Dorpsvisie Hei- en Boeicop versie maart 2023_20211800.pdf

●

Bouwen voor senioren: Woningbouw voor senioren heeft beleidsmatig veel aandacht, maar ligt in kleine kernen als Hei- en Boeicop vaak wat minder voor de hand. Dorpsbewoners hebben vaak een sterke binding met hun (eigen) woning en directe woonomgeving en zorgen goed voor elkaar. Ruimtelijk bezien zijn appartementen ook alleen inpasbaar als deze heel kleinschalig van opzet zijn. Maar als bouw van seniorenwoningen voor doorstroming kan zor-

32/56

gen, dan is die keuze wel heel waardevol. Voor ouderen die niet meer zelfstandig kunnen wonen zijn woonzorginitiatieven de oplossing. In Hei- en Boeicop is een dergelijk voorziening al beschikbaar. ●

Beter benutten bestaande bebouwing: In Hei- en Boeicop staat een aantal grote woningen en boerderijen. Hier is woningsplitsing een mogelijkheid, zodat meergezinnenwoningen ontstaan. Bij woningsplitsing is voorwaarde dat minimaal 1 woning geschikt moet blijven voor een gezin.

Om de lokale vitaliteit te behouden, gaat het woningbouwprogramma uit van 50 nieuwe woningen in de komende 10 jaar. Om de voorzieningen voor langere tijd in stand te houden en pieken te voorkomen, worden deze gefaseerd op de markt gebracht (5 tot 10 per jaar). Omdat inbreiding (bouwen binnen bestaand dorpsgebied zoals aangegeven in figuur 23) maar heel beperkt mogelijk is, wordt ingezet op kleinschalige uitbreidingen in de kernrandzone (in figuur 24 aangegeven met het raster), die in te passen zijn in het landschap en passen bij het agrarische landelijke karakter van het dorp. Gewenste toevoegingen door woningsplitsing of wonen in de tweede lijn, kunnen een extra plus opleveren bovenop het woningbouwprogramma. De gemeente wil dit onder voorwaarden toestaan, maar heeft hierin geen actieve sturingsmogelijkheden. Het zal gaan om incidentele toevoegingen door particuliere initiatiefnemers. Wat nemen we vanuit het beleid en de behoefte aan woningbouw mee voor de dorpswoonvisie? Vanuit het beleid van de gemeente en provincie en de woonbehoefte zijn de volgende zaken van belang voor het maken van de dorpswoonvisie: ● De cultuurhistorische waarden bevinden zich met name ten noorden van de Hei en Boeicopseweg. Dit koesteren we. ● In Hei- en Boeicop is de woningbouwbehoefte vastgesteld op 50 woningen.

Hierbij is het belangrijk dat gebouwd wordt voor jonge gezinnen, zodat de voorzieningen in het dorp behouden kunnen worden.

● ● ●

33/56

Om de betaalbaarheid van de woningen te waarborgen is het verstandig om te kiezen voor één locatie. Beschermen van het landschap rondom het dorp is vanuit gemeentelijk en provinciaal niveau belangrijk. We bouwen daarom binnen het bestaand dorpsgebied en kernrandzone. Om de vitaliteit van de kernen te waarborgen is vanuit de provincie woningbouw van 50 woningen toegestaan.

4. TOEKOMSTSCENARIO’S De dorpswoonvisie gaat over de toekomst van Hei- en Boeicop. Hoe de toekomst er precies uitziet weten we niet. Maar we weten wel hoe we willen dat het toekomst eruit ziet. Toekomstscenario’s helpen ons om richting te geven aan die (onbepaalde) toekomst. Ze laten zien wat er gebeurt met de ontwikkeling van het dorp als we bepaalde keuzes maken. Op die manier kunnen we kijken welke keuzes of ontwikkelrichtingen we wel of niet bij het dorp vinden passen. Voor de dorpswoonvisie zijn drie toekomstscenario’s (ofwel ontwikkelperspectieven) opgesteld. Deze zijn ontstaan op basis van de gesprekken die met het dorp zijn gevoerd, het beleid en analyse van het dorp en het landschap. De toekomstscenario’s helpen ons om te praten over de toekomst. We kiezen niet één van de toekomstscenario’s, maar gebruiken het gesprek hierover om tot één dorpswoonvisie te komen. De toekomstscenario’s worden hieronder toegelicht. Daarna wordt beschreven wat inwoners van het dorp vonden van de scenario’s.

4.1

Dorp en landschap verweven

Rondom Hei- en Boeicop ligt een weids gebied met sloten en platteland. Dit landschap met rechte watergangen met daartussen stukken land noemen we een slagenlandschap. Het is ontstaan toen boeren zich in de omgeving gingen vestigen. De omgeving rondom Hei- en Boeicop is een veenweidegebied, wat betekent dat de grond erg nat is en niet altijd goed geschikt voor landbouw en veeteelt. De boeren gingen daarom sloten graven. Hierdoor stroomde het water de sloten in en bleef het land tussen de sloten droog en geschikt om te gebruiken. Langs de Hei- en Boeicopseweg werden terpen aangelegd waarop boerderijen werden gebouwd. Deze hadden een sterke verbinding met het landschap eromheen omdat de gronden achter de boerderijen onderdeel waren van de percelen. Dit slagenlandschap en de lintbebouwing laten veel zien over de historie van het dorp. Deze landschappelijke en cultuurhistorische karakteristieken vormen de basis van het scenario ‘Dorp en landschap verweven’. De bijzondere relatie tussen

34/56

het dorp en het landschap eromheen willen we versterken. Hiervoor laten we ons inspireren door hoe het dorp is ontstaan. Stapsgewijs gingen steeds meer mensen aan het lint wonen en ontstond het dorp zoals we dat nu kennen. Deze organische ontwikkeling, waarin we uitgaan van kleinschalige initiatieven vanuit de samenleving, willen we stimuleren. Wat vindt het dorp belangrijk en wat lezen we terug in beleid? Tijdens de gesprekken met het dorp werd aangegeven dat het groene karakter van het dorp en de relatie met het landschap een belangrijke kwaliteit is van Hei- en Boeicop. Ook in het beleid lezen we dit terug. Als gemeente stellen we dat de linten belangrijke identiteitsdragers zijn (Landschapsvisie Vijfheerenlanden 2040). Hei- en Boeicop is onderdeel van cultuurhistorische waardevol landschap agrarische cultuurlandschap. Het is belangrijk om rekening te houden met de waarden van deze cultuurhistorische hoofdstructuur waarbij bescherming en benutting het uitgangspunt zijn (Interim Omgevingsverordening provincie Utrecht). De voorkeur gaat uit naar kleinschalige ontwikkelingen die gekoppeld worden aan de linten en hiermee de cultuurhistorische en landschappelijke karakteristieken versterken (Landschapsvisie Vijfheerenlanden 2040).

Wat betekent dit scenario voor toekomstige ontwikkelingen? ● Het slagenlandschap is de drager van het landschap en het lint is een verbijzondering daarin. Beide zijn leidend in hoe het dorp zich ontwikkeld. ● Ontwikkelingen zorgen voor een sterke verbinding tussen lint en landschap, bijvoorbeeld door zichtlijnen en paden. ● Kleinschalige ontwikkelingen zijn zowel toegestaan in het lint als in het landschap. Zo vormen het lint en het landschap samen een geheel. Het type ontwikkeling moet hierbij passend zijn bij de locatie. ● De voorkeur gaat uit naar organische ontwikkeling met weinig sturing op het initiatief vanuit de gemeente. Ideeën en initiatieven komen vanuit de samenleving. De gemeente stelt wel kaders om ambities te bereiken.

Duurzame en individuele energieopwekking aan huis

Kleinschalige ontwikkelingen in het dorp

Recreatie in het landschap

35/56

Looproutes door het landschap

Recreatie in het landschap

Linksboven een schets van de manier waarop het dorp zich ruimtelijk ontwikkeld bij het scenario ‘Dorp en landschap verweven’. Langs de hele lengt van het lint zijn ontwikkelingen mogelijk en in het landschap zijn passende initiatieven toegestaan. Leidend is het behouden en versterken van het landschap. De foto’s laten bijpassende sfeerbeelden zien.

