laatste bedrag is echter gedekt doordat er in 2023 ook een pensioen kapitaaloverdracht heeft plaatsgevonden waarbij door gemeente Vijfheerenlanden een bedrag is ontvangen voor de dekking van toekomstige pensioenverplichtingen (B, 166 V). Als gevolg van afspraken die gemaakt zijn met voormalige wethouders worden er kosten gemaakt voor bijvoorbeeld begeleiding; coaching en medische keuringen. Met deze uitgaven is geen rekening gehouden (L, 39 N). Ook zijn (doordat de gemeente Vijfheerenlanden de grens van 60.000 inwoners is gepasseerd) de salarislasten voor raad en college gestegen (L, 63 N). Ook is bij de Griffie sprake van extra salarislasten als gevolg van een tijdelijke inzet boven de formatie (L, 57 N). Bij regionale samenwerking is in de begroting rekening gehouden met uitgaven voor de RMA (regionale Maatschappelijke Agenda). Voor diverse onderdelen binnen het RMA uitvoeringsplan zijn echter in 2023 bij de gemeente Vijfheerenlanden geen kosten in rekening gebracht (L, 27 V). Ook is in 2023 het voordelig jaarrekeningresultaat 2022 van de Regio AV uitgekeerd (B, 20 V). Bij het taakveld burgerzaken is sprake van een per saldo voordeel van 5 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging.
Jaarstukken 2023
16
Dit wordt mede veroorzaakt doordat de gemeente bij dit taakveld afhankelijk is van de vraag van onze inwoners. Bij een viertal producten (burgerlijke stand, reisdocumenten, naturalisaties en brp) is die vraag groter geweest dan de aantallen waarop de raming is gebaseerd. Dat betekent bij die producten extra lasten (L, 102 N). Daar staan echter extra baten tegenover (B, 151 V). Bij rijbewijzen is het omgekeerde het geval, hier is minder verkocht dan geraamd. Het digitaal verlengen van het rijbewijs heeft hier ook invloed op. Bij rijbewijzen was daardoor sprake van lagere lasten (L, 33 V) maar ook lagere baten (B, 52 N). Tenslotte is ook door het organiseren van de extra Tweede Kamer verkiezingen een overschrijding van het beschikbare budget ontstaan (L, 25 N). Bij het taakveld beheer overige gebouwen en gronden is sprake van een per saldo nadeel van 223 ten opzichte van de begroting 2023 na wijziging. Een belangrijk deel van dit nadeel wordt verklaard door het feit dat in 2023 BSR voor een aantal gemeentelijke percelen naheffingsaanslagen over eerdere jaren heeft opgelegd (L, 127 N). Daarnaast zijn er vanaf 2018 kosten gemaakt ter voorbereiding van de grondexploitatie aan de Killesteijnstraat in Lexmond. Deze kosten zijn geactiveerd en opgenomen als Immateriële Vaste Activa, zoals voorgeschreven in de BBV.
In 2023 is er echter een wijziging geweest in de Notitie grondexploitaties van de Commissie BBV. Als gevolg daarvan moeten (indien de voorbereidingsperiode langer duurt dan vijf jaar) de gemaakte kosten als last (eventueel via een voorziening) worden genomen. Aangezien deze periode van vijf jaar inmiddels is overschreden is een voorziening getroffen (L, 115 N) ter dekking van de gemaakte kosten in de periode 2018-2023. Het snippergroenbeleid wordt gedekt uit opbrengsten uit grondverkoop. Het huidig resultaat voor de uitvoering van het beleid laat echter een tekort zien door een tijdelijke terugloop van de grondverkopen. Door de lagere grondverkoopopbrengsten konden in 2023 de inhuurkosten niet volledig gedekt worden (L, 50 N). Ondanks de tijdelijke terugloop van de verkoopopbrengsten uit snippergroen is het resultaat uiteindelijk afgesloten met een positief saldo (B, 18 V). Nadelen zijn er nog bij de energiekosten van diverse gebouwen (L, 39 N) en bij de algemene kosten door onder meer de inzet van inkoopbureau IBMN (L, 23 N). Daar staan extra opbrengsten tegenover door de overdracht van het object Burgemeester Meesstraat 1c te Leerdam (B, 98 V) en door extra huuropbrengsten uit de verhuur van gronden voor reclamemasten (B, 26 V). Dit is een gevolg van de herschikking van budgetten. Daardoor is deze opbrengst reclamemasten toegevoegd aan het budget van grondzaken.
