36. (WOS) bijlage handreiking-crisisnoodopvang.pdf

Volstaan kan worden met het nemen van de beslissing om niet handhavend op te treden. Tegen die beslissing staat nog geen bezwaar en beroep open. Een eventuele beroepsmogelijkheid ontstaat als een belanghebbende vraagt om een handhavingsbesluit te nemen. In dat geval kan het college dan dat handhavingsverzoek afwijzen, waarna vervolgens bezwaar en beroep openstaat. Zie: AbRvS 24 april 2019, ECLI:NL:RVS:20191356 en https://www.raadvanstate.nl/@115090/gedoogbeslissing/ 30

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Bijlage II Brandveilig gebruik: gedogen en afstemming met veiligheidsregio en brandweer In veel gevallen – bij het bieden van nachtverblijf aan meer dan 10 personen – zal er ook een omgevingsvergunning zijn vereist voor een bouwwerk met het oog op de brandveiligheid (de zogeheten ‘gebruiksvergunning’) op grond van artikel 2.1 lid 1 onder d van de Wabo. Voor deze omgevingsvergunning geldt een totstandkomingsprocedure van 26 weken. Het bevoegd gezag kan op grond van artikel 3.10 lid 2 van de Wabo bepalen dat de afdeling 3.4 van de Awb (uitgebreide procedure) achterwege blijft. Ook hier zou gedogen het meest voor de hand liggen in geval van een crisisnoodopvanglocatie, tenzij ruimschoots van te voren bekend is dat een crisisnoodopvanglocatie moet worden opgericht. Indien op zeer korte termijn een crisisnoodopvanglocatie moet worden opgericht kan een geschikte locatie wordt gezocht in samenspraak met de diverse hulpdiensten (GGD, politie en brandweer). Met de brandweer kan dan worden bezien welke aanvullende maatregelen vereist zijn met het oog op de brandveiligheid.

Kortom:

Het advies is dat het college van burgemeester en wethouders, gezien de korte periode van het verblijf en de bijzondere omstandigheden, een beslissing neemt om tijdelijk niet te handhaven. Dit besluit staat niet open voor beroep, maar het formaliseert wel het bestuurlijk handelen en opent de deur naar communicatie met de gemeenteraad en omwonenden ofwel belanghebbenden. Indien belanghebbenden het niet eens zijn met dit besluit kunnen zij verzoeken tot handhavend optreden. De hierop volgende besluiten staan wel open voor bezwaar en beroep. Het advies is om contact te zoeken met de brandweer ofwel de Veiligheidsregio om te zien hoe de brandveiligheid kan worden bevorderd. De voorbereiding hiervoor begint bij de Veiligheidsregio.

Bijlage III Informatie over het LOCC en zijn rol Het Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum (LOCC) is een door de Openbare Orde en Veiligheidskolommen – politie, brandweer, GHOR, Defensie en gemeenten – bemenste organisatie die 24/7 bereikbaar is. Het LOCC zorgt voor een geïntegreerde benadering van de operationele aspecten van crisisbeheersing op nationaal niveau en voert haar taken uit onder gezag van de Minister van Justitie en Veiligheid. Het LOCC ondersteunt, verbindt en faciliteert (en indien nodig coördineert) de Veiligheidsregio’s.

31

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

De taken van het LOCC zijn de volgende: • Het actueel houden van een overzicht van geplande evenementen en inzetbare capaciteiten (mensen, middelen, kennis) van de OOV-kolommen; • Het coördineren van nationale en (op verzoek van het Ministerie van Buitenlandse Zaken) internationale bijstandsverzoeken op het terrein van openbare orde en veiligheid; • Het ophalen bij de OOV-kolommen en voorzien van het NCC van informatie over operationele aspecten en handelingsperspectieven die relevant zijn voor het landelijk totaalbeeld; • Het adviseren van de betrokken partners over operationele vraagstukken. • Het toetsen van de operationele handelingsperspectieven op uitvoerbaarheid; • Het aanreiken van mogelijke bestuurlijke dilemma’s en operationele handelingsperspectieven (adviezen) aan de nationale crisisstructuur. In de tekening hieronder is het crisisbeheersingsstelsel weergegeven. Belangrijk hierbij is de rol die het Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum vervult, en dan specifek bij de inzet van CNO. In een van de bijlagen is daarom enige algemene informatie over het LOCC opgenomen.

Crisisbeheersingsstelsel Nederland Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb)

Nationaal Kernteam Crisiscommunicatie (NKC)

Interdepartementale Commissie Crisisbeheersing (ICCb)

Landelijke Operationele Staf (LOS)

Interdepartementaal Afstemmingsoverleg (IAO) LOCC-B/N Departementale Coördinatiecentra (DCC’s)

Vitale sectoren

Nationaal Crisiscentrum (NCC)

Rijksdiensten

Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum (LOCC)

Binnenlands bestuur Veiligheidsregio’s

32

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Bijlage IV Handige links Handreiking bewonersbijeenkomsten https://vng.nl/sites/default/fles/2021-07/handreiking-bewonersbijeenkomst_20210708.pdf

Factsheet Openbare orde en veiligheid ten aanzien van crisisnoodopvang vluchtelingen https://www.burgemeesters.nl/sites/www.burgemeesters.nl/fles/File/Factsheet-openbareorde_20151021.pdf

Vluchtelingencrisis 2015: Lessen uit de crisisnoodopvang https://www.ifv.nl/kennisplein/crises-en-crisisbeheersing/publicaties/ vluchtelingencrisis-2015-lessen-uit-de-crisisnoodopvang

Vragen en antwoorden over asielopvang https://vng.nl/veelgestelde-vragen?onderwerp%5B0%5D=380605&page=5

Ontwerp https://ontwerpveiligeomgeving.nl/wp-content/uploads/2017/10/Opvanglocatiesasielzoekers-Defnitief-pdf.docx.pdf Note: in document staat crisisnoodpvang aangegeven voor maximaal 72 uur, dit kan gelezen worden als een week

Nederlands Genootschap van Burgemeesters www.burgemeesters.nl/fle

33

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Bijlagen Deel B Uitvoering

34

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Bijlage V Dagbesteding in crisisnoodopvang Algemene tips • Neem de richtlijnen van het RIVM met betrekking tot Corona in acht. • Zoek binnen de groep volwassen bewoners ook vrijwilligers. Bijvoorbeeld bewoners die Engels spreken en die ook als tolk op kunnen treden tussen de medewerkers/vrijwilligers van de gemeente en de bewoners. Let op dat dit geen te grote belasting is voor de betrokken bewoner. • Maak gebruik van Host (gastvrouw/gastheer) door bewoners. Herkenbaar gekleed. • Lokale organisaties van vreemdelingen en statushouders in de gemeente kunnen mogelijk ook een rol spelen, bijvoorbeeld als tolk. • Maak een voor allen zichtbaar rooster waarop de tijden van maaltijden en activiteiten staan en zorg dus dat de activiteiten niet gelijktijdig met de maaltijden plaatsvinden en dat er voldoende tijdsruimte is tussen maaltijden en activiteiten. • Belangrijk om een niet al te vol programma dagbesteding te geven, mensen zijn vaak moe en moeten nog even landen. • Geen voorlichting op de eerste dag. Dat is te veel voor de bewoners. Activiteiten voor kinderen is belangrijk (indien aanwezig). • Laat activiteiten indien mogelijk begeleiden door een gemengd team van gemeente en gemeentelijke vrijwilligers en vrijwillige bewoners. De plaatselijke vrijwilligerscentrale kan hierbij een rol spelen. • Zorg voor duidelijk afspraken en regels naar de vrijwilligers toe.

Wat kan wel en wat is niet mogelijk (verwachtingen). • Zorg voor een locatie met Wi-Fi (en oplaadmogelijkheden voor mobiele telefoons), dit is onmisbaar voor ook deze doelgroep. Indien mogelijk enkele pc’s voor het zoeken van informatie, onderhouden contacten etc. • Als locatie crisisopvang in nabijheid van een COA-locatie is: bekijk of COA-medewerkers van die locatie nog ideeën hebben. Maak een koppeling met de dichtbijzijnde locatie of het mogelijk is om ondersteund te worden.