4.2

Dorp met één kern

Hei- en Boeicop is een verbonden dorp met een actief verenigingsleven. Het is een dorp waar mensen elkaar kennen en klaar staan voor elkaar. Deze verbondenheid is kenmerkend voor het dorp en is een belangrijke kwaliteit die ervoor zorgt dat het fijn leven is in Hei- en Boeicop. Dit mooie karakter willen we behouden en beschermen door actief in te zetten op de vitaliteit van het dorp. Belangrijk voor de vitaliteit zijn de functies en voorzieningen, zoals de school, de voetbalclub en het eetcafé. Door een variantie aan functies voorkomen we dat het dorp een ‘slaapdorp’ wordt waar alleen gewoond wordt en weinig te beleven is. Door functies te clusteren is de kans dat ze economisch rendabel blijven groter. Dat kan bijvoorbeeld door verschillende functies samen te brengen in één gebouw waardoor ze kosten kunnen delen. In het scenario ‘Dorp met één kern’ brengen we functies samen waardoor ze van elkaar kunnen profiteren. Naast voldoende functies is het voor een vitaal dorp belangrijk dat er voldoende en diverse inwoners wonen. Daarmee bedoelen we dat er mensen moeten wonen in diverse leeftijdscategorieën. Als één groep, bijvoorbeeld senioren, oververtegenwoordigd is in het dorp lopen we het risico dat bepaalde functies uit het dorp verdwijnen, zoals de school omdat er niet voldoende kinderen wonen.

Voor ‘Dorp met één kern’ is het daarom van belang dat er een balans is in het dorp en voldoende woningen en voorzieningen zijn voor alle groepen, zowel kinderen, jongeren, volwassenen, alleenstaanden, gezinnen en senioren. Wat vindt het dorp belangrijk en wat lezen we terug in beleid? Als gemeente vinden we het belangrijk dat onze kernen vitaal blijven. Dat doen we onder andere door in te zetten op sterke lokale initiatieven die de bestaande (woon)voorraad aanvullen (woonvisie Vijfheerenlanden). Als er veel eengezinswoningen zijn gaat de voorkeur uit naar meer woningen voor senioren zodat er voldoende woningen zijn voor mensen in verschillende (levens-)fases. Ook de provincie draagt deze ambitie en ziet woningbouw voor specifieke doelgroepen als middel om de vitaliteit van kernen te behouden en versterken

36/56

(omgevingsvisie provincie Utrecht). Vanuit het dorp klinken dezelfde geluiden en wordt woningbouw gezien als een belangrijke impuls voor de vitaliteit van het dorp. Voor de leefbaarheid is het daarnaast belangrijk dat bestaande voorzieningen blijven bestaan. Hier worden kansen gezien voor het aantrekkelijk en geschikt maken van voorzieningen voor verschillende doelgroepen. Bijvoorbeeld door de bieb in school toegankelijk te maken voor het dorp zodat ook andere dorpsbewoners hier gebruik van kunnen maken.

Wat betekent dit scenario voor toekomstige ontwikkelingen? ● Als gemeente sturen we actief op ontwikkelingen die bijdragen aan de vitaliteit van het dorp. ● Voorzieningen bevinden zich in de kern; als voorzieningen erbuiten liggen, dan is het streven dat ze (op termijn, bij een kans) naar de kern verhuizen. ● Toekomstige woningbouw komt zoveel mogelijk in de kern, zodat voorzieningen op loopafstand zijn en mensen elkaar makkelijk ontmoeten. ● Landschap rondom de kern wordt toegankelijk gemaakt en (beperkt) opengestellen voor initiatieven. ● Er is sterke sturing vanuit de gemeente op locaties van ontwikkelingen.

Projectmatige dorpsuitbreiding met meerdere woningen op één locatie

Duurzame, collectieve energieopwekking voor het hele dorp

Linksboven een schets van de manier waarop het dorp zich ruimtelijk ontwikkeld bij het scenario ‘Dorp met één kern’. Ontwikkelingen worden gecentreerd rondom één kern. Alle voorzieningen bevinden zich in die kern. Hierbuiten, langs het lint, worden alleen woningen toegestaan. Het landschap rondom de kern is toegankelijk, maar de rest laten we met rust. De foto’s laten bijpassende sfeerbeelden zien.

Kleine functies die samen één gebouw delen

37/56

Multifunctionele accommodatie waar meerdere dorpsfuncties samenkomen

4.3

Dorp met meerdere kernen

Hei- en Boeicop is een lintdorp, ontstaan langs de Hei- en Boeicopseweg. Hierdoor is een langgerekt dorp gevormd. Verspreidt langs dit lint liggen woningen en voorzieningen. De kerk is een centraal punt in het dorp. Hieromheen zijn voorzieningen, zoals de school, ontstaan. Aan de westelijke kant van het dorp kruizen de Nieuweweg en Huibertweg de Hei- en Boeicopseweg. Hierdoor ontstond hier een kruising waar meerdere verkeersstromen samenkomen en werd dit een aantrekkelijke plek voor voorzieningen, zoals het eetcafé. Kijkend naar de structuur van het dorp zijn globaal al meerdere kernen te zien, met een westelijke kern rondom de kruising van de drie wegen en een oostelijke kern rondom de kerk. In het scenario ‘Dorp met meerdere kernen’ borduren we voort op deze huidige structuur van het dorp.

Begraafplaats

Tussen de kernen moet de infrastructuur (autowegen, fietspaden, voetpaden) optimaal zijn, zodat mensen veilig en makkelijk van de ene naar de andere kern kunnen.

Internos

‘t Trefpunt

Markt Kerk

Zorgboerderij

Voetbalclub School

Figuur 26: Luchtfoto van Hei- en Boeicop met de huidige voorzieningen

38/56

In dit toekomstscenario heeft elke kern een eigen kwaliteit met bijpassende functies en voorzieningen. Dit is belangrijk, want voor de vitaliteit en leefbaarheid van het dorp is het van belang dat functies en voorzieningen kunnen blijven bestaan. Beide kernen moeten elkaar aanvullen en niet concurrerend zijn. Ze zijn complementair.

Wat vindt het dorp belangrijk en wat lezen we terug in beleid? Uit de gesprekken met het dorp kwam naar voren dat er op het gebied van verkeer sprake is van knelpunten. Er is overlast door sluipverkeer, hard rijdende auto’s en vrachtwagens en op sommige plekken ontbreekt goede markering op de wegen of zijn er geen voetpaden. Het dorp moet veiliger worden gemaakt voor langzaam verkeer, zoals voetgangers of fietsers. Door in te zetten op de eigen kwaliteiten van elke kern en te zorgen voor complementaire functies ondersteunen we het behoud van functies. Dat draagt bij aan de vitaliteit van het dorp, iets wat ondersteund wordt in het gemeentelijk en provinciaal beleid (woonvisie Vijfheerenlanden, omgevingsvisie provincie Utrecht).

Linksonder een schets van de manier waarop het dorp zich ruimtelijk ontwikkeld bij het scenario ‘Dorp met meerdere kernen’. In het dorp zijn meerdere kernen aangewezen waar ontwikkelingen kunnen ontstaan. In de kernen zijn de voorzieningen geconcentreerd en staan we meervoudige (meer dan 1) woningbouw toe. Hierbuiten en tussen kernen, langs het lint, worden alleen woningen toegestaan. Het landschap tussen de kernen is toegankelijk, maar de rest laten we met rust. De foto’s laten bijpassende sfeerbeelden zien.

Wat betekent dit scenario voor toekomstige ontwikkelingen? ● Nieuwe ontwikkelingen moeten passen bij de kwaliteit van de kern en dit versterken. ● Het landschap rondom de kernen wordt opengesteld voor initiatieven en de rest van het landschap laten we met rust. ● De infrastructuur wordt verbeterd, zowel in het dorp als in het landschap.

Functies die bij elkaar passen samen plaatsen, zoals woningen voor gezinnen bij de basisschool

39/56

4.4

Wat vindt het dorp hiervan?