Jaarstukken 2023
17
Programma B: Beheer en gebruik openbare ruimte Dashboard 53 Bestuurlijke resultaten
9%
91%
Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen
Wat wilden we bereiken? Veiligheid Elke dag werken wij aan een veilig en prettig woon- en werkklimaat voor onze inwoners, ondernemers en bezoekers. We zijn zichtbaar aanwezig, bereikbaar en we staan in directe verbinding met hen. Beheer openbare ruimte De openbare ruimte is een belangrijk visitekaartje van onze gemeente. Wij zorgen voor een openbare ruimte die veilig, groen en leefbaar is. Een openbare ruimte zonder achterstallig onderhoud en met een toekomstgericht beheer. Daarmee bedoelen wij dat wij bij het beheer en de inrichting van de openbare ruimte rekening houden met maatschappelijke, economische, technologische en klimatologische ontwikkelingen. Wij streven naar een groene leefomgeving die aantrekkelijk, gezond en klimaatbestendig is. Water en groen benoemen wij als leidend principe bij de (her)inrichting van gebieden. We hebben nadrukkelijk oog voor klimaatadaptie (inclusief het voorkomen van hittestress) bij het inrichten van de openbare ruimte. Beheer gebouwen Wij staan voor klimaat adaptief bouwen en geven als gemeente daarin het goede voorbeeld met onze gemeentelijke en onderwijsgebouwen. Hierin volgen we de afspraken Klimaat adaptief Bouwen van de Provincie Utrecht.
Jaarstukken 2023
18
Wat hebben we daarvoor gedaan? Veiligheid •
Uiterlijk 1 juli 2023 wordt het Integraal Veiligheidsbeleid (IVB) 2023-2026 vastgesteld. Het IVB is op 29 juni 2023 vastgesteld door de gemeenteraad.
•
Voor 15 november 2023 is er beleid gevaarlijke honden op grond van de APV. Op 15 november 2023 zijn de beleidsregels vastgesteld door het college. Deze geven inzicht hoe we handelen bij incidenten.
•
Het aantal woninginbraken is in 2023 met 5% gedaald ten opzichte van 2022 en het aantal geweldsdelicten is met 5% gedaald. Woninginbraak Het doel is ruim gehaald. In 2022 waren er 75 woninginbraken en in 2023 waren dat er 59. Dit is een daling van meer dan 20%. Het is nog steeds een landelijke trend die we hier volgen en die al jaren aan de gang is. Criminaliteit verplaatst zich steeds meer van de klassieke vormen zoals geweld en woninginbraak naar minder zichtbare vormen zoals digitale en ondermijnende criminaliteit. Er zijn in het afgelopen jaar verschillende preventieve activiteiten in het kader van woninginbraak geweest zoals het organiseren van zomer- en winteracties in samenwerking met de politie (voorheen Donkere Dagen Offensief). Dit was meestal digitaal en/of in de krant. Verder is er een preventiebijeenkomst geweest in vervolg op geslaagde babbeltrucs in een aantal van onze kernen. Geweld Het aantal geweldsincidenten is in 2023 vergeleken met 2022 niet gedaald. Er is een stijging van iets meer dan 10 %. Wel is het zo dat er een lichte daling is vergeleken met het aantal geweldsincidenten in de hele regio Midden-Nederland.
•
Cybercriminaliteit: In 2023 gaan we aan de slag met het onderwerp cybercriminaliteit door bewustwording te creëren en handelingsperspectief te bieden. Bij digitale veiligheid werken wij aan bewustwording en het bieden van handelingsperspectief. Het afgelopen jaar zijn wij intensiever gaan samenwerken met onze buurgemeenten binnen Lekpoort. Voor jongeren kwam er een vervolg op de campagne Hackshield. Deze cybergame richt zich op het weerbaar maken van kinderen tussen de 8 en 12 jaar. Daarbij worden ze gemotiveerd om de lessen die zij leren als ‘Cyber Agent’ mee te nemen in hun omgeving. De lessen liepen door tot eind februari met daarna een huldiging in maart. Ook kwam het onderwerp ‘Geldezels’ aan bod bij de Crime Game. In 2023 heeft een stagiaire van het team een onderzoek uitgevoerd naar digitale veiligheid. Uit cijfers blijkt dat de fysieke criminaliteit steeds meer aan het verschuiven is naar de digitale wereld. Hierdoor is digitale veiligheid extra aangescherpt in het IVB.