Veiligheid • Let bij het organiseren van de activiteiten altijd op de fysieke veiligheid, uiteraard ook in relatie tot de RIVM Corona-maatregelen. • Organiseer de activiteiten op of in de directe nabijheid van de locatie zodat met name kinderen niet onnodig op een onbekende plek aan het verkeer hoeven deel te nemen. • Organiseer nooit activiteiten in of rond water, de meeste bewoners kunnen niet zwemmen. • Organiseer geen activiteiten waarvoor het noodzakelijk is vooraf een veiligheidsinstructie te geven, het risico dat dit niet begrepen wordt is te groot.

35

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Soorten activiteiten • Volwassen bewoners kunnen samen met medewerkers/ vrijwilligers meehelpen bij de (noodzakelijke) werkzaamheden in de crisisopvang. Denk bijvoorbeeld aan het helpen bij de verstrekking of bereiding van maaltijden, opruimen na afoop van de maaltijden en bij de activiteiten voor kinderen. • Kies voor laagdrempelige niet talige activiteiten die voor een grote groep toegankelijk zijn. • Laat lokale clubs en verenigingen die activiteiten organiseren die zij normaal ook doen en waar ze dus ervaring mee hebben; dus leraren van de plaatselijke muziekschool een muziekactiviteit, de trainers van sportclubs een sportevenement en de docenten van de dansschool een dansbijeenkomst en de knutselclub een creatieve sessie etc. Eventueel samen met vrijwilligers uit de bewonersgroep. Nb; vrijwilligers van lokale verenigingen zullen vaak ook in het bezit zijn van een VOG. Ook fysieke buitenactiviteiten als bijvoorbeeld wandelen kunnen worden ondernomen. • Een eerste kennismaking les met de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving kan een optie zijn. • Er zijn ook sportieve activiteiten waarvoor geen materiaal nodig is, bijvoorbeeld een training met lunches, squaten, opdrukken of balansoefeningen. • Denk aan ander materiaal waarmee bewoners individueel bezig kunnen zijn. Bijvoorbeeld boeken in het Engels/Arabisch.

• Deel puzzelboekjes uit met sudoku’s voor volwassenen en oudere kinderen.

Specifek voor kinderen • Bedenk dat bij activiteiten voor volwassen bewoners er mogelijk opvang voor kinderen nodig is omdat het anders voor ouders niet mogelijk is om deel te nemen. Hiervoor kan een speciaal deel van de ruimte gebruikt worden waar medewerkers met ouders op kinderen passen en er speelgoed voor de kinderen beschikbaar is. Denk hierbij aan knuffels, blokken, speelgoedauto’s, puzzels ed. • Belangrijk is dat deze ruimte veilig is voor de kinderen. Let op scherpe randen, scherpe voorwerpen, snoeren e.d. Belangrijk is ook dat volwassenen niet alleen met de kinderen zijn maar dat er altijd in duo’s wordt gewerkt. Het liefst met een medewerker of Nederlandse vrijwilliger met VOG. • Zorg bij kinderen voor activiteiten die bij de leeftijd passen. Denk aan knutselactiviteiten, puzzels (voor verschillende leeftijden), sport- en spel activiteiten. Zorg dat er verschillende tijden zijn voor activiteiten voor verschillende leeftijdsgroepen. Bijvoorbeeld dus niet alle leeftijden bij elkaar voor een knutselactiviteit. • Voor kinderen kan een fysieke activiteit (bijvoorbeeld kinderdico, stoelendans) er mogelijk voor zorgen dat zij daarna rustiger zijn omdat zij hun energie op goede manier hebben ingezet. Probeer een aparte ruimte te creëren voor fysieke activiteiten voor de kinderen, het liefst buiten zodat er geen ergernis ontstaat bij de volwassenen.

• Kinderen hebben een korte spanningsboog. Biedt dus veel verschillende korte activiteiten aan.

36

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

• Geef indien mogelijk kinderen bij binnenkomst een klein welkomstpresentje (passend bij de leeftijd) zodat zij zich ook nog gewoon kind kunnen blijven voelen. • Makkelijk te realiseren activiteiten: Leg op een tafel voor kinderen kleurplaten en stiften/ potloden neer. Eventueel aangevuld met knutselspullen voor een knutseltafel.

Bijlage VI Ventilatie Ventilatie is een belangrijk vereiste en criterium voor gebruik van een locatie voor CNO. De ventilatie in binnenruimtes moet voldoen aan de voorwaarden in het Bouwbesluit en passen bij de bestemming van de ruimte. In het Bouwbesluit staan de eisen waar de ventilatie van een gebouw wettelijk aan dient te voldoen. Die eisen zijn gesteld in liter verse lucht per seconde per persoon. Dat zijn wettelijke eisen. Hierbij dient in gedachten te worden gehouden dat de eisen uit het bouwbesluit minimum­eisen zijn en dat de lucht in een gebouw beter is als er meer geventileerd kan worden dan deze minimumeisen. Hoe beter er geventileerd wordt, hoe lager de CO2 concentratie in een gebouw. Zowel kleine als grote ruimtes dienen voldoende geventileerd te worden, afgestemd op de inhoud van de ruimte. Voor alle duidelijkheid; er kan geen sprake zijn van het op enige wijze versoepelen van de ventilatie eisen vanuit de gedachte ‘alles is beter dan dat mensen onder de brug moeten slapen’. Uit de adviezen van het RIVM blijkt dat er op dit moment geen reden is om af te wijken van ventilatie eisen waaraan gebouwen nu al moeten voldoen. Gebouwen dienen uiteraard goed geventileerd te worden en hiermee te voldoen aan de Bouwbesluit eisen, maar meer ventileren dan de norm vereist is vanwege corona niet noodzakelijk.

Het RIVM geeft aan dat de rol van zeer kleine druppeltjes in de lucht onduidelijk is m.b.t. de verspreiding van het virus en dat de overdracht van het virus vooral plaatsvindt bij de verspreiding van grote druppels, via bijvoorbeeld hoesten en niezen. Hierdoor ligt de nadruk op de algemene corona gerelateerde adviezen, zoals handenwassen met water en zeep, desinfecteren van oppervlakken, hoesten en niezen in de binnenkant van je elleboog, het gebruik van papieren zakdoekjes, geen handen schudden, thuis blijven bij klachten/laten testen en afstand houden van anderen. Op deze adviezen moet met name gefocust worden als er tijdelijk onvoldoende geventileerd kan worden. Het is mogelijk om op basis van een eerste korte schouw van een locatie een kwalifcatie af te geven in rood, oranje of groen. De kleurstelling wordt verricht op basis van CO2 waarden. Om te weten of er voldoende ventilatie is, kan het helpen een CO2 meter aan te schaffen. De CO2 concentratie geeft een indicatie van de hoeveelheid ventilatie in een ruimte, maar alleen als er mensen in die ruimte aanwezig zijn. CO2 zelf is geen gevaarlijke stof. Buiten is de CO2 concentratie rond 450 ppm. Hoe lager de concentratie binnen, hoe beter er geventileerd wordt. Als de CO2 concentratie boven de 1200 ppm komt (zgn. rood, het indicatie lampje brandt dan rood) is er onvoldoende ventilatie.

37

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Om de ventilatie te verbeteren kunnen dan bij natuurlijke ventilatie de ramen verder opengezet worden of kan bijvoorbeeld een gangdeur opengezet worden. Daarbij is het belangrijk om duidelijk te maken dat een CO2 concentratie die boven de 1200 ppm komt niet gevaarlijk is, maar alleen een indicatie geeft dat er niet goed genoeg geventileerd wordt. Compartimentering – het plaatsen van ‘wanden’ tussen de leef- en slaapruimtes – helpt om het risico op transmissie van Corona door ontoereikende ventilatie te verminderen. Het verkleint de kans op overdracht. Ook het plaatsen van mobiele spatschermen helpt. Mobiel, zodat ze makkelijk te plaatsen zijn én mee genomen kunnen worden naar een volgende locatie. Belangrijk is daarbij dat de schermen de juiste afmetingen hebben.

Bijlage VII Nazorg eigen personeel en vrijwilligers na inzet crisisnoodopvang De inzet op een noodopvanglocatie vormt voor personeel en vrijwilligers veelal een intensieve tijd. Iedereen werkt hard, de dagen zijn lang en er komt veel op de medewerkers af. Uit eerdere crises weten we dat het daarbij uitmaakt of de medewerkers goed zijn voorbereid op wat ze konden verwachten. Als hiervoor weinig tijd is geweest kan het zijn dat bijvoorbeeld onduidelijkheid, agressie, irritaties of verhalen van mensen extra hard zijn binnengekomen. Het is goed om dat in de nazorg te erkennen en in mogelijke volgende gevallen te kijken of medewerkers goed voorbereid kunnen worden. Bij de afronding van de inzet van personeel en vrijwilligers op een noodopvanglocatie is het van belang om de afsluiting van deze periode duidelijk te markeren. Dit draagt bij aan de mentale omschakeling die de medewerkers moeten maken bij het teruggaan naar de ‘normale’ situatie. Zo’n afsluiting kan bijvoorbeeld de vorm hebben van een korte bijeenkomst met alle medewerkers of van een brief van de burgemeester met een presentje. Daarnaast is het van belang om een aanspreekpunt te benoemen voor vragen rond praktische aspecten en voor vragen rond psychosociale aspecten (dit kan bijvoorbeeld de huisarts of bedrijfsarts zijn).

Afsluiting

In die afsluitende bijeenkomst of brief komen verschillende zaken aan de orde: • Het uitspreken en tonen van dank en waardering. Benoem hoe veel er gedaan is en wat goed ging, de onderlinge sfeer etc. • Het bieden van praktische informatie en het benoemen van een aanspreekpunt voor praktische vragen die de medewerkers mogelijk later nog hebben. • Erkennen dat het een intensieve week is geweest voor de medewerkers en van daaruit aandacht geven aan de gezondheid van de medewerkers. • Misschien zijn er ook medewerkers die een mooi verhaal of ervaring willen delen. Het is niet aan te raden om in de bijeenkomst gestructureerd te ‘debriefen’ dus de medewerkers gericht te vragen naar ervaringen en hun gevoelens daarbij. Wel kan er na afoop gelegenheid geboden worden om elkaar nog bij een drankje te spreken bijvoorbeeld.

38

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

NB • Mocht u bij de bijeenkomst de indruk krijgen dat er toch nog veel behoefte bestaat aan het bespreken van wat men heeft meegemaakt, dan kunt u voor wie daar behoefte aan heeft een opvanggesprek aanbieden. • Ook is het goed om van tevoren een inschatting te maken van mensen op wie de ervaringen mogelijk meer impact zullen hebben. Denk bijvoorbeeld aan vrijwilligers die getolkt hebben en hierbij verhalen uit eerste hand gehoord hebben. Mogelijk roept het ook herinneringen op aan een eigen vlucht of asielzoekersprocedure of die van naasten. Of mensen die heel direct betrokken waren bij een agressie-incident, waarbij ze zich bedreigd hebben gevoeld. Zorg dat zij in elk geval de informatie en tips over psychosociale aspecten ontvangen. Daarnaast kunt deze mensen op termijn na laten bellen (door de GGD of één van haar ketenpartners) om te kijken hoe het met hen gaat. Bijvoorbeeld na drie weken, drie maanden en eventueel nog na een half jaar.

Informatie psychosociale aspecten

Wanneer u aandacht besteed aan de gezondheid en de psychosociale aspecten, zijn de volgende uitgangspunten van belang: • Bied erkenning voor de grote inzet die er gepleegd is. • De impact van de inzet verschilt per persoon. Iedereen heeft in principe voor zichzelf een goede manier om met die impact om te gaan. Sommigen zullen het eenvoudig af kunnen sluiten, voor anderen duurt dat mogelijk wat langer maar ze kunnen dit gewoon zelf aan. • Een aantal mensen zal direct na de inzet meer moeite hebben met ‘omschakelen’ of stressen vermoeidheidsklachten ervaren. Dit zijn normale reacties op een intensieve periode. Geruststellende informatie (‘dit is niet abnormaal’) en handelingsperspectieven (tips om de balans te herstellen), kunnen voor deze mensen ondersteunend werken. • Enkele mensen ervaren op langere termijn de impact van de inzet. Soms heeft dat te maken met herinneringen die het oproept aan eerdere ingrijpende ervaringen die ze hebben meegemaakt. Voor deze mensen is het goed om een aanspreekpunt te benoemen, bijvoorbeeld de huisarts, of (als al in beeld is om wie het gaat) ze wat actiever te monitoren.

De tekst hieronder is een voorbeeld uitwerking van deze uitgangspunten.

U kunt deze informatie bijvoorbeeld delen in de bijeenkomst en/of gebruiken in een brief of folder met uw eigen opmaak of op uw website. Ook kunt u het eventueel aanvullen met specifekere gegevens van een aanspreekpunt.

Voorbeeld uitwerking

Iedereen heeft zich enorm ingezet en samen hebben we mooie dingen kunnen doen en veel mensen kunnen helpen. Het was goed om de onderlinge verbondenheid in het team te zien en we hopen dat u mooie herinneringen hebt aan deze periode. We hopen dat u de positieve energie die er was, ook weer meeneemt in de omschakeling naar uw reguliere taken. Tegelijk zijn we ons ervan bewust dat het, zeker voor de mensen die langdurig zijn ingezet, af en toe behoorlijk intensief kon zijn. In zo’n periode van veel zorgen voor anderen, schiet het zorgen voor uzelf er soms bij in. Als dat zo was, is het goed om nu weer tijd voor uzelf te nemen en te zorgen voor voldoende rust voor lichaam en hoofd voordat u uw reguliere taken weer hervat. Enkele tips daarvoor vindt u < op de website www…./ in de bijgesloten folder/hieronder>

39

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Tips • Misschien waren er verhalen en ervaringen die indruk hebben gemaakt en die door uw hoofd blijven spelen. Het kan helpen om hierover te praten met mensen die dichtbij u staan, of als medewerkers onderling ervaringen uit te wisselen. • Ga vervelende discussies (op sociale media) uit de weg – er zijn nogal uitgesproken meningen over dit onderwerp en sommige mensen zullen niet bereid zijn om zich in te leven in uw ervaringen. • Volg de (sociale) media rondom de crisisnoodopvang met net zo veel of weinig belangstelling als u dat altijd deed – zoek niet de hele dag naar informatie of reacties. • Onderneem activiteiten die zorgen voor afeiding en ontspanning. De afwisseling tussen ermee bezig zijn en afeiding zorgt bij de meeste mensen voor een goede verwerking. • Mogelijk heeft het werk zich in uw afwezigheid opgestapeld. Neem een moment om te kijken wat echt prioriteit heeft en maak duidelijke afspraken met uw leidinggevende. Probeer zeker niet twee keer zo hard te werken. Overmatige belasting kunt u bij uzelf herkennen aan hoofdpijn, maagproblemen, gebrekkige eetlust, slapeloosheid, hartkloppingen, lusteloosheid of gebrek aan energie. • Misschien ervaart u bovenstaande klachten nu al in meer of mindere mate. Dat is in principe niet direct zorgwekkend omdat u een intensieve week achter de rug hebt. Als het goed is, zullen de klachten de komende tijd gewoon afnemen.

Mochten ze toch blijven of sterker worden, raadpleeg dan uw huisarts of bedrijfsarts. • Bij enkele mensen kunnen dergelijke klachten, zoals lusteloosheid en slapeloosheid, ook voortkomen uit een ervaring die hen niet loslaat of verhaal dat ze gehoord hebben en wat door hun hoofd blijft spoken. Ook dat is in eerste instantie een normale reactie, die na verloop van tijd zal afnemen. Mocht u zelf merken dat het u bezig blijft houden en u hebt na drie weken (nog steeds) last van verminderde concentratie, vermoeidheid of lusteloosheid, verhoogde prikkelbaarheid en alertheid en/of slapeloosheid of nachtmerries, dan is het goed om hierover uw huisarts te raadplegen.

40

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Bijlagen Deel C Gezondheidszorg

41

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Bijlage VIII Gezondheidszorg in crisisnoodopvanglocatie Informatie voor gemeenten / EHBO Algemeen – intake

De asielzoekers in de crisisopvang van de gemeente hebben een korte medische intake gehad. Asielzoeker die direct een medische behandeling nodig hadden, zijn niet in de crisisnoodopvang geplaatst. Asielzoekers afkomstig uit landen waarvoor een tbc-screening verplicht is, hebben deze screening al gehad.