Op donderdag 20 oktober 2022 hebben we met het dorp het gesprek gevoerd over de toekomstscenario’s. Deze bijeenkomst vormde het vervolg op de eerste bijeenkomst waarin we samen met het dorp nadachten over de toekomst van Heien Boeicop. Tijdens deze tweede bijeenkomst zochten we antwoorden op de vraag: hoe komen we tot die toekomst en welke keuzes horen hierbij? Dit werd gedaan aan de hand van de drie toekomstscenario’s. Hieronder leest u wat inwoners van het dorp hiervan vonden. Recreatieve routes in het landschap

Functies die bij elkaar passen samen plaatsen, zoals voorzieningen voor senioren dichtbij woningen voor senioren

Dorp en landschap verweven Bewoners uiten zich positief over de verspreiding van kleinschalige ontwikkelingen door het dorp heen. Ze zien kansen om huidige kavels te herontwikkelen tot bijvoorbeeld meer woningen. Wel vrezen sommigen dat het een rommeltje kan worden. De routes in het landschap worden als prettig ervaren, omdat er meer mogelijkheden ontstaan voor wandelingen en mensen meer kunnen genieten van het groen, maar sommigen hadden twijfels over de haalbaarheid omdat het een uitdaging kan zijn om wandelpaden aan te leggen over verschillende percelen. Sommigen zijn positief over deze manier van ontwikkelen, waarbij wordt uitgegaan van initiatieven vanuit de samenleving en kleinschaligheid, omdat ze stellen dat hierdoor sneller gebouwd kan worden en het bij ontwikkelingen positief is als wordt uitgegaan van vrijwilligheid. Aan de andere kant geven sommige mensen aan dat deze aanpak niet concreet genoeg is, te veel afhangt van toevalligheden en juist initiatieven vanuit de samenleving te veel afhankelijkheid creëren voor ontwikkelingen. Bij dit perspectief is twijfel over de haalbaarheid en met name of dit perspectief wel genoeg zekerheid geeft over voldoende woningbouw.

Optimale infrastructuur in het dorp

40/56

Positief: kleinschalige ontwikkelingen waardoor door het hele dorp gebouwd kan worden en het behoud van het groene en open karakter van het dorp. Aandachtspunt: is deze aanpak haalbaar en levert dit voldoende woningen op?

Dorp met één kern Inwoners geven aan het dorp nu al op deze manier te ervaren. Echter ontstonden tijdens de bijeenkomst meerdere gesprekken over waar de kern begint en eindigt en welke voorzieningen wel of niet binnen liggen. Mensen waren positief over het feit dat op één centraal punt wordt gebouwd, omdat ze kansen zien voor meer woningen. Daarbij vinden ze het belangrijk dat gevarieerd wordt gebouwd voor verschillende doelgroepen. Mensen geven aan dat het goed is om op één plek te bouwen, zodat de rest van het lint behouden kan blijven. Qua voorzieningen zien ze kansen in het bundelen van voorzieningen bij elkaar, bijvoorbeeld in één centraal complex. Het feit dat voorzieningen centraal in één kern liggen werd door sommigen als minder positief ervaren. Doordat de focus op de kern ligt, kan dit in de rest van het dorp leiden tot minder mogelijkheden. Daarnaast werden belemmeringen ervaren als het gaat om het verplaatsen van voorzieningen naar de kern. Ook als het gaat om het vinden van geschikte grond werden er bij sommige inwoners belemmeringen ervaren. Hiervoor zou meer grond opgekocht moeten worden, wat kan leiden tot tegenwerking. Positief: centraal bouwen voor verschillende doelgroepen en mogelijkheden voor het bundelen van voorzieningen waardoor overlevingskansen toenemen. Aandachtspunt: verplaatsen van voorzieningen en beschikbaarheid van voldoende grond.

Dorp met meerdere kernen Het feit dat dit perspectief voortborduurt op de bestaande opbouw van het dorp werd door meerdere inwoners als positief ervaren. Ze ervaren dit als kansrijk voor ontwikkelingen, omdat dit de beste mogelijkheden biedt om te bouwen doordat wellicht een groter gebied aanwezen kan worden als mogelijke ontwikkellocaties. Het behouden van bestaande voorzieningen wordt als positief ervaren.

41/56

Daarnaast is verkeersveiligheid een punt wat meerdere bewoners aangeven als positief in dit perspectief. Met name het feit dat tussen de kernen wordt ingezet op veilige verkeersverbindingen voor voetgangers en fietsers is belangrijk. Daarnaast wordt ook genoemd dat verbindingen in het landschap prettig zijn voor een wandeling. Inwoners geven aan door de schaal van het dorp niet te ervaren dat nu twee kernen zijn. Het inspelen op twee kernen met elk een eigen identiteit wordt niet als toegevoegde waarde gezien. Positief: meer ruimte voor ontwikkelingen omdat in het dorp twee kernen zijn. Aandachtspunt: het dorp wordt als één geheel gezien en het is niet nodig om te focussen op de kwaliteit of identiteit per kern. Wat nemen we vanuit de toekomstscenario’s en de gesprekken met het dorp mee voor de dorpswoonvisie? Het fundament van een leefbaar dorp zijn voldoende inwoners. Dit zorgt voor een toereikend bereik zodat de huidige voorzieningen in het dorp in stand kunnen worden gehouden. De voorzieningen spelen weer een belangrijke rol in het sociale weefsel van het dorp. Het zijn plekken waar mensen elkaar ontmoeten en waar het dorp karakter krijgt. Alles staat of valt dus bij voldoende inwoners en voldoende huizen voor hen om in te wonen.

Hierop aansluitend zijn de sporen waarop we gaan inzetten: ● Voldoende ruimte voor woningbouw waarbij de voorkeur uitgaat naar een concentratie van woningbouw voor doelgroepen die de huidige functies ondersteunen. ● Inzetten op het behouden van de huidige voorzieningen. ● Aandacht voor goede en veilige bereikbaarheid. ● Inwoners benadrukken de noodzaak voor meerdere mogelijkheden voor woningbouw zodat de slagingskansen voor aankomende woningen toenemen.

5. DORPSWOONVISIE Een toekomstbestendige dorpswoonvisie is gebouwd op de kwaliteiten die aanwezig zijn en houdt rekening met ontwikkelingen, zowel in het dorp als van buitenaf. De kwaliteiten en mooie eigenschappen maken Hei- en Boeicop uniek en willen we behouden en beschermen. Maar om dit te kunnen moeten we kijken naar toekomstige ontwikkelingen die op het dorp afkomen en nadenken hoe we hiermee om willen gaan om een stabiele toekomst voor Hei- en Boeicop te kunnen waarborgen. Hei- en Boeicop wordt gekenmerkt door de samenhorigheid die bewoners ervaren. Ze voelen zich er thuis. Het dorp is verbonden met de geschiedenis van meerdere generaties van gezinnen. Maar ook nieuwkomers voelen zich welkom. Mensen staan voor elkaar klaar en dragen graag hun steentje bij om het dorp vitaal en hartelijk te houden. Hei- en Boeicop ligt midden in één van de grootste aaneengesloten veengebieden van Nederland. De schaal en structuur van het dorp zorgt ervoor dat dorp en landschap onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Dit is een belangrijke kwaliteit die bijdraagt aan het karakter van het dorp.

5.1

Van scenario’s naar dorpswoonvisie

Uit de ruimtelijke en functionele analyse, de beleidsanalyse en vervolgens de bespreking en nadere analyses van de scenario’s komt een duidelijk beeld naar voren van de gewenste toekomst van het dorp. De belangrijkste elementen en uitgangspunten daarbij zijn: ●

42/56

Voldoende ruimte maken voor de benodigde en beleidsmatig haalbare woningbouw (een nieuwe locatie voor 50 woningen), primair gericht op behoud van jongeren en gezinnen in en voor het dorp.

● ● ● ●

Woningen voor ouderen realiseren, vooral als deze leiden tot vrijkomende huizen voor gezinnen. Behoud van voorzieningen door koppeling en intensivering van gebruiksmogelijkheden daarvan; de uitbreiding van voorzieningen wordt weinig kansrijk geacht. Voorkeur voor concentratie van ontwikkelingen op één of enkele locaties, inclusief actieve sturing op aanpak en realisering vanuit gemeente. Aandacht voor goede en veilige bereikbaarheid, zowel via bestaande wegen als door uitbreiding daarvan in het omringende landschap.