•
Zorg & Veiligheid: Het bieden van passende hulp aan inwoners en het terugdringen van criminaliteit en overlast door integrale samenwerking met zorg- en strafketenpartners. Dit doen we zowel met lokale partners als regionaal met het Zorg- en Veiligheidshuis regio Utrecht. In 2023 waren er op een aantal deelgebieden de volgende ontwikkelingen: • Lokale persoonsgerichte aanpak: Er is doorlopend geïnvesteerd in het verstevigen van de onderlinge
Jaarstukken 2023
19
•
•
•
samenwerkingsrelaties en werkafspraken met de verschillende ketenpartners zoals politie, Sociaal Team, woningcorporaties, GGZ en SAVE. Radicalisering en polarisatie: RadarAdvies heeft voor het gebied Lekstroom een fenomeenanalyse uitgevoerd. De conclusie en aanbevelingen zijn overgenomen en verwerkt in het integraal veiligheidsbeleid 2023-2026; Het privacyprotocol ‘Persoonsgerichte aanpak voorkoming radicalisering en extremisme Midden-Nederland’ is vernieuwd en vastgesteld. De rollen en taken zijn helder beschreven en er wordt op zorgvuldige wijze informatie uitgewisseld tussen betrokken partijen; In 2023 zijn deskundigheidsbevorderingstrainingen aangeboden voor (jeugd)hulpverleners en/of zorgprofessionals zoals het Sociaal Team, Gro-up Buurtwerk en de leerplichtambtenaren. Door het gestegen inwonersaantal is de financiële bijdrage per inwoner aan het Zorg- en Veiligheidshuis regio Utrecht gestegen. De kosten voor forensische verrichtingen, uitgevoerd door de GGD regio Utrecht (GGDrU), zijn hoger uitgevallen. Deze kosten zijn onvoorspelbaar. Hierdoor is het beschikbare budget van 2023 licht overschreden.
•
Zorg en Veiligheid (overlastgevende jongeren): In 2023 werken we aan zorg en veiligheid met betrekking tot overlastgevende jongeren. Om het gewenste resultaat te halen, vinden er vanuit een integrale samenwerking verschillende acties en overleggen plaats. Terugkijkend op 2023 zijn de belangrijkste ontwikkelingen en aandachtspunten: • Er is continue geïnvesteerd in integrale samenwerking. Naast de reguliere (overleg)structuur in de veiligheidsketen, zijn er 2 keer per jaar bijeenkomsten met alle jongerenwerkers, wijkagenten en jeugdboa's. Daarnaast is, in goede samenwerking met jongerenwerk en politie, een oude jongeren ontmoetingsplaats (JOP) vervangen in Vianen. De betrokken VO-school heeft meegedaan aan de opening hiervan. • Er is actief gewerkt aan de samenwerking met het sociaal domein en betrokken partners (GGD/Team Sportservice Utrecht/Gro-up Buurtwerk). Dit is onderdeel van Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Er is meer zicht op gezamenlijke doelen en initiatieven. In de praktijk leidt dit tot afgestemde en gerichte inzet. Een goed voorbeeld van deze samenwerking is de inzet van een specialistisch jeugdwerker voor Leerdam-West. • Door gedeelde zorgen over problematisch gedrag van jongeren in Leerdam-West, wordt er in samenwerking met politie en verschillende maatschappelijke partners extra inzet gedaan.
