Document · PDF

30. (AZ) Bijlage 1 - Uitgewerkte onderwerpen.pdf

Raadsvergadering Vijfheerenlanden 21 april 2022, gemeente VijfheerenlandenBij agendapunt: Categorie I: schriftelijke mededelingen van college of griffie25.603 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

onderlinge verbinding /samenhang met andere onderwerpen

Er zijn duidelijke beleidsinhoudelijke relaties met juridische zaken, handhaving, financiën, jeugd en buitendienst.

Betrokken partijen

Gemeenteraad, college, inwoners, scholen, ondernemers, politie, VRU etc.

Inhoudelijke consequenties

Nieuw beleid op basis van ambitie kan van invloed zijn op capaciteit (eigen medewerkers) en financiën.

Overdrachtsdossier 2022

Onderwerp

23. Regionaal en bestuurlijke samenwerking

Portefeuille

Regionale samenwerking Fysiek domein

Verantwoordelijk team

Huidige portefeuillehouder(s)

Marcel Verweij en Sjors Fröhlich

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard/Nanette van Ameijde & Stefan Vreeburg

Korte omschrijving v/h onderwerp

Eén van de manieren om de strategische visie uitvoering te geven is om deel te nemen aan zowel regionale en bestuurlijke samenwerking. Samenwerking is nodig om verder te komen in grote maatschappelijke en ruimtelijke opgaven.

Toelichting

Actuele stand van zaken: Eind 2021 is met het Integraal Ruimtelijk Perspectief ingestemd door alle raden in de U10-samenwerking. In het perspectief zijn alle ruimtelijke opgaven geïnventariseerd en integraal onderzocht. Hier volgt de komende jaren een programma met diverse allianties op, om de opgaven in de regio en 5HL te kunnen realiseren. Onze samenwerking met AV wordt per opgave halfjaarlijks verantwoord en hierin kan worden besloten om wel of niet (actief) per opgave mee te doen. In 2021 heeft een evaluatie geresulteerd in het terugbrengen van 15 naar 10 opgaven. De relatie met de provincie is belangrijk voor inpassingen in de ruimtelijke omgeving van Vijfheerenlanden. In 2021 heeft het College van Gedeputeerde Staten eenmaal digitaal en eenmaal fysiek- en ontmoeting met het college 5HL gehad. Tijdens deze ontmoetingen heeft kennismaken met 5HL centraal gestaan eveneens de ontwikkelingen waar wij voor staan. De NOVI Groene Hart is bezig met een visie en ontwikkelplan voor de inpassing van ruimtelijke ordening in de toekomst. VNG wordt geannoteerd voor ALV’s. Relevante toekomstige ontwikkelingen: Enkele zaken die komende (raads)periode om actie, besluitvorming en/of herbevestiging vragen zijn: - Het uitvoeringsprogramma Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP), De gebiedsgerichte uitwerking is integraal en hierin worden de afwegingen gemaakt tussen de verschillende thema’s.

Uitvoering vindt plaats op lokaal niveau, in deelgebied -op basis van allianties- of regionaal; - Versterken strategische positie en relatie in U10 en Provincie; - Samenwerking bij de realisatie van de opgaven in de regio AV - Samenwerking Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Deze mate waarin we hieraan deelnemen heeft gevolgen voor onze inzet/capaciteit en voor resultaten op de grotere opgaven.

Overdrachtsdossier 2022

Keuzemogelijkheden: Sober: Gemeente beperkt zich tot de officiële samenwerkingsverbanden en treedt uit AV en U10. Als de gemeente kunnen wij de huidige maatschappelijke opgaven niet lokaal oplossen, er zullen samenwerkingen nodig zijn om tot een resultaat te komen. Om dit zonder de huidige samenwerkingen AV en U10 te doen, zijn er afzonderlijk afspraken met andere gemeenten nodig. Deze gemeenten zitten al in een samenwerkingsverband met als mogelijke consequentie dat het lastig is afzonderlijk afspraken te maken. Een gemeente zonder regionale samenwerking heeft een zwakkere positie en inbreng richting bijvoorbeeld het rijk en de provincie. Regionale kennis en kunde wordt niet benut en uitgewisseld. Op kort termijn levert dit geen financieel voordeel op, pas na 3 volle jaren. Ook de samenwerking met de provincie kan verslechteren, omdat de provincie regionale samenwerkingen stimuleert vanwege de integraliteit. De strategische ligging van de gemeente 5HL wordt niet benut Beheer: Gemeente neemt deel aan regionale en officiële samenwerkingsverbanden en is daarin volgend. De regio heeft een sterkere positie en inbreng richting bijvoorbeeld het rijk en de provincie dan afzonderlijke gemeenten. Daarnaast is het benutten van kennis en kunde door dit uit te wisselen belangrijk voor een gemeente van onze omvang.

Wij hebben niet de capaciteit om alles te kunnen onderzoeken en kunnen in de regio handig gebruik van elkaar maken. Ook liggen er grote kansen voor het verwerven van subsidies. Door volgend te zijn in de regio kan de gemeente input leveren en meedenken en- doen in de regio, maar is er minder mogelijkheid om te sturen. Het is de vraag of je als gemeente in de regio altijd sturend wilt zijn. In de huidige samenwerkingen lever je commitment en is er veel vrijheid voor lokale invulling. Op deze manier profiteert de regio en de gemeente. Als de buren het goed hebben, heeft de gemeente daar ook profijt van. Ontwikkel: Gemeente neemt deel aan regionale en officiële samenwerkingsverbanden en neemt de leiding in een aantal vraagstukken. De regio heeft een sterkere positie en inbreng richting bijvoorbeeld het rijk en de provincie dan afzonderlijke gemeenten. Daarnaast is het benutten van kennis en kunde door dit uit te wisselen belangrijk voor een gemeente van onze omvang. Wij hebben niet de capaciteit om alles te kunnen onderzoeken en kunnen in de regio handig gebruik van elkaar maken. Ook liggen er groter kansen voor het verwerven van subsidies. Door de leiding te nemen, kan de gemeente meer sturen in de aanpak waardoor de gemeente meer voordeel kan hebben; meer zeggenschap, meer invloed op de voortgang en kan evt. accenten leggen.

Om dit te kunnen bewerkstelligen vraagt dit een grote mate van bestuurlijke en organisatorische inzet, lobby en capaciteit. Je bent zichtbaar op de kaart en kunt de strategische ligging van 5HL goed benutten. Want naast verwerving en

Overdrachtsdossier 2022

toegevoegde waarde van positie in meerdere regio's om grenzeloos te werken, maakt het extra inkomsten mogelijk door betere voorzieningen die ontstaan uit economische welvaart en duurzame innovatieve initiatieven. Dit komt door onder andere ligging en bodemgesteldheid. Op dit moment bevinden wij ons met bepaalde opgaven in beheergemeente en een aantal andere opgaven in een ontwikkelgemeente, bijvoorbeeld Groen en Landschap. Een mooie balans. onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

De onderlinge verbinding betreft alle domeinen. Veel opgaven zijn integraal en hebben zowel beleid vanuit Sociaal Domein (huisvesting tot veiligheid) alsmede het fysieke domein. Bedrijfsvoering is een belangrijk domein om de ontwikkelingen te kunnen realiseren op alle specialisaties (communicatie, financieel, ict etc)

Betrokken partijen

U10 (inclusief de 15 aangesloten gemeenten), AV (inclusief aangesloten 2 gemeenten), werkregio A5H (inclusief 6 gemeente, waterschap en 2 provincies) NOVI, Provincie Utrecht, Provincie Zuid-Holland, Waterschap Rivierenland, VNG, ondernemers, inwoners

Relatie met begroting ’22 / combinatieperspectief

De relatie met het combinatieperspectief is dat er voor de realisatie van de versnelling woningbouw de andere pijlers (werken, energie, landschap en mobiliteit) nodig zijn voor een goed perspectief. Al deze pijlers staan met elkaar in verbinding en een goede afweging is noodzakelijk. De bijdragen die wij bijvoorbeeld in woningbouw leveren, komen ook ten goede aan de regio en de regionale samenwerking biedt weer voordelen om zaken te kunnen realiseren.

Financiële effecten:

Sober: kort termijn € 0,- ; Lange termijn zie hieronder Beheer: Huidige inzet geen verschil Ontwikkel; kort termijn € 50.000,- aan capaciteit, maar verdient zichzelf terug in subsidies en door positionering 5HL De uitvoering van opgaven leidt onvermijdelijk tot kosten. De opgaven dienen te allen tijden worden uitgevoerd en hier is capaciteit voor nodig (afstemmen, coördineren en overzicht houden). De samenwerking biedt efficiencyvoordelen, waardoor minder capaciteit nodig is. De kosten voor capaciteit en deelname kunnen daarom tegen elkaar weggestreept worden. In het sectorale beleid is de inzet per type gemeente uitgewerkt, daarom wordt hier alleen rekening gehouden met de deelname kosten en capaciteit. Eerste Financiële effect van uittreding AV en U10 is per 2024 in de exploitatiebegroting merkbaar met bedrag van € 335.000 en in 2025 met € 550.000. In de jaren 2022 en 2023 worden volledige bijdragen betaald (door de uittredingskosten). Kosten voor aanvullende capaciteit zijn buiten beschouwing gelaten. Ontwikkel: Een leidende rol vraagt meer capaciteit (ca 18 uur per week). Dit vraagt wel meer regie vanuit onze gemeente en heeft als voordeel dat dit kan leiden tot (extra) subsidies of het genereren van extra inkomsten vanuit de regio.

Overdrachtsdossier 2022

24. Risico/kans Ontwikkeling achterblijflocaties bij realisatie gemeentehuis in Leerdam, Dit dossier bestaat uit 2 onderdelen: a. Gemeentehuis Meerkerk b. Stadhuis Vianen Onderwerp

a)Herbestemmen achterblijflocatie gemeentehuis Meerkerk

Portefeuille

Vastgoed

Verantwoordelijk team

Projecten

Huidige portefeuillehouder(s)

Maks van Middelkoop

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard/Nanette van Ameijde

Korte omschrijving v/h onderwerp

Door het besluit van de gemeenteraad om de nieuwe gemeentelijke huisvesting te realiseren in het bestaande gemeentehuis in Leerdam, komen de gemeentehuizen in Meerkerk en Vianen vrij te vallen. Hiervoor dient een andere bestemming te worden gevonden. Dit formulier gaat over het herbestemmen van het gemeentehuis in Meerkerk.

Toelichting

Gedetailleerde beschrijving: Het maken van een visie voor het centrumgebied in Meerkerk. Voor de zomer 2022 wordt er een Plan van Aanpak aan de gemeenteraad aangeboden. Vanuit die visie zal bekeken worden hoe de herbestemming van het pand wordt opgepakt. Mogelijkheden voor verkoop zijn hoog. Onderwerp is opgenomen in de totale risicoanalyse van project Nieuwe huisvesting VHL. Beheersmaatregel: Vooralsnog geen; onderzoeksfase Inschatting waarschijnlijkheid: Zeer klein risico

onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

Grote financiële samenhang met de grote renovatie en uitbreiding van het gemeentehuis in Leerdam. Gemeentehuis Meerkerk zal gebruikt moeten worden voor huisvesting organisatie tijdens de periode van verbouwing.

Betrokken partijen Inhoudelijke consequenties

Geen

Onderwerp

b) Herbestemmen achterblijflocatie stadhuis Vianen

Portefeuille

Vastgoed

Verantwoordelijk team

Vastgoed

Huidige portefeuillehouder(s)

Maks van Middelkoop

Overdrachtsdossier 2022

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard/Nanette van Ameijde

Korte omschrijving v/h onderwerp

Door het besluit van de gemeenteraad om een nieuwe huisvesting te realiseren in het bestaande gemeentehuis in Leerdam, komen de gemeentehuizen in Meerkerk en Vianen vrij te vallen. Hiervoor dient een andere bestemming te worden gevonden. Dit formulier gaat over het herbestemmen van het stadhuis in Vianen.

Toelichting

Gedetailleerde beschrijving: Onderwerp is opgenomen in de totale risicoanalyse van project “nieuwe huisvesting VHL”. Het gebouw heeft een hoge historische waarde met een belangrijke plek in het hart van Vianen. Dit maakt herbestemming complex. Er ligt mogelijk een relatie met de toekomst van het stedelijk museum van Vianen. Andere uitdaging is de hoge boekwaarde van het gebouw (€ 5,7 miljoen). Er ligt ook een relatie tussen de kunstcollectie in het stadhuis en het gebouw zelf. Beheersmaatregel: Zo spoedig mogelijk een verkenning uitvoeren naar de (on)mogelijkheden. Hierbij de Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht betrekken die ervaring heeft met complexe herbestemmingsvraagstukken. Inschatting waarschijnlijkheid: (4) groot

onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

Grote financiële samenhang met de renovatie en uitbreiding van het gemeentehuis in Leerdam.

Betrokken partijen Inhoudelijke consequenties

Overdrachtsdossier 2022

Geen

Onderwerp

25. Risico/kans Krapte ambtelijke capaciteit

Portefeuille

HRM

Verantwoordelijk team

HRM

Huidige portefeuillehouder(s)

Marcel Verweij

Netwerkmanager/ directeur

Tanja van Helsdingen/Nanette van Ameijde

Korte omschrijving v/h onderwerp

Door krapte op de arbeidsmarkt lopen wij het risico onvoldoende gekwalificeerde medewerkers aan te trekken. Dit kan gevolgen hebben voor onze dienstverlening en productie.

Toelichting

Gedetailleerde beschrijving: In de begroting ’22 is aandacht (en incidenteel budget) gegeven aan arbeidsmarktbeleid. Het budget is bedoeld voor extra inhuur als vacatures niet kunnen worden ingevuld. De krappe arbeidsmarkt in combinatie met door- en uitstroom van medewerkers leidt tot een aantal moeilijk in te vullen vacatures. In 2022 stellen we nieuw beleid op waarin is opgenomen hoe om te gaan met de huidige situatie op de arbeidsmarkt. We richten ons op de werving van nieuwe medewerkers en op het behoud van medewerkers. Beheersmaatregel: Dit betreft onder meer gerichte acties op het gebied van vacaturestelling, het gebruiken van meerdere wervingskanalen, het vinden van nieuwe samenwerkingspartners etc. Daarnaast willen wij medewerkers behouden door op ontwikkeling gerichte gesprekken tussen netwerkmanager en medewerker. Inschatting waarschijnlijkheid: We verwachten dat de te nemen maatregelen er toe leiden dat vacatures enigszins makkelijker vervuld kunnen worden. Echter, met de huidige arbeidsmarkt valt niet uit te sluiten dat een aantal vacatures moeilijk vervulbaar blijft. Hoe groot deze kans is, is lastig in te schatten. Momenteel zien we dat vacatures op de gebieden ruimtelijke ordening en sociaal domein lastiger zijn in te vullen.

Betrokken partijen

Intern

Inhoudelijke consequenties

N.v.t.

Overdrachtsdossier 2022

Onderwerp

26. Risico/kans Daling van de solvabiliteit

Portefeuille

Financiën

Verantwoordelijk team

Financieel beleid

Huidige portefeuillehouder(s)

Maks van Middelkoop

Netwerkmanager/ directeur

Léon Huberts / Nanette van Ameijde

Korte omschrijving v/h onderwerp

De solvabiliteit van de gemeente Vijfheerenlanden staat onder druk. De balans (het totaal van activa) neemt de komende jaren in omvang toe, terwijl (zonder maatregelen) de reserves zullen afnemen. Dit is een gevolg van nieuwe investeringen, betaald met nieuwe leningen. Als gevolg hiervan daalt de solvabiliteit tot ver onder de 20%.

Toelichting

Gedetailleerde beschrijving: Solvabiliteit is totaal aan reserves gedeeld door het totaal aan activa. Het is een indicator van de financiële gezondheid van de gemeente. Een percentage lager dan 20% vraagt bestuurlijke aandacht. De omvang van de activa (€ 310 miljoen per ultimo 2020) zal de komende jaren stijgen als gevolg van nieuwe investeringen gefinancierd door leningen uit het nieuwe financieringsarrangement met de BNG. De omvang van de reserves (€ 73 miljoen per ultimo 2020) daalt als gevolg van aanwending hiervan. Bijvoorbeeld door het afschrijven (in vijf jaar) van de betaalde boeterente in het kader van het nieuwe financieringsarrangement BNG, de aanwending van reserves kapitaallasten, corona en sociaal domein. De verwachting is dat zonder maatregelen de solvabiliteit daalt tot 15% in 2027. Beheersmaatregel: Er zijn legio beheersmaatregelen te overwegen. Te noemen zijn: 1. Actief sturen op begrotingsoverschotten en deze toevoegen aan de reserves. 2. Actief sturen op het versneld realiseren van voordelige resultaten op grondexploitaties en deze (conform beleid) toevoegen aan de reserve grondexploitatie. 3. Een terughoudend investeringsbeleid voeren, waardoor het jaarlijkse bedrag aan afschrijvingen hoger is dan het jaarlijkse bedrag aan investeringen. Daardoor groeit de balans niet.

Daarbij maximaal sturen op het uitvoeren van vanuit gemeentelijk perspectief wenselijke investeringen door andere partijen of het verkrijgen van een maximale bijdrage aan onrendabele cofinanciering door medeoverheden. 4. Waar mogelijk activa afstoten. Dit betreft allereerst de voorraad strategische gronden welke in het kader van grondexploitaties of door verkoop aan ontwikkelaars rendabel worden gemaakt (zie het separate voorstel), niet benodigde activa (bijvoorbeeld oude gemeentekantoren, zie het separate voorstel). Hierdoor

Overdrachtsdossier 2022

wordt de balans verkort en worden tevens eventuele boekwinsten toegevoegd aan de reserves (met eventuele boekwinsten op de voormalige gemeentekantoren wordt rekening gehouden in het project huisvesting stadskantoor). Het terug verkopen van niet benodigde leningen aan de BNG. Wanneer bovenstaande voorstellen worden uitgevoerd heeft Vijfheerenlanden niet alle leningen nodig die in 2021 bij de BNG zijn of (de komende jaren) worden aangetrokken. Verkoop van deze leningen verkort de balans en (wanneer de rente in de tussentijd is gestegen) leidt tot substantiële contant gemaakte rentewinst die kan worden toegevoegd aan de reserves. Dit kan uiteraard alleen als uit de liquiditeitsplanning blijkt dat deze middelen inderdaad niet benodigd zijn.

Inschatting waarschijnlijkheid: 100%. Zonder maatregelen zal de balans in omvang gaan toenemen en zal het bedrag aan reserves gaan afnemen. In welke omvang is vooralsnog onzeker en mede afhankelijk van het financieel beleid van het nieuwe college. Kanttekening actualiteit: ten tijde van het opstellen van het overdrachtsdossier was de jaarrekening 2021 nog niet afgerond. Hierdoor zijn mogelijk niet de alle laatste (actuele) ontwikkelingen verwerkt. Indien van toepassing kunnen de laatste inzichten natuurlijk bij de coalitievorming worden toegelicht. Keuzemogelijkheden

Overdrachtsdossier 2022

Sober: Het bedrag aan jaarlijkse onrendabele (te activeren) investeringen van de gemeente is lager dan het jaarlijkse bedrag aan afschrijvingen. Daardoor neemt de omvang van de balans af. Daarnaast wordt actief gestuurd op begrotingsoverschotten die worden toegevoegd aan de algemene reserve. Daarmee blijft de omvang van de reserves op peil. Als gevolg van dit alles verbetert de solvabiliteit. Beheer: Het bedrag aan jaarlijkse onrendabele (te activeren) investeringen van de gemeente mag maximaal gelijk zijn aan het jaarlijkse bedrag aan afschrijvingen. Daardoor neemt de omvang van de balans niet toe. Daarnaast wordt actief gestuurd op begrotingsoverschotten die worden toegevoegd aan de algemene reserve. Daarmee blijft de omvang van de reserves op peil of verbetert. Als gevolg van dit alles blijft de solvabiliteit gelijk of verbetert licht. Ontwikkeling: De gemeente investeert de komende jaren actief conform de investeringsagenda Berenschot. Zij accepteert dat daardoor de omvang van de balans sterk stijgt en de solvabiliteit sterk verslechtert. Omdenken: De gemeente investeert minder dan dat zij jaarlijks afschrijft en stuurt actief op het afstoten van activa die niet benodigd zijn voor de bedrijfsvoering of taakuitoefening. Als gevolg hiervan heeft de gemeente een

substantieel overschot aan financiering (leningen) beschikbaar. Deze worden weer verkocht aan de BNG. Bij een hogere rente, tegen een boekwinst (winst PM). Daarnaast is er voordeel op de te betalen rentelasten van 0,85% over het te verkopen pakket aan leningen. onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

Er is sprake van een nauwe relatie met de investeringsagenda van de gemeente en met de investeringsvoornemens zoals opgenomen in het rapport Berenschot.

Betrokken partijen

Gemeente Vijfheerenlanden, medeoverheden, woningcorporaties, private ontwikkelaars, BNG.

Inhoudelijke consequenties

De gemeentelijke ontwikkelingsopgave wordt vooral gerealiseerd door derden (marktpartijen) of mede door of dankzij rendabele bijdragen van medeoverheden. Dit vraagt intensieve ambtelijke én bestuurlijke afstemming met medeoverheden.

Overdrachtsdossier 2022

Deel 2: Voorstellen voor bezuiniging, inkomstenvergroting of vermogensopbouw In de begroting 2022 wordt de financiële opgave voor de gemeente voor de komende jaren geschetst. We kunnen dit doen vanuit een situatie met positieve begrotingssaldi in de jaren 2022 tot en met 2025 en dit geeft ons tijd om voorstellen te ontwikkelen die we kunnen inzetten op het moment dat we daadwerkelijk met de dreigende financiële nadelen te maken krijgen. In de begroting is echter nog geen rekening gehouden met de waarschijnlijk voor Vijfheerenlanden zeer negatieve uitkomsten van de herijking van het Gemeentefonds en met de lasten voortkomend uit de cofinanciering van gemeentelijke investeringen, zoals bijvoorbeeld opgenomen in het Berenschot rapport. Deze posten zijn wel opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en niet als last verwerkt in de meerjarenbegroting. De provinciaal toezichthouder staat dit toe onder de voorwaarde dat zoekrichtingen worden vastgesteld op basis waarvan het risico het hoofd geboden kan worden als het zich voordoet. In de begroting hebben we de volgende uit te werken zoekrichtingen benoemd: 1. Afstoten vastgoed 2. Ontwikkeling strategisch vastgoed 3. Verhogen OZB-opbrengst 4. Kostentoerekening ambtelijke kosten 5. Invoering diftar 6. Woningbouwprogramma 7. Gemeenschappelijke regelingen 8. Verlagen ambitieniveau niet-wettelijke taken* 9. Accommodatiebeleid 10.

Uitvoering wettelijke taken* 11. Beheer openbare ruimte 12. Organisatiekosten X.

Scenario sober uit de Kadernota ‘22

Onderwerpen 8,9 en 10 zijn hier niet uitgewerkt. Als invulling hiervan zijn de scenario’s sober van de diverse beleidsvelden zoals uitgewerkt en doorgerekend voor de Kadernota ’22 opgenomen onder het kopje “X Scenario sober uit de Kadernota ’22”.

Overdrachtsdossier 2022

Onderwerp

1. Afstoten Vastgoed

Portefeuille

Financieel beleid

Verantwoordelijk team

Financieel beleid i.s.m. team vastgoed

Huidige portefeuillehouder(s)

Maks van Middelkoop

Netwerkmanager/ directeur

Francis Jongmans / Stefan Vreeburg

Korte omschrijving v/d bezuiniging, inkomstenvergroting of vermogensopbouw

Verkoop vastgoed niet overheidstaken Verkoop vrijkomend vastgoed overheidstaken

Toelichting

Inhoudelijke toelichting op het bezuinigingsvoorstel De gemeente beschikt over diverse objecten vastgoed. Dit vastgoed is opgenomen in de Materiele Vaste Activa en vertegenwoordigt een boekwaarde. Daarnaast brengt het gebruik van deze activa kosten met zich mee. In een aantal gevallen zijn er ook huuropbrengsten. Deze is niet altijd kostendekkend. Onder dit vastgoed bevinden zich een aantal woonhuizen. Omdat woningverhuur niet tot de kerntaak van gemeenten behoort, zouden deze woningen vervreemd kunnen worden. De boekwaarden van deze objecten zijn gering of zelfs nihil. Hierdoor zou dit bij verkoop een eenmalige verbetering van de solvabiliteit kunnen geven. Kantekening is wel dat er dan structurele inkomsten wegvallen. Daarnaast zijn er ook nog andere objecten die geprivatiseerd of verkocht kunnen worden. Bij een hogere opbrengst dan de boekwaarde leidt dat eveneens tot een verbetering van de solvabiliteit. Verder treden er ook besparingen op ten aanzien van exploitatielasten, maar ook een daling van structurele opbrengsten. Vooral op de kosten van onderhoud, kan verkoop besparingen opleveren ten aanzien van het onderhoud. Keuzemogelijkheden (indien van toepassing) Sober: Niet voor de bedrijfsvoering of taakuitoefening benodigd vastgoed wordt afgestoten. Dat levert eenmalige boekwinsten op (€ 0,5 miljoen) en een mogelijke bezuiniging op de jaarlijkse onderhoudslasten.

Beheer: Het huidige vastgoed wordt in stand gehouden. Dat betekent een terughoudend investeringsbeleid (binnen budget). Er wordt actief gezocht naar nieuwe gebruikers van niet benodigd vastgoed die marktconforme tarieven betalen. Ontwikkel: De af te stoten locaties kritisch bezien op ontwikkelings-potentieel. Waar mogelijk locaties niet (als bij huidig gebruik) afstoten maar als ontwikkelingslocatie ontwikkelen of afstoten. Dit is vooral relevant voor de locatie gemeentehuis Meerkerk. Hierbij is een extra winst mogelijk van circa € 0,5 tot 0,7 miljoen.

Overdrachtsdossier 2022

onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

Sommige gebouwen bieden onderdak aan maatschappelijke instellingen. Bij verkoop zou dat kunnen leiden tot een hogere aanvraag subsidie. Er is ook samenhang met het onderzoek naar strategische/warme gronden.

Betrokken partijen

Intern, maar mogelijk ook via een externe projectontwikkelaar of verkoopmakelaar.

Inhoudelijke consequenties

Het areaal van de gemeente kan afnemen. Hierdoor vallen er ook werkzaamheden weg.

Overdrachtsdossier 2022

2. Ontwikkeling strategisch vastgoed Dit dossier bestaat uit 2 onderdelen: a. Strategische gronden b. Warme gronden Onderwerp

a. Strategische gronden

Portefeuille

Financieel beleid

Verantwoordelijk team

Financieel beleid i.s.m. Projecten en RO

Huidige portefeuillehouder(s)

Maks van Middelkoop en Huib Zevenhuizen

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard / Stefan Vreeburg

Korte omschrijving v/d bezuiniging, inkomstenvergroting of vermogensopbouw

Verkoop vastgoed niet overheidstaken Verkoop vrijkomend vastgoed overheidstaken

Toelichting

Inhoudelijke toelichting op het bezuinigingsvoorstel De gemeente beschikt over verschillende gronden verdeeld over de diverse plaatsen, die ook als strategische aankoop zijn aangemerkt. Vanuit Leerdam, Vianen en Zederik zijn diverse gronden als strategische grond ingebracht. Er wordt niet op afgeschreven. Deze gronden kunnen verkocht of ontwikkeld worden. In 2020 heeft er een taxatie plaatsgevonden van een deel van deze gronden. De taxatiewaarde is toen ingeschat op circa € 1.537.000. De boekwaarde bedraagt € 954.000. Daarnaast zijn er buiten deze gronden nog andere complexen, die in aanmerking kunnen komen voor verkoop of ontwikkeling. Hierbij valt te denken aan gronden ABN-AMRO gebouw in Leerdam, Laco-Dak in Leerdam en recente aankopen in Schoonrewoerd en Vianen. Keuzemogelijkheden (indien van toepassing) Sober: Deze gronden verkopen tegen marktwaarde. De geschatte boekwinst bedraagt circa € 0,6 miljoen. Beheer: Kritisch beoordelen welke strategische gronden werkelijk strategisch zijn en op termijn in exploitatie genomen kunnen worden. De overige gronden verkopen. Ontwikkeling: In samenwerking met ontwikkelaars planideeën uitwerken voor alle strategische gronden. In combinatie met planologische oplossingen kunnen vervolgens de betreffende gronden worden uitgeven (via aanbesteding) aan marktpartijen.

onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

Wellicht kunnen sommige onderdelen leiden tot een grondexploitaties. Verder is er een verband met de onderzoeksrichtingen bezuiniging vastgoed.

Betrokken partijen

Intern, maar mogelijk ook via een externe projectontwikkelaar of verkoopmakelaar.

Overdrachtsdossier 2022

Inhoudelijke consequenties

Grondexploitaties vragen om een duidelijke opzet van een projectenorganisatie en die brengt kosten met zicht mee.

Onderwerp

b. Warme gronden

Portefeuille

Financieel beleid

Verantwoordelijk team

Financieel beleid ism Projecten en RO

Huidige portefeuillehouder(s)

Maks van Middelkoop en Huib Zevenhuizen

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard / Stefan Vreeburg

Korte omschrijving v/d bezuiniging, inkomstenvergroting of vermogensopbouw

Verkoop vastgoed niet overheidstaken Verkoop vrijkomend vastgoed overheidstaken

Toelichting

Inhoudelijke toelichting op het bezuinigingsvoorstel Onder de warme gronden van de gemeente Vijfheerenlanden is opgenomen een aantal locaties waarbij het voornemen bestaat een grondexploitatie op te starten. Op dit moment zijn de locaties “Uitbreiding bedrijventerrein Meerkerk IVa” en “Killesteijnstraat II (Lexmond)” al geruime tijd in voorbereiding. Met name Meerkerk IVa heeft een hoge winstpotentie. Een globale opstelling uit 2020 komt uit rond de € 4.000.000. Eerdere berekeningen inzake de Killesteijnstraat kwamen nog rond neutraal uit. Naast deze gronden beschikt de gemeente over meerdere stukken grond. Hiervan zouden de mogelijkheden onderzocht kunnen worden. Zie hiervoor: Zoekrichting strategische gronden. Keuzemogelijkheden (indien van toepassing) Sober: Niet van toepassing. Beheer: De planontwikkeling Meerkerk IVa en Killesteijnstraat II voortzetten. Er naar streven dat de grondexploitatie nog in de nieuwe collegeperiode kan worden vastgesteld. Financiële resultaten (€ 4 tot € 5 miljoen) kunnen dan worden ingeboekt in de daarop volgende collegeperiode (2026-2030) Ontwikkeling: De planontwikkeling Meerkerk IVa en Killesteijnstraat II versnellen. Er naar streven dat de grondexploitatie halverwege de nieuwe collegeperiode kan worden vastgesteld. De grondexploitatie vervolgens in de markt uitgeven.

Afhankelijk van de kosten (bijvoorbeeld waterproblematiek Killesteijnstraat II) worden de financiële resultaten ingeschat tussen € 2 en 5 miljoen netto (voordelig). Dit bedrag kan dan al in de nieuwe collegeperiode (2022-2026) worden ingeboekt. Omdenken: Er zijn nog diverse onderzoeken naar ontwikkellocaties in uitvoering. Dit betreft bijvoorbeeld Zuijlenstraat Hei- en Boeicop, Slagboomlocatie Leerbroek, Gaasperwaard 3, Lexmond Noord, Lexmond West en Broekgraaf Noord. Niet altijd is de grond in eigendom.

Overdrachtsdossier 2022

Eventueel inzetten op aankoop nieuwe strategische locaties met het perspectief op snelle ontwikkeling. onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

Dit betreffen mogelijke grondexploitaties. Verder is er een direct verband met de onderzoeksrichting “Strategische gronden”, maar mogelijk ook de bezuinigingsrichting “Vastgoed”.

Betrokken partijen

Intern, maar mogelijk ook via een externe projectontwikkelaar.

Inhoudelijke consequenties

Grondexploitaties vragen om een duidelijke opzet van een projectenorganisatie en die brengt kosten met zich mee.

Overdrachtsdossier 2022

Onderwerp

3. Verhogen OZB-opbrengst

Huidige portefeuillehouder(s)

Maks van Middelkoop

Netwerkmanager/ directeur

Léon Huberts / Nanette van Ameijde

Korte omschrijving v/d bezuiniging, inkomstenvergroting of vermogensopbouw Toelichting

Het verhogen van de OZB opbrengsten door het verhogen van het tarief dat aan inwoners en bedrijven in rekening wordt gebracht. Inhoudelijke toelichting op het bezuinigingsvoorstel De belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente Vijfheerenlanden (naast het gemeentefonds) betreft de opbrengsten uit de OZB. Deze bedraagt op dit moment circa € 13,0 miljoen per jaar. Jaarlijks wordt de opbrengst verhoogd met de inflatie (compensatie loon-en prijsontwikkeling) en met de opbrengst van nieuw gerealiseerde woningen. Bij een extra verhoging van 1% per jaar bedraagt de extra opbrengst € 0,13 miljoen per jaar. Keuzemogelijkheden (indien van toepassing) Sober: De opbrengsten OZB jaarlijks verhogen met een percentage dat compensatie biedt voor de gestegen lonen en prijzen. Beheer: De opbrengsten OZB jaarlijks verhogen met een extra percentage van 1,5% bovenop de gestegen lonen en prijzen ter gedeeltelijke invulling van het nadeel als gevolg van de herijking van het gemeentefonds. Dit leidt tot een extra opbrengst (in vier stapjes) van € 0,8 miljoen. Ontwikkeling :De opbrengsten OZB jaarlijks verhogen met een extra percentage van 2,5% bovenop de gestegen lonen en prijzen ter gedeeltelijke invulling van het nadeel als gevolg van de herijking van het gemeentefonds en als gedeeltelijke dekking van het investeringsprogramma van de gemeente.

Dit leidt tot een extra opbrengst (in vier stapjes) van € 1,3 miljoen.

Betrokken partijen

Inwoners, woningcorporaties en bedrijven.

Inhoudelijke consequenties

De consequenties van een eenmalige (structurele) opbrengstverhoging van € 1 miljoen bovenop de inflatiecorrectie zou betekenen dat, ten opzichte van de huidige situatie, het tarief met 7,7% verhoogd zou moeten worden. Het voordeel hiervan is dat de besparing snel volledig kan worden gerealiseerd. Het nadeel hiervan is dat inwoners ineens geconfronteerd worden met een hogere woonlast. Een stapsgewijze verhoging van de OZB-opbreng van 10% in 4 jaar (2,5% per jaar) betekent dat inwoners niet ineens met een relatief grote toename in de woonlasten worden geconfronteerd. Het nadeel voor de gemeente is dat het iets langer duurt voordat de hogere inkomsten worden gerealiseerd, maar na 4 jaar is de uiteindelijke opbrengst wel hoger (€ 1,3 miljoen in 2026)

Overdrachtsdossier 2022

Onderwerp

4. Kostentoerekening ambtelijke kosten

Portefeuille

Financiën

Verantwoordelijk team

Financiën

Huidige portefeuillehouder(s)

Maks van Middelkoop Huib Zevenhuizen

Netwerkmanager/ directeur

Léon Huberts / Nanette van Ameijde

Korte omschrijving v/d bezuiniging, inkomstenvergroting of vermogensopbouw

Meer toerekening van ambtelijke kosten aan lokale heffingen en leges kan leiden tot meeropbrengsten. Op basis van een inventarisatie is onderzocht op welke taakvelden meer toegerekend kan worden.

Toelichting

Inhoudelijke toelichting op het bezuinigingsvoorstel Extra toerekenen houdt in dat er meer wordt doorberekend aan de inwoners door middel van tariefsverhogingen. Dit lijkt vooralsnog mogelijk op het taakveld Afval (verhaal via de afvalstoffenheffing), het taakveld Begraven (via de begraafrechten) en het taakveld bouwvergunningen (via de leges. Bij Afval moet echter opgemerkt worden dat het tarief Afvalstoffenheffing al hoog is, waardoor de praktische/politieke haalbaarheid wordt verkleind. Bij het taakveld Begraven laat de begroting 2022 een kostendekkendheid van 51% zien. Ter illustratie: 100% kostendekkendheid zou een meeropbrengst van ruim € 800K betekenen. Rekening houdende met de overwegingen bij de behandeling van beleidsplannen omtrent begraven lijkt er echter weinig draagvlak te zijn om de tarieven naar een hoger kostendekkend niveau te brengen. Het taakveld Bouwvergunningen (op basis van de huidige ROwetgeving) biedt wel mogelijkheden om meer ambtelijke kosten door te rekenen in de tarieven. Deze kunnen geraamd worden op een bedrag van circa € 0,5 miljoen. Keuzemogelijkheden (indien van toepassing) Sober: Het tarief bouwvergunningen laten dalen om tot een kostendekkende legestarief te kunnen komen. Dit veroorzaakt in de begroting geen financieel nadeel gelet op het sterk gestegen aantal vergunningaanvragen.

Beheer: De ambtelijke kosten integraal toe te rekenen aan de kostenopbouw van het tarief bouwvergunningen. Dit betekent, dat er structureel circa € 0,5 miljoen meer aan kosten kan worden toegerekend. Het tarief bouwvergunningen hoeft niet te stijgen gelet op het sterk gestegen aantal vergunningaanvragen.

Betrokken partijen

Niet van toepassing.

Inhoudelijke consequenties

Door de extra toerekening van € 0,5 miljoen aan ambtelijke kosten aan de kostendekking bouwvergunningen, ontstaan een dekkingsvoordeel op de apparaatskosten.

Overdrachtsdossier 2022

Onderwerp

5. Invoering diftar

Portefeuille

Openbare Ruimte en afvalinzameling

Verantwoordelijk team

Huidige portefeuillehouder(s)

Christa Hendriksen

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard / Stefan Vreeburg

Korte omschrijving v/d bezuiniging

De afvalstoffenheffing wordt opgesplitst naar een vastrecht en een variabel tarief, waarbij de hoogte van het vastrecht ongeveer 85% van de totale heffing uitmaakt

Toelichting

Inhoudelijke toelichting op het bezuinigingsvoorstel Door het tarief variabel te maken en te relateren aan de hoeveelheid restafval die een huishouden daadwerkelijk aanbiedt, wordt er een financiële prikkel gegeven aan duurzaam afvalbeheer. De inwoner heeft op dat moment zelf controle over de hoogte van de heffing. Het vaste deel van het tarief zal lager zijn dan het huidige totaal tarief. Keuzemogelijkheden (indien van toepassing) Er is een keuze te maken in de verhouding tussen het vastrecht en variabel tarief.

onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

De afvalstoffenheffing maakt onderdeel uit van het totale lastenpakket voor de inwoner. Stijging in andere heffingen kunnen op deze manier enigszins gecompenseerd worden.

Betrokken partijen

Waardlanden

Inhoudelijke consequenties

Landelijk benchmark-onderzoek bevestigt dat. Gemeenten met een variabel tarief hebben gemiddeld 19% lagere kosten voor afvalbeheer dan gemeenten zonder variabel tarief (bron: www.benchmarkafval.nl). Let wel op de risico’s van de diftarparadox en de hogere administratieve last. Uit ervaring blijkt dat afvalscheiding bij diftargemeenten beter is dan bij niet-diftargemeenten. De afvalstoffenheffing in diftargemeenten is dan veelal ook lager. Door de invoering van diftar te overwegen in Vijfheerenlanden, ontstaat naar verwachting een lagere afvalstoffenheffing. Dit kan compensatie bieden voor een hogere OZB (zoekrichting 3) en hogere leges en tarieven (zoekrichting 4), zonder dat het totaal van de gemeentelijke heffingen voor inwoners onaanvaardbaar hoog wordt.

Overdrachtsdossier 2022

Onderwerp

6. Zoekrichting woningbouwprogramma

Portefeuille

Wonen

Verantwoordelijk team

WWRD

Huidige portefeuillehouder(s)

Marcel Verweij Huib Zevenhuizen

Netwerkmanager/ directeur

Cees Uittenbogaard/Nanette van Ameijde

Korte omschrijving v/d bezuiniging, inkomstenvergroting of vermogensopbouw

Meer dan de helft van de gemeentelijke inkomsten komen uit het gemeentefonds. Tellen we ook alle bijzondere doeluitkeringen van het Rijk mee, die de gemeente ontvangt, dan stijgt het percentage naar circa 70%. In belangrijke mate wordt de omvang van het gemeentefonds bepaald door een beperkt aantal maatstaven. Bijvoorbeeld het aantal woningen, inwoners en jongeren dat een gemeente heeft. Dit betekent dat een omvangrijk nieuwbouwprogramma uiteindelijk tot hogere gemeentefondsinkomsten leidt (en tot hogere ozb opbrengsten). (Koppeling dossier 4)

Toelichting

Inhoudelijke toelichting op het bezuinigingsvoorstel De realisatie van (nieuwe) woningen levert per saldo substantiële voordelen voor de gemeente op. Als voorbeeld: bij 1.000 nieuwe woningen is er sprake van 3,6 miljoen (50% GR, onderwijs, beheer oR) (NETTO 1,8 mio) waarbij we er van uitgaan dat de extra ozb-opbrengsten ook volledig in uitgaven worden vertaald. Keuzemogelijkheden (indien van toepassing)

onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen Betrokken partijen

Intern: Financiën, grondzaken, projectleiders, RO Extern: Woningcorporaties en ontwikkelaars

Inhoudelijke consequenties

Overdrachtsdossier 2022

Onderwerp

7. Bezuinigen op gemeenschappelijke regelingen

Portefeuille

Financiën

Verantwoordelijk team

Financieel beleid

Huidige portefeuillehouder(s)

Maks van Middelkoop

Netwerkmanager/ directeur

Léon Huberts / Stefan Vreeburg

Korte omschrijving v/d bezuiniging, inkomstenvergroting of vermogensopbouw

Ingeval het Rijk de herijking van het Gemeentefonds doorzet, leidt dit voor de gemeente Vijfheerenlanden tot een ingrijpend structureel nadeel van circa € 3,5 miljoen. Veel Utrechtse collega-gemeenten zullen ook nadeelgemeenten zijn. Het lijkt logisch, dat in een dergelijke situatie ook de voor deze gemeenten werkende gemeenschappelijke regelingen een deel van dit nadeel middels bezuinigingen invullen.

Toelichting

Inhoudelijke toelichting op het bezuinigingsvoorstel Een bezuiniging van € 3,5 miljoen op de gemeentelijke ontvangsten uit het gemeentefonds (€ 60 per inwoner) betekent voor de gemeente Vijfheerenlanden een daling van circa 4% (in vier jaarlijkse stapjes van 1% met ingang van 2023). Niet alle Utrechtse gemeenten zitten op het maximale nadeel van € 60 per inwoner. Uitgaande van een gemiddeld nadeel van € 45 per inwoner voor Utrechtse gemeenten is er sprake van een nadeel van 3%. Vijfheerenlanden participeert in diverse gemeenschappelijke regelingen, waarvan VRU (bijdrage € 3,6 miljoen), GGDrU (bijdrage € 2,1 miljoen), ODRU (bijdrage € 1,3 miljoen), AVRES (bijdrage apparaatskosten circa € 4,0 miljoen), RBL (geen gemeenschappelijke regeling maar wel een groot financieel belang vanwege de zorgkosten die via RBL worden afgerekend. Daarnaast betaalt Vijfheerenlanden een bijdrage in de bedrijfsvoeringskosten van ongeveer € 0,5 miljoen per jaar) en Waardlanden (bijdrage € 7,0 miljoen) de grootste zijn. Niet al deze gemeentelijke bijdragen betreffen bijdragen in de apparaatskosten van de betreffende GR’en. Bij AVRES en RBL betreft een zeer groot deel van de bijdrage programma-uitgaven (bijvoorbeeld bijstand resp. kosten jeugdzorg) en dat is ook het geval bij Waardlanden (stortkosten en milieubelasting).

Desalniettemin kan aan al deze GR’en gevraagd worden om hun deel bij te dragen aan de gemeentelijke ombuigingsopgave. Keuzemogelijkheden (indien van toepassing) Sober: Alle genoemde GR’en laten bijdragen aan het invullen van de gemeentelijke ombuigingsopgave. Dit levert netto een bezuiniging op van uiteindelijk (naar schatting) € 0,4 miljoen structureel. Beheer: Alleen de GR’en die niet werkzaam zijn in het sociaal domein laten bijdragen aan het invullen van de gemeentelijke ombuigingsopgave. Dit levert netto een bezuiniging van uiteindelijk € 0,2 miljoen op.

Overdrachtsdossier 2022

onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

De gemeenschappelijke regelingen zijn belangrijk bij de uitvoering van gemeentelijk beleid. Bezuinigingen op de taakuitvoering van GR’en kan dus consequenties hebben voor het realiseren van gemeentelijke beleidsdoelstellingen.

Betrokken partijen

Bezuinigingen bij GR’en zijn alleen maar haalbaar als alle aangesloten gemeenten het hierover ook eens zijn. Gelet op het feit, dat (ingeval de herijking van het Gemeentefonds doorgaat) vrijwel alle Utrechtse gemeenten nadeelgemeenten zijn, mag verondersteld worden dat draagvlak voor bezuinigingen bij GR’en bij de deelnemende gemeenten aanwezig is. Dit vraagt echter wel bestuurlijke inzet.

Inhoudelijke consequenties

Een bezuiniging van 3% op de apparaatskosten van VRU, GGDrU, ODRU en Waardlanden levert uiteindelijk een besparing voor de gemeente Vijfheerenlanden op van circa € 0,3 miljoen. Daarvan komt € 0,1 miljoen voort uit Waardlanden. Deze besparing leidt tot een beperking van de afvalstoffenheffing en kan niet worden ingezet ter dekking van de gemeentelijke bezuinigingsopgave.

Overdrachtsdossier 2022

Onderwerp

11. Beheer openbare ruimte

Portefeuille

Openbare ruimte

Verantwoordelijk team

BBOR

Huidige portefeuillehouder(s)

Christa Hendriksen

Netwerkmanager/ directeur

Francis Jongmans / Stefan Vreeburg

Korte omschrijving v/d bezuiniging, inkomstenvergroting of vermogensopbouw

Opstellen van een zero-based begroting voor de openbare

Toelichting

De gemeente beschikt over een groot areaal openbare ruimte dat door 2 grote woningbouwlocaties alleen nog maar toeneemt. De afgelopen jaren zijn de beleids- en beheerplannen voor de openbare ruimte opnieuw vastgesteld. Op dit moment rest alleen nog de actualisatie op het groenplan waarin diverse subplannen worden vastgesteld. Na afronding van deze plannen ontstaat er, net zoals voor het sociaal domein, een zero based begroting. Het is van belang dat na het vaststellen van deze plannen wordt gekeken welke manier van beheren het beste past bij de wijze van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Dit in combinatie met het financieel effect. Op dit moment wordt het beheer en onderhoud uitgevoerd op basis van een gedeelte eigen beheer en op regie. De komende 4 jaar zal er gekeken moeten worden naar de huidige plannen en de bijbehorende exploitatie en investeringen om te zien of er op dit onderwerp een nadrukkelijke besparing kan ontstaan.

ruimte

De openbare ruimte wordt beheerd op een bepaalde beeldkwaliteit. Er is een mogelijkheid om op een lagere beeldkwaliteit de openbare ruimte te onderhouden waarmee kostenbesparing kan ontstaan. Hierbij moet rekening gehouden worden dat een lagere beeldkwaliteit ook een effect heeft op de leefwaarde van onze inwoners en bedrijven. Voor het openbaar groen kan een lagere beeldkwaliteit een kosten besparing opleveren in het dagelijks beheer en onderhoud. Hiermee moet wel rekening gehouden worden dat de investeringskosten hiermee toe zullen nemen doordat beplanting een levend product is. Een lagere beeldkwaliteit betekent meer acceptatie van onkruid waardoor de gewenste beplanting verdrukt gaat worden door onkruid. Hierdoor zal een plantvak vele jaren eerder vervangen zou moeten worden. onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

Het beheren van de openbare ruimte is afhankelijk van veel externe factoren zoals uit- en inbreidingslocaties, duurzaamheidsambities, invloed van het weer en het klimaatbestendig maken van de openbare ruimte.

Betrokken partijen

Primair intern

Overdrachtsdossier 2022

Inhoudelijke consequenties

Overdrachtsdossier 2022

Aangezien de meeste beheerplannen inmiddels zijn vastgesteld ontstaat er na de vaststelling van het beheerplan groen een beter totaaloverzicht in de budgetten voor beheer openbare ruimte. Dit vormt een goede basis voor het opstellen van een zero based begroting in 2022 en 2023.

Onderwerp

12. Organisatiekosten: positionering belastingtaak

Portefeuille

Financiën

Verantwoordelijk team

Belastingen

Huidige portefeuillehouder(s)

Maks van Middelkoop

Netwerkmanager/ directeur

Léon Huberts / /Nanette van Ameijde

Korte omschrijving v/d bezuiniging, inkomstenvergroting of vermogensopbouw

De gemeente Vijfheerenlanden voert de belastingtaak nu volledig zelfstandig uit. Overwogen zou kunnen worden om de uitvoering van deze taak geheel of gedeeltelijk bij een gemeenschappelijke regeling onder te brengen.

Toelichting

Inhoudelijke toelichting op het bezuinigingsvoorstel Uit de door Berenschot in 2020 uitgevoerde benchmark op ambtelijke kosten blijkt dat Vijfheerenlanden de belastingen (en WOZ) taak 8% goedkoper uitvoert dan de referentiegemeenten van vergelijkbare omvang. Vijfheerenlanden voert deze taak volledig zelfstandig uit en op een goed kwaliteitsniveau. Desondanks zou overwogen kunnen om de belasting (en WOZ) taak geheel of gedeeltelijk uit te besteden aan een gemeenschappelijke regeling. Toelichting: er is naar verwachting echter geen sprake van financiële voordelen. Op dit moment bedragen de directe kosten voor de uitvoering van de gehele belasting en WOZ taak van de gemeente Vijfheerenlanden (ruim 58.000 inwoners) € 837.000 (dit is € 14,43 per inwoner). Dit is exclusief overhead. Bij een eventuele uitbesteding van de belasting en WOZ taak aan een GR zullen de gemeentelijke overheadkosten naar verwachting slechts in geringe mate kunnen dalen. De bijdrage van de gemeente West-Betuwe (51.000 inwoners) aan BSR is in 2022 € 723.000 (dit is € 14,20 per inwoner). Dat is overigens exclusief de kosten van het opleggen van de afvalstoffenheffing en exclusief de kosten van beleidsvorming belastingen en regie. De bijdrage van de gemeente Nieuwegein (64.000 inwoners) aan BghU is in 2022 € 1.004.000 (dit is € 15,68 per inwoner).

Dat is exclusief de kosten van het opleggen van de kleine belastingen (zoals parkeer- en reclamebelasting) en exclusief de kosten van beleidsvorming belastingen en regie. Bovendien is de afgelopen jaren hard gewerkt om de achterstanden en fouten die zijn ontstaan door de uitbesteding van de belastingtaak (van de gemeente Zederik) aan de GR SVHW te herstellen. Resultaat is dat er nu een efficiënt werkend en effectief team belastingen staat dat de belastingtaak goed uitvoert. Overdracht van deze taak (of een gedeelte daarvan) aan een GR doet dit resultaat teniet, veroorzaakt frictiekosten en maakt dat het gemeentelijke gegevensbeheer en de uitvoering van het gemeentelijk dienstverleningsconcept niet meer in één hand ligt. Bij dit laatste wordt onder meer gedoeld op het feit dat het ons streven is alle gemeentelijke producten via één website en één

Overdrachtsdossier 2022

persoonlijke internetpagina te ontsluiten en de kwaliteit van de gemeentelijke dienstverlening te monitoren en te meten. Bovendien wordt voor het registreren van de objectkenmerken van fysieke objecten (gebouwen etc.) in Nederland gewerkt aan het creëren van één samenhangende objectenregistratie (SOR). Hieronder vallen de gegevens van de BAG, BGT en WOZ. Als de uitvoering van belastingen en WOZ wordt uitbesteed is het moeilijk om aan deze nieuwe basisregistratie vorm te geven. Het is van belang dat alle basisregistraties op één plek worden beheerd. Dit vormt de basis voor heel veel informatiestromen in de gemeente. Keuzemogelijkheden (indien van toepassing) Sober: De volledige belastingen- en WOZ taak uitbesteden. Naar verwachting kost dit meer budget. Dit omdat de kosten van de meest voor de hand liggende GR’en gelijk of hoger liggen dan het huidige kostenniveau en naar verwachting niet alle taken overgedragen kunnen worden en ook de gemeentelijke regiefunctie ingevuld moet worden (extra kosten PM) Beheer: De belastingtaak uitbesteden en de WOZ taak zelf blijven uitvoeren. Naar verwachting kost dit meer budget.

Dit omdat de kosten van de meest voor de hand liggende GR’en gelijk of hoger liggen dan het huidige kostenniveau en naar verwachting niet alle taken overgedragen kunnen worden en ook de gemeentelijke regiefunctie ingevuld moet worden (extra kosten PM) Ontwikkel: De belastingen- en WOZ taak niet uitbesteden en zelf blijven uitvoeren. Daarmee bij blijven dragen aan de realisatie van het gemeentelijk dienstverleningsconcept. Per saldo budgettair neutraal. Onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

De uitvoering van de belasting- en WOZ taak heeft een nauwe relatie met het totale gemeentelijke dienstverleningsbeleid in het algemeen en met de uitvoering van het gemeentelijk gegevensbeheer (waaronder BAG) in het bijzonder.

Betrokken partijen

Gemeente Vijfheerenlanden en geïnteresseerde gemeenschappelijke regelingen. Bij dit laatste valt als meest voor de hand liggende GR’en te denken aan de Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) en de Belastingsamenwerking Utrecht (BghU).

Inhoudelijke consequenties

De uitvoering van het advies heeft geen inhoudelijke consequenties.

Overdrachtsdossier 2022

Onderwerp

Bezuinigingsscenario’s Kadernota 2022

Zoekrichting

Diverse zoekrichtingen

Portefeuille

Alle portefeuilles

Verantwoordelijk team

Organisatiebreed

Huidige portefeuillehouder(s)

Gehele college

Netwerkmanager/ directeur

Nanette van Ameijde

Korte omschrijving v/d bezuiniging

Bij de Kadernota 2022 zijn diverse perspectieven onderling afgewogen. Onderdeel van elk perspectief betrof drie mogelijke scenario’s, te weten een sober-, beheer-, of ontwikkelscenario. Ieder scenario had eigen financiële consequenties waarbij het sober scenario expliciet gericht was op het realiseren van bezuinigingen. Bij de Kadernota 2023 is gekozen voor het combinatieperspectief, zonder dat daarbij bezuinigingen nodig waren. Bij de daarop volgende vaststelling van de Programmabegroting 2022 is besloten tot halvering (met ingang van 2023) van het budget voor inwonerinitiatieven. Andere bezuinigingen zijn niet doorgevoerd.

Toelichting

Inhoudelijke toelichting op het bezuinigingsvoorstel In vergelijking met de Kadernota 2022 dreigt een stevige verslechtering van de financiële positie van de gemeente Vijfheerenlanden. Dat heeft vooral te maken met de mogelijk nadelige gevolgen van de herijking van het gemeentefonds, maar ook met nog niet-gedekte investeringswensen van de gemeente en met het feit dat er sprake is van grote risico’s bij het sociaal domein, en dan vooral het taakveld jeugdzorg. Dit betekent dat financiële bijstellingen noodzakelijk zijn, om meerjarig een sluitende begroting te kunnen blijven waarborgen. Ten behoeve van de Kadernota 2022 zijn mogelijke bezuinigingen in beeld gebracht. Dit als onderdeel van het zogenaamde sobere scenario. Inhoudelijk zijn deze mogelijke bezuinigingen verder vrijwel niet besproken, omdat bij de Kadernota 2022 bestuurlijk nog geen behoefte bestond om ingrijpende bezuinigingen al onderwerp van gesprek te maken. In het kader van de collegevorming en de snel daarop volgende Kadernota 2023 is wel inzicht vereist in de mogelijkheden tot het doorvoeren van bezuinigingen. Dit om ook vanaf 2023 een financieel meerjarig sluitende programmabegroting te waarborgen. De bij de Kadernota 2022 geïnventariseerde bezuinigingsmogelijkheden zijn daarom als bijlage bij dit voorstel opgenomen. Keuzemogelijkheden (indien van toepassing) 1.

In bijgevoegde bijlage staan per programma bezuinigingsmogelijkheden opgenomen. Deze kunnen worden beoordeeld om te komen tot een meerjarig sluitende begroting. Het betreft echter geen laaghangend

Overdrachtsdossier 2022

fruit. Alle bezuinigingen zullen inhoudelijk consequenties hebben. Zie bijlage. onderlinge verbinding/samenhang met andere onderwerpen

Het op onderdelen van de begroting doorvoeren van een sober scenario, betekent onvermijdelijk het inleveren van kwaliteit. Dat zal ook op andere – gerelateerde – taakvelden mogelijk consequenties gaan hebben.

Betrokken partijen

Dit is afhankelijk van de te nemen bezuinigingsmaatregelen. Maar aangezien er aan vrijwel alle geïnventariseerde bezuinigingen consequenties zijn verbonden, zullen er altijd andere betrokkenen en stakeholders zijn. Dat kunnen inwoners en bedrijven zijn, maar mogelijk ook andere organisaties, collega-gemeenten en gemeenschappelijke regelingen.

Inhoudelijke consequenties

De inhoudelijke consequenties van eventuele besluiten zullen desgewenst tijdens het formatieproces inhoudelijk verder verdiept kunnen worden.

In het onderstaande overzicht zijn de financiële consequenties van het scenario ‘sober’ uit de Kadernota ’22 per onderwerp financieel vertaald. Hierbij plaatsen we nog een belangrijke kanttekening. Een dergelijk overzicht kan (ten onrechte) de indruk wekken dat deze bedragen zonder meer zijn in te boeken. Daarbij is het belangrijk op te merken dat bij het inboeken van de sobere varianten mogelijk sprake is van grote financiële en maatschappelijke gevolgen die op termijn negatief kunnen uitpakken. Financiële consequenties scenario’s ‘sober’ uit de Kadernota ‘22 Prog Omschrijving

0 0

Gemeentelijke dienstverlening digitaal en telefonisch; bezoek op één locatie. De website behoudt de huidige vorm en inhoud, maar zal technisch achter blijven bij het landelijk gemiddelde. We gaan uit van een minimale doorontwikkeling, zodat we aan de minimale wettelijke verplichting kunnen voldoen. Gemeente beperkt zich tot de officiële samenwerkingsverbanden en treedt uit uit AV en U10. De gemeente geeft weinig aandacht aan en/of maakt geen gebruik van de ligging en potentie van de gemeente. VHL beperkt zich tot de officiële samenwerkings-verbanden zoals de driehoek (burgemeester, politie en officier van justitie) en de Veiligheidsregio. Inwoners en ondernemers zoeken zelf uit hoe zij digitaal beschermd blijven of ondermijning kunnen herkennen. (Integrale) controles worden tot een minimum beperkt.

Overdrachtsdossier 2022

2022

2023

2024

2025

17.000

70.000

-350.000

-25.000

1 2 2

2 2 2 2 3 3 3 3 4

4 5 5 5

De gemeente wijst in de handhaving de inwoners op eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid. De buurt is volledig zelf verantwoordelijk voor toezicht. Gemeente treedt alleen op als partners hierom vragen of als inwoners met bewijslast een beroep doen tot handhaving. De gemeente investeert niet meer in specifieke branches als horeca en schoonheidszaken. Controles blijven uit, de sector moet zichzelf reguleren. De gemeente onderhoudt netwerkrelaties op informatief niveau. Gemeente zet niet actief in op mobiliteitsvraagstukken. Terughoudend t.o.v. inwoners waar het gaat over oplossen van verkeerknelpunten en - vraagstukken. Mobiliteit is geen onderdeel bij een economische ontwikkeling. Verkeersituatie draagt niet bij aan afweging om te wonen in VHL. Mobiliteit is geen accent in beleid. De gemeente investeert niet in lokale mobiliteits-voorzieningen. Gemeente beperkt zich tot haar eigen gemeentegrenzen of slechts één regio. Gemeente voert wettelijke taak uit en is geen partner bij economische activiteiten. Gemeente voert geen economisch beleid. Economisch beleid wordt niet ingezet om bij te dragen aan de aantrekkelijkheid VHL. Gemeente voert Onderwijs Achterstanden Beleid uit binnen de daarvoor bestemde rijksmiddelen. Geen renovatie, verbetering ventilatie of duurzame nieuwbouw. De gemeente stopt met subsidies voor cultuureducatie.

De gemeente zet de subsidies aan het Nationaal Glasmuseum stop. Ontwikkelingen m.b.t. kleinschalige overnachtings-mogelijkheden gaan we in welke vorm dan ook niet stimuleren. De betrokkenheid (zowel financieel als ambtelijke inzet) van de gemeente bij de nieuwe gebiedsmarketing stichting Tussen Lek en Linge wordt stopgezet. De betrokkenheid (zowel financieel als ambtelijke inzet) van de gemeente bij het onderhouden, ontwikkelen en promoten van wandel- en fietsroutes wordt stopgezet.

Overdrachtsdossier 2022

-200.000

-150.000

-50.000

-20.000

-50.000

-12.000

-10.500

-20.000 -48.000

-6.000

-9.000 0

-35.000

-125.000

-45.000

-70.000

-140.000

5 5 5 5

5 5 5 5 6

6 6 6 6 6

6 6 7 7 7 7

De betrokkenheid ( zowel financieel als ambtelijke inzet ) van de gemeente bij het toerismeplatform wordt stopgezet. Als gemeente beperken wij ons tot de officiële samenwerkingsverbanden op het gebied van Recreatie en Toerisme (zoals GR'en) en waar mogelijk treden wij uit. De gemeente zet de subsidies aan de sportverenigingen stop. De gemeente zet de bijdrage aan de sportstimulerings-diensten stop. De gemeente zet de huidige bijdrage aan het bewegingsonderwijs stop. De gemeente zet de (financiële) bijdrage aan kleed- en clubgebouwen van sportverenigingen stop. Uitvoering wettelijk beheer en onderhoud openbare ruimte. De gemeente betrekt inwoners niet actief bij beheer. Beheer heeft niet als doel om bij te dragen aan innovatie. Beheer en onderhoud verslechtert aantrekkelijkheid van VHL. Inzetten op beperking extra /nieuwe taken Avres en versobering financiële bijdrage Avres Verschralen armoede en schuldenbeleid Jeugdzorg Arbeidsmarktbeleid Beschermd wonen en maatschappelijke opvang De afstand tussen gemeente en inwoners wordt groter en zakelijker. Geen wijkaanpak. Bewonersinitiatieven worden niet meer financieel gesteund budget inwonerintiatieven (Bij de Programmabegroting 2022 is besloten een bedrag van € 500.000 te bezuinigen). Subsidiëring van dorpshuizen herzien op gemeentelijke taken. Transformatie sociaal domein op grond van de SMA.

De Rijksbijdrage voor de Klimaatwet is kaderstellend voor onze inzet. De Rijksbijdrage voor de Klimaatwet is kaderstellend voor onze inzet. De Rijksbijdrage voor de Klimaatwet is kaderstellend voor onze inzet. De Rijksbijdrage voor de Klimaatwet is kaderstellend voor onze inzet.

Overdrachtsdossier 2022

-15.000

-25.000

-90.000

-200.000

-150.000

-15.000

-75.000

-150.000

-100.000

-400.000

200.000

-200.000 -100.000 -280.000 -100.000

-200.000 -100.000 0 0

-1.000.000

-200.000

-1.000.000

-80.000

80.000

8 8 8 8

Geen actieve inzet op woningbouw ontwikkeling. Ondersteuning initiatieven voor woningbouw Sociaal aspect is geen speerpunt in woonbeleid. Gemeente voert alleen wettelijke verplichtingen uit. Totaal:

Overdrachtsdossier 2022

600.000

-200.000

-4.223.500

-2.763.500

-3.148.500

-3.438.500

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Vijfheerenlanden&id=f2d94c99-45a1-4921-a487-efa085c80c6a