Uitgaande hiervan is een ruimtelijk toekomstmodel voor Hei- en Boeicop gemaakt, de dorpswoonvisie, die als kaart weergegeven staat op pagina 50 en 51 en hieronder kort wordt toegelicht. Het huidige Hei- en Boeicop is uitgangspunt en vertrekpunt voor de verdere ontwikkeling van de dorp. Aansluitend op de beleidsmatige context (provinciaal beleid over kernrandzone) worden nieuwe ontwikkelingen geconcentreerd in het centrale deel (de kern) van het dorp (binnen de bebouwde kom). Hier liggen ook diverse voorzieningen én locaties die al langer in beeld zijn voor woningbouw. Uitgaande van behoud van (cultuur) historische en landschappelijke kwaliteiten en aanwezige ruimtelijke mogelijkheden, wordt projectmatige woningbouw aan de zuidzijde van het lint gerealiseerd. Keuze en inpassing woningbouwlocatie(s) Uit de beleidsmatige analyse én vanuit de dorpsbewoners komt een noodzakelijke behoefte om de komende jaren woningen te realiseren. De dorpswoonvisie geeft het ruimtelijke kader waarbinnen de komende jaren gebouwd kan worden. Beleidsmatig wordt uitgegaan van circa 50 woningen in de komend 10 jaar. Daarbij zal de nadruk moeten liggen op (betaalbare) woningen voor vooral (jonge) gezinnen. Een dergelijk aantal woningen en de daarbij passende bouwwijze (veelal rijenhuizen) is niet zomaar inpasbaar in de cultuurhistorische omgeving. Daarbij

komt dat juist vanwege betaalbaarheid de keuze voor concentratie op één of twee locaties de voorkeur heeft. Uit de ruimtelijke en cultuurhistorische analyse van het dorp en omgeving is naar voren gekomen dat de noordzijde van het lint nog de meeste oorspronkelijke kwaliteiten van het oorspronkelijk dorp bevat. Hier staat een groot deel van de waardevolle bebouwing, ligt een karakteristieke watergang en zijn waardevolle groenelementen aanwezig, ook buiten de woonpercelen. Aan de zuidzijde van het lint is de afgelopen decennia veel veranderd. Deels direct aan het lint, maar ook daarachter. Hierdoor wordt het beeld zowel vanaf het lint als vanuit de polder aan deze zijde sterk bepaald door recentere bebouwing. De afwijkende schaal, oriëntatie en verschijningsvorm van deze bebouwing contrasteert met de oorspronkelijke bebouwing en verkaveling die deels nog wel aanwezig is. Dit geldt ook voor het sportterrein dat weliswaar een groene uitstraling heeft, maar toch duidelijk afwijkend is van de agrarische polder. Terwijl bij de oorspronkelijke bebouwing veelal sprake is van een geleidelijke overgang tussen lint en polder is deze bij de nieuwe ontwikkelingen veelal veel harder en deels ook van mindere kwaliteit.

Natuurlijk ligt de oorzaak hiervan in de meer projectmatige aanleg, maar deels lijkt juist ook de aandacht voor die overgang (ook met het lint) niet altijd veel aandacht te hebben gehad. Vanuit provinciaal beleid is verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van de kenrandzone een voorwaarde voor het mogen uitbreiden met 50 woningen. Met de realisering van nieuwe woningbouw aan de zuidzijde van het dorp kan niet alleen de benodigde woningbouw gerealiseerd worden, maar kan ook deze kwaliteitssprong in de overgang naar de open polder worden gemaakt. Dit geldt zowel voor het gebied direct achter de Van Zuilenstraat als voor de locatie van de huidige sportvelden. Daarbij zal door (projectmatige) toevoegingen aan de zuidzijde het dorpsgezicht vanuit de omringende polder veel minder wijzigen dan wanneer gekozen wordt voor woningbouw ten noorden van het lint.

43/56

Door de nieuwe woningbouw goed aan te sluiten op het lint en juist ook te richten op de open polder kan de van oorsprong zo vanzelfsprekende relatie tussen dorp en polder weer worden hersteld en versterkt. Toevoeging van openbare ruimte, juist op de (nieuwe) rand van dorp en polder, is daarbij essentieel. Woningbouw ter plaatse van de sportvelden is alleen mogelijk als verplaatsing van een deel van de velden in oostelijke of zuidelijke richting kan worden gerealiseerd. Ruimtelijk bezien lijkt een oostelijke uitbreiding de beste kansen te bieden, vanwege de geconcentreerde vorm en uitgaande van een nieuwe centrale locatie voor het verenigingsgebouw. Gesprekken met eigenaren van de benodigde percelen zijn daarbij natuurlijk (mede) bepalend. De landschappelijke effecten van een dergelijke verplaatsing kunnen beperkt zijn, zeker als een goede overgang naar de open polder wordt gerealiseerd. Vanuit de openheid daarvan is het ook niet noodzakelijk om de velden geheel af te zomen met opgaande beplanting, maar wordt juist een meer gevarieerde rand met natuur- en recreatieve waarden geadviseerd. Basis voor een vitaal, veerkrachtig en aantrekkelijk Hei- en Boeicop is de realisering van woningbouw.

De keuze voor de locatie op een deel van de sportvelden is een logisch gevolg van diverse uitkomsten van beleidsmatige, ruimtelijke en functionele analyses en van gesprekken met bewoners en andere partijen. In paragraaf 5.2 wordt deze locatie en de locatie achter de Van Zuilenstraat (waarover gaande het proces afspreken zijn gemaakt) nader toegelicht. Voorzieningen Bij een vitaal dorp hoort een basispakket aan voorzieningen. In Hei- en Boeicop is die basis nog wel aanwezig, maar staat deze ook onder druk. Niet alle huidige voorzieningen liggen in de kern. Opvallend is dat de provinciale kaart de omgeving waar de Hei en Boeicopseweg kruist met de Nieuweweg niet beschouwd als onderdeel van het kerngebied, terwijl hier juist een concentratie aan bebouwing is en ook het eetcafé en meer noordelijk langs de Nieuweweg het dorpshuis staan.

Verplaatsing van het dorpshuis naar een ruimte binnen de kern is op termijn overigens denkbaar. Een locatie binnen of nabij de nieuwe woonlocatie ligt dan voor de hand. Het eetcafé ligt echter strategisch op de kruising, ook in relatie tot recreatieve routes. De school wil graag een bredere rol vervullen voor het dorp. Door de locatie van de sportvelden deels te herontwikkelen naar woningbouw kan het gebouw ook zichtbaarder en beter bereikbaar worden. Zo wordt de school die vroeger centraal aan het lint lag ook weer meer onderdeel van het dorp. Binnen de kern is zowel een woonzorgcentrum als een zorgboerderij aanwezig. Wellicht dat bij één van beiden een combinatie met een basisvoorziening eerstelijnszorg mogelijk is. Dit zou een belangrijke meerwaarde hebben voor het dorp. Verkeer en routes Belangrijk is dat de Hei en Boeicopseweg binnen de kern (nog) meer dan nu ingericht wordt voor langzaam verkeer. Op die wijze worden verschillende bestaande en nieuwe ontwikkeling optimaal met elkaar verbonden en kunnen jong en oud op een veilige manier voorzieningen bereiken. Natuurlijk vraagt dit iets van het doorgaand verkeer, met bijzondere aandacht voor het grote landbouwverkeer, maar het belang van “verbinding” en veiligheid is groot.

Hei- en Boeicop ligt middenin een bijzonder cultuurlandschap, gevormd door het agrarisch gebruik, maar ook verrijkt met natuur, bijvoorbeeld langs watergang de Huibert, aan de noordzijde Polder Bolgerijen en ten westen van het Kanaal het Reservaat Scharperswijk. Vanuit het dorp, in combinatie met nieuwe ontwikkelingen, kunnen nieuwe routes door het omringende landschap worden gerealiseerd. Natuurlijk vraagt dat om medewerking van diverse eigenaren, maar de visiekaart maakt duidelijk dat er diverse opties zijn voor kleinere en grotere rondjes rond de kern. Via die paadjes kunnen diverse kleinere natuur- en groenelementen en weteringen worden bereikt.

44/56

Figuur 27: Visiekaart Hei- en Boeicop, ingezoomd op het dorp

45/56

Figuur 28: Visiekaart Hei- en Boeicop in relatie tot het omliggende gebied

46/56

5.2

Ontwikkellocaties voor woningbouw

Het opstellen van de dorpswoonvisie voor Hei- en Boeicop heeft geresulteerd in twee locaties voor (projectmatige) woningbouw. Voor de ontwikkeling van één daarvan is al een (tussen)besluit genomen. Onderstand wordt eerst ingegaan op deze twee locaties en vervolgens, aanvullend hierop, op mogelijkheden op bestaande kavels in het lint. A - Achter de Van Zuilenstraat Achter de Van Zuilenstraat ligt een wat rommelig ogend gebiedje met volkstuinen, een aantal garageboxen en parkeergelegenheid. Deze locatie en enkele agrarische percelen ten westen ervan zijn al geruime tijd in beeld voor een mogelijke woningbouwontwikkeling. Voor deze locatie is vooruitlopend op vaststelling van deze dorpswoonvisie een tussenbesluit genomen dat voorziet in realisering van circa 12 woningen. Bepalend voor het (beperkte) aantal woningen is de huidige ontsluiting tussen de bestaande woningen. Ruimtelijk bezien zou een grotere ontwikkeling wellicht ook mogelijk kunnen zijn, maar daar wordt in deze dorpswoonvisie niet voor gekozen om reden van meerdere uitdagingen, zoals het maken van een meer volwaardige auto-ontsluiting, afstemming met naastgelegen bedrijvigheid in verband met milieucontouren én de inpassing in het kleinschalige landschap. Voor deze locatie zijn uitgangspunten geformuleerd en besproken met bewoners. In bijlage 3 zijn de eerste gedachten hierover opgenomen.

B - Omgeving sportvelden Door gedeeltelijk verplaatsing van de sportvelden en accommodatie ontstaan goede mogelijkheden voor woningbouw dichtbij diverse voorzieningen en goed te ontsluiten vanaf het lint. Daarnaast kunnen ook goede voet- of fietsverbindingen met het naastgelegen woongebied en de school worden gemaakt.

47/56

De al aanwezige ruimtelijke structuur maakt het inpassen van het benodigde woningbouwprogramma, met nadruk op rijenwoningen, goed mogelijk. Een blokvormige opzet, gekoppeld aan de al aanwezige ruimtelijke structuur past hier uitstekend. Zo wordt het gebied onderdeel van het dorp en kunnen ook zichtlijnen van en naar de omgeving worden gemaakt. De benodigde parkeerruimte kan deels gevonden worden in het overgangsgebied naar de sportvelden, waar ook enig dubbelgebruik dan mogelijk is. De breed geuite wens om in Hei- en Boeicop ook ruimte voor spelen in de openbare ruimte te maken kan goed worden ingevuld door de benodigde buffer tussen sport en wonen niet alleen in te richten met parkeren, maar ook te benutten voor meer informele recreatie. Ook de overgang van sport naar de polder kan hier een rol in spelen. Zo kan een gebied ontstaan waar wonen en gezond leven samensmelten. Als een combinatie kan worden gemaakt met de strook huurwoningen langs de Van Hallstraat, waar naar verwachting een verduurzamingsslag en mogelijk deels ook herontwikkeling noodzakelijk is, kan de locatie ruimtelijk verbonden worden met het lint en zo daar ook een “gezicht” krijgen. Mede door verplaatsing van de voetbalkantine en kleedruimtes (zie hierna), kan lang het lint zo een heel nieuw en aantrekkelijk ruimtelijk beeld ontstaan.

De sportzaal en omgeving vragen nu al, maar zeker uitgaande van de woningbouwontwikkeling, om de nodige aandacht. Hier is een aantrekkelijke combinatie te maken met de nieuwe huisvesting voor de voetbalvereniging. De vereniging heeft aangegeven dringend meer ruimte nodig te hebben en een locatie meer centraal tussen de velden ligt ook voor de hand. Daarbij zou ook kunnen worden nagedacht over een combinatie met het dorpshuis, waarvan de exploitatie in huidige vorm en op de huidige locatie eindig lijkt. Verplaatsing van een deel van de sportvelden in zuidelijke of oostelijke richting is wel een voorwaardelijke, op voorhand niet eenvoudige opgave. Zowel financieel

als vanwege landschappelijke inpassing. De mogelijkheden van de locatie in aantallen en in ligging nabij o.a. de school maken het echter logisch om hier vol op in te zetten en het overleg met alle betrokkenen én de provincie hierover aan te gaan. In bijgaande figuur 29 is een mogelijke ruimtelijke opzet van het gebied geschetst. Het gele blok staat voor de voetbalkantine en kleedruimtes.

in de noodzakelijk woningbouw voor Hei- en Boeicop. Dat kan in verschillende vormen bijvoorbeeld door: ● Omzetting van bedrijfsmatig gebruik van (delen van) bebouwing in wonen; ● Nieuwbouw ter vervanging van in onbruik geraakte bedrijfsopstallen; ● Woningsplitsing (opsplitsen grote woongebouwen en voormalige boerderijen in enkele woningen).

Belangrijk daarbij is dat goed invulling wordt gegeven aan het benodigde woningbouwprogramma. Dit betekent bijvoorbeeld dat nieuwbouw juist bereikbaar moet zijn voor starters en bij woningsplitsing altijd een voldoende grote woning voor de belangrijke doelgroep gezinnen beschikbaar blijft. Deze vorm van incidentele woningbouw mag (getalsmatig) niet concurrerend worden voor de projectmatige ontwikkelingen, waar aantallen noodzakelijk zijn voor de haalbaarheid. Uitgangspunt is dan ook maximaal 1 extra woning per perceel. In bijzondere gevallen kan meer worden toegelaten, als er daardoor ook specifieke meerwaarde/extra kwaliteiten worden bereikt, bijvoorbeeld door forse afname van verharding/bebouwing.

Figuur 29: Mogelijke ruimtelijke opzet gebied B

C - Kleinschalig op perceelsniveau Naast projectmatige ontwikkelingen zoals hiervoor beschreven kunnen ook incidentele kleinschalige ontwikkelingen op (bestaande) woonpercelen een rol spelen

48/56

De beeldkwaliteit en karakteristiek van de percelen en bebouwing niet wordt aangetast. Dit betekent bijvoorbeeld: ● Dat extra verharding voor ontsluiting en parkeren tot een minimum beperkt moet blijven. Uitgangspunt is dat de extra woning gewoon ontsloten wordt via de huidige erftoegang. ● Bij woningsplitsing moet de oorspronkelijke karakteristiek en uitstraling van het pand bewaard blijven. Een eenmaal gesplitste woning mag niet vervangen worden door 2 afzonderlijke objecten. ● Eventuele nieuwbouw moet passen in de kenmerkende opzet van de oorspronkelijke (veelal agrarische) perceelsopbouw en inrichting daarvan. ● Vervangende nieuwbouw mag daarbij zeker niet leiden tot extra verstening, maar moet juist meer groen en (nieuwe) zichtlijnen naar het landschap opleveren.

6. UITVOERING De dorpswoonvisie moet zorgen voor een duurzame ontwikkeling van het dorp. Dat bedoelen we in de brede zin van het woord. Duurzame ontwikkelingen moeten zorgen voor een toekomstbestendig dorp wat aansluit bij de behoefte van de huidige inwoners en rekening houdt met de toekomstige inwoners om de vitaliteit van het dorp te waarborgen. De dorpswoonvisie geeft weer hoe die duurzame toekomst voor het dorp eruit ziet. Een belangrijk onderdeel daarvan is hoe we tot die toekomst komen en welke keuzes we hierbij moeten maken. De uitvoering is daarom een belangrijk onderdeel van de visie. Hierin laten we zien hoe we samen doelen willen verwezenlijken en welke tijdlijn hierbij past.

6.1

Samenwerking

De dorpswoonvisie moet inspireren, ideeën opwekken en prikkelen om aan de slag te gaan. Dat doen we als gemeente niet alleen, maar juist samen met het dorp. Op die manier creëren we draagvlak en meerwaarde. Belangrijk bij samenwerking zijn de rollen die we aannemen. Als gemeente willen we initiatieven vanuit de samenleving faciliteren en daar moeten we onze rol op aanpassen. De visie is zelfbindend voor de gemeente. Dat betekent in de visie geen zaken zijn opgenomen waar inwoners en bedrijven verplicht zijn om zich aan te houden. De gemeente moet zich zelf aan haar eigen visie houden. Uitgangspunten rol gemeente - Als gemeente houden we ons aan de doelen uit de dorpswoonvisie en moedigen we initiatieven aan die hieraan bijdragen. - We nemen initiatief, zeker waar het gaat om woningbouw. - We beoordelen aanvragen aan de uitgangspunten van deze visie.

49/56

-

We sturen op het creëren van meerwaarde, samenwerking en draagvlak.

Als het gaat om initiatiefnemers onderscheiden we verschillende soorten, namelijk: bewoners, bedrijven, particulieren, organisaties en verenigingen en ontwikkelende marktpartijen en corporaties. Uitgangspunten rol initiatiefnemer - Initiatiefnemer geeft zelf aan hoe initiatief past in de dorpswoonvisie. - Initiatiefnemer peilt zelf draagvlak in directe omgeving. - Initiatiefnemer zoekt waar mogelijk en/of nodig zelf samenwerking met mogelijke partijen die aan het initiatief kunnen bijdragen.

6.2

Actieprogramma

Essentieel voor een mooie toekomst van Hei- Boeicop is de realisering van woningen. Uit het voorgaande hoofdstukken blijkt dat daar ook mogelijkheden voor zijn. Overeenstemming met de provincie over de inpasbaarheid daarvan binnen de dorpsrand (de kernrandzone) is een van de eerste acties. De gemeente is daarvoor aan zet. Naast woningbouw geeft de dorpswoonvisie nog andere zaken aan die belangrijk zijn voor het dorp, bijvoorbeeld het verbeteren van de verbinding tussen oost en west, het maken van verbindingen met het omringende landschap en het combineren van functies om deze robuuster en toekomstbestendiger te maken. Hier is veelal sprake van een gezamenlijk verantwoordelijkheid en aanpak, waarbij het initiatief zowel bij gemeente als bij instellingen, verenigingen of inwoners kan liggen. Een mooi voorbeeld is de uitbreidingswens van het verenigingsgebouw van de voetbal. Deze vraag moet in samenhang bezien worden met de woningbouwontwikkeling op een deel van de sportvelden en de verplaatsing daarvan. Die samenhang zal mede bepalend zijn voor de keuze tussen uitbreiding van het bestaande

pand of complete nieuwbouw elders. Daarbij spelen de toekomst van de naastgelegen huurwoningen en het perspectief van de gemeentelijk sportzaal ook nog een rol. Kortom, een gezamenlijke opgave voor gemeente, vereniging en woningbouwcorporatie. Vooralsnog lijkt overigens volledige nieuwbouw nabij de sportzaal de meest passende oplossing.

6.3

Tijdlijn

De tijd dringt voor Hei- en Boeicop. Jonge bewoners en voorzieningen dreigen te verdwijnen als niet snel woningbouw (vooral voor starters) wordt gerealiseerd. Daar ligt dan ook de opgave voor de korte termijn. Woningbouw kan en mag ook geen eenmalige actie zijn; zicht op een doorlopend programma, ook voor de (middel) lange termijn is noodzakelijk. Juist ook om bestaande voorzieningen perspectief te bieden. Die middellange termijn is ook de periode om te komen tot een duurzame toekomst voor het dorp, niet alles kan vandaag of morgen. Het succes daarvan zal ook bepalend zijn voor de lange termijn, waarbij waarschijnlijk nog steeds woningbouw een belangrijke drager blijft. Om invulling te geven aan de korte termijn is een tussenbesluit genomen over een (beperkte) ontwikkeling van circa 12 woningen achter de Van Zuilenstraat. Hiermee wordt overigens niet zozeer invulling gegeven aan de toekomstige woningbouwbehoefte, maar is vooral sprake van het (deels) inhalen van achterstand van de afgelopen jaren zonder nieuwbouw.

50/56

Uitgaande van spoedige realisering van die woningen moet, uitgaande van een noodzakelijk woningbouwprogramma van circa 5 woningen per jaar, ook op de korte termijn een definitief standpunt worden ingenomen over het vervolg (de locatie sportvelden), inclusief provinciale overeenstemming daarover. Vervolgens zullen voorbereidingen voor een nader uitgewerkte ontwikkeling in gang moeten worden gezet. Uitgaande van deze visie is daarbij intensieve samenwerking met diverse partijen noodzakelijk en bepalend voor de opzet en haalbaarheid van het plan. Voor de middellange termijn kan de locatie van de sportvelden goed voorzien in de benodigde woningbouw, juist ook gericht op starters. Aanvullend en mogelijk als “extra” kunnen daarnaast kleinere initiatieven een bijdrage leveren aan de woningbehoefte. Belangrijk is wel dat voldoende programma wordt gereserveerd voor de verkozen locatie. Ook omdat juist die ook een rol kan spelen in de concentratie van voorzieningen en daarmee het behoud daarvan. Dit leidt tot de navolgend tijdlijn:

Figuur 30: Tijdlijn

Bijlage 1 Participatieverslag

51/56

Gesprekken met het dorp De visie voor Hei- en Boeicop maken we samen met inwoners van het dorp. Zij weten immers hoe het is om te leven in het dorp, waar ze trots op zijn en waar kansen liggen. Op 27 juni 2022 hebben we een eerste bijeenkomst georganiseerd om met inwoners in gesprek te gaan over de toekomst van hun dorp. Hierna is een tweede bijeenkomst georganiseerd op 20 oktober 2022 waarin we het gesprek hebben gevoerd over hoe we tot die toekomst komen en welke keuzes hierbij horen. Naast gesprekken met inwoners zijn er ook diverse gesprekken gevoerd met stakeholders.

Eerste bijeenkomst over de toekomst van het dorp Maandag 27 juni 2022

De rode lijnen van de avond Aan de hand van de praatplaten is het gesprek gevoerd met de inwoners van het dorp. Hieronder is te lezen wat de rode lijnen van de avond waren. Voor de leefbaarheid van Hei- en Boeicop is het van belang dat de bestaande voorzieningen gehandhaafd worden. Met name de markt, voetbalclub en school worden genoemd als essentieel voor het dorp. Daarnaast moeten de voorzieningen uitgebreid worden. Er worden verschillende ideeën geopperd, waarbij het duidelijk is dat er momenteel onvoldoende speelplekken of ontmoetingsplekken zijn voor jongeren en we door de vergrijzing meer moeten inzetten op voorzieningen voor ouderen. Met het toevoegen van deze voorzieningen liggen er kansen voor andere doelgroepen. Maak bijvoorbeeld de speeltuin ook aantrekkelijk voor ouders zodat zij elkaar daar ook kunnen ontmoeten.

Op maandag 27 juni 2022 vond de eerste bijeenkomst plaats in het kader van de dorpsvisie. Tijdens de bijeenkomst stond de toekomst van het dorp centraal. Aan de hand van zogenaamde praatplaten hebben we het gehad over drie thema’s: een levensloopbestendig dorp (een dorp van 0 tot 100+), voorzieningen, werk en economie, en sociale cohesie. De praatplaten zijn opgenomen in bijlage 1. Tijdens de avond waren ruim 100 personen aanwezig. De bijeenkomst vond plaatst van 19.30 uur tot 21.00 uur. De uitnodiging is opgenomen in bijlage 2. Deze is verstuurd naar alle inwoners van het dorp. Na afloop van de avond is een bedankkaart rondgestuurd. Ook deze is naar alle inwoners verstuurd. Deze is opgenomen in bijlage 3. De Mentimeter De avond begon met een Mentimeter, waarmee we vragen konden stellen en de antwoorden zichtbaar werden op het presentatiescherm. Van alle mensen die aanwezig waren hebben 59 personen de enquête ingevuld. De resultaten zijn opgenomen in bijlage 4.

Figuur 1: Foto van de bewonersavond genomen door Thomas Uittenbogaard 1

Hei- en Boeicop kent een sterke sociale cohesie. Dit moet gekoesterd worden en gestimuleerd, bijvoorbeeld door het makkelijk te maken om dingen te organiseren of door initiatieven vanuit de bewoners te ondersteunen. Bepaalde voorzieningen zijn van belang voor het welzijn van de Hei- en Boeicoppers. Bewoners moeten makkelijk toegang hebben tot de gemeente, een gezondheidscentrum hebben op loopafstand en opvang voor de kinderen in het dorp. Deze hoeven niet dezelfde functionaliteit te hebben als reguliere voorzieningen, door bijvoorbeeld op bepaalde tijden open te zijn, maar op deze manier is dit wel beter toegankelijk voor de bewoners. Deze voorzieningen kunnen bijvoorbeeld gecombineerd worden in een multifunctionele accommodatie (MFA). Het groene karakter van Hei- en Boeicop is een belangrijke kwaliteit van het dorp. In het dorp is meer vergroening wenselijk. Aandacht voor natuur is hierbij van belang De veiligheid van het dorp is belangrijk. Met name als het gaat om verkeer zijn er een aantal knelpunten, zoals overlast door sluipverkeer, hard rijdende auto’s en vrachtwagens en het ontbreken van goede markering op de wegen. Het dorp moet veiliger worden gemaakt voor langzaam verkeer, zoals voetgangers of fietsers. Op sommige plekken is er geen stoep of is deze te smal of zijn de wegen niet goed toegankelijk voor mensen in een scootmobiel, met een rollator of kinderwagen.

Woningbouw is een belangrijk thema in Hei- en Boeicop. Er zijn momenteel te weinig woningen voor mensen die in het dorp willen wonen, met name voor starters en ouderen. Het is belangrijk om bij woningbouw rekening te houden met verschillende doelgroepen en hier de woningen op aan te passen, bijvoorbeeld met levensloopbestendige woningen. Meerdere mensen die uit Hei- en Boeicop komen hebben moeite met het vinden van een woning. Bewoners van het dorp zouden graag zien dat deze groep voorrang krijgt bij het zoeken van een woning. Daarnaast helpen meer woningen, en daardoor meer inwoners, voor

Figuur 2: Ingevulde praatplaat

voldoende gebruikers van de voorzieningen zodat deze op peil kunnen blijven. Een belangrijke eis voor mogelijk nieuwe woningen is dat ze betaalbaar zijn en zoveel mogelijk in of rondom het bestaande dorp worden gebouwd. Op die manier zijn de afstanden tussen verschillende plekken in het dorp korter en dat maakt het veiliger voor bijvoorbeeld kinderen omdat ze niet ver moeten lopen of veel grote wegen moeten oversteken. Hei- en Boeicop is een sociaal dorp: het moet veilig en toegankelijk zijn voor iedereen, woningen moeten gebouwd worden voor diverse groepen en de voorzieningen moeten gericht zijn op alle leeftijden, zoals kinderen, jeugd, volwassenen en senioren. De sociale cohesie is hoog en mensen zetten zich graag in voor het dorp.

2

Om het dorp bereikbaar te houden is het belangrijk om in te zetten op goed openbaar vervoer. Zo kunnen mensen zonder rijbewijs, zoals kinderen of senioren, ook gemakkelijk naar andere plekken reizen. Hei- en Boeicoppers willen graag meedenken over hun dorp en betrokken worden bij beslissingen. Ze willen de gemeente graag meegeven om ze vaker te betrekken bij zaken die spelen in het dorp, zoals deze visie, en ze goed op de hoogte te houden. Tweede bijeenkomst over ontwikkelrichtingen en keuzes Donderdag 20 oktober 2022 Hoe gaat Hei- en Boeicop zich de komende jaren ontwikkelen? Waar mogen ontwikkelingen plaatsvinden? Welke keuzes horen hierbij? Over deze vragen dachten we na tijdens de bijeenkomst met het dorp op donderdag 20 oktober 2022. Deze bijeenkomst was een vervolg op de eerste bijeenkomst, waarin we met het dorp het gesprek hebben gevoerd over de toekomst van het dorp. Tijdens de tweede bijeenkomst zoeken we antwoorden op de vraag: hoe komen we tot die toekomst en welke keuzes horen hierbij?

De uitnodiging is opgenomen in bijlage 5. Deze is verstuurd naar alle inwoners van het dorp. Op basis van de eerdere bijeenkomst, de gesprekken die we met stakeholders hebben gevoerd, een analyse van het beleid van de gemeente en provincie en een analyse van het dorp en het landschap zijn 3 ontwikkelperspectieven ontwikkeld. Ontwikkelperspectieven geven aan hoe het dorp zich mogelijk kan ontwikkelen. Bouwen we bijvoorbeeld woningen verspreid door het dorp of kiezen we voor één centrale plek? De drie ontwikkelperspectieven zijn: dorp en landschap verweven, dorp met één kern en dorp met meerdere kernen. Na een inhoudelijk presentatie konden inwoners langs posters lopen waarop ze konden aangeven wat ze aansprak aan elk perspectief en wat ze minder aansprak. De posters zijn opgenomen in bijlage 6.

Figuur 4: Gesprekken over de ontwikkelperspectieven

Figuur 3: Foto van de bewonersavond

Tijdens de avond waren ruim 60 personen aanwezig. De bijeenkomst vond plaatst van 19.30 uur tot 21.30 uur.

3

Dorp en landschap verweven Bij Dorp en landschap verweven borduren we voort op het slagenlandschap, de historische lintbebouwing en oorsprong van het dorp en willen we dit versterken. Hierbij zetten we in op kleinschalige ontwikkelingen die het lint en landschap versterken. Deze ontwikkeling staan we toe in het dorp, maar ook in het landschap eromheen. Bij dit perspectief past een organische ontwikkeling met weinig sturen vanuit de gemeente op het initiatief, maar de gemeente stelt wel kaders.

positief is als wordt uitgegaan van vrijwilligheid. Aan de andere kant geven sommige mensen aan dat deze aanpak niet concreet genoeg is, te veel afhangt van toevalligheden en juist de initiatieven vanuit de samenleving te veel afhankelijkheid creëert voor ontwikkelingen. Bij dit perspectief is twijfel over de haalbaarheid en met name of dit perspectief wel genoeg zekerheid geeft over voldoende woningbouw. Positief: kleinschalige ontwikkelingen waardoor door het hele dorp gebouwd kan worden en het behoud van het groene en open karakter van het dorp. Aandachtspunt: is deze aanpak haalbaar en levert dit voldoende woningen op? Dorp met één kern Dorp met één kern gaat uit van één centrale plek in het dorp waar voorzieningen geclusterd zijn en waar nieuwe woningbouw plaatsvindt. Hierbij is juist meer sturing gewenst van de gemeente, bijvoorbeeld als het gaat om ontwikkellocaties. Door functies en voorzieningen met elkaar te combineren (bijvoorbeeld door samen te brengen in één accommodatie) is de kans op behoud in het dorp groter.

Figuur 5: Schets van ontwikkelperspectief Dorp en landschap verweven

Bewoners uiten zich positief over de verspreiding van kleinschalige ontwikkelingen door het dorp heen. Zo zien ze kansen om huidige kavels te herontwikkelen tot bijvoorbeeld meer woningen. Wel vrezen sommigen dat het een rommeltje kan worden. De routes in het landschap worden als prettig ervaren, omdat er meer mogelijkheden ontstaan voor wandelingen en mensen meer kunnen genieten van het groen, maar sommigen hadden twijfels over de haalbaarheid omdat je te maken hebt met veel verschillende percelen als je wandelpaden wil aanleggen. Sommigen zijn positief over deze manier van ontwikkelen, waarbij wordt uitgegaan van initiatieven vanuit de samenleving en kleinschaligheid, omdat ze stellen dat hierdoor sneller gebouwd kan worden en het bij ontwikkelingen

Figuur 6: Schets van ontwikkelperspectief Dorp met één kern

Inwoners geven aan het dorp nu al op deze manier te ervaren. Echter ontstonden tijdens de bijeenkomst meerdere gesprekken over waar de kern 4

begint en eindigt en welke voorzieningen er wel of niet binnen liggen. Mensen waren positief over het feit dat er op één centraal punt wordt gebouwd, omdat ze kansen zien voor meer woningen. Daarbij vinden ze het belangrijk dat er gevarieerd wordt gebouw voor verschillende doelgroepen. Mensen geven aan dat het goed is om op één plek te bouwen, zodat de rest van het lint behouden kan blijven. Qua voorzieningen zien ze kansen in het bundelen van voorzieningen bij elkaar, bijvoorbeeld in één centraal complex. Het feit dat voorzieningen centraal in één kern liggen werd door sommigen als minder positief ervaren. Doordat de focus op de kern ligt, kan dit in de rest van het dorp leiden tot minder aandacht. Daarnaast werden belemmeringen ervaren als het gaat om het verplaatsen van voorzieningen naar de kern. Ook als het gaat om het vinden van geschikte grond werden er bij sommige inwoners belemmeringen ervaren. Hiervoor zou meer grond opgekocht moeten worden, wat kan leiden tot tegenwerking. Positief: centraal bouwen voor verschillende doelgroepen en mogelijkheden voor het bundelen van voorzieningen waardoor overlevingskansen toenemen. Aandachtspunt: verplaatsen van voorzieningen en beschikbaarheid voldoende grond. Dorp met meerdere kernen Bij het perspectief Dorp met meerdere kernen volgen we de bestaande structuur van het dorp.

We kijken naar de eigen kwaliteit van elke kern en zorgen ervoor dat nieuwe ontwikkelingen die versterken. Tussen de kernen, zowel in het dorp als in het landschap, moet de infrastructuur veilig zijn, met name voor voetgangers en fietsers.

Figuur 7: Schets van ontwikkelperspectief Dorp met meerdere kernen

Het feit dat dit perspectief voortborduurt op de bestaande opbouw van het dorp werd door meerdere inwoners als positief ervaren. Ze ervaren dit als kansrijk voor ontwikkelingen, omdat dit de beste mogelijkheden biedt om te bouwen doordat er wellicht een groter gebied aanwezen kan worden als mogelijke ontwikkellocaties. Het behouden van bestaande voorzieningen wordt als positief ervaren. Daarnaast is verkeersveiligheid een punt wat meerdere bewoners aangeven als positief in dit perspectief. Met name het feit dat tussen de kernen wordt ingezet op veilige verkeersverbindingen voor voetgangers en fietsers is belangrijk. Daarnaast wordt ook genoemd dat verbindingen in het landschap prettig zijn voor een wandeling. Inwoners geven aan door de schaal van het dorp niet te ervaren dat er nu twee kernen zijn. Een splitsing op basis van een identiteit van een kern wordt niet als toegevoegde waarde gezien. Positief: meer ruimte voor ontwikkelingen omdat er twee kernen zijn. Aandachtspunt: het dorp wordt als één geheel gezien en het is niet nodig om te focussen op de kwaliteit/identiteit per kern. 5

Bijlage 1: Praatplaten

6

Centrale vragen per thema: 1. Wat is er voor dit thema belangrijk voor de toekomst van Hei- en Boeicop? 2. Wat zijn voor dit thema sterke kanten? 3. Wat zijn voor dit thema aandachtspunten? 4. Hoe gebeurt dit al?

Levensloopbestendig dorp: dorp van 0 tot 100+

Kernwaarden

Voorzieningen, werk en economie

Sociaal

Bijlage 2: Uitnodiging voor bewonersavond 27-06-2022

7

Praat mee over de toekomst van Hei- en Boeicop! Bewonersavond op maandag 27 juni in het dorpshuis

PRAAT MEE OVER DE TOEKOMST VAN HEI- EN BOEICOP Beste inwoner van Hei- en Boeicop, De gemeente Vijfheerenlanden is momenteel bezig met een dorpsvisie voor Hei- en Boeicop. Deze gaat over de ambities en doelen die we nodig hebben voor een duurzame toekomst van het dorp. Hiervoor hebben we uw inbreng, kennis en ideeën nodig! We willen hier graag met u over in gesprek. Daarom organiseren we op maandag 27 juni een bijeenkomst voor alle inwoners van Heien Boeicop. De avond is in Dorpshuis Internos aan de Nieuweweg 9 in Hei- en Boeicop. Het begint om 19.30 uur en is rond 21.00 uur afgelopen. Aanmelden kan via: vijfheerenlanden.nl/heienboeicop We hopen u graag te zien op maandag 27 juni. Tot dan!

Bijlage 3: Bedankkaart naar aanleiding van eerste bijeenkomst

8

Bedankt! Voor uw aanwezigheid en inbreng tijdens de eerste bewonersavond voor de dorpsvisie voor Hei- en Boeicop.

Foto: Thomas Uittenbogaard

BEDANKT VOOR UW AANWEZIGHEID! Beste inwoner van Hei- en Boeicop,

Bedankt voor uw aanwezigheid en uw waardevolle inbreng tijdens de eerste bijeenkomst voor de dorpsvisie. Wij waren positief verrast door de hoge opkomst! Mooi om te zien dat iedereen zo betrokken is met het dorp. Jullie inbreng wordt samen met andere relevantie informatie, zoals beleid van de gemeente, gebruikt als input voor de visie. Medio oktober komen wij bij u terug tijdens een tweede bijeenkomst. We hopen u dan graag weer te zien, tot ziens!

Bijlage 4: Uitslagen Mentimeter

9

Bijlage 5: Uitnodiging voor bewonersavond 20-10-2022

10

Praat mee over de dorpsvisie voor Hei- en Boeicop! Bewonersavond op donderdag 20 oktober in het dorpshuis Internos

PRAAT MEE OVER DE DORPSVISIE VOOR HEI- EN BOEICOP! Beste inwoner van Hei- en Boeicop, Zoals u weet werken we aan een dorpsvisie voor Hei- en Boeicop. In juni hebben we samen gesproken over de toekomst van het dorp en wat we hiervoor belangrijk vinden. Wat hebben we in de tussentijd gedaan? We hebben gesprekken gevoerd met verschillende organisaties in het dorp, zoals de voetbalclub en de school. En we hebben gekeken naar het huidige beleid van de gemeente en de provincie. Samen met de opbrengst van de bewonersavond zijn er ontwikkelvarianten gemaakt voor het dorp. Dat zijn mogelijke manieren waarop het dorp zich verder kan ontwikkelen. Hier willen we het graag met u over hebben. Wat gaan we doen op 20 oktober? Op 20 oktober willen we u graag vertellen waar we staan met de dorpsvisie. Daarna laten we de ontwikkelvarianten zien. Hierover gaan we samen met u in gesprek. De informatie die we die avond bij u ophalen gebruiken we om de visie verder uit te werken. De bijeenkomst is op donderdag 20 oktober voor alle inwoners van Hei- en Boeicop. De avond is in Dorpshuis Internos aan de Nieuweweg 9A in Hei- en Boeicop. Het begint om 19.30 uur en is rond 21.30 uur afgelopen. We hopen u graag te zien op donderdag 20 oktober. Tot dan!

Bijlage 6: Posters ontwikkelperspectieven

11

Dorp en landschap verweven Welke ambities en doelen horen hierbij? Inzetten op kleinschalige ontwikkelingen die het lint en het landschap versterken Voortborduren op slagenlandschap, historische lintbebouwing en oorsprong van het dorp. De landschappelijke en cultuurhistorische karakteristieken versterken. Bewoners worden uitgenodigd initiatieven te ontwikkelen en krijgen zo weer meer de regie over wat er in het dorp komt en waar initiatieven plaatsvinden.

Wat betekent dit voor ontwikkelingen? Slagenlandschap is drager van het landschap en het lint is een verbijzondering daarin. Beide zijn leidend in hoe het dorp zich ontwikkelt. Ontwikkelingen zorgen voor een sterke verbinding tussen lint en landschap, bijvoorbeeld met zichtlijnen en paden. Kleinschalige ontwikkelingen zijn zowel toegestaan in het lint als in het landschap. Zo vormen het lint en het landschap samen een geheel. Organische ontwikkeling met weinig sturing op de locatie van het initiatief vanuit de gemeente: gemeente stelt wel kaders om ambities te halen.

Indivuele duurzame energie

Rondje wandelen met de hond

Kleinschalige woningbouw

Slagenlandschap is drager van landschap en leidend in ontwikkelingen

Ontwikkelingen in het landschap

Ontwikkelingen in het landschap

Wat spreekt u aan in dit persepctief en waarom?

Wat spreekt u minder aan in dit perspectief en waarom?

Dorp met één kern Welke ambities en doelen horen hierbij? Vitaliteit en karakter van Hei- en Boeicop behouden en versterken. Functies voor dagelijks leven beschikbaar houden. Voorzieningen en woningen clusteren. Sturen op balans in dorp: voldoende woningen en voorzieningen voor alle groepen (jongeren, ouderen, alleenstaanden, gezinnen, etc.).

Wat betekent dit voor ontwikkelingen? Voorzieningen bevinden zich in de kern; als voorzieningen erbuiten liggen, dan is het streven dat ze (op termijn, bij een kans) naar de kern verhuizen. Woningbouw zoveel mogelijk in de kern, zodat voorzieningen op loopafstand zijn en mensen elkaar makkelijk ontmoeten. Voorzieningen worden geclusterd, bijvoorbeeld doordat ze samen gebruik maken van één gebouw. Landschap rondom de kern bereikbaar maken en (beperkt) opstellen voor initiatieven. Er is sterke sturing vanuit de gemeente op locaties van ontwikkelingen en bijbehorende randvoorwaarden.

Wat spreekt u aan in dit persepctief en waarom?

Weekmarkt Mini bieb

Geconcentreerde uitbreiding Gezamenlijke duurzame energieopwekking Multifunctionele accommodatie