Hiervoor heeft een brainstormsessie plaatsgevonden, waaruit verschillende acties voortvloeiden. Dit zetten we voort in 2024. • De afgelopen jaren nam het aantal (aanvragen voor) Halt-voorlichtingen op de VO-scholen af. In 2023 is het Halt-aanbod bekend gemaakt bij de VO-scholen. Dit heeft geleid tot een structurele toename van Haltvoorlichtingen. • We zijn gestart met het herzien van de Procesomschrijving aanpak problematisch gedrag jeugdgroepen. Hiervoor maken we gebruik van de geëvalueerde groepsaanpakken, het geactualiseerde samenwerkings- en privacy convenant jeugdgroepenaanpak Midden-Nederland. • De aanpak Jonge Aanwas is structureel geborgd binnen de gemeente Vijfheerenlanden door opname in het Integraal Veiligheidsbeleid 20232026.
Jaarstukken 2023
20
•
• •
•
Er is geïnvesteerd in integrale samenwerking met verschillende partners. Een belangrijk onderdeel hiervan zijn de signaleringstafels op de VOscholen; Het project is uitgebreid naar zowel De Hagen in Vianen als Leerdam-West; Er is gewerkt aan meer zicht op de aard en omvang van de doelgroep, de interventies zijn daar op afgestemd. Om de maatschappelijke weerbaarheid van jonge aanwas/doorgroeiers, ouders/verzorgers, sociale omgeving en professionals te vergroten, hebben diverse activiteiten plaatsgevonden. Denk hierbij aan de weerbaarheidstraining Kapot Sterk op twee PO-scholen en bewustzijnstrainingen voor VO-personeel. De samenwerking met de gemeenten Nieuwegein en IJsselstein is doorgegaan. We richten ons op het delen van ervaringen en de overkoepelende aanpak VO-scholen. Concrete resultaten zijn (nog) niet te benoemen. De aanpak Jonge Aanwas is veelal preventief gericht, waardoor resultaat op voorkoming van criminele jongeren moeilijk te meten is. Het vergt een lange adem en uiteindelijk zijn signalen die tijdig gedeeld worden door professionals, een voorbeeld van een belangrijk resultaat.
•
In 2023 werken we, samen met onze partners, aan veilige buurten en woonoverlast. De beleidsregels over de "Aanpak Woonoverlast" en het convenant met de politie en de woningcorporaties hierover zijn niet vastgesteld in 2023. Na lang intern beraad bij de politie heeft de politie zich als convenantpartner teruggetrokken. Dit betekent dat het convenant wel wordt afgesloten, maar nu zonder de politie. Voor gegevensdeling met de politie wordt onder een andere juridische noemer gewerkt. Dit hoeft geen gevolgen te hebben voor de praktijk van de samenwerking. In lijn met besluiten van de burgemeester is het publieke cameratoezicht in 2023 daadwerkelijk gestopt. De contacten met de vier verschillende wijken waar buurttoezichthouders surveilleren, zijn geïntensiveerd. Er zijn verschillende cursussen aangeboden en gevolgd.
•
Uiterlijk 31 december 2023 hebben we een adequate en goedwerkende (interne) crisisorganisatie. Een adequaat en goedwerkende crisisorganisatie opzetten blijft ieder jaar een uitdaging door het verloop van personeel en de nieuwe wijziging van de structuur Bevolkingszorg 3.0. De omvorming van Bevolkingszorg 2.0 naar 3.0 loopt volgens planning door in 2024. De ontwikkelgroep van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) begeleidt dit proces. Het handboek Bevolkingszorg is nog niet geheel afgerond naar versie Bevolkingszorg 3.0. Dit is afhankelijk van de besluitvorming van het Algemeen Bestuur van de VRU in 2024. De huidige crisisorganisatie blijft functioneren totdat de omvorming een feit is. Trainingen van het de-escalatieteam zijn uitgezet en afgerond. Het ophalen van informatie bij de medewerkers die te maken kunnen hebben met ongewenst gedrag vroeg meer tijd dan aanvankelijk begroot. Communicatiecollega’s nemen deel aan de ontwikkelgroep VRU communicatie en hebben de opleidingen gevolgd. Het hoge water in december was een kleine crisis en liep door in 2024. De samenwerking met Waterschap Rivierenland verliep soepel. De conclusie is dat de organisatie in deze crisis goed heeft gefunctioneerd.
