30. (AZ) Bijlage 1 - Uitgewerkte onderwerpen.pdf

Ontwikkel: In dit scenario wordt ingezet op voldoende huisvesting binnen de gemeente voor alle doelgroepen waarbij ook gekeken wordt naar flexibele huisvesting en onconventionele mogelijkheden. Het nadeel van dit scenario is dat het een flinke investering vraagt.

Overdrachtsdossier 2022

29

Betrokken partijen

Dit betreft met name de regiogemeenten. Daarnaast initiatiefnemers etc.

Relatie met begroting ’22 / combinatieperspectief

Ondanks dat de ontwikkelingen veel besparingen kunnen opleveren (jeugdhulp met verblijf is bv kostbaar) worden er per project middelen aangevraagd. Tot op heden is dit gedekt.

Overdrachtsdossier 2022

30

Onderwerp

11. Mobiliteit 2022-2026

Portefeuille

Verkeer en vervoer

Verantwoordelijk team

Verkeer

Huidige portefeuillehouder(s)

Huib Zevenhuizen

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard/Stefan Vreeburg

Korte omschrijving v/h onderwerp

Voor het verplaatsen van personen en goederen en het bereikbaar houden van gebieden en voorzieningen wordt mobiliteitsbeleid ontwikkelt.

Toelichting

Actuele stand van zaken: In 2021 is de mobiliteitsvisie vastgesteld. De uitvoering is inmiddels gestart en loopt door in de komende collegeperiode. Om het uitvoeringsplan volledig uit te kunnen voeren zullen aanvullende middelen beschikbaar moeten komen. Het terugbrengen van CO2 uitstoot a.g.v. mobiliteit wordt uitgevoerd aan de hand van het regionaal mobiliteitsplan. In de komende collegeperiode zal een actualisering van dit plan beschikbaar komen. Dit regionaal mobiliteitsplan is een uitvloeisel van het klimaatakkoord. Om sluipverkeer uit onze gemeente te weren is en plan van aanpak opgesteld en in uitvoering genomen. In de eerste instantie wordt ingezet op het beperken van sluipverkeer tussen Vianen en Lexmond. Het onderwerp ‘sluipverkeer’ zal ook in de komende periode de nodige aandacht vragen, ook in verband met de geplande verbreding van de A-27. Om te komen tot een proactieve aanpak van de verkeersveiligheid in onze gemeente is een gemeentelijk strategisch verkeersveiligheidsplan opgesteld (naast het strategische plan verkeersveiligheid van de provincie). Het plan is nog niet vastgesteld en zal de komende periode aan de raad worden voorgelegd. Medio 2022 zal een beleidsnota parkeernormen ter vaststelling worden aangeboden. Een nog op te starten parkeerdrukmeting in de gehele gemeente dient als basis dit nieuwe parkeerbeleid.

Vanuit het Interregionaal Perspectief, het BGU-traject om Hoogwaardig Openbaar Vervoer te versterken op de corridor Breda-Gorinchem-Utrecht en de regionale parkeerstrategie wordt een hub Vianen Lekbrug van groot belang geacht. De HUB Vianen kan zich in de komende jaren ontwikkelen tot een regiopoort. Er is een onderzoek gedaan naar de ontsluiting van Leerdam in het kader van de haalbaarheidsstudie Broekgraaf-Noord. Hieruit blijkt dat er geen randwegen nodig zijn in Leerdam en Nieuwland als gevolg van de mogelijke bouw van deze wijk. Los van nieuwbouwplannen zal het bestaande verkeersknelpunt met de afwikkeling op de rotonde bij het Recht van ter Leede en de spoorkruising in het kader van de Spoorse doorsnijdingen wel

Overdrachtsdossier 2022

31

opgelost dienen te worden. Maar dit is slechts voor een klein deel toe te schrijven aan de eventuele bouw van BroekgraafNoord. Met een aantal gemeenten langs de A27 wordt geprobeerd afspraken te maken met de provincies, ministerie I&W en Rijkswaterstaat voor financiering van maatregelen om de overlast op het onderliggend wegennet te verminderen ten tijde van de werkzaamheden (tot 2031) voor de verbreding van de A27. Relevante toekomstige ontwikkelingen: Door de werkzaamheden als gevolg van de verbreding van de A27 zal er op meer plekken sluipverkeer voorkomen en het aandeel sluipverkeer zal toenemen. De nieuwe OV-concessie gaat in 2025 in. De verantwoordelijkheid voor de regiotaxi verschuift van de provincie naar de gemeenten (sociaal domein). Door het strekken van lijnen neemt het voor- en natransporttijd van en naar de halte toe. Om de leefbaarheid van Nieuwland te verbeteren wordt een onderzoek naar de mogelijkheid van een randweg uitgevoerd. Nederlanders fietsen steeds meer en steeds verder. Om deze groei in fietsgebruik in goede banen te leiden is investeren in fietsinfrastructuur noodzakelijk. Naast het landelijke Nationaal Toekomstbeeld Fiets, de provinciale fietsvisie wordt er ook een gemeentelijk beleidsplan fiets opgesteld. Investeren in fietsvoorzieningen is kosteneffectief en draagt bij aan tal van maatschappelijke opgaven.

Vanuit de intentieovereenkomst fiets (provincie-U10-U16 gemeenten) is voorzien dat fietsroutes worden verbeterd. In 2023 is dat een vrijliggend fietspad langs de Tienhovenseweg en het opwaarderen van de route langs het Merwedekanaal. De gemeente Utrecht voert op grote schaal betaald en vergunningsparkeren in waardoor automobilisten op afstand parkeren en met OV verder reizen bijvoorbeeld bij busstation Vianen Lekbrug en busstation MeerkerkA27. Beide HUB’s komen ook voor in de Bestuurlijke eindrapportage OV-BGU van februari 2022. Keuzemogelijkheden: Sober: Leefbaarheidsproblemen blijven, het sluipverkeer wordt niet of nauwelijks aangepakt, de verkeersveiligheid verbetert niet of nauwelijks, er wordt niet of nauwelijks geïnvesteerd in fietsinfra, er wordt vrijwel geen geld en capaciteit beschikbaar gesteld voor verkeersmanagement, data en verduurzaming. Er worden geen investering gedaan met betrekking tot de problemen van de spoorse doorsnijding. Geen of nauwelijks investeringen in de OV-knooppunten. Het uitvoeringsplan van de mobiliteitsvisie worden niet of nauwelijks uitgevoerd. Besparing 1 miljoen. Toekenning voor 2025 voor randwegen en spoorse doorsnijding. Beheer: leefbaarheidsproblemen worden voor een deel aangepakt. Het sluipverkeer tussen Vianen en Lexmond wordt geweerd met boa-inzet. Later worden er camera’s ingezet die

Overdrachtsdossier 2022

32

worden betaald door de provincie. Mogelijk worden er deels ook nep-camera’s gebruikt. Verkeersveiligheidsknelpunten worden voor een deel aangepakt. De maatregelen om het sluipverkeer als gevolg van de werkzaamheden op de A27 te weren worden samen gefinancierd met de provincie en het Rijk. De verbetering van de fietsinfra die wordt genoemd in de intentieovereenkomst fiets wordt aangelegd. Er is geld en capaciteit beschikbaar voor verkeersmanagement, data en verduurzaming. Er worden investeringen gedaan om de problemen met de spoorse doorsnijding op te lossen samen met de provincie en ProRail. Er wordt samen met de provincie geïnvesteerd in het verbeteren van de knooppunten. Het uitvoeringsplan van de mobiliteitsvisie worden deels uitgevoerd. Voor al deze onderdelen is 1 miljoen euro per jaar nodig. Ontwikkel: leefbaarheidsproblemen worden voor het grootste deel opgelost. Op alle sluipverkeertrajecten worden camera’s opgehangen. Verkeersveiligheidsknelpunten worden aangepakt. Projecten die worden genoemd in de intentieovereenkomst fiets worden eerder uitgevoerd. De gemeente heeft een voortrekkersrol bij verkeersmanagement, data en verduurzaming. De gemeente betaalt zelf de kosten om de problemen voor de spoorse doorsnijding op te lossen, investeert zelf in de OV-knooppunten en het uitvoeringsplan van de mobiliteitsvisie wordt uitgevoerd.

Voor al deze onderdelen is 2 miljoen euro per jaar nodig. Betrokken partijen

U10, Rijkswaterstaat, Provincie, Waterschap, ProRail

Relatie met begroting ’22 / combinatieperspectief

Voor de verbetering van de leefbaarheid van Nieuwland is in 2022 € 40.000 beschikbaar. Voor aanleg van randwegen en Spoorse doorsnijding was voor 2025 € 1 miljoen euro beschikbaar. De verwachting is dat dit geld nodig is voor de Spoorse doorsnijding.

Overdrachtsdossier 2022

33

Onderwerp

12. Sport- en accommodatiebeleid

Portefeuille

Sport

Verantwoordelijk team

WWRD

Huidige portefeuillehouder(s)

Tirtsa Kamstra

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard/Stefan Vreeburg

Korte omschrijving v/h

De gemeenteraad heeft besloten om de behandeling van het nieuwe sport- en accommodatiebeleid voor te leggen aan de nieuwe gemeenteraad. Het huidige college zal deze beleidsstukken echter nog wel behandelen en naar verwachting ook goedkeuren. In met name het accommodatiebeleid staan uitgangspunten die financiële gevolgen (kunnen) hebben voor de gemeente.

onderwerp

Toelichting

Het nieuwe sportbeleid van de gemeente Vijfheerenlanden zet in op het verhogen van de sport- en beweegdeelname in Vijfheerenlanden door professionele verenigingsondersteuning te bieden, sport- en beweegstimulering aan te bieden gericht op specifieke doelgroepen, het hanteren van transparante subsidieregelingen en door het realiseren en in stand houden van multifunctionele en duurzame sportaccommodaties. Subsidiering aan sportverenigingen draagt direct bij aan het realiseren van een breed sportaanbod voor onze inwoners. Door de diversiteit aan subsidieregelingen in de voormalige gemeenten Leerdam, Vianen en Zederik ontvangen niet alle sportverenigingen subsidie. Als ervoor wordt gekozen om alle sportverenigingen gelijkwaardig te behandelen en om sportverenigingen die al subsidie ontvingen niet onredelijk hard te korten, dient het huidige budget voor subsidies aangevuld te worden. Adequaat aanbod van accommodaties is essentieel voor het behalen van de voornaamste doelstelling uit het sportbeleid; “het verhogen van de sport- en beweegdeelname in Vijfheerenlanden’. Dat kan niet zonder een rol van de gemeente in de realisatie en de instandhouding van de basisvoorzieningen. Relevante toekomstige ontwikkelingen: De verwachting is dat de vraag/behoefte aan sportaccommodaties in Vijfheerenlanden zal toenemen.

Dat wordt vooral veroorzaakt door de te verwachten groei van de bevolking, maar ook door de populariteit van sporten in verenigingsverband in Vijfheerenlanden. Gezien de te verwachten groei en de huidige staat van de accommodaties vragen de binnensportaccommodaties in Leerdam, de binnensportaccommodatie in Lexmond, het sportcomplex van HSSC’61 in Hei- en Boeicop en enkele kleeden clubgebouwen op sportpark Blankensteijn in Vianen de komende jaren om renovatie of nieuwbouw.

Overdrachtsdossier 2022

34

Dit vraagt in de komende 10 jaar, gefaseerd, om een investering van ongeveer € 23,5 miljoen. Dit is inclusief de investeringen voor de binnensportaccommodaties in Leerdam (zie overdrachtsdossier 15). Keuzemogelijkheden: Sober: De gemeente kiest voor beperking van haar dienstverlening en ondersteuning aan sportaanbieders. De bijdrage aan het bewegingsonderwijs wordt afgebouwd, dit geldt ook voor de subsidies aan sportaanbieders en het aanbod van sportactiviteiten in de wijken en de ondersteuning aan kwetsbare doelgroepen. De verantwoordelijkheid van de gemeente in de sportaccommodaties zal overgedragen worden aan sportaanbieders en overige (commerciële) partijen. Het afbouwen van het bewegingsonderwijs en de activiteiten voor specifieke doelgroepen zal negatieve gevolgen hebben op korte en lange termijn voor de gezondheid van de inwoners van onze gemeente. Het afbouwen van de subsidie aan sportaanbieders zal de druk op de vrijwillige sportaanbieders verhogen waardoor een terugloop in het aantal leden aannemelijk is. Dit heeft o.a. gevolgen voor de sociale kracht in onze gemeente. Dit alles kan leiden tot hogere kosten binnen het sociaal domein. Door de verantwoordelijk van de sportaccommodaties over te dragen aan derden, verliezen wij als gemeente sturing en invloed waardoor wij op afstand komen te staan.

Sportaanbieders dienen met beperkte financiële mogelijkheden en inhoudelijke kennis accommodaties in stand te houden die essentieel zijn voor het sportaanbod. Commerciële aanbieders hebben de inhoudelijke kennis wel maar met name grote investeringen zullen uitblijven en/of vooruitgeschoven worden waardoor deze uiteindelijk gedragen dienen te worden door de gemeente. Landelijk is het de trend dat gemeenten verkochte of geprivatiseerde accommodaties weer in eigen beheer (proberen te) nemen. Beheer: De gemeente houdt de inzet en verantwoordelijkheden binnen het sportdomein in stand binnen de bestaande gelijkblijvende financiële kaders. Door een diverse uitgangspunten van de voormalige gemeenten, betekent dit dat een deel van de sportaanbieders financieel fors minder middelen zal ontvangen. Samen met de partners binnen het sportdomein kunnen alternatieven onderzocht worden die binnen de huidige kaders vallen. Ontwikkel: De gemeente zet de ontwikkelde lijn van het nieuwe sportbeleid in waardoor geïnvesteerd wordt in een gezonde leefstijl, sportverenigingen een voorname rol krijgen en actief wordt ingezet op specifieke doelgroepen om hun gezondheidssituatie te verbeteren. Door te investeren in duurzame en multifunctionele sportaccommodaties leggen we de basis voor een actief verenigingsleven en leveren we een actieve bijdrage aan een gezonde en actieve leefstijl van onze inwoners.

Omdenken: Als gemeente beschikken wij momenteel over voldoende sportaccommodaties, alleen de kwaliteit van deze accommodaties varieert sterk. Het op orde brengen van deze kwaliteit hoeft niet per direct en kan uitgesmeerd worden over

Overdrachtsdossier 2022

35

een langere termijn. Daarnaast kan sport en bewegen een nog veel grotere rol spelen in het aanpakken van vele maatschappelijke uitdagingen. Zo kunnen vrijwillige sportorganisaties preventieve activiteiten die nu aangeboden worden door professionele zorgaanbieders overnemen waardoor er bezuinigd kan worden op de zorgkosten en sportaanbieders versterkt kunnen worden waardoor zij, op termijn, wellicht minder afhankelijk worden van subsidies. onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

Er zijn relaties met de beleidsvelden werken, wonen, recreëren en duurzaamheid alsmede met gebouwenbeheer, juridische zaken, financiën, onderwijs, jeugd, gezondheid (sociaal domein als geheel).

Betrokken partijen

Raad, sportaanbieders, exploitanten, inwoners,

Relatie met begroting ’22 / combinatieperspectief

Bij de behandeling van de Kadernota ’22 e.v. is gekozen voor het realistische combinatieperspectief “Investeren in duurzaam wonen en werken in een sterke en vitale samenleving”. Binnen dit perspectief is sport één van de bouwstenen waar vanuit ingezet wordt op het behoud en verduurzaming van de bestaande sport en cultuurvoorzieningen. Deze dragen bij aan het in stand houden van het verenigingsleven en vormen een belangrijk onderdeel van het behouden en versterken van de vitaliteit van onze inwoners. Voor het stimuleren van activiteiten voor speciale doelgroepen is vanuit het ontwikkelperspectief € 30.000,- opgenomen. Dit geldt ook voor het bewegingsonderwijs ad € 150.000,-. Deze middelen ondersteunen bij het realiseren van de voornaamste doelstelling uit het sportbeleid; “het verhogen van de sport- en beweegdeelname in Vijfheerenlanden’. Voor het realiseren/vernieuwen en in stand houden van sportaccommodaties (die aan vervanging toe zijn) zijn in zowel het combinatieperspectief als in de begroting geen middelen opgenomen. De gewenste investeringen dienen nader uitgewerkt te worden waarna deze na een positief besluit, opgenomen moeten worden in de meerjaren begroting. Om alle verenigingen een reële subsidie toe te kennen, dient het huidige budget structureel met ongeveer € 25.000,uitgebreid te worden.

Overdrachtsdossier 2022

36

Onderwerp

13. Landschapsvisie Vijfheerenlanden 2040

Portefeuille

Duurzaamheid, milieu, water, landschap en landbouw

Verantwoordelijk team

Ruimtelijke Ontwikkeling

Huidige portefeuillehouder(s)

Maks van Middelkoop

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard/Stefan Vreeburg

Korte omschrijving v/h onderwerp

Er komen diverse opgaven op ons buitengebied af. Met de Landschapsvisie Vijfheerenlanden wordt de eerste stap gezet in het komen tot een beleid gericht op een duurzame balans tussen landbouw, natuur, waterbeheer, bodemdaling, recreatie, het opwekken van duurzame energie en alle andere belangen die spelen in het landelijk gebied. De Landschapsvisie is ervoor bedoeld om al deze ontwikkelingen op elkaar af te stemmen en ervoor te zorgen dat de kwaliteiten van het landschap daarbij behouden of versterkt worden. Deze visie gebruiken we om, voor de langere termijn, ons buitengebied te ontwikkelen naar een aantrekkelijk, vitaal en toekomstbestendig landschap. De visie is een kader voor de uitwerking van het omgevingsbeleid van de gemeente en dient als toetsingskader voor ruimtelijk plannen en projecten. De visie legt geen ontwikkelingen vast, maar inspireert en nodigt particulieren, organisaties en (andere) overheden uit te komen met passende initiatieven en investeringen. Organisaties en inwoners zijn betrokken bij het maken van de ontwerpvisie. Dit is gebeurd via de participatierondes van de Strategische visie, gesprekken met agrariërs, bewoners, ondernemers en initiatiefnemers in het gebied (ook wel ‘streekhouders’ genoemd) en een online enquête. In september 2021 zijn de streekhouders gevraagd om feedback op de ontwerpvisie.

De opmerkingen van de streekhouders zijn betrokken bij uitwerking van de Landschapsvisie VHL 2040.

Toelichting

Actuele stand van zaken: Het college heeft er mee ingestemd om de Landschapsvisie Vijfheerenlanden 2040 ter vaststelling voor te leggen aan de raad. De raad heeft besloten om behandeling hiervan niet meer in de huidige periode te laten plaatsvinden, maar om dit aan de nieuwe raad voor te leggen. Na installatie van de nieuwe raad, zal de landschapsvisie ter vaststelling worden aangeboden. Relevante toekomstige ontwikkelingen: Landschapsvisie is een essentieel document voor de op te stellen Omgevingsvisie VHL. Om de ambities uit het document te realiseren zal een uitvoeringsprogramma worden opgesteld, na vaststelling van de landschapsvisie door de raad.

Overdrachtsdossier 2022

37

Keuzemogelijkheden: Bij de behandeling van de Kadernota ’22 e.v. is gekozen voor het realistische combinatieperspectief “Investeren in duurzaam wonen en werken in een sterke en vitale samenleving”. Voor programma 8 (Volkshuisvesting en ruimtelijke ontwikkeling) houdt dat in: 2. uitgaan van een ‘ontwikkelgemeente’ dus actief inzetten op het versterken van de vitaliteit en duurzaamheid. Dit betekent dat er o.a. kan worden ingezet op ontwikkeling en innovatie van de landbouw, robuuste en gevarieerde natuur en ruimte voor recreatie (met ontsluiting van het landelijk gebied). Deze keuze zorgt voor versterking van het groene buitengebied en een gezonde leefomgeving voor eigen inwoners en de inwoners vanuit de Randstad. Andere mogelijke varianten zijn: Sober: Geen sturing op ontwikkeling van het buitengebied. Initiatieven worden alleen getoetst aan huidige voorwaarden. Dit kan leiden tot ‘verrommelling’ van het buitengebied en beperkingen geven aan het ontwikkelen van vrijkomende agrarische bebouwing (zgn VAB’s) of nieuwe verdienmodellen. Beheer: Beperkte inzet. Voor initiatieven van derden -voor ontwikkeling van het buitengebied- gebruik maken van bestaande subsidieregelingen, zoals o.a. Kleine Landschapselementen en LEADER. Voor veel van deze regelingen geldt echter wel medefinanciering door de gemeente. Alleen reactief, geen initiatieven en actieve inzet vanuit de gemeente.

Aansluiten bij regionale initiatieven en projecten. onderlinge verbinding/samenhang tussen andere onderwerpen

Landschapsvisie/landschap heeft een grote samenhang met Recreatie en toerisme (door versterken en behoud van het unieke karakter wordt het gebied voor bewoners en voor toeristen een trekpleister). De landschapsvisie VHL sluit aan bij de ambities t.a.v. groen en landschap in het Integraal Regionaal Perspectief U16, Regionaal adaptatie strategie en het provinciale programma Groen Groeit mee. Deze aansluiting is o.a. heel belangrijk voor financiering van de ambities.

Weergeven wat de keuzes tot nu toe zijn geweest met het oog op continuïteit Als er nog keuzes gemaakt moeten worden, deze zichtbaar maken

De visie is een ambitieus en innovatief toekomstbeeld voor het buitengebied van Vijfheerenlanden, met als doel een aantrekkelijk, vitaal en toekomstbestendig buitengebied voor de gemeente. Voor het opstellen van de visie heeft een uitgebreid participatie traject plaatsgevonden, o.a. met agrariërs uit de gemeente. Het college heeft de landschapsvisie goedgekeurd en deze ter vaststelling aangeboden aan de raad. Deze vaststelling moet nog plaatsvinden. Een keuze kan zijn dat de gemeente anderen inspireert tot het ontwikkelen van het landschap. Waarbij wordt ingezet op investeringen d.m.v. alternatieve financieringsvormen. Er zijn veel mogelijkheden voor subsidies en bijdragen voor ontwikkelingen in het buitengebied. Hierbij wordt wel vaak ook een eigen bijdrage gevraagd van de gemeente.

Overdrachtsdossier 2022

38

Betrokken partijen

Provincie, Waterschap, Streekhouders; agrariërs, bewoners, ondernemers en initiatiefnemers in het gebied, natuurbeheerorganisaties.

Relatie met begroting ’22 / combinatieperspectief

Huidig exploitatiebudget is zeer gering. Op korte termijn zal dit geen voordeel of nadeel opleveren. De gemeente kan het voortouw nemen in het stimuleren van innovatie en zet daarbij dan in op het behoud van het karakteristieke landschap. Daarnaast kan de gemeente particulieren en ondernemers ondersteunen bij het aanvragen van subsidies van provincie of rijk door het meefinancieren van initiatieven.

Financiële effecten

Lasten t.a.v. ontwikkelgemeente totaal €175.000,=: een deel van dit budget is nodig voor extra capaciteit/inzet op het uitwerken van een programma (totaal €40.000, beoogd in 2022 en 2023) en een deel voor investeringen in het landschap (jaarlijks €45.000). Daarnaast is € 30.000 beschikbaar vanuit de baten windturbines.

Overdrachtsdossier 2022

39

Onderwerp

14. Lokale economie

Portefeuille

Economie

Verantwoordelijk team

WWRD

Huidige portefeuillehouder(s)

Huib Zevenhuizen

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard/Stefan Vreeburg

Korte omschrijving v/h onderwerp

Ambitie: het verkrijgen, behouden en versterken van werkgelegenheid om daarmee de brede welvaart van onze ondernemers en hun werknemers (onze inwoners) te faciliteren. Via: - het ontwikkelen/realiseren van nieuwe werklocaties (Meerkerk IVa en Ivb, Gaasperwaard 2 en 3) - het innemen van een standpunt rond intensiveren/verdichten van werklocaties - de Economische visie Vijfheerenlanden - de visie Werklandschappen - de binnenstadsvisie Leerdam - solitaire ontwikkelingen van de detailhandel, zoals de Lijnbaan en de Aldi in Vianen en de MCD in Leerdam En via: het benutten van de synergie tussen de verschillende beleidsterreinen. Als voorbeelden: de nadrukkelijke samenhang tussen werken, wonen en mobiliteit (dichter bij huis kunnen werken of dichter bij werk kunnen wonen), maar ook de relatie met onderwijs/het sociaal domein (aansluiting onderwijs arbeidsmarkt, een leven lang ontwikkelen, toenemende krapte op de arbeidsmarkt). En ook: de samenhang met andere beleidsvelden, waaronder recreëren (bewegen, sporten, cultuur beleven) en duurzaamheid.

Toelichting

Met de beschreven ambitie draagt de gemeente Vijfheerenlanden ook vanuit economie bij aan ‘gezond leven in Vijfheerenlanden voor iedereen’. Relevante toekomstige ontwikkelingen: Het bouwen van de circa 104.000 woningen in de regio Utrecht, waarvan een deel in onze gemeente, zorgt voor een toename van de potentiele beroepsbevolking, ook in Vijfheerenlanden. In de regio U10 gaat het om zo’n 80.000 arbeidsplaatsen. Daarnaast ligt vanuit mobiliteit de nadruk meer en meer op het gebruik van het OV en de fiets. Dat betekent dat dichter bij huis werken of dichter bij je werk wonen voor werknemers meer gaat spelen. Ook de huidige en de toekomstige werklocaties met hun werkgelegenheid spelen daarin een belangrijke rol. Zij zorgen voor werkgelegenheid ‘om de hoek’ voor onze inwoners. Een andere relevante ontwikkeling vormt de afspraak met provincie en regio de werklocaties intensief te gebruiken. Het gaat dan om een hogere bebouwingsdichtheid van de

Overdrachtsdossier 2022

40

bedrijfskavels en een toename van het aantal werknemers per hectare. De synergie met andere beleidsvelden bestaat hierin dat werklocaties niet alleen essentieel zijn voor de werkgelegenheid in Vijfheerenlanden, van werkzoekenden tot leer-/werkplekken tot mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Die locaties kunnen ook bijdragen aan de verduurzaming van de economie, denk aan de energietransitie, de klimaatadaptatie en aan het circulair maken van de economie. De winkellocaties staan onder druk. Dit wordt ingegeven door het veranderende consumentengedrag, een toenemende leegstand en een verschraling van het winkellandschap. Dit is mede een gevolg van het toenemend gebruik van internet en de versnelling hiervan door de coronacrisis. Ten slotte zijn er ontwikkelingen op de arbeidsmarkt (toenemende krapte door vergrijzing, een leven lang ontwikkelen, verdergaande digitalisering, automatisering en robotisering, rol van arbeidsmigranten). Keuzemogelijkheden: Combinatieperspectief: Bij de behandeling van de Kadernota ’22 e.v. is gekozen voor het combinatieperspectief “Investeren in duurzaam wonen en werken in een sterke en vitale samenleving”. Voor programma 3 (economie) is dat: 1. beheergemeente als het gaat over actief economisch beleid en het vergroten van de aantrekkelijkheid van de gemeente als vestigingsplaats en 2.

ontwikkelgemeente dus actief inzetten op het versterken van de vitaliteit en duurzaamheid Sober: In deze variant faciliteert de gemeente niet of onvoldoende in de behoefte vanuit het eigen bedrijfsleven. Het gevolg is dat bedrijven met groeipotentie en groeibehoefte wegtrekken naar gemeenten waar die ruimte wel voorhanden is. De lokale werkgelegenheid loopt terug. Beheer: De bedrijvigheid en daarmee samenhangende werkgelegenheid in stand te houden vraagt al een extra inspanning. Dit in de vorm van extra ruimte voor de bedrijven, maar ook in de vorm van een extra inspanning om aan de toenemende vraag naar arbeidskrachten te kunnen blijven voldoen. Samen met het onderwijs, het sociaal domein en de arbeidsmarktregio moeten we ervoor zorgen dat iedereen kan meedoen en mee kan blijven doen. Toekomstige werknemers en inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt moeten daarbij worden klaargestoomd voor de ‘baan van de toekomst’, waarin ‘een leven lang ontwikkelen’ centraal staat. Ontwikkel: Met deze variant draagt de gemeente actief bij aan de eigen en de regionale economie. Dit door het reaiseren van nieuwe werklocaties, voor uitbreiden van bedrijvigheid, maar ook door het verplaatsen van bedrijvigheid waarvan de huidige locatie voor transformatie in aanmerking komt (woningbouw), voor intensivering van

Overdrachtsdossier 2022

41

bestaande werklocaties. Ook winkellocaties worden daarbij toekomstgerichter gemaakt (centrum Leerdam). Inwoners en toekomstige werknemers die in eigen gemeente aan het werk kunnen blijven/werk kunnen vinden en daar kunnen wonen, recreëren, kunnen voorzien in hun dagelijkse levensbehoeftes, etc. Acties die bijdragen aan de lokale economie en de daarmee samenhangende werkgelegenheid. Maar ook bijdragen aan het behoud en versterken van veel andere belangrijke gemeentelijke voorzieningen. Onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

Er is een relatie met de beleidsvelden werken, wonen, recreëren en duurzaamheid Een overlappend belang vormt economie met onderwijs, de arbeidsmarktregio en het sociaal domein.

Betrokken partijen

Raad, ondernemers/werkgevers, inwoners/werknemers, regio’s U10 en AV, provincie Utrecht, EBU-ROM, VNO-NCW, MKB en daaraan gelieerde initiatieven.

Relatie met begroting ’22 / combinatieperspectief

Bij de behandeling van de Kadernota ’22 e.v. is gekozen voor het realistische combinatieperspectief “Investeren in duurzaam wonen en werken in een sterke en vitale samenleving”. Budgettair is voor de inzet op vitaliteit en duurzaamheid incidenteel 20.000 euro beschikbaar, naast structureel 12.000 euro voor economische ontwikkeling. In het licht van de geschetste ontwikkelingen is een verhoging van het werkbudget met € 30.000 structureel benodigd.

Overdrachtsdossier 2022

42

Onderwerp

15. Risico/Kans Omgevingsvisie, “Anders Werken”

Portefeuille

Ruimtelijke Ontwikkeling

Verantwoordelijk team

Ruimtelijke ontwikkeling

Huidige portefeuillehouder(s)

Huib Zevenhuizen

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard/Stefan Vreeburg

Toelichting

Gedetailleerde beschrijving: Nieuwe taken en verandering in uitvoering. Nieuwe taken en grotere beleidsvrijheid bij de uitvoering gaan meer van de gemeente vragen. De financiële effecten hiervan zijn nog onvoldoende duidelijk (vergoeding bodem taken, effecten van private kwaliteitstoetsing in de bouw). Cultuur van werken. De Omgevingswet vraagt van bestuur, inwoners, ambtenaren en onze (keten) partners (waaronder maatschappelijke organisaties, verenigingen, bedrijven etc) een andere manier van werken in het fysieke domein. Een actieve houding van overheid en initiatiefnemers, loslaten en vertrouwen, integraliteit en samenwerken zijn sleutelwoorden van die verandering. Toegankelijker. Door de ontwikkeling van het digitaal stelsel Omgevingswet (dso) moeten beleid en regels beter vindbaar zijn. Het dso is een stelsel van nationale en lokale ICT systemen, die vooral lokaal gevuld moeten worden. Processen en bedrijfsvoering. De organisatie zal nieuwe processen inrichten die aansluiten bij de opgave van de wet. Wensen en ambities (snelheid van ontwikkeling, mate van dienstverlening, omvang van het vergunningenstelsel) zullen mede de kosten van de werkzaamheden bepalen. Het Rijk heeft aangegeven dat wanneer gekozen wordt voor een minimaal aantal regels, de uitvoering van de Omgevingswet in principe goedkoper kan.

Een uitvoering die meer aansluit bij de huidige praktijk zal naar verwachting hogere uitvoeringskosten kennen. Informatievoorziening. Een verandering als de Omgevingswet vraagt ook veel van de informatievoorziening. Inwoners en ondernemers krijgen een gelijkwaardige informatiepositie. Dit vraagt een grote digitaliseringsopgave van betrokken partijen, maar ook het fysieke loket blijft van belang omdat sommige initiatiefnemers niet alles digitaal willen of kunnen doen. Daarnaast wordt zaakgericht werken nog belangrijker. Dit vraagt om digitale systemen die voor alle medewerkers gebruiksvriendelijk zijn en zorgen voor een complete en juiste informatievoorziening. Implementatie. De invoering levert een voortdurend spanningsveld op tussen uitvoering geven aan de huidige werkvoorraad (winkel openhouden) en implementatie (verbouwing). Beheersmaatregel: Bij de invoeringskeuzes worden de organisatorische en financiële effecten zo goed mogelijk in

Overdrachtsdossier 2022

43

kaart gebracht, zodat deze meegewogen kunnen worden in de keuzes. Inschatting waarschijnlijkheid: Kosten van uitvoering van taken in de fysieke leefomgeving hebben door het steeds voller worden en het stapelen van eisen en ambities de neiging om te stijgen. Vereenvoudigen bij de uitvoering van de Omgevingswet gaan dit niet tegenhouden. De inzet is om die stijging te beperken. Betrokken partijen

College en raad. Samenwerkingspartners, vooral ODRU.

Inhoudelijke consequenties

Keuzen hebben effect op de manier van samenleven en (bv. ) het door inwoners ervaren serviceniveau van de gemeente.

Financiële consequenties

Overdrachtsdossier 2022

Bedrag €250.000 negatief Actuele omvang kans/risico (kans x effect)

75%

Effect beheersmaatregel

Max €100.000

Netto omvang kans/risico

€200.000 neg.

44

Onderwerp

16. Risico/kans Ontsluiting Broekgraaf

Portefeuille

Bereikbaarheid

Verantwoordelijk team

Ruimtelijke Ontwikkeling, Verkeer

Huidige portefeuillehouder(s)

Huib Zevenhuizen

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard/Stefan Vreeburg

Toelichting

Gedetailleerde beschrijving: In 2021 heeft de gemeenteraad besloten dat de afwikkeling van het verkeer van de wijk Broekgraaf in relatie tot de spoorlijn geregeld moet worden, door het (a) opwaarderen van de spoorwegovergang Koenderseweg (2023). Dat er een (b) langzaam verkeertunnel in verlengde Spiegellaan uit de wijk Broekgraaf naar de Bruininxdeelsekade moet worden aangelegd (oplevering in 2026). En dat er een (c) ongelijkvloerse kruising bij de spoorwegovergang Recht van Ter Leede moet komen en dat de uitvoering hiervan voorzien is in 2031.Dit alles conform (bestuurlijke) afspraak met Prorail. Voor de onderdelen a en b is de financiering geregeld, voor onderdeel c is de financiering nog niet rond. De ongelijkvloerse kruising dient nog in zijn geheel te worden opgestart. Beheersmaatregel: De financiering van deze ontsluiting (gedeeltelijk) onderdeel te laten zijn van de businesscase ontwikkeling de wijken Broekgraaf en Broekgraaf Noord. Mogelijk kan er aan Broekgraaf Noord een klein deel aan kosten worden toegerekend. Deze ongelijkvloerse kruising biedt ook mogelijkheden voor het verbeteren van het langzaam verkeer tussen de stadswijken. Er moet vroegtijdig worden begonnen met de lobby voor de (mede-)financiering en betekenis van deze ongelijkvloerse kruising voor het hele verkeerssysteem van Leerdam benadrukken.

Belangrijke voorwaarde voor kostenbeheersing is een door alle betrokken stakeholders gedeelde visie op het verkeerssysteem van de stad Leerdam. In overleg met U10 en Provincie moet daarbij het belang van openbaar vervoer, de MerwedeLingelijn en de leefbaarheid van de stad worden benadrukt. Inschatting waarschijnlijkheid: Bij de realisatie van de wijk Broekgraaf Noord is er de mogelijkheid om gebruik te maken van een bijdrage WoningBouwImpuls als één van de kostendragers. Met ProRail is overleg om gezamenlijk te lobbyen voor een bijdrage in de realisatie van een ongelijkvloerse kruising in het belang van de verkeersveiligheid en doorstroming. De komende bestuursperiode worden vanuit het rijk gelden vrijgegeven voor woningbouw en infrastructurele impulsen. Hier dient door middel van een lobby op in te worden gezet.

Betrokken partijen

Overdrachtsdossier 2022

ProRail, Qbuzz, Ontwikkelaars Broekgraaf(Noord), provincie Utrecht

45

Inhoudelijke consequenties

Verkeersstructuur Leerdam moet op orde zijn als basis voor een goede stadsontwikkeling. Verkeersstromen op de Tiendweg, de Zuid-Hollandweg en in het stadscentrum zijn in de huidige vorm niet duurzaam.

Financiële consequenties

Overdrachtsdossier 2022

Bedrag

Actuele omvang kans/risico (kans x effect)

Kosten worden ingeschat op ca € 25 mln. Dit is nog zeer globaal. Op dit moment is er nog geen goede risicoschatting te maken.

Effect beheersmaatregel

Vroegtijdig zoeken naar dekking vanuit mede financiers en mogelijke (nieuwe) projecten

Netto omvang kans/risico

Op dit moment nog niet in te schatten

46

Onderwerp

17. Risico/kans (Her)ontwikkeling Laco/Berenschot

Portefeuille

Sport

Verantwoordelijk team

WWRD

Huidige portefeuillehouder(s)

Tirtsa Kamstra

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard/Stefan Vreeburg

Toelichting

Gedetailleerde beschrijving: De binnensportaccommodaties in Leerdam (sportcentrum Berenschot en de gymzalen Noord en West) zijn aan vervanging toe. Ter vervanging van gymzaal West wordt momenteel het kindcentrum in Broekgraaf gebouwd. Gymzaal Noord kan door middel van een renovatie toekomstbestendig worden gemaakt. Sportcentrum Berenschot is de grootste en meest multifunctionele sportaccommodatie van Leerdam. Gezien de staat en leeftijd van de voorziening is deze aan grootschalige renovatie of nieuwbouw toe. Voordat deze keuze gemaakt wordt, dient eerst bepaald te worden wat het gewenste voorzieningenniveau is voor (binnen)sportaccommodaties in onze gemeente. Vanuit deze keuze kan de toekomst van de huidige voorziening nader uitgewerkt te worden. Wanneer gekozen wordt voor het voortzetten van deze of een dergelijke voorziening dan dient rekening gehouden te worden met een investering van 10 tot 17 miljoen euro. Beheersmaatregel: De huidige voorziening (sportcentrum Berenschot) kan in de huidige staat, met enkele aanpassingen, nog ongeveer 5 jaar voldoen. Daarna dienen grotere investeringen gedaan te worden om bijvoorbeeld de (technische) installaties toekomstbestendig te maken. Ook op het gebied van duurzaamheid dienen flinke investeringen gedaan te worden. De verwachting is dat het niet rendabel is om deze uit te voeren in de huidige voorziening.

Op termijn is stevige renovatie of nieuwbouw dan ook noodzakelijk als besloten wordt dat de huidige voorzieningen aanwezig dienen te zijn in onze gemeente. Hierbij kan gekozen worden voor een minimale variant waarin alleen de wettelijke taak (accommodaties voor bewegingsonderwijs) gerealiseerd worden tot uitgebreidere varianten met sporthal(len) voor verenigingen en/of zwembad(en) voor leszwemmen, verenigingsactiviteiten en/of recreatief gebruik en/of voorzieningen voor multifunctioneel gebruik zoals horeca, cultuur, zakelijke bijeenkomsten, etc. Sobere: De gemeente kiest enkel voor het realiseren van de wettelijke taak waarbinnen zij verantwoordelijk is voor het bieden van accommodaties voor bewegingsonderwijs. Hierdoor zal sportcentrum Berenshot met zijn huidige voorzieningen gesloopt worden en zal er enkele een accommodatie teruggebouwd worden die ruimte biedt aan

Overdrachtsdossier 2022

47

het bewegingsonderwijs. Sportaanbieders dienen uit te wijken naar overige accommodaties binnen of buiten onze gemeente. Dit zal een negatief gevolg hebben voor het aantal (georganiseerde) sportende inwoners van Leerdam. Dit geldt dan ook voor het volgen van zwemles. Beheer: Deze variant is geen reële optie voor dit dossier. De huidige accommodaties zijn aan nieuwbouw of een stevige renovatie toe. Dit vraagt om nieuwe investeringen. De huidige accommodaties kunnen beperkt gerenoveerd worden waardoor zij nog enige jaren in gebruik kunnen blijven maar naast de investeringslasten zullen ook de beheerskosten hiermee oplopen. Daarnaast neemt de dienstverlening aan onze inwoners hiermee af. Ontwikkel: De gemeente zet de ontwikkelde lijn van het nieuwe sportbeleid in waardoor geïnvesteerd wordt in duurzame en multifunctionele sportaccommodaties. Op basis van gebruik, wensen, behoefte en prognoses dienen keuzes gemaakt te worden welke voorzieningen worden gerealiseerd. Omdenken: Uitstellen van investeringen kan een beperkte periode maar ook bij die keuze dient er geïnvesteerd te moeten worden om de huidige voorzieningen in stand te houden. Er kan wel onderzocht worden in hoeverre de huidige locatie ontwikkelkansen biedt voor andere doeleinden wat wellicht zorgt voor opbrengsten. Deze opbrengsten kunnen de lasten voor het realiseren van een nieuwe voorziening wellicht verlichten.

Daarnaast kan onderzocht worden op welke wijze diverse voorzieningen en diverse vraagstukken slim met elkaar gecombineerd kunnen worden. Inschatting waarschijnlijkheid: Dat sportcentrum Berenschot het einde van zijn levensduur nadert is een feit. Gezien het gebruik van de voorziening, de uitgestrektheid van onze gemeente, het belang van zwemles in onze waterrijke omgeving en de directe bijdrage van sport en bewegen aan het bevorderen van de vitaliteit en gezondheid van onze samenleving, is het aannemelijk dat een dergelijke voorziening noodzakelijk dan wel gewenst is in Leerdam. De realisatie van een dergelijke voorziening vraagt om een investering van 10 tot 17 miljoen euro. onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

Er is een relatie met de beleidsvelden werken, wonen, recreëren en duurzaamheid alsmede met de beleidsvelden gebouwenbeheer, juridische zaken, financiën, onderwijs, jeugd, gezondheid (sociaal domein als geheel).

Betrokken partijen

Raad, sportaanbieders, exploitanten, inwoners, externe adviseurs, etc.

Inhoudelijke consequenties

Het ontwikkelen van een visie op de binnensportaccommodaties vraagt een forse ambtelijke inzet met daarbij externe ondersteuning van inhoudelijke experts.

Overdrachtsdossier 2022

48

Onderwerp

18. Risico/kans Pensioenvraagstuk Nationaal Glasmuseum

Portefeuille

Kunst en Cultuur

Verantwoordelijk team

WWRD

Huidige portefeuillehouder(s)

Cees Taal

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard/Stefan Vreeburg

Korte omschrijving v/h onderwerp

Het Nationaal Glasmuseum heeft vanaf 2022 voor het eerst een pensioenvoorziening geregeld voor haar medewerkers. In de afgelopen drie jaar is de gemeente Vijfheerenlanden op meerdere momenten gevraagd om een extra structurele bijdrage te leveren voor de bekostiging van deze pensioenen. De meerjarenbegroting van het Nationaal Glasmuseum (2022 t/m 2025) toont namelijk een negatief saldo, mede als gevolg van de nieuwe kostenpost Pensioenen. Een negatieve exploitatie van het Nationaal Glasmuseum is onwenselijk en brengt het voortbestaan van het Glasmuseum in gevaar. De raad heeft eind 2021, aan de hand van een motie, te kennen gegeven aan het college van B&W, te willen bijdragen aan de pensioenen van het Nationaal Glasmuseum.

Toelichting

Actuele stand van zaken: De meerderheid van de raad wilde bij de behandeling van de motie (naar aanleiding van de begroting 2022) al de subsidie aan het Nationaal Glasmuseum verhogen zodat het Glasmuseum de pensioenkosten kon betalen. Op dat specifieke moment kon het Nationaal Glasmuseum echter niet het exacte bedrag aangeven (de pensioenopgave was nog onvoldoende in beeld). Op verzoek van het college is de motie ingetrokken en heeft het college toegezegd uit te zoeken welke structurele kosten het gevolg zijn van de pensioenen. De structurele kosten zijn nu wel bekend. Relevante toekomstige ontwikkelingen: Eerder is bedacht dat de pensioenopgave samen door OCW en gemeente Vijfheerenlanden kon worden opgebracht. OCW heeft echter aangegeven geen mogelijkheden te hebben om, in relatie tot andere musea, specifiek voor het Nationaal Glasmuseum de subsidie te verhogen. Wel is het Nationaal Glasmuseum in onderhandeling met OCW om voor de wat langere termijn te onderzoeken of OCW in het kader van het behoud van het

Overdrachtsdossier 2022

49

immateriële erfgoed van Glasblazen een extra subsidie kan geven aan Nationaal Glasmuseum. Deze situatie met OCW zorgt ervoor dat de gemeente Vijfheerenlanden bij voorkeur de gehele pensioenkosten voor zijn rekening neemt. Daarbij zal OCW, die in de huidige situatie al veel meer subsidie geeft dan de gemeente, worden gestimuleerd om in het kader van het behoud van het immateriële erfgoed Glas te onderzoeken of zij hun structurele subsidie in de toekomst verder kunnen verhogen. Keuzemogelijkheden: Het betreft verzoek van de raad aan college om de pensioenproblematiek op te lossen. Dit kan door de subsidie te verhogen aan Nationaal Glasmuseum voor de pensioenen. onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

De jarenlange investeringen in de citymarketing van Leerdam Glasstad, de openbare ruimte (Glaskunst / Glasroute Leerdam) en de ondersteuning van de detailhandel in de binnenstad van Leerdam (beleidsterreinen Recreatie & Toerisme en Economie) zijn onmiskenbaar verbonden aan het voortbestaan van de parel van toeristisch Leerdam: het Nationaal Glasmuseum. Een negatieve exploitatie van het Nationaal Glasmuseum in de komende jaren is onwenselijk voor de gemeente Vijfheerenlanden, mede gelet op de samenhang van Kunst & Cultuur, Recreatie & Toerisme en Economie.

Betrokken partijen

Nationaal Glasmuseum, Rijk

Relatie met begroting ’22 / combinatieperspectief

Het benodigde bedrag van € 90.000 structureel is niet in de begroting ‘22 opgenomen.

Overdrachtsdossier 2022

50

Overige beleidsontwikkelingen

Overdrachtsdossier 2022

51

Onderwerp

19. Programma wijk- en dorpsgericht werken

Portefeuille

Kernenbeleid

Verantwoordelijk team

Wijkambassadeurs

Huidige portefeuillehouder(s)

Christa Hendriksen

Netwerkmanager/ directeur

Diana Piek/Nanette van Ameijde

Korte omschrijving v/h onderwerp

Wijk- en dorpsgericht werken is één van de veranderopgaves van VHL. De ambitie van dit programma is om als gemeente aan te sluiten bij de behoefte van onze inwoners en ondernemers. Dit leidende principe in handelen, voor zowel de organisatie als de bestuurders, drukt een belangrijke stempel op onze beleidsvorming, dienstverlening en uitstraling van wie we willen zijn als gemeente Vijfheerenlanden. Continue aandacht voor deze grondhouding is nodig om samen met onze inwoners te kunnen bouwen aan een leefomgeving die aansluit bij de behoeften, sociale leefgemeenschappen en vertrouwen in elkaar.

Toelichting

Actuele stand van zaken: De start van het programma lag bij het coalitieakkoord van 2019. De uitwerking daarvan in het collegeprogramma spreekt een duidelijke ambitie uit: wijk- en dorpsgericht werken is dé manier van werken de komende jaren. De samenwerking met onze samenleving gaan we versterken en de signalen die we opvangen nemen we serieus. Om dit te kunnen uitvoeren is er een programma van gemaakt met een programmamanager die dit programma heeft opgesteld en nu uitvoert. Een eerste programmaplan is in januari 2020 vastgesteld, een vervolg daarop is in november 2021 vastgesteld. Hierin staat beschreven wat we tot 2024 aan doelen hebben, en welke inspanningen daarbij horen. Relevante toekomstige ontwikkelingen: Met het net nieuw vastgestelde programmaplan én de uitrol van programmatisch werken voor de organisatie van VHL hebben we een flinke ambitie neergezet. Als dit nieuwe bestuur wijk- en dorpsgericht werken herbevestigt als dé manier van werken hebben alle teams die inwoner-contact hebben de komende jaren een (intensief) leertraject te doorlopen. Het verbeteren van onze participatieprocessen, gespreksvaardigheden en gebiedskennis zijn daar onderdeel van. Keuzemogelijkheden: Wijk- en dorpsgericht werken is in de kadernota en begroting 2022 genoemd als hét middel om samen met inwoners invulling te geven aan het versterken van de vitaliteit van de dorpen en wijken.

Wordt dit programma met het nieuwe college niet herbevestigd, dan moeten we een stap terug zetten in het realiseren van onze doelen. Sober: We stoppen het programma wijk- en dorpsgericht werken. We investeren niet in onze vaardigheden en verbetering van onze processen. We komen niet tegemoet aan

Overdrachtsdossier 2022

52

de verwachtingen van onze inwoners en ontwikkelen ons daarmee niet naar een moderne gemeente. Beheer: Het ambitieniveau van het programma wijk- en dorpsgericht werken wordt verlaagd. Het inwoner-contact en de samenwerkingen die we hebben worden voortgezet. We zetten niet in op het zijn van een lerende organisatie. Ontwikkel: We zetten in op het uitvoeren van het programma wijk- en dorpsgericht werken. We werken organisatiebreed aan het verbeteren van onze participatieprocessen, (gespreks)vaardigheden en onze gebiedskennis. Inwoners gaan een verbetering in de samenwerkingen zien, het vertrouwen in de gemeente groeit. onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

Wijk- en dorpsgericht werken is een programma dat (bijna) alle onderwerpen, projecten en teams beïnvloedt. Heb je als onderwerp/project/team veel te maken met de samenleving van VHL, veel inwoner-contact, dan werk je in hoge mate wijken dorpsgericht. De 4 programma’s van VHL hebben onderlinge samenhang. Ze hebben allen een veranderopgave en trekken samen op om programmatisch werken en hun doelen te behalen. De vier programma’s zijn: - Wijk- en dorpsgericht werken - Sociaal Maatschappelijke Agenda (SMA) - Duurzaamheid - Omgevingswet

Betrokken partijen

Raad en college, gemeentelijke organisatie, samenleving en maatschappelijke partners (zoals onze welzijnsorganisaties) Het programma wijk- en dorpsgericht werken richt zich met name op de ontwikkeling van de organisatie: het beter worden in samenwerken met onze inwoners en ondernemers.

Relatie met begroting ’22 / combinatieperspectief

Wijk- en dorpsgericht werken valt onder programma 6 en is gelabeld in het combinatieperspectief als ‘ontwikkelgemeente’. Per 2022 is aan het programma een budget van €100.000 toegekend tot 2025.

Overdrachtsdossier 2022

53

Onderwerp

20. Duurzaamheidsbeleid

Portefeuille

Duurzaamheid

Verantwoordelijk team

WWRD en BBOR

Huidige portefeuillehouder(s)

Christa Hendriksen en Maks van Middelkoop

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard/Stefan Vreeburg

Korte omschrijving v/h onderwerp

Duurzaamheid is één van de 4 programma’s en daarmee de veranderopgave binnen Vijfheerenlanden. De ambitie van dit programma is om als gemeente in 2050 C02-neutraal te zijn. Om dit doel te bereiken is het noodzakelijk dat we zowel onze eigen verantwoordelijkheid nemen als onze inwoners en ondernemers daar zo goed mogelijk in meenemen. Om CO2neutraal te zijn in 2050 hebben we, de organisatie en bestuurders nodig om dit onder de aandacht te brengen. Het drukt een belangrijke stempel op onze beleidsvorming, dienstverlening en uitstraling. Continue aandacht is nodig om samen met onze inwoners en ondernemers te kunnen werken aan het CO2-neutraal maken van onze omgeving zodat we bouwen aan een duurzame gezonde leefomgeving.

Toelichting

Actuele stand van zaken: De start van het programma komt voort uit het coalitieakkoord van 2019. Daarin staat: “Wij zijn trots op het groene karakter van de gemeente Vijfheerenlanden en willen dit samen met onze bewoners blijvend versterken. Wij zien het als onze verantwoordelijkheid om onze mooie gemeente goed achter te laten voor onze kinderen en kleinkinderen. Wij geven invulling aan duurzaamheid in het Interbestuurlijk Programma (IBP) en de wettelijke verplichtingen. In het gemeentelijke duurzaamheidsbeleid verwoorden we hoe duurzaamheid in de eigen organisatie vorm krijgt. Het beleid is gestoeld op een drietal pijlers: energietransitie, klimaatadaptatie en de circulaire economie.” Om Duurzaamheid breed uit te voeren is Samenhangend Duurzaamheidsbeleid vastgesteld door de raad. De doelen worden via een programma gerealiseerd. In dit beleid en in het programma werken we via drie pijlers: - Energie en Verantwoord - Circulaire en Schoon - Klimaatrobuust en Biodivers Dit beleid is februari 2021 vastgesteld door de raad, een vervolg daarop is de programma opdracht en een beschrijving van onze doelen en welke inspanningen daarbij horen. In een doelen inspanningen netwerk (DIN) laten we zien hoe de inspanningen die al binnen de organisatie plaatsvinden met elkaar samenhangen en elkaar kunnen versterken.

Relevante toekomstige ontwikkelingen: Het kabinet stelt in het coalitieakkoord ‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’ van de Rijksoverheid, dat:

Overdrachtsdossier 2022

54

‘’Nederland is een welvarend land dat in de transitie naar een groene economie tot de kopgroep in Europa wil behoren (p.6).’’ Het kabinet zet in om de klimaatdoelen uit het klimaatakkoord van Parijs te halen. Daarvoor wordt een stevige ambitie neergezet en is meer inzet nodig. De Rijksoverheid kan dit natuurlijk niet zonder de decentrale overheid. Vijfheerenlanden heeft daarom met het programmaplan een flinke ambitie in de organisatie neergezet. Als dit nieuwe bestuur duurzaamheid op deze manier opnieuw omarmt dan kunnen we de duurzaamheidsambitie en de programmatische manier van werken binnen de organisatie ontwikkelen. Duurzaam denken en handelen, zal de manier van werken worden. Binnen het programma wordt Vijfheerenlanden als Global Goals gemeente verder uitgewerkt. Als organisatie nemen we de Global Goals mee in iedere besluitvorming en/of afweging die er wordt gemaakt. Keuzemogelijkheden: Duurzaamheid is in het combinatieperspectief als ‘ontwikkelgemeente’ weergegeven. Wordt dit programma in het nieuwe college niet omarmd dan komt het in een van de andere scenario’s terecht sober of beheer. Sober: We doen alleen de wettelijke taken. Stoppen met het intensief inzetten op de pijlers binnen duurzaamheid. Geven geen gehoor aan regionale programma’s en zijn afhankelijk van financieringen van het rijk om stappen te zetten op het gebied van duurzaamheid. We lopen niet voorop.

Beheer: We doen wat we nu doen. Minimale inzet op de pijlers alleen gericht op wettelijke taken. Het ambitieniveau van het programma duurzaamheid wordt verlaagd. We zetten niet in op een lerende organisatie. De inwoner zal in zijn leefomgeving weinig merken. Ontwikkel: We zetten in op het maximaal uitvoeren van het programma Duurzaamheid. We werken organisatiebreed aan het verbeteren van onze Leefomgeving en gaan uit van de duurzame keuzes. Inwoners gaan merken dat hun leefomgeving duurzamer, gezonder en toekomstbestendig is geworden. onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

Overdrachtsdossier 2022

Duurzaamheid is een programma dat alle onderwerpen, projecten en teams beïnvloedt. Van een aanbesteding tot het herinrichten van de leefomgeving. In al deze punten komt duurzaamheid naar voren. Vanuit het programma is de verbinding het sterkst met de landschapsvisie en bestaande en toekomstige woningbouw en de infra (energie, verantwoord, circulair, schoon, klimaatrobuust en biodiversiteit) De 4 programma’s van Vijfheerenlanden hebben onderlinge samenhang. Ze hebben allen een veranderopgave en trekken samen op om programmatisch werken en hun doelen te behalen. De vier programma’s zijn: - Wijk- en dorpsgericht werken - Sociaal Maatschappelijke Agenda (SMA) - Duurzaamheid

55

- Omgevingswet Betrokken partijen

Raad en college, gemeentelijke organisatie, samenleving, waterschap, provincie en regio partners Het programma duurzaamheid richt zich op het verduurzamen van de leefomgeving.

Relatie met begroting ’22 / combinatieperspectief

Duurzaamheid valt onder programma 7 en is gelabeld in het combinatieperspectief als ‘ontwikkelgemeente’. Per 2022 is aan het programma een budget van €200.000 toegekend tot 2025.

Overdrachtsdossier 2022

56

Onderwerp

21. Sociale ontmoetingsplaatsen (dorpshuizen)

Portefeuille

Kernenbeleid, sociaal domein, vastgoed

Verantwoordelijk team

WWRD (vooralsnog)

Huidige portefeuillehouder(s)

Christa Hendriksen (inhoud) Maks van Middelkoop (vastgoed)

Netwerkmanager/ directeur

Diana Piek, Cees Uittenbogaard Nanette van Ameijde en Stefan Vreeburg

Korte omschrijving v/h onderwerp

Onze gemeente kent een grote verscheidenheid in sociale ontmoetingsplaatsen. In omvang, in gebruik maar ook in beheersvorm en hiermee ook in de rol en verantwoordelijkheid van de gemeente. Om eenheid en duidelijkheid aan te brengen in deze verscheidenheid, wordt momenteel beleid opgesteld. Afhankelijk van de richting van dit beleid, kunnen er keuzes gemaakt worden.

Toelichting

Actuele stand van zaken: Momenteel wordt in samenwerking met alle relevante partners gewerkt aan het opstellen van beleid voor sociale ontmoetingsplaatsen. Binnen deze beleidsvorming worden o.a. het gebruik en de behoefte in kaart gebracht, maar ook de eigendomssituaties, de vormen van beheer en de rol en verantwoordelijkheid van de gemeente. Het formeren van beleid voor sociale ontmoetingsplaatsen is een complex geheel omdat veel factoren van invloed zijn op dit beleid. Zo bepalen o.a. de sociaal maatschappelijke agenda, het kernenbeleid en het wijk- en dorpsgericht werken de maatschappelijke functie van de sociale ontmoetingsplaatsen en onze rol als gemeente daarbinnen. Vanuit strategisch vastgoedbeleid en duurzaamheid wordt invloed uitgeoefend op de toekomst van de fysieke component van de sociale ontmoetingsplaatsen. Relevante toekomstige ontwikkelingen: Met het opstellen van beleid voor sociale ontmoetingsplaatsen wordt gewerkt aan eenduidige uitgangspunten op basis waarvan de toekomst van de huidige sociale ontmoetingsplaatsen verder uitgewerkt kan worden. Dit betreft de gewenste invulling van sociale ontmoetingsplaatsen, de rol van de gemeente hierin maar ook het voortbestaan van (enkele) sociale ontmoetingsplaatsen. Keuzemogelijkheden: In het combinatieperspectief is opgenomen dat Vijfheerenlanden bouwt aan een vitale en sociale samenleving middels o.a.

preventie en grip op kosten. Dit geldt ook voor de ondersteunende voorzieningen in onze dorpen en wijken, zoals sociale ontmoetingsplaatsen, die waar nodig en mogelijk extra steun krijgen. Dit doen we niet zomaar. Al hebben wij wel de filosofie dat door te investeren, maatschappelijke problemen

Overdrachtsdossier 2022

57

later voorkomen worden. Afhankelijk van de beleidsuitgangspunten en de keuze die gemaakt wordt op basis van onderstaande perspectieven, zal besloten moeten worden of de “stenen” van de ontmoetingsplaatsen of de activiteiten en de maatschappelijke opbrengsten leidend zijn. Sober: De gemeente kiest voor beperking van haar rol en verantwoordelijkheden aan sociale ontmoetingsplaatsen. De bijdrage, zowel in ambtelijke ondersteuning als financieel, wordt afgebouwd. Dit zal vermoedelijk een divers resultaat opleveren. Een deel van de sociale ontmoetingsplaatsen zal in staat zijn om zonder of met minder ondersteuning (een deel van) de huidige rol te blijven vervullen. Er zullen ook sociale ontmoetingsplaatsen verdwijnen. Dit betekent dat activiteiten die daar plaatsvinden verdwijnen of verplaatst worden naar andere locaties. Dit gaat ten koste van de sociale cohesie binnen de gemeente. Beheer: De uitvoering van het toekomstige beleid zal mede afhankelijk zijn van de (financiële) mogelijkheden. Vermoedelijk zal dit alsnog zorgen voor wijzigingen in het huidige aanbod en de rol en verantwoordelijkheid van de gemeente. De huidige diversiteit in ondersteuning is deels ongewenst en (wellicht) ook juridisch niet altijd haalbaar.

Samen met inwoners en relevante partners zal kritisch gekeken worden naar het huidige gebruik, de doelen, de wensen en de mogelijkheden om vervolgens de beschikbare middelen zo efficiënt mogelijk in te zetten. Ontwikkel: In de uitvoering van het toekomstige beleid zal samen met inwoners en relevante partners kritisch gekeken worden naar het huidige gebruik, de doelen, de wensen en de mogelijkheden om vervolgens de beschikbare middelen zo efficiënt mogelijk in te zetten. Hierbij wordt gestreefd naar het verbreden van de functies van sociale ontmoetingsplaatsen waardoor de opbrengsten (sociaal maatschappelijk en financieel) van de sociale ontmoetingsplaatsen stijgen. Omdenken: Binnen onze gemeente bevinden zich vele varianten van sociale ontmoetingsplaatsen. Door de beschikbare ruimte, het gebruik, de behoeften maar ook de kracht van de gebruikers te bundelen, kunnen activiteiten wellicht geclusterd worden waardoor sociale ontmoetingsplaatsen versterkt worden en nog beter kunnen voorzien in de behoefte van (potentiele) gebruikers. Dit kan leiden tot sluiten en/of omvormen van huidige sociale ontmoetingsplaatsen of het verbreden van functies bij nieuwbouw. Hierdoor worden de sociale ontmoetingsplaatsen toekomstbestendiger. onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

Overdrachtsdossier 2022

Sociale ontmoetingsplaatsen is een thema dat veel onderwerpen, projecten en teams binnen de organisatie raakt en verbindt.

58

De activiteiten die er plaats vinden zijn vaak sociaal van aard. De exploitatievormen hebben een belangrijke financiële, juridische en vergunningencomponent. De accommodaties hebben een directe link met ruimtelijke ordening en beheer en onderhoud. Betrokken partijen

Raad en college, gemeentelijke organisatie, samenleving en maatschappelijke partners.

Relatie met begroting ’22 / combinatieperspectief

In het combinatieperspectief is opgenomen dat Vijfheerenlanden bouwt aan een vitale en sociale samenleving middels o.a. preventie en zicht op kosten. Dit geldt ook voor de ondersteunende voorzieningen in onze dorpen en wijken, zoals sociale ontmoetingsplaatsen, die waar nodig en mogelijk extra steun krijgen. Dit doen we niet zomaar. Al hebben wij wel de filosofie dat door te investeren, maatschappelijke problemen later voorkomen worden.

Overdrachtsdossier 2022

59

Onderwerp

22. Integraal Veiligheidsbeleid

Portefeuille

Openbare Orde en Veiligheid

Verantwoordelijk team

OOV

Huidige portefeuillehouder(s)

Sjors Fröhlich

Netwerkmanager/directeur

Francis Jongmans/Stefan Vreeburg

Korte omschrijving v/h onderwerp

De gemeente stelt iedere vier jaar een Integraal Veiligheidsbeleid (IVB). Het huidige IVB loopt tot 2023.

Toelichting

Gedetailleerde beschrijving: Het IVB beschrijft een aantal hoofd- en subthema’s op het gebied van Openbare Orde en Veiligheid. Deze thema’s komen tot stand na intensief overleg met de raad en het bestuur. De periode van vier jaar is noodzakelijk om doelen in een realistische tijdspanne te kunnen bewerkstelligen. Een aantal van deze thema’s zijn echter doorlopend aangezien onderwerpen als ondermijning, jeugd en cyber in principe oneindig zijn door steeds nieuwe ontwikkelingen. Veiligheid raakt ons allemaal vandaar dat een IVB van belang is. Voortgang van het IVB bewaken we door jaarlijks uitvoeringsplannen op te stellen. In deze uitvoeringsplannen stellen we waar nodig bij, schalen we af of intensiveren juist. Daarnaast kan het zijn dat nieuwe keuzes gemaakt moeten worden door (technische) vooruitgang of nieuwe trends. Relevante toekomstige ontwikkelingen: Door scherp te kijken naar de stand van zaken in de maatschappij en in te spelen op onvoorspelbare situaties (corona is daar een mooi voorbeeld van) schuiven bepaalde onderwerpen soms naar de achtergrond. Daarnaast is een effectieve aanpak van veiligheid afhankelijk van afdoende budget. Per definitie is er altijd vraag naar meer. Op financieel-, capaciteits- en middelenvlak. Hier houden we in de doelstellingen dan ook rekening mee. Voor nu is er voldoende budget beschikbaar.