Doelgroep

Bewoners bij wie in de intake blijkt dat zij behoren tot de volgende groepen worden door het COA niet in de crisisnoodopvang geplaatst: • Kinderen onder 1 jaar en hun gezinsleden. • Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (AMV’s). • Asielzoekers die direct een medische behandeling nodig hebben of asielzoekers met een complexe zorgvraag • Asielzoekers, en hun gezinsleden, bij wie sprake is van een (vermoedelijke) besmetting met het Corona-virus dan wel met een andere A-meldingsplichtige infectieziekte. • Asielzoekers, en hun gezinsleden, die in afwachting zijn van de uitslag van de test of sprake is van besmetting met het Corona-virus of een andere A-meldingsplichtige infectieziekte. • Asielzoekers die afhankelijk zijn van thuiszorg, een rolstoel of andere hulpmiddelen. • Asielzoekers die herhaaldelijk een behandeling (moeten) ondergaan in een ziekenhuis, zoals trombosedienst of dialyse. • Tbc-patiënten. • Asielzoekers van wie bekend is dat er sprake is van psychiatrische problematiek • Vrouwen in de periode van 6 weken voor de uitgerekende bevallingsdatum.

Curatieve medische zorg

De gebruikelijke medische zorg voor asielzoekers die normaal loopt via de huisartsenpraktijken van het GezondheidsZorg Asielzoekers (GZA) is niet beschikbaar op de crisisnoodopvanglocaties. Het is de gemeente die zorgt voor de toegang tot de zorg. NB: Tijdens deze zeer korte opvangfase hebben de asielzoekers alleen recht op niet uitstelbare medische zorg. Het is aan de arts te bepalen of de zorg uitstelbaar is. Afgesproken is dat bij medische hulpvragen als volgt kan worden gehandeld: • Reguliere 1e lijns-geneeskundige zorg door een huisarts in de opvanggemeente. • Avond/Nacht/Weekend zorg door de Huisartsenpost. • Tijdens het verblijf in de crisisopvang kunnen asielzoekers en hun begeleiders geen gebruikmaken van de Praktijklijn (dit nummer staat wel vermeld op hun zorgpas). Voor medische vragen en klachten moeten de asielzoekers zich wenden tot de lokaal georganiseerde zorg.

42

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

• Houd rekening met een brede behoefte aan uiteenlopende vragen om medische zorg. Het kan handig zijn om bij een nieuwe groep een zorgverlener (arts/praktijkondersteuner) aanwezig te hebben die een spreekuur onderhoudt op locatie om de eerste 2 dagen de meeste vragen (denk ook aan herhaalrecepten) weg te werken. • Maak afspraken met een apotheek over het bestellen en ophalen van recepten en eventuele betalingen Het verdient aanbeveling om inzake bovenstaande aandachtspunten vooraf afspraken te maken met de genoemde partijen.

Individuele preventieve / publieke gezondheidszorg

Gezien de korte verblijfsduur is er geen sprake van individuele preventieve/ publieke zorg, zoals bijvoorbeeld JGZ.

Mondzorg

De gemeente maakt afspraken met tandartsen voor noodhulp. Mondzorg is alleen mogelijk bij acute zeer ernstige pijn en kauwklachten.

Zorgkosten

De asielzoekers zijn ingeschreven bij de Regeling Medische zorg Asielzoekers (RMA). RMA Healthcare verzorgt de uitvoering van de RMA. Meer informatie over de RMA kunt u vinden via: www.rmasielzoekers.nl. Voor mondzorg geldt de beperking van maximale vergoeding € 250 en alleen noodhulp bij ernstige pijnklachten. Asielzoekers kunnen middels hun zorgpas aantonen dat zij aanspraak maken op zorg. Zorg dat bewoners hun zorgpas altijd bij zich hebben als zij een afspraak hebben met een zorgverlener! Zorgverleners hebben die nodig voor hun declaraties (zie ook de bijlage Informatie voor zorgverleners).

Voorbeeld van een zorgpas

Levensbedreigende situaties 112 (Meldkamer Ambulance).

ALS ELKE SECONDE TELT

43

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Medicijnen

Overdag is het handig om een apotheek te gebruiken in de opvanggemeente. Avond/Nacht/ Weekend zorg is voor de dienstapotheek.

Zelfzorgmiddelen

De asielzoekers hebben geen fnanciële middelen voor het aanschaffen van zelfzorgmiddelen. De volgende artikelen worden door de gemeente/EHBO in de noodopvang uitgereikt indien nodig: • Mondkapjes • Paracetamol • Pleisters • Condooms

Telefonische Tolken

Om goed het medische probleem boven tafel te krijgen is het zeer belangrijk dat er een telefonische tolk beschikbaar is t.b.v. de uitvraag, bezoek/consult en uitleg over aandoening/ behandeling. Zorgverleners kunnen gebruik maken van de tolkendiensten van Livewords; De tolkendienst is te bereiken via telefoonnummer 020 – 820 2 892. Het COA-zorgnummer van de patiënt is noodzakelijk om de tolk te regelen.

Identifcatie

De vreemdelingen in de gemeentelijke crisisnoodopvang hebben in Ter Apel een zorgpas ontvangen. Geef bij contact met huisarts en/of huisartsenpost het volgende aan: • Duidelijk aangeven: crisisnoodopvang. • Minimaal de volgende patiëntgegevens doorgeven: zorgnummer, naam en geboortedatum (te vinden op de zorgpas die iedere vluchteling bij zich heeft). • Aangeven dat patiënt naar de huisarts(enpost) kan komen (als dat mogelijk is) met tolkende begeleiding. • Doorgeven contactgegevens locatiemanager van dienst incl. 06 nummer.

Vervoer naar medische hulpverleners

De gemeente draagt zorg voor evt. vervoer op medische indicatie van de asielzoeker naar een medische hulpverlener en/of vergoedt de reiskosten van de asielzoeker met het OV naar de medische hulpverlener.

Overige aandachtspunten

Voorlichting en advies aan vrijwilligers en anderen die bij de opvang betrokken zijn, als ook mogelijk de (buurt)bewoners in algemene zin. Dit in verband met zorgen voor de eigen gezondheid die mogelijk leven. Extra zorg en aandacht voor zieke mensen, zwangeren en kinderen. Houd rekening met mogelijke besmettelijke ziekteverschijnselen: let daarom op algemene ziekteverschijnselen bij de mensen zoals hoesten, niet welbevinden, niet eten en drinken, koorts, diarree enz. Waarschuw de huisarts of de arts infectieziekten van de GGD bij zorgen en vraag om advies of een beoordeling van de gezondheid en situatie.

44

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Bijlage IX Organiseren geneeskundige hulp bij ingebruik­ name van een crisisnoodopvanglocatie Aanleiding

Op enig ogenblik kan het bericht binnenkomen dat een gemeente, binnen het gebied van de Veiligheidsregio, akkoord gaat met het verzoek tot ingebruikstelling van een locatie in deze gemeente als crisisnoodopvanglocatie ten behoeve van de opvang van asielzoekers. Een groot gedeelte van de daaruit voortvloeiende werkzaamheden komt voor rekening van de afdeling Bevolkingszorg van deze gemeente. Bij het ten uitvoer brengen van de hoeveelheid aan werkzaamheden kan de afdeling Bevolkingszorg zeker hulp en ondersteuning gebruiken. De GHOR kan in deze situatie behulpzaam zijn door haar kennis van de regionale zorgketen in te zetten bij het regelen van een drietal zaken t.b.v. deze crisisnoodopvanglocatie. Dit is het zorgdragen voor: 1. Geneeskundige zorg (huisarts en HAP) 2. Tandheelkundige noodhulp (tandarts) 3. Farmaceutische zorg (apotheek) Meestentijds wordt door de gemeente een sporthal als accommodatie aangeboden. De geschatte verblijfsduur zal, in tegenstelling tot de drie dagen in 2015, naar alle waarschijnlijkheid 1 volledige week (7 dagen) bedragen. Het operationaliseren en 24/7 in bedrijf houden van een crisisnoodopvanglocatie vergt behoorlijk wat inzet en een grote mate van fexibiliteit van allen die hierbij betrokken zijn. De tijdelijke bewoners van een crisisnoodopvanglocatie hebben geen eigen huisarts, tandarts of apotheek.

Zij dienen bij klachten dus gebruik te maken van de lokale geneeskundige voorzieningen. De GHOR heeft dan ook de belangrijke taak om het initiële contact met deze lokale zorgleveranciers aan te gaan en hen te verzoeken om te participeren in deze tijdelijke situatie. Afhankelijk van de fase van de Corona pandemie is niet op voorhand te zeggen hoe groot de groep mensen kan zijn die, rekening houdende met vigerende Corona maatregelen, per crisisnoodopvanglocatie mag worden opgenomen.

Taken GHOR

Wanneer het verzoek tot medewerking de GHOR bereikt, kan het volgende stappenplan worden doorlopen:

Algemeen

• Zoek contact met de verantwoordelijk ambtenaar in de betreffende gemeente. • Draag zorg voor het uitwisselen van de bereikbaarheidsgegevens waaronder de mobiele telefoonnummers. Dit is van essentieel belang om elkaar in noodgevallen snel te kunnen bereiken. • Geef aan dat je voor hen de geneeskundige zorg (huisarts, tandarts en apotheek) gaat regelen. 45

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Huisartsenzorg • Neem contact op met de beleidsadviseur van de LHV in de eigen regio en breng deze op de hoogte van de plannen. • Bespreek samen de mogelijkheden van het inzetten van een huisarts/huisartsenpraktijk t.b.v. deze locatie. • De huisarts/huisartsenpraktijk dient zich in de nabijheid van de crisisnoodopvanglocatie te bevinden. • Zodra een praktijk is ‘uitgekozen’ dient men contact op te nemen met deze praktijk waarbij men hen de vraagstelling voorlegt en eventuele hieruit voortvloeiende vragen kan beantwoorden. Tevens kan de bijlage ‘Informatie voor zorgverleners voor asielzoekers in de gemeentelijke crisisopvang’ worden uitgereikt. • Doe het voorstel aan de arts om een ‘spreekuur op locatie’ te houden. Vanwege de eigen praktijkwerkzaamheden komt het de arts vaak het beste uit om het spreekuur op het einde van de middag te laten plaatsvinden. Vaak is een aanvangstijd op locatie omstreeks 16.00 uur de beste keuze. • Vraag of de huisarts assistentie nodig heeft tijdens het spreekuur. Zo ja, vraag hem dan of hij gebruik kan maken van zijn ‘eigen’ doktersassistente. Eventueel kan assistentie op locatie ook worden verleend door een aldaar aanwezige EHBO- of Rode Kruis medewerker. • De aanwezigheid van een tolk kan goede diensten bewijzen tijdens dit spreekuur. Vaak volstaat de aanwezigheid van een Arabisch sprekende tolk.

Hierdoor kan met het merendeel van de vluchtelingen worden gecommuniceerd. Uiteraard dient situationeel te worden beoordeeld welke tolken aanwezig dienen te zijn. • Het COA voorziet in het gebruik van telefonische tolken. Bij de zorgverlening aan asielzoekers kan de huisarts gebruik maken van de telefonische tolkendiensten van Livewords. Daaraan zijn voor de huisarts geen kosten verbonden. De huisarts bereikt de tolk via telefoonnummer 020 – 820 2 892. Het COA-zorgnummer (vermeld op de zorgpas) van de patiënt is noodzakelijk om de tolk te regelen. Tolkendiensten van andere organisaties of live-tolken worden niet vergoed. • Tijd van het geplande spreekuur dient te worden afgestemd met de uitgifte van voedsel. Het gelijktijdig laten plaatsvinden van deze twee, voor de vluchtelingen, belangrijke gebeurtenissen is niet verstandig. Laat de voedsel distributie pas plaatsvinden na het spreekuur zodat eenieder hier gelijktijdig bij aanwezig kan zijn. • Maak de afspraak dat medewerkers van de crisisnoodopvanglocatie in acute situaties contact met de praktijk mogen opnemen. • Vergeet niet om ook de HAP (huisartsenpost) waar deze crisisnoodopvanglocatie onder ressorteert in te lichten. In principe zijn zij namelijk aanspreekbaar voor huisartsenzorg na 17.00 uur en in de weekenden.

• Zoek samen met de locatiemanager naar een ruimte binnen de crisisnoodopvanglocatie die kan worden ingezet als spreek- en behandelkamer. Hierbij is het essentieel dat deze ruimte beschikt over een wastafel met stromend water (handenwassen) en voldoende ventilatie in de vorm van een te openen venster en/of mechanische ventilatie mogelijkheden (aerogene verspreiding).

46

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

• Een essentieel onderdeel van een spreek- en behandelkamer is uiteraard een onderzoeksbank. Vaak beschikt een sportlocatie over een onderzoeksbank in de EHBO-ruimte. Dit kan voor de huisarts tevens een geschikte ruimte blijken te zijn als locatie voor de spreek- en behandelkamer. • De huisarts dient zelf de eigen ‘dokterstas’ eventueel aangevuld met extra middelen naar het spreekuur mede te nemen. De locatie draagt enkel zorg voor het aanwezig zijn van disposable PBM materialen zoals handschoenen (nitrile), mondmaskers, mutsen, spatbrillen en schorten. Denk hierbij ook aan de papierrol voor de onderzoekstafel. • Vanwege de COVID-19 maatregelen kan er geen gebruik worden gemaakt van een vrij ‘inloop spreekuur’. Elke patiënt dient middels een zogenaamd ‘time slot’ gepland te worden. Hierbij dienen de wachttijden in de wachtruimte geminimaliseerd te worden en dienen de patiënten bij verplaatsingen gebruik te maken van mondmaskers. • Gescheiden looproutes zullen vaak niet mogelijk zijn. Het is dus belangrijk om het loopverkeer van en naar de spreek- en behandelkamer zo goed mogelijk te in te regelen. Let op! Tijdens het verblijf in de crisisnnodopvang kunnen asielzoekers en hun begeleiders geen gebruikmaken van de GZA Praktijklijn (dit nummer staat wel vermeld op hun zorgpas). Voor medische vragen en klachten moeten de asielzoekers zich wenden tot de lokaal georganiseerde zorg.

Vaak wordt er door de gemeente particuliere beveiliging ingezet op de locatie. Hierbij is er vaak ook sprake van toegangscontrole. Zorg er dan ook voor dat betrokken (geneeskundige) functionarissen aan deze lijst worden toegevoegd.

Apotheek • Wanneer de huisarts een recept uitschrijft dan dient de patiënt deze op te halen / te laten ophalen bij een hiertoe aangewezen apotheek. Vooral in stedelijk gebied is het belangrijk dat deze apotheek ook gelegen is in de buurt van de crisisnoodopvanglocatie. • Apotheken kunnen facturen rechtstreeks bij RMA Healthcare digitaal declareren via Vecozo onder Uzovi code 3355 op basis van het COA-zorgnummer en geboortedatum en dus niet via het BSN-nummer. Rekeningen kunnen niet aan de asielzoekers worden meegegeven.

Tandarts • Tandheelkundige ‘noodhulp’ interventie kan noodzakelijk zijn bij ernstige pijn- en kauwklachten. Daarom dient er vooraf contact gezocht te worden met een tandheelkundige praktijk in de buurt. Vanwege de specifek door een tandarts gebruikte apparatuur, dient een consult altijd plaats te vinden in de tandartsenpraktijk. • Zie onder ‘Bijlage – Informatie voor zorgverleners’ wat er door het COA vergoed wordt.

47

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Bijlage X Overzicht t.b.v. de medewerkers op de crisisnoodopvanglocatie Levensbedreigend situatie? Bel 112

ALS ELKE SECONDE TELT

In alle andere gevallen kunt u, buiten de spreekuren op locatie, contact opnemen met de huisarts. Neem bij twijfel altijd contact op met de Teamleider van het Rode Kruis).

Vervoer naar medische hulpverleners

De gemeente draagt zorg voor evt. vervoer op medische indicatie van de asielzoeker naar een medische hulpverlener en/of vergoedt de reiskosten van de asielzoeker met het OV naar de medische hulpverlener. Let op! Neem vooraf altijd contact op met de huisarts / tandarts voordat je met een patiënt naar de praktijk toe gaat.

Apotheken

Let op! Het kan zijn dat de vluchteling de medicijnen zelf gaat halen bij de apotheek. Hij / zij moet dan wel de persoonlijke COA-zorgpas meenemen.

Naam apotheek

Hier de naam, adres- en contactgegevens van de participerende apotheek.

Openingstijden

Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag Zondag

xx:xx tot xx:xx uur xx:xx tot xx:xx uur xx:xx tot xx:xx uur xx:xx tot xx:xx uur xx:xx tot xx:xx uur Gesloten Gesloten

Centrale Dienst Apotheek

Hier de naam, adres- en contactgegevens van de participerende dienstapotheek.

Openingstijden

Maandag t/m vrijdag Zaterdag en zondag

xx:xx tot xx:xx uur xx:xx tot xx:xx uur

48

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Zelfzorgmiddelen

De asielzoekers hebben geen fnanciële middelen voor het aanschaffen van zelfzorgmiddelen. De volgende artikelen worden door de gemeente/EHBO in de noodopvang uitgereikt indien nodig: • Mondkapjes • Paracetamol • Pleisters • Condooms

Huisartsen

Van …… hier de dagen waarop spreekuren worden gehouden …… zal er door huisartsen op locatie een spreekuur worden gehouden. Deze spreekuren staan gepland om xx:xx uur. Onderstaande huisartsen zullen op genoemde dag invulling geven aan het spreekuur: • Hier de dag/datum Naam huisarts / Naam huisarts (reserve) • etc...

ANW-diensten (Avond-, Nacht- en Weekenddienst)

Vanaf xx:xx uur dient er bij lichamelijke klachten telefonisch contact te worden opgenomen met de ANW-dienst van de huisartsenpost. Dit kan via: Hier de naam, adres- en contactgegevens van de participerende huisartsenpost

Openingstijden

Maandag t/m vrijdag Zaterdag en zondag

xx:xx tot xx:xx uur xx:xx tot xx:xx uur

Tijdens het verblijf in de crisisopvang kunnen asielzoekers en hun begeleiders geen gebruikmaken van de GZA Praktijklijn (dit nummer staat wel vermeld op hun zorgpas). Voor medische vragen en klachten moeten de asielzoekers zich wenden tot de lokaal georganiseerde zorg.

Tandartsen

De dichtstbijzijnde tandartsenpraktijk is: Hier de naam, adres- en contactgegevens van de participerende tandarts Bel voor tandheelkundige hulp bovenstaand nummer. Indien deze praktijk geen dienst heeft wordt u via het antwoordapparaat verwezen naar de dienstdoende tandartsenpraktijk. Denk eraan dat de patiënt zijn/haar persoonlijke zorgpas meeneemt naar de praktijk.

Verloskundige zorg

Een verloskundige kan door de huisarts ingeschakeld worden.

49

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Bijlage XI Informatie voor zorgverleners voor asielzoekers in de crisisnoodopvang Algemeen

Asielzoekers in de crisisnoodopvang van de gemeente hebben een korte intake gehad. Asielzoekers die direct een medische behandeling nodige hadden, zijn niet in de crisisnoodopvang geplaatst. Asielzoekers die afkomstig zijn uit landen waarvoor een tbc screening verplicht is, hebben deze screening al gehad. Asielzoekers bij wie sprake is van een vermoedelijke corona-besmetting worden getest en in afwachting van de uitkomst van de test niet in de crisisnoodopvang geplaatst. Ook bij bewezen besmetting van de asielzoeker en diens huisgenoten geldt uiteraard dat zij niet in de crisisnoodopvang worden geplaatst.

Zorgkosten

Deze patiënt is ingeschreven bij de Regeling Medische zorg Asielzoekers (RMA). RMA Healthcare verzorgt de uitvoering van de RMA. Meer informatie over de RMA kunt u vinden via: www.rmasielzoekers.nl. Deze patiënt verblijft zeer kort in de crisisnoodopvang en heeft in deze fase alleen recht op niet uitstelbare medische zorg. Het is aan de arts te bepalen of de zorg uitstelbaar is. Asielzoekers kunnen middels hun zorgpas aantonen dat zij aanspraak maken op zorg. U controleert de geldigheid van de zorgpas en het rechtmatige eigendom hiervan via Vecozo met het COA-zorgnummer en de geboortedatum, zoals op de zorgpas vermeld.

Voorbeeld van een zorgpas

50

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Huisartsenzorg

Op de COA-locaties verzorgt GezondheidsZorg Asielzoekers (GZA) de huisartsenzorg. Dit geldt niet voor de opvang van een asielzoeker in de crisisnoodopvang. Als u informatie nodig heeft over de patiënt, kunt u contact opnemen met de Praktijklijn, het 24/7 medisch contactcentrum van GZA. Via de Praktijklijn kunt u het dossier raadplegen of de huisarts van de Praktijklijn spreken, die beschikbaar is voor consultatie. Belt u daarvoor met onze intercollegiale overleglijn: 088 – 112 2 113. Omdat de bewoner terug kan keren naar het AZC, blijft GZA beheerder van het medisch dossier. Wij verzoeken u daarom het medisch dossier van het GZA te completeren via de volgende weg. Handmatig geregistreerde gegevens over uw consult kunt u via beveiligde mail sturen naar de Praktijklijn: praktijklijn@gzasielzoekers.nl of per post naar Tolsteegsingel 2, 3582 AC Utrecht. Zo houden we het medisch dossier zo compleet mogelijk. Alle huisartsenzorg kunt u declareren volgens het NZA-passantentarief.

Verloskundigen

Verloskundigen kunnen door de huisarts ingeschakeld worden. Verloskundigen dienen de ketenrichtlijn geboortezorg asielzoekster zoveel mogelijk te volgen. https://www.rmasielzoekers.nl/Portals/8/docs/Ketenrichtlijn%20Geboortezorg. pdf?ver=2018-01-29-162816-783

Tandarts en Mondzorg

Heeft een bewoner acute ernstige pijn aan het gebit en/of kauwklachten? Dan vergoedt de RMA de zorg zoals op de RMA Noodhulplijst staat tot het maximumbedrag van 250 euro. Andere mondzorg wordt niet vergoed.

Declareren

U kunt uw facturen rechtstreeks bij RMA Healthcare digitaal declareren via Vecozo onder Uzovi code 3355 op basis van het COA-zorgnummer en geboortedatum en dus niet via het BSN-nummer. U kunt uw facturen niet aan de vergunninghouder meegeven.

Gebruik van telefonische tolken

Bij de zorgverlening aan asielzoekers kunt u gebruik maken van de tolkendiensten van Livewords. Daaraan zijn voor u geen kosten verbonden. Tolkendiensten van andere organisaties of live-tolken zijn voor uw eigen rekening. U bereikt de tolk via telefoonnummer 020 – 820 2 892. Het COA-zorgnummer van de patiënt is noodzakelijk om de tolk te regelen.

51

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Consult registratieformulier Zorgverleners gebruiken onderstaand formulier in als zij een patiënt van de crisisnoodopvang zien.

Consult registratie op een Crisis opvanglocatie Crisislocatie: Adres: Naam zorgverlener: Functie zorgverlener:

1 Werkwijze:

• Vul dit formulier in als huisartsenzorg of tandartsenzorg aan een patiënt is geleverd. • Gebruik per klacht 1 formulier. • Handmatig geregistreerde gegevens over het consult kunnen via beveiligde mail gestuurd worden naar de GZA Praktijklijn: praktijklijn@gzasielzoekers.nl of per post naar Tolsteegsingel 2, 3582 AC Utrecht. Naam patiënt:

Geboortedatum:

COA zorgnummer: *

Logenummer: *

Mobiel nummer:

Datum consult:

* of ander tijdelijk registratienummer.

2 Vul bij voorkeur digitaal in Consult: S(ubjectief): O(bjectief): E(valuatie): ICPC: P(lan): Metingen: Medicatie: Verwijzing (naam, adres): Afspraak:

52

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Bijlage XII Technische hygiënezorg crisisnoodopvang Vooraf

Hieronder zijn locatiecriteria en benodigdheden beschreven voor verschillende typen opvanglocaties. De GGD treedt hierbij adviserend op richting de gemeente.

Locatiecriteria crisisnoodopvang Legionella preventie

• Alle leidingen, warm en koud, minimaal 2 minuten doorspoelen bij ieder tappunt. Zorg dat douchekoppen daarbij in een emmer water liggen. Vervang eventueel douchekoppen of ontkalk en desinfecteer ze.

Ventilatie

• De beheerder van de locatie moet kunnen aantonen dat er een goed functionerend ventilatiesysteem is volgens het Bouwbesluit. • Zorg dat een mechanisch ventilatiesysteem geen gebruik maakt van recirculatie.

Slaap- en woonvertrekken

• Hang een poster op de deur hoeveel personen er maximaal aanwezig kunnen zijn in de ruimte. • Streef naar maximaal 4 alleenstaande personen per slaapkamer indien de locatie dit toelaat. De personen die een slaapkamer delen vormen een cohort en worden gezien als een huishouden. De personen binnen de cohort hoeven dus geen afstand te houden onderling. Indien één persoon binnen de cohort bevestigde Covid19 heeft, dan moet de hele cohort in quarantaine. • In het geval van een sporthal moeten in ieder geval de slaapplekken (minimaal 5m2, liever ruimer) worden afgezet/ op de vloer getapet en een bed/stoel/kastje zo neergezet dat 1,5 meter afstand houden makkelijk is. • Streef naar minimaal 5 m2 beschikbaar vloeroppervlak per bewoner. • Bedden zijn voorzien van een matras met een vochtig afneembare matrashoes. • Hoofdkussen is van materiaal dat gewassen kan worden. • Na wisseling kunnen het matras en het kussen huishoudelijk gereinigd worden. Meenemen van kussen/dekbed naar een volgende verblijfslocatie voor dezelfde persoon is ook mogelijk. Vervoer deze dan in een afgesloten (vuilnis)zak. • Er is (nacht)ventilatie d.m.v. bijvoorbeeld een rooster of raamconstructie. • Slaap- en woonvertrekken zijn voorzien van schoonmaakproducten en een instructie/ schoonmaakschema. • Handalcohol en niet-medische mondkapjes zijn in iedere unit voorradig.

Sanitair

• Hang een poster op de deur hoeveel personen er maximaal aanwezig kunnen zijn in de ruimte. • Streef naar 1 toilet per acht personen. • Gescheiden dames en herentoiletten, douches en wastafels. Zorg voor signage.

53

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

• Toiletruimtes zijn voorzien van een handenwasgelegenheid met een zeepdispenser, papieren handdoekjes en een afvalbak. Streef naar meerdere handenwasgelegenheden en meerdere zeepdispensers per toiletruimte, met voldoende tussenruimte (1,5 meter). • De sanitaire ruimtes zijn voorzien van goede verlichting. • Naast de toiletpot moet een afvalbak aanwezig zijn. In sommige landen is men niet gewend om het toiletpapier door te spoelen. Het is niet in alle landen gebruikelijk het toiletpapier in de pot te werpen omdat het rioleringsysteem de verwerking ervan niet aankan. • Plaats in de toiletten bordjes, of hang bijvoorbeeld papieren instructies aan de muur, waarin, in enkele veel voorkomende talen, kort wordt toegelicht dát het toiletpapier in de toilpot gedeponeerd kan worden. • Sanitaircontainers aanwezig in de damestoiletten. • Er moet voldoende toiletpapier (op voorraad) aanwezig zijn. • Verschoonkussens, billendoekjes, luiers voor baby’s. Gesloten afvalbak voor vieze luiers. • Spuitfacon met allesreiniger om verschoonkussens te reinigen na gebruik. • Streef naar 1 douche per acht personen. • Zeep en shampoo in douches aanwezig (dispenser aan de wand), of voor persoonlijk gebruik. • Zorg voor voldoende ventilatiemogelijkheden tijdens en na het douchen. • Zorg voor voldoende handdoeken (op voorraad). • Afvalbakken aanwezig in de douches.

• Waszakken (eventueel vuilniszakken) met bak/houder voor vuile kleding. • Op de muren/deuren: Instructies in verschillende talen handen wassen, coronamaatregelen, schoonmaakrooster, zie bijlagen.

Voeding

Cateraar werkt volgens HACCP richtlijnen. De gekozen hygiënecode dekt alle voedselprocessen in het centrum. • Bied geen buffetvorm aan. • Maak indien mogelijk een scheiding tussen woon/slaap gedeelte en eetgedeelte.

EHBO

• Hang een poster op de deur hoeveel personen er maximaal aanwezig kunnen zijn in de ruimte. • Heeft gladde vloeren, afneembare behandeltafel, een wastafel, vloeibare zeep en papieren handdoekjes. • Hygiënevoorzorgsmaatregelen eigen medewerkers: voldoende handschoenen (latex of nitrile), water en vloeibare zeep of handalcohol, apart toilet. • Schoonmaak medische ruimte: de ruimte wordt minimaal 1 x per dag gereinigd. • Beschermde opslagmogelijkheid voor infectieus, medisch afval. • Kennis over infectieziekten bij EHBO-ers. De GGD wordt op de hoogte gehouden bij een uitbraak van acute maag- en darmaandoeningen, geelzucht, huidaandoeningen of andere infectieziektes categorie A, inclusief corona. Alle gegevens worden verzameld en er vindt overleg plaats over de te nemen maatregelen. • Materialen: standaard EHBO doos, aangevuld met (voorraad) neussprays, paracetamol etc. • Contactpersonen bekend (naam en telefoonnummer) HAP, HA, apotheek, tandarts. • Afspraken over vervoer naar hulpverlenende instanties of teststraat. • Voldoende persoonlijke beschermingsmiddelen (zie bijlage) aanwezig en voldoende kennis over juist gebruik. https://www.free-learning.nl/modules/infectiepreventie/index.html (eventueel kan GGD gevraagd worden trainingen te verzorgen).

54

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Verwerking wasgoed

• Maak zichtbaar waar kleding gewassen en uitgehangen kan worden. • Zorg voor voldoende vuilniszakken (verschillende kleuren) om schone en vuile was te scheiden/kleding te kunnen opbergen. • Vuil wasgoed altijd in gesloten (plastic) zakken verzamelen en transporteren. • Wasinstructie op papier (specifeke instructie in geval van een coronabesmetting).

Ingebrachte kleding en kledinguitgifte

• Maak afspraken over wie de kleding sorteert en uitgeeft. • Hanteer hygiëneregels: handschoenen dragen en eventueel een schort.

Schoonmaak

• Maak afspraken over de dagelijkse schoonmaak gedurende de opvang. Maak handcontactpunten tweemaal daags schoon in alle gezamenlijke- en verkeersruimtes. • Hanteer schoonmaakschema’s (wie, wat, waar, hoe vaak en waarmee). • Gebruik de juiste schoonmaakmaterialen en middelen en zorg dat deze op voorraad zijn. • Draag handschoenen bij schoonmaakwerkzaamheden. • Zorg voor schoonmaakinstructies en roosters, in de reguliere situatie en bij besmetting. • Draag persoonlijke beschermingsmiddelen wanneer dat nodig is (zie bijlage).

Kinderopvang

• Hang poster op de deur hoeveel personen maximaal aanwezig kunnen zijn in de ruimte • Zorg voor voldoende materialen (luiers, verschoonkussens, billendoekjes, allesreiniger, bedjes). • Let bij de inrichting van een speelhoek op kleine losse onderdelen. • Maak afspraken en geef instructies over reinigen materialen, ruimtes, handcontactpunten.

Afvalverwerking • • • •

Zorg voor voldoende afvalbakken over de hele ruimte. Leeg de bakken dagelijks en tussendoor als ze vol zijn. Verzamel het afval in afsluitbare containers op een aparte afvalplaats. Zorg voor een instructie voor de afvalverwerking, ook bij besmetting.

Overwegingen Crisisnoodopvang

Betreft vaak hallen, locaties die normaal gesproken voor incidenten, rampen en crisis worden gebruikt door bevolkingszorg (72 uur-week). Bed-bad-brood principe en brandveilig. GGD zorgt oa voor werkinstructies (zoals gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen, schoonmaak en was instructie) voor medewerkers.

Algemene maatregelen m.b.t. Covid-19 Nederlandse aanpak en maatregelen tegen het coronavirus: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19/algemene-coronaregels • • • • •

Afstand houden, hoesten en niezen in je elleboog, drukte vermijden, handen wassen Schoonmaak intensiveren, schoonmaak handcontactpunten Posters met handenwasinstructie, corona maatregelen Werkinstructies medewerkers: Wasinstructie, beddengoed afhalen, PBM gebruik In verkeers- en gezamenlijk ruimtes een mondkapje 55

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Testen en quarantaine

Wat als er vermoedens zijn van besmetting met het coronavirus? Mensen met klachten moeten laagdrempelig getest kunnen worden, bij voorkeur op de locatie omdat mensen geen eigen vervoer hebben. Gedacht kan worden aan voorrang bij testen! Bewoners die getest zijn moeten in quarantaine tot de testuitslag bekend is. De locatie moet beschikken over voldoende quarantaine ruimte. Er moet dus veel capaciteit voorhanden zijn. Bijvoorbeeld twee of drie quarantaineruimtes op de locatie zelf voor het afwachten van de uitslag van de test en bijv een externe locatie met meer capaciteit in geval van besmetting. Er kan ook worden gedacht aan semi-afgesloten compartimenten in de sporthal zelf (partytent met wanden). Een quarantaineruimte hoeft niet luchtdicht te zijn.

Wat als iemand een positieve uitslag heeft en besmet is met het coronavirus?

Dan moet een bewoner in isolatie. De locatie beschikt bij voorkeur over een of meerdere isolatieruimten zodat COVID-19 positieve personen zo min mogelijk verplaatst hoeven worden. Indien dat niet mogelijk is, moet er een externe locatie beschikbaar zijn, en moet hiertoe worden teruggevallen op het reguliere verzoek aan de voorzitter van de veiligheidsregio. Bedenk dat in geval van isolatie/quarantaine personeel op de locatie goed voorbereid moet zijn en moet weten hoe en wanneer persoonlijke beschermingsmiddelen moeten worden ingezet.

Vervoer

Mensen met klachten moeten laagdrempelig getest kunnen worden, bij voorkeur op de locatie omdat mensen geen eigen vervoer hebben. Denk aan een mobiele test-unit van de GGD.

Begeleidingsgesprekken

Om verdere verspreiding van het coronavirus te voorkomen, is anderhalve meter afstand houden belangrijk. Doe dit ook bij (begeleidings) gesprekken.

Kuchschermen

Kunnen eventueel het aantal personen dat in een ruimte kan verblijven wat verhogen maar dit heeft niet de voorkeur. Uitgangspunten hierover op rijksoverheid.nl (horeca). Kuchschermen bieden niet voldoende bescherming in geval van bevestigde besmetting(en).

Mondkapjes

Bewoners, medewerkers en bezoekers worden verplicht om in gezamenlijke- en verkeersruimtes van de noodopvang een niet-medisch mondkapje te dragen.

Groepsbijeenkomsten

Beperk groepsbijeenkomsten; laat alleen de echt noodzakelijke bijeenkomsten doorgaan, houd je aan de maximale groepsomvang (maatregelen overheid), op 1,5 meter van elkaar en doe vooraf een gezondheidscheck.

56

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Wanneer en hoe persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) Instructies gebruik PBM Instructie gebruik schort

• Steek de armen in de mouwen of doe hem om je hals en maak het schort vast conform de instructies van de fabrikant. Aanwezige koordjes op de rug vast maken en niet op de buik strikken. • Zorg dat het schort de werkkleding rondom bedekt tot over de knieën en aansluit tot aan de hals/nek. • Verwissel het schort als deze verontreinigd en/of nat is. • Trek, na gebruik of bij verwisselen, de koordjes in de nek en op de rug kapot. • Daarna iets naar voren buigen en de schouderdelen naar voren laten vallen. Dan voorzichtig de mouwen uittrekken en naar voren vouwen en de schort dichtklappen en oprollen. • Probeer de buitenkant van het schort niet in contact te laten komen met de huid of de omgeving. • Gooi het schort in de daarvoor bestemde afvalbak. • Was na deze handeling direct je handen of gebruik handenalcohol.

Instructie gebruik handschoenen

• Was je handen of gebruik handenalcohol als handen wassen niet mogelijk is. • Zorg dat de handen goed droog zijn en trek de handschoenen aan. • Trek de handschoenen over de manchetten van de lange mouwen van het schort (indien je een schort met mouwen draagt). • Zorg dat de handschoenen tijdens het gebruik niet/zo min mogelijk in contact komen met je eigen gezicht, met het mondmasker en schort en met omgevingsmaterialen zoals deurknoppen, apparatuur, toetsenborden, schrijfgerei, (mobiele) telefoons en tablets. • Verwissel de handschoenen direct als deze zichtbaar verontreinigd, kapot of nat zijn. • Pas handhygiëne (handen wassen of handenalcohol) toe tussen het verwisselen van de handschoenen. • Trek, na gebruik en bij verwisselen, de linkerhandschoen uit door deze met je rechterhand bij de opening voorzichtig beet te pakken en de handschoenen binnenste buiten van je af te keren. Stop je linker wijsvinger in de rechter handschoen en trek deze binnenste buiten van je af. • Gooi de handschoenen in de daarvoor bestemde afvalbak. • Was na deze handeling direct je handen of gebruik handenalcohol.

57

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Instructie gebruik mondneusmasker Stap 1 • Leg het masker op je hand met de neusbeugel op je vingertoppen. De hoofdbandjes moeten vrij naar beneden hangen.

Stap 2 • Plaats het masker onder je kin, met de neusbeugel naar boven.

Stap 3 • Trek het bovenste bandje over je hoofd tot achter op je kruin. • Trek het onderste bandje over je hoofd tot in je nek en onder je oren.

Stap 4 • Plaats je vingertoppen van beide handen op de bovenkant van de neusbeugel. • Duw de neusbeugel in de vorm van je neus, terwijl je je vingertoppen aan beide kanten van het neusstuk naar beneden beweegt. Zorg dat: • Het fexibele gedeelte van het masker goed is aangedrukt op de neusbrug. • Het middengedeelte van het masker voor de mond en over de neus valt en de mond en neus goed bedekt. • De onderzijde van het masker onder de kin valt.

Stap 5 • Bedek met beide handen de voorzijde van het masker en zorg ervoor dat het masker op zijn plaats blijft. • Adem diep in. Binnenin het masker dient een onderdruk gevoeld te worden. • Als je een lek ontdekt, pas dan de positie van het masker aan of trek de bandjes aan. Test de aansluiting opnieuw tot het masker goed op het gezicht aansluit. • Verwissel het mondneusmasker direct als deze verontreinigd en/of nat is. • Draag het mondneusmasker niet langer dan drie uur. • Verwijder het mondneusmasker, na gebruik of bij verwisselen, volgens voorschrift van de fabrikant en raak daarbij de voorkant van het masker niet aan. Trek de elastiekjes over je hoofd naar voren en houd zo het masker vast, terwijl je licht naar voren buigt. • Gooi je mondneusmasker in de daarvoor bestemde afvalbak. • Was na deze handeling direct je handen of gebruik handenalcohol.

58

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

Hergebruik mondneusmasker

Eventueel kunnen mondneusmaskers (persoonsgebonden) worden hergebruikt. Hierbij moeten onderstaande voorschriften strikt worden opgevolgd. Het masker wordt tussendoor afgezet en bewaard. De maskers worden maximaal 3 maal gebruikt en daarna weggegooid.

Procedure hergebruik masker

• Voorzie het mondneusmasker van je naam vóórdat je hem opzet. • Voorkom dat de (besmette) voorkant van het masker niet in aanraking komt met het gezicht. • Voorkom besmetting van de omgeving bij het bewaren van het masker. • Afdoen mondneusmasker, altijd als laatste.

Afdoen mondneusmasker:

1. Pas handhygiëne toe 2. Mondneusmasker alleen aan de elastiek en aan de zijranden vastpakken. Eerst onderste elastiek losmaken, dan bovenste. 3. Voorkom dat het mondneusmasker met de buitenkant tegen je gezicht aan komt. 4. Bewaar het mondneusmasker zó dat het kan drogen en voorkom dat de binnenzijde besmet raakt. Voorkom ook besmetting van de omgeving via de buitenzijde. Hang het bijvoorbeeld op met een wasknijper aan een koord. Gebruik het masker maximaal 3 keer. Na de 3e keer gooi je het masker weg. 5. Pas handhygiëne toe

Aandachtspunten

• Stop hergebruik bij twijfel. • Stop hergebruik als het masker nat geworden is (meer dan vochtig door ademen) • Hergebruiken van maskers alleen uit laten voeren door medewerkers met ervaring in het gebruik van PBM en het op de juiste manier uittrekken van PBM.

59

Handreiking crisisnoodopvang

Inhoud

15 april 2020

Wanneer is welk mondmasker nodig? Handelingscategorie

Te gebruiken mondmasker

1 Hoog risico handelingen. Waarbij het bekend is dat er grote hoeveelheden aerosolen ontstaan. Aerosolen vergroten de kans op besmeting van zorgmedewerkers. Dit betref onder andere: tracheale intubatie, bronchoscopie, uitzuigen van bovenste en onderste luchtwegen, handmatige beademing voor intubatie, niet-invasieve positieve druk beademing (NIPPV), tracheostomie, cardiopulmonale reanimatie en acute specialistische mondzorg voor COVID-19-patiënten.