•
In 2023 werken we aan de aanpak voor een veilige jaarwisseling. De jaarwisseling vraagt elk jaar gepaste aandacht. 2022-2023 week af van de vorige jaren door het ontbreken van coronamaatregelen en opnieuw vrije verkoop van consumentenvuurwerk. Het draaiboek 2021-2022 was de basis voor dit jaar. Daar
Jaarstukken 2023
21
waar zich eerder incidenten voordeden, is extra ingezet op (participatie)maatregelen Particuliere beveiliging is ingezet in Leerdam en Vianen. Alle maatregelen samen hadden als doel een feestelijke, maar vooral veilige jaarwisseling te kunnen organiseren. Dit is binnen het budget en zonder ernstige incidenten bereikt. Het schadebedrag nam af naar €30.000 (eerder €45.000). •
Voor 1 januari 2024 is het opinievoorstel Locatiebeleid en -profiel bij Evenementenbeleid 2023 besproken in de gemeenteraad. De opiniërende bespreking heeft plaatsgevonden in de commissie Algemene Zaken van 30 november 2023.
•
Voor 1 juli 2023 is het nieuwe horecabeleid vastgesteld. Op 1 juni 2023 is het horecabeleid vastgesteld.
•
Voor 1 juli 2023 is het Evenementenbeleid vastgesteld. Op 1 juni 2023 is het Evenementenbeleid vastgesteld.
•
In 2023 voorkomen en bestrijden we, samen met onze partners, de onzichtbare criminaliteit die ons gezag ondermijnt en het vertrouwen van de samenleving in de autoriteiten aantast. De aanpak van ondermijnende criminaliteit voor 2023 liep goed. In het begin van jaar hebben we een informatieavond voor de agrarische bewoners en ondernemers georganiseerd. Daarbij was de opkomst erg hoog. Doorlopend hebben we een groot aantal integrale controles georganiseerd samen met politie, douane, omgevingsdienst en arbeidsinspectie. We hebben ruim 50 adressen en/of bedrijven gecontroleerd en ruim 120 garage- en of opslagboxen. Daarbij zijn meerdere overtredingen geconstateerd, waarbij de benodigde maatregelen (bestuursrecht & strafrecht) zijn getroffen. In het derde kwartaal hebben we opnieuw het succesvolle project de Crime Game georganiseerd. Dit had als doel de bewustwording en de meldingsbereidheid bij onze inwoners en ondernemers te vergroten. Bijna 550 deelnemers hebben hieraan mee gedaan, waarbij we opnieuw veel positieve reacties hebben opgehaald.
•
In 2023 voeren we de integrale aanpak in de wijk De Hagen in Vianen verder uit. De wijkaanpak in De Hagen is verlengd voor nog twee jaar, met aandacht voor veiligheid, ontmoeting, meedoen, opgroeien met kansen en een aantrekkelijke openbare ruimte. Activiteiten omvatten lessen op scholen, buurtontmoetingen, werkcafés en gezondheidsinitiatieven. Ook is er focus op talentontwikkeling voor kinderen en verbeteringen in de buitenruimte. Evaluatie is gestart om te bepalen of de aanpak voortgezet of uitgebreid moet worden naar andere wijken.
•
Voor 1 juli 2023 is het ontwerp-Bestuursagenda Veiligheidsregio Utrecht 2024-2027 aangeboden aan de gemeenteraad. Het ontwerp-Bestuursagenda Veiligheidsregio Utrecht 2024-2027 is in de raad van 1 juni 2023 vastgesteld.
•
Voor 1 januari 2024 stellen we een voorstel/notitie op over uitbesteden van "Boedelbeheer bij woningontruimingen' en een stroomschema over hoe te handelen bij de afvoer van inboedels bij woningontruimingen". Het college heeft sinds enkele jaren de taak om op de weg geplaatste inboedels af te voeren en op te slaan (artikel 556 lid 3 van het Wetboek van burgerlijke rechtsvordering (Rv)). Dit gebeurt na aanzegging door een gerechtsdeurwaarder en als de betrokkenen hier niet zelf voor zorgen. Er is een intern stappenplan gemaakt waarmee we voldoen aan de gestelde wettelijke taak.
Jaarstukken 2023
22
Beheer openbare ruimte •
Voor 1 januari 2024 is het Groenstructuurplan vastgesteld. Tijdens de raadsvergadering van 12 december 2023 is het Groenstructuurplan vastgesteld.
•
Om vanaf 2024 het bomenbeleid uit te voeren zoeken we in 2023 locaties om extra bomen te planten. De locaties waar in 2024 bomen geplant kunnen worden zijn bekend.
•
Tot 1 januari 2025 verbeteren we de biodiversiteit door het toepassen van het ecologisch beheer. Eind 2023 is de Groenstructuurvisie vastgesteld. Hierin maken we onderscheid tussen hoofdgroenstructuren, nevengroenstructuren en groene stapstenen. Deze structuren samen maken dat flora en fauna van Lek tot Linge door onze gemeente kan bewegen. Deze gebieden vragen specifiek om ecologisch beheer, vooral de groene stapstenen. Voor de belangrijkste groene stapstenen (natuurgebieden) stellen we in 2024 een gebiedseigen ecologisch beheerplan op dat uitgevoerd wordt.
•
Voor 1 januari 2024 is het beleid- en beheerplan onkruidbestrijding geharmoniseerd. In 2023 is de beleidsnotitie Onkruidbeheersing op verhardingen opgesteld. In de eerste versie van de beleidsnotitie werd het gebruik van chemische middelen op begraafplaatsen toegestaan. Omdat dit buiten de land- en tuinbouwsector wettelijk niet mag, is de notitie aangepast. Het college heeft aangepaste versie van de beleidsnotitie onkruidbeheersing 2023-2027 vastgesteld. De raadsbehandeling is op 8 februari 2024.
•
Tot 1 januari 2025 werken we aan de aanleg van ecologische bermen. In het vierde kwartaal van 2023 is gestart met de uitvoering. De uitvoering wordt naar verwachting in het tweede kwartaal van 2024 afgerond.
•
De gemeente Vijfheerenlanden wil jaarlijks 500 meter aan “harde” oevers omvormen naar natuurvriendelijke en natuurlijke oevers. De doelstelling vanuit het oeverbeleidsplan om 5 kilometer aan natuurvriendelijke oever aan te leggen voor 2030 ligt op schema. In totaal is inmiddels ruim 2 kilometer aangelegd.
•
In 2023 vervangen we circa 200 verouderde lichtmasten en circa 600 verouderde armaturen. De uitvoering van vervangingsplan 2023 is gestart in december 2023 en wordt afgerond in het 1ste kwartaal van 2024. Na afronding bestaat het verlichting areaal voor 49,2% uit ledverlichting.
•
In 2023 wordt de gerenoveerde kademuur in Leerdam opgeleverd. De renovatie van de stadskademuur is binnen het beschikbare budget in 2023 afgerond.
•
Voor 1 maart 2023 wordt het beleids- en beheerplan kunstwerken in de openbare ruimte vastgesteld. Eind maart 2023 heeft de raad het beleid en beheerplan kunstwerken in openbare ruimte vastgesteld.
•
Voor 1 juli 2023 harmoniseren we het beleids- en beheerplan begraven. Het nieuwe beleid is vastgesteld in de raadsvergadering van 29 juni 2023.
•
"Voor 1 juli 2023 zijn de volgende documenten van de gemeenschappelijke regeling Bureau Openbare Verlichting Lek-Merwede aangeboden aan de gemeenteraad:
Jaarstukken 2023
23
Jaarverslag 2022; Herziene begroting 2023; Programmabegroting 2024." De documenten zijn op 1 juni 2023 vastgesteld. •
In 2022 tot en met 2025 wordt overbodige verharding omgevormd naar ecologisch groen. Zo streven we ernaar dat elk jaar 1.800m2 verharding omgevormd wordt naar groen. In 2023 is een groot gedeelte van de overbodige verharding op de werklandschappen De Hagen en De Biezen omgevormd naar ecologische groen. Dit valt binnen het vergroeningsplan van de werklandschappen dat de Bedrijven Investeringszone (BIZ) en de gemeente samen gemaakt hebben.
•
Uiterlijk 31 december 2023 geven we uitvoering aan fase 2-4 van de maatregelen aan de Koningin Emmalaan in Leerdam. Slinger, overrijdbare rijbaanscheiding en veilige oversteek bij Lingebolder zijn gereed. De belijning wordt aangebracht als het een tijdje niet geregend heeft. Bij de oversteek Julianaschool wordt nog verlichting aangebracht onder de blauwe 'oversteekborden' boven het zebrapad.
•
Voor 1 oktober 2023 is het voorgestelde ontwerp-herziening van de gemeenschappelijke regeling Bureau Openbare Verlichting Lek-Merwede vastgesteld. Op 21 september 2023 zijn de stukken vastgesteld door de gemeenteraad.
•
In 2023 is de controle op juistheid en volledigheid van de data opgenomen in het beheersysteem afgerond. In 2023 zijn de beheergegevens in het beheersysteem geoptimaliseerd tot 75%. De resterende 25% wordt uitgevoerd in 2024.
•
In 2023 voeren we het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2021-2025 uit. In 2023 zijn op basis van het GRP onderhoud en inspecties uitgevoerd aan het riool en de watergangen. Op locaties waar het riool is vervangen is extra aandacht besteed aan een klimaatbestendige inrichting. Daarnaast is extra aandacht besteed aan het grondwatermeetnet. Vanaf januari 2024 is deze klaar voor gebruik.
Beheer gebouwen •
Voor 1 oktober 2023 is de aanvraag voor extra gelden vastgoed Vijfheerenlanden vastgesteld. Op 21 september 2023 is aanvraag vastgoed Vijfheerenlanden voor extra gelden vastgesteld.
•
In 2023 realiseren we buitenschilderwerk bij begraafplaatsen. Het buitenschilderwerk bij diverse panden op begraafplaatsen is uitgevoerd.
•
In 2023 realiseren we buitenschilderwerk van gymzalen. In 2023 zijn verschillende projecten uitgevoerd. Gymzaal De Copper in Hei- en Boeicop, gymzaal Het Knooppunt in Everdingen, gymzaal Het Zwanengat in Vianen, gymzaal Blommedeal en De Linde MFC in Meerkerk zijn geschilderd. Bij gymzaal Zijderveld zijn gevelkozijnen vervangen door geïsoleerde aluminium kozijnen.
•
In 2023 realiseren we buitenschilderwerk bij kerktorens. Het grootste deel van het buitenschilderwerk voor de kerktorens is uitgevoerd. Het schilderwerk aan de kroon van de kerk Vianen en verschillende punten bij de kerken in Leerbroek en Schoonrewoerd is verplaatst naar 2024. Dat heeft te maken met het slechte weer.
Jaarstukken 2023
24
•
In 2023 verduurzamen we de Aula in Hagestein. Het verduurzamen van de aula in Hagestein is uitgevoerd. Het bestaande glas is vervangen door HR++ glas en de bestaande kapconstructie is geïsoleerd.
•
In 2023 vervangen we de verwarmingsinstallatie van gemeentewerf Leerdam. De verwarmingsinstallatie van de gemeentewerf Leerdam is vervangen. Hier is een warmtepomp geplaatst.
•
In 2024 verduurzamen we kindcentrum Het Kristal in Leerdam en vervangen we onderdelen in en rond het pand. In 2023 hebben we onderzocht hoe we het pand kunnen verduurzamen. De uitwerking hiervan gebeurt in 2024.
•
In 2027 vervangen we de verwarmingsinstallatie van Brede school De Bijenkorf Lexmond. In 2023 hebben we onderzocht hoe we het pand kunnen verduurzamen. De uitwerking hiervan gebeurt in 2027.
•
In 2023 vervangen we de bestrating bij brandweerpost Lexmond. In 2023 is onderhoud uitgevoerd aan de bestrating bij de brandweerpost Lexmond. Hierbij is het straatwerk gedeeltelijk opnieuw bestraat en gedeeltelijk vernieuwd.
•
In 2023 vervangen we het inbraakmeldsysteem van gemeentewerf Meerkerk en Vianen. Ook onderzoeken we of het brandmeldsysteem aan vervanging toe is. In 2023 is het inbraakmeldsysteem van de gemeentewerf Meerkerk gecontroleerd. Tevens zijn het brandmeldsysteem en diverse installaties onderzocht. In beide gevallen was directe vervanging niet noodzakelijk. De reguliere vervanging op termijn wordt opgenomen in het herziene Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP).