03 Aangepaste teksten Omgevingsvisie (1)

Nationale Omgevingsvisie De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is de langetermijnvisie van het Rijk op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. In Nederland staan we voor een

Blad 23 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

aantal dringende maatschappelijke opgaven. Denk aan periodes van droogte, afgewisseld met extreme regenval, de zeespiegelstijging, de overgang naar duurzame energie en de ruimte die nodig is voor windmolens en zonnepanelen. Maar ook de bouw van 1 miljoen nieuwe woningen om het woningtekort op te lossen, de groei en het bereikbaar houden van steden en plekken voor distributiecentra. En tot slotte het versterken van onze natuur en biodiversiteit, het behoud van ons landschap en de vitaliteit van onze landbouw. Al deze ‘transities’ vragen aandacht en vooral ruimte. Ze moeten in samenhang bekeken worden, waarbij de omgevingskwaliteit centraal staat. Keuzen zijn onvermijdelijk, en de NOVI hanteert drie afwegingsprincipes: 1) Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies, 2) Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal, en 3) Afwentelen wordt voorkomen. De belangrijkste keuzes in de NOVI: •

een klimaatbestendige inrichting van Nederland. Dat betekent dat we Nederland zo inrichten dat ons land de klimaatveranderingen aankan.

•

de verandering van de energievoorziening. Bij de inpassing van duurzame energie hebben we oog voor omgevingskwaliteit.

•

de overgang naar een circulaire economie, waarbij we tegelijk goed kunnen blijven concurreren en een aantrekkelijk vestigingsklimaat bieden.

•

de ontwikkeling van het Stedelijk Netwerk Nederland. Hiermee sturen we op een goed bereikbaar netwerk van steden.

•

het bij elkaar plaatsen van logistieke functies (bijvoorbeeld distributiecentra, datacenters) om hiermee de openheid en de kwaliteit van het landschap te behouden.

•

het toekomstbestendig maken van het landelijk gebied in goed evenwicht met de natuur en landschap. We werken bijvoorbeeld aan de overgang naar de kringlooplandbouw.

Gebieden met veel gestapelde opgaven zijn aangewezen als NOVEX-gebieden. Ook de Peelregio waar Venray deel van uitmaakt, is door het Rijk aangewezen als NOVEX-gebied. De Peelregio krijgt ook bijzondere aandacht in het kader van het Nationaal Programma Landelijk Gebied. Provinciale Omgevingsvisie Limburg De Provinciale omgevingsvisie (POVI) Limburg borduurt voort op de grote transities (opgaven) die het rijk in de NOVI heeft benoemd: energie, klimaatadaptatie, stedelijk netwerk, landbouw, circulaire economie. Zij voegt daar het onderwerp ‘digitalisering’ aan toe. Daarbij maakt Limburg onderscheid in drie regio’s. Venray maakt onderdeel uit van de regio Noord-Limburg. De hoofdopgaven van de POVI zijn: 1. Een aantrekkelijke, sociale, gezonde en veilige leefomgeving A. in stedelijk c.q. bebouwd gebied B. in landelijk gebied 2. Een toekomstbestendige, innovatieve en duurzame economie (inclusief landbouwtransitie) 3. Klimaatadaptatie en energietransitie

Blad 24 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

Venray is in de POVI Limburg aangeduid als één van de stedelijke gebieden in Limburg (wonen, detailhandel, cultuur). Andere ‘provinciale’ ontwikkelingen en opgaven in Venray zijn: de ontsluiting richting Oost-Brabant via de N270, de ontwikkeling van de haven van Wanssum, de doorontwikkeling van de ‘logistieke hotspot’ Venlo-Venray, de klimaatadaptatie-aanpak ‘OoijenWanssum’, de opwaardering van de Maaslijn en de verduurzaming van het agrofoodcomplex (NOVI-gebied De Peel). De Limburgse principes Voor het maken van een goede afweging tussen het beschermen én benutten van de fysieke leefomgeving zijn onderstaande Limburgse principes vastgesteld: A. De kenmerken en identiteit van gebieden staan centraal. Een gebiedsgerichte aanpak is de basis voor samenwerking met andere partijen en initiatiefnemers. B.

Meer stad, meer land. Stedelijke functies worden geconcentreerd in compacte steden en dorpen. Landelijke gebieden worden als tegenhanger van de drukkere stedelijke gebieden ontwikkeld.

C.

Zorgvuldig omgang met onze ruimte en voorraden, zowel onder- als bovengronds.

Om de hiervoor opgaven en bijbehorende ruimtelijke claims mogelijk te maken, start de provincie Limburg met een ontwerpend onderzoek voor de regio Noord-Limburg. Regiovisie Noord-Limburg ‘De gezondste regio’ De regio Noord-Limburg is het platform voor samenwerking en afstemming tussen gemeenten Venlo, Horst aan de Maas, Venray, Peel en Maas, Beesel, Gennep, Mook en Middelaar en Bergen. In de regiovisie is gekozen voor één nadrukkelijke ambitie: het zijn van de gezondste regio. Een voor de hand liggende ambitie, in een regio met een sterke focus op de productie van gezonde voeding, innovatieve bedrijven, toerisme en vitale gemeenschappen. Gezondheid is de verbindende schakel tussen de economische en sociaal maatschappelijke activiteiten van de regio. Onze regionale ambitie wordt gedragen door 6 pijlers: 1. Gezond ondernemen: Ondernemen en Innoveren 2. Gezond zijn en gezond blijven: Vitaal en Gezond 3. Gezond leven: Toerisme en Leisure 4. Gezonde leefomgeving: Landelijk gebied 5. Gezond verbinden: Mobiliteit en Logistiek 6. Gezond leefklimaat: Energie en Klimaat Voor de uitvoering van deze ambitie heeft de regio samen met de provincie Limburg een investeringsagenda opgesteld. Provincie Limburg en de regio Noord-Limburg hebben vervolgens ook een afspraak gemaakt met het Rijk om de welvaart te versterken. Dit wordt de regiodeal genoemd.

3

Gebieden De gemeente Venray kent verschillende typen gebieden. Ieder gebied ziet er anders uit of kent andere activiteiten die er plaatsvinden. Zo wordt er in het ene gebied vooral gewoond en in het

Blad 25 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

andere gebied vooral gewerkt. De activiteit die in een gebied plaatsvindt, bepaalt in grote mate wat we in een gebied belangrijk vinden en wat we met een gebied willen in de toekomst. Het landelijk gebied verdelen we in twee deelgebieden, namelijk Natuurgebied en Agrarisch gebied. Dit doen we omdat de doelen en opgaven in deze gebieden sterk verschillen. In de natuurgebieden ligt de nadruk vooral op het beschermen en behouden van de natuurwaarden. In de agrarische gebieden komen, naast agrarische activiteiten, nog veel andere activiteiten samen. Dit leidt tot de volgende gebiedsindeling in de omgevingsvisie (die later weer een vertaling kan krijgen naar het omgevingsplan):

Een bijzonder element vormen de verbindingen (Maas, spoorlijn, wegen, beken) die de gebiedstypen doorsnijden en vanuit de functie invloed hebben op de gebiedstypen. Daarnaast kent Venray nog een aantal bijzondere gebieden, zoals de vliegbasis, de TBS kliniek, begraafplaatsen of het circuit de Peel die niet direct onder bovenstaande indeling te scharen zijn, maar wel een relatie hebben met het omliggende gebied. Ook de recreatiegebieden maken vaak onderdeel uit van het gebied waarin ze zijn gelegen (bijvoorbeeld campings in het agrarisch gebied).

3.1

Centrum Venray

Het centrum van Venray is het middelpunt van onze gemeente. Met een groot aanbod aan culturele voorzieningen, horeca en winkels is ons centrum aantrekkelijk voor de wijde omgeving. In het toekomstig Venray versterken we dit aanbod. Horeca en beleving krijgen een riante plek in ons kernwinkelgebied. Bij de herinvulling van leegstaand vastgoed, met name aan de randen van het centrum komt er meer ruimte voor wonen. We gaan in Venray voor een juiste balans tussen wonen en beleving. Rekening houdend met het klimaat zien we in het toekomstig Venray ook meer groen in ons centrum. 1.

Waar staan we?

Het centrum van Venray ligt, als een spin in het web, centraal binnen de kern. Ons centrum kent een duidelijke structuur, een historische uitstraling en voorziet toch in een compleet voorzieningenaanbod. Er is sprake van een buitenring (de Singels) en een binnenring (Raadhuisstraat, Julianasingel, Langeweg, St. Jozefweg). Het centrumgebied is het gebied dat zich binnen de binnenring bevindt. Het is een dynamisch en bruisend gebied, waarin historie, winkelen, cultuur, evenementen, horeca, recreatie, werken en wonen samen komen. Ons centrum kent weinig groen, alleen aan de noordzijde ligt het vernieuwde stadspark naast de

Blad 26 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

Grote Kerk. Via de tuin van het gemeentehuis, de Engelse tuin en Jerusalem zet dit groen zich voort richting het St. Annapark ten noorden van het centrumgebied. Van oorsprong heeft het centrum een relatief kleinschalig kerngebied met een compacte structuur, gevormd door historische wegen en pleinen. Het kernwinkelgebied bestaat uit de twee pleinen (Grote Markt en Henseniusplein) waar de horeca op geconcentreerd is, met daartussen een verbindingslus. De Grotestraat (oostzijde) vormt het hart van het kernwinkelgebied. Hier concentreren zich de bezoekersstromen en zijn de belangrijkste winkels gelegen. De Schoolstraat als parallelstructuur aan de Grotestraat completeert de winkellus. De aanloop in het westelijk deel van het kernwinkelgebied (onder andere de Bleek) is minder groot, ondanks dat zich hier de twee supermarkten met de grote parkeerterreinen bevinden. De aanpak van leegstand heeft hier prioriteit. Naast het winkelaanbod hebben we in Venray een uitgebreid aanbod aan horeca, diensten en leisure. Het centrum van Venray heeft daarnaast ook een groot aanbod aan culturele voorzieningen. Naast de vernieuwde schouwburg is er de bioscoop en het Venrays museum en vlakbij het centrum ligt het Odapark voor moderne kunst. Tot slot zijn er plannen voor vernieuwing en verplaatsing van de bibliotheek.

In het centrum wordt ook veel gewoond, boven winkels en in de woningen en appartementencomplexen rondom het kernwinkelgebied. De woontoren van de Gouden Leeuw is hier een goed voorbeeld van, maar ook het gebied rond Jerusalem en de Heuvelstraat. Langs de westelijke en oostelijke randen van het centrum liggen vooral grondgebonden woningen. Lees hier meer over de woonwijk Centrum en de ambities. (link) Doordat er in het centrum een combinatie is van wonen, winkelen, werken en evenementen, leidt dit soms tot spanning. Geluid bij horeca(terrassen) en evenementen zijn zaken die horen bij een bruisend centrum, maar kunnen als overlast worden ervaren voor de bewoners.

2.

Wat komt er op ons af?

- Veranderend consumentengedrag en digitalisering: het traditioneel winkelen verandert door de verdere toename van het internetwinkelen. Bezoekers komen niet meer puur voor het winkelen naar het centrum, maar juist voor de beleving. De behoefte aan fysieke winkels neemt af en hierdoor dreigt leegstand. - Vergrijzing: door het toenemend aantal ouderen komen er andere woonwensen: kleiner wonen en dichter bij voorzieningen. Het vraagt ook om andere voorzieningen op het gebied van welzijn, zorg en cultuur. - Klimaatverandering: er is sprake van toenemende droogte en hitte, maar ook wateroverlast. Met name de stenige plekken in het centrum dienen te worden aangepakt. - Mobiliteit: nieuwe vormen van mobiliteit en toename van elektrisch vervoer vragen om andere voorzieningen in het centrum (bijvoorbeeld laadpalen).

Blad 27 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

3.

Toekomstperspectief

Het centrum van Venray is het visitekaartje van de stad. We gaan voor een sterk en levendig centrum. Met de Centrumvisie hebben wij een duidelijk doel voor ogen: het binden en boeien van inwoners en bezoekers aan onze binnenstad, zodat ze vaker komen en langer verblijven. Dit bereiken we vanuit drie ‘aanvliegroutes’: 1. een compacte binnenstad: een overzichtelijk, compact kernwinkelgebied met duidelijke looproutes en bruisende pleinen 2. een complete binnenstad: een breed en divers aanbod aan winkels, horeca, cultuur voor verschillende doelgroepen, voor jong en oud 3. een comfortabele binnenstad: een aantrekkelijke en veilige openbare ruimte met aandacht voor het historisch karakter en de gevels van panden. Het centrum van Venray krijgt in de toekomst een bredere rol: naast detailhandel en horeca worden ook (weer) wonen en werken, zorg en diensten, ambacht en cultuur belangrijke dragers. Het voorkomen en invullen van leegstaande (winkel) panden heeft prioriteit. De gemeente blijft dit de komende jaren stimuleren en faciliteren, in nauwe samenwerking met ondernemers en vastgoedeigenaren. Het kernwinkelgebied wordt verder versterkt door in te zetten op beleving, inrichting (meer groen in de stad) en de verbinding met kunst en cultuur. De historie van Venray zal meer zichtbaar en benut worden.

De historische panden onder andere aan de Grotestraat, de historische schil rondom de Petrus Bandenkerk en een prachtig stadspark gelegen binnen de kloostermuren maken dat we ons onderscheiden van andere winkelgebieden. Het is de opgave om dit soort kwaliteiten uit te nutten, te versterken en te verbinden met elkaar. Bij de herinvulling van leegstaande (winkel) panden, met name aan de randen van het centrum leggen we de nadruk op wonen. We krijgen te maken met een sterke vergrijzing waardoor er meer vraag komt naar wonen in de binnenstad, voornamelijk naar appartementen en huurwoningen. We hebben hierbij aandacht voor een goede balans tussen een rustig woonklimaat aan de randen van het centrum en voldoende reuring in het kernwinkelgebied. In ons toekomstig centrum zien we tenslotte pleinen, parkeerterreinen, daken en gevels vergroenen. De vergroening van het Gouden Leeuwplein is hier een goed voorbeeld van. We geven de fietser en wandelaar in het centrum meer de ruimte. Er zijn al drie nieuwe wandelroutes vanuit het centrum uitgezet: naar het Odapark, naar het St. Annapark en naar het St. Servaasterrein. Onze ambitie is om zowel de wandel- als fietsroutes naar en in het centrum verder uit te breiden. 4.

Wat gaan we doen: (uitklapschermpje)

- we zetten in op meer ruimte voor groen In het centrum van Venray streven we naar minimaal 10% meer groen of bomen. We voegen, waar mogelijk, meer groen toe en zorgen voor het behoud van kwalitatief goed groen. Dit draagt bij aan onze ambitie om meer te sporten, te bewegen en elkaar te ontmoeten. Maar ook wateroverlast en hittestress wordt hiermee bestreden. Zo is de verwachting dat de

Blad 28 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

parkeerbehoefte in de toekomst afneemt. Deze ruimte is uitermate geschikt om in te zetten voor groen en bomen. Ook stimuleren we pandeigenaren om bij verbouwingen te investeren in groenere tuinen, daken en gevels. Bij nieuwe, grotere woningbouwplannen hanteren we een streefdoel van 20% (openbaar) groen en water binnen het plangebied. Het bestaande groen wordt zo veel mogelijk gerespecteerd en ingepast. - we stimuleren duurzame mobiliteit We zetten in op aantrekkelijke fiets- en looproutes in en naar het centrum. We vergroten de bereikbaarheid voor de fiets, door onder andere meer en veiligere stallingsmogelijkheden. Er is naar verwachting minder ruimte voor auto’s nodig in het centrum, daarvoor herijken we de beleidsnota parkeernormen. Daarnaast zorgen we voor een betere verbinding tussen het centrum en het station. - we behouden ons cultureel erfgoed Wij maken ons cultureel erfgoed beter zichtbaar en zorgen voor een goede balans tussen beschermen en benutten. We beschermen het historisch groen en waar mogelijk versterken we het door nog extra groen toe te voegen. Om leegstand van monumentale en/of karakteristieke gebouwen te voorkomen, kijken we naar de mogelijkheden voor het verruimen van de functies. Ook stellen we een nieuw subsidiekader voor erfgoed/monumenten op.

- we zetten in op meer woningen in de leegstaande panden Meer woningen in de leegstaande panden aan de rand van het centrum. In het kernwinkelgebied zorgen we voor het behoud van voldoende reuring. Door het woongedeelte meer te scheiden van het kernwinkelgebied zorgen we voor een juiste balans tussen prettig wonen en een levendig centrum. We stellen subsidiemogelijkheden beschikbaar voor de verplaatsing en/of transformatie van winkel- en horecapanden (stimuleringsverordening Centrum). We hanteren regels voor geluid (normen en maximaal aantal dagen) bij horeca en evenementen via de regeling Geluid bij horeca, horeca gerelateerde festiviteiten en evenementen. Verkeer- en geluidoverlast door laden en lossen gaan we tegen door het hanteren van venstertijden en het stimuleren van elektrisch vervoer en/of stadsdistributie. - we stimuleren uitbreiding van dagrecreatieve voorzieningen Om de regiofunctie van Venray te behouden, willen we het aanbod in het centrum uitbreiden met dagrecreatieve aanbieders voor het hele gezin. Denk hierbij niet aan grote attracties, maar aan meer kleinschalige aanbieders (bijv. een escape room, indoor golf). Bezoekers worden naar het centrum van Venray getrokken door het brede aanbod aan detailhandel, horeca en leisure.

- we besteden aandacht aan de fysieke en sociale veiligheid Sociale veiligheid houdt in dat men zich beschermd voelt in de openbare ruimte. Met name in het Henseniuskwartier (de driehoek Paterslaan, Henseniusstraat en Langstraat) is (sociale) veiligheid een aandachtspunt, doordat in een relatief klein gebied uiteenlopende en soms conflicterende functies zijn ondergebracht. We voeren diverse maatregelen uit om het woon- en leefklimaat in dit gebied te verbeteren.

Blad 29 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

3.2

Woongebieden

Venray en de dorpen kennen een fijn woonklimaat. Tegelijkertijd kent onze gemeente een woningtekort. Zowel voor jongeren als voor ouderen. Wij willen bouwen voor behoefte en sturen op meer kwaliteit van woningen. Oplossingen zien wij in het bouwen van woningen die meer aansluiten bij het toekomstperspectief. Een vooruitblik in de toekomst laat ons zien dat: er voldoende groen en ruimte is waar Venraynaren elkaar dicht bij huis kunnen ontmoeten en er passende woningen zijn voor jong en oud. 1.

Waar staan we?

De kern Venray In de kern Venray wonen meer dan 30.000 inwoners. Venray is opgebouwd uit verschillende woonwijken die elk hun eigen opbouw en architectuur hebben. We kennen in Venray een gebied binnen de binnenring, namelijk het centrum. Verder bestaat Venray uit een compact deel binnen de singels en nieuwe woongebieden buiten de singels (in alle vier windrichtingen), met de Brabander als meest recente uitbreidingswijk. Het is niet de verwachting dat er in de toekomst nog veel aan woongebied zal worden uitgebreid. Wel is sprake van herinvulling van een aantal grootschalige binnenstedelijke locaties, zoals het St. Annapark, de herontwikkeling op het St. Servaasterrein, de locatie van het ziekenhuis en mogelijk ook het noordelijk deel van De Brier. Tevens is er aandacht voor de mogelijkheden om vrijkomende (karakteristieke en/of monumentale) gebouwen te herbestemmen naar nieuwe functies. In de woongebieden bevinden zich naast de woningen ook allerlei voorzieningen zoals scholen, speel- en groenvoorzieningen. Er zijn drie wijkwinkelcentra in de kern Venray: in Landweert, Veltum en Brukske. Aan de zuidzijde van de kern Venray ligt het gebied de Wieën, een grootschalig sportcomplex. De groenstructuur binnen de woongebieden van de kern Venray wordt met name bepaald door een reeks van (sport-)parken tezamen met de groene uitstraling van de twee instituutsterreinen.

Aan de noord- en westkant zorgen de twee grote groengebieden St. Annapark en het Vlakwaterbos voor een verbinding met het beekdal van de Loobeek. Daarnaast vormen de volwassen bomenrijen die de vele lanen en de singels begeleiden, een sterke groene structuur. De kern Venray bestaat (naast de wijk Centrum) uit de volgende woonwijken: Centrum-West en Centrum-Oost, Brukske, Veltum, Vlakwater, Landweert, Smakterheide, St. Antoniusveld en De Brabander. Lees hier meer over de wijken en de ambities. (links) De dorpen De gemeente Venray heeft 13 dorpen, die samen ca. 13.500 inwoners hebben. Deze dorpskernen zijn ook aangemerkt als woongebieden. Over het algemeen is het prettig wonen in de dorpen en zien we een dorps woonmilieu terug; ruim opgezet, lage woningdichtheid en veel groen. Vooral in de grotere dorpen zoals Ysselsteyn, Oostrum en Wanssum zijn nog veel voorzieningen aanwezig. De dorpen zijn: Blitterswijck, Castenray, Geijsteren, Heide, Leunen, Merselo, Oirlo, Oostrum, Smakt, Veulen, Vredepeel, Wanssum en Ysselsteyn. Elk dorp heeft zijn eigen identiteit en ambities. Lees hier meer over de dorpen en de ambities. (links)

Blad 30 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

2.

Wat komt er op ons af?

- Vergrijzing: een ouder wordende bevolking zorgt voor een andere vraag naar type woningen en een andere woonomgeving. Het vraagt ook om andere voorzieningen op het gebied van welzijn, zorg en cultuur. Sommige bestaande voorzieningen en het aantal vrijwilligers (verenigingsleven) komen onder druk te staan. - Klimaatverandering: een toenemende hitte en pieken in de neerslag zorgen ervoor dat de woonomgeving hierop moet worden aangepast (meer ruimte voor groen en water). - Energietransitie: om de overgang te maken naar energieneutraal zullen (bestaande) woningen moeten worden verduurzaamd en is meer ruimte nodig voor energievoorzieningen. - Veranderende samenleving: een samenleving waarin eigen verantwoordelijkheid en

zelfontplooiing belangrijk zijn (iedereen doet mee). Mensen wonen langer thuis en er is meer aandacht voor preventie en gezondheid. Voorkomen moet worden dat er een tweedeling ontstaat in de maatschappij of dat mensen vereenzamen. - Mobiliteit: nieuwe vormen van mobiliteit en toename van elektrisch vervoer vragen om andere voorzieningen in de dorpen en wijken (bijvoorbeeld laadpalen, deelvervoer). 3.

Toekomstperspectief

Onze woongebieden zijn over een aantal jaar veranderd in groene wijken en dorpen waar jong en oud over een woning beschikken die past bij hun levensfase en levensstijl. In het toekomstig Venray zien we voldoende betaalbare en voldoende nultredenwoningen. We zien een groene woonomgeving, bijzondere woonvormen en vitale gemeenschappen die voor elkaar zorgen. De mens staat centraal en onze inwoners hebben de kansen en keuzemogelijkheden om te kunnen deelnemen aan de samenleving. Denk bijvoorbeeld aan de toegang tot voorzieningen en vervoer. Onze woningen zijn steeds meer energieneutraal. Zonnepanelen komen vaker voor in het straatbeeld, binnen in huis zien we meer duurzame vormen van verwarming terugkomen en in de wijk is ruimte voor collectieve energievoorzieningen. Er zijn veel inwoners die hun eigen huis en tuin vergroenen. Het belang van ons klimaat zien we ook terug in een woonomgeving die steeds groener wordt. Dit zorgt voor een verkoelend effect en minder wateroverlast en nodigt uit om te bewegen. 4.

Wat gaan we doen: (uitklapschermpje)

- we sturen meer op woningkwaliteit We zetten ons in het Omgevingsprogramma Wonen in voor het oplossen van het urgente woningtekort en het verhogen van de woonkwaliteit. Dit doen we aan de hand van vijf centrale thema’s. 1. Snel voldoende woning bouwen We streven naar een bouwproductie van minimaal 2.000 woningen tot 2035. We bouwen woningen in iedere kern. 2. Gevarieerd aanbod

Blad 31 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

We zorgen voor een goede differentiatie van de nieuwbouw, passend bij de behoefte en met bijzondere focus op betaalbaarheid. Ook richten we ons op aanpassing van de bestaande woningvoorraad (levensloopbestendig maken). 3. Duurzame woningvoorraad We willen een duurzame Venrayse samenleving, met minder CO2-uitstoot en aandacht voor klimaatadaptief en circulair bouwen. 4. Wonen en zorg We realiseren een breder palet van woonvormen met veel variatie tussen gewoon zelfstandig wonen en intramuraal wonen en de daarbij passende zorg. Inwoners die de stap van een instelling naar zelfstandig wonen kunnen maken, bieden we hiervoor kansen met passende ondersteuning. 5. Vitale wijken en kernen We streven naar vitale wijken en kernen met voldoende groen, ruimte voor ontmoeting en passende woningen voor jong en oud.

- we stemmen het aantal zorgvoorzieningen af op de doelgroepen In ons actieplan Wonen en Zorg (2023) hebben we als gezamenlijke ambitie vastgesteld het realiseren van passende woningen voor de inwoners van de gemeente Venray, waarbij we ons vooral richten op ouderen en kwetsbare groepen. De gezamenlijke ambitie is uitgewerkt in vier actielijnen. - we realiseren voorzieningen om te bewegen en ontmoeten we realiseren in de wijken en dorpen voorzieningen rondom sport en spel, ontmoetingsplekken en kleine ommetjes Venraynaren kunnen elkaar dicht in hun eigen buurt ontmoeten. Voor de jongste generatie is er een goede spreiding van speelplekken. In ons Speelruimteplan kiezen we ervoor om niet alleen plekken te creëren met enkel toestellen, maar juist plekken met voldoende speel-, sport en ontmoetingswaarde in het gehele gebied van de openbare ruimte.

- We zetten in op meer ruimte voor groen in alle woongebieden We formuleren een streefdoel per wijk voor de gewenste toename aan openbaar groen en bomen. De aanpak van de vier stenige buurten Centrum, Bomenbuurt, Noordwest en WestMidden heeft prioriteit. In deze vier buurten streven we naar minimaal 10% meer groen of bomen. Zowel door meer openbaar groen als door het vergroenen van particuliere tuinen, gevels en daken. Dit draagt bij aan onze ambitie om meer te sporten, te bewegen en elkaar te ontmoeten. Maar ook wateroverlast en hittestress wordt hiermee bestreden. Bij nieuwe, grotere woningbouwplannen hanteren we een streefdoel van 20% (openbaar) groen en water binnen het plangebied. Het bestaande groen wordt zo veel mogelijk gerespecteerd en ingepast. - we behouden voorzieningen en maken het toegankelijk In onze Kadernota Sociaal domein hanteren we als vertrekpunt het versterken van de omgeving en de sociale basisinfrastructuur. Die omgeving bestaat uit alle voorzieningen waar inwoners gebruik van kunnen maken (ook zonder dat ze een doorverwijzing of indicatie nodig hebben). Daarom vinden we het belangrijk dat er voldoende ontmoetingsplekken zijn en dat de huidige gemeenschapshuizen in stand worden gehouden. Bij nieuwe accommodaties zetten we in op clustering, multifunctionaliteit, samenwerking en duurzaamheid (denk bijvoorbeeld aan het energiegebruik van gebouwen).

Blad 32 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

- we besteden aandacht aan de fysieke en sociale veiligheid In onze kwetsbare wijken zetten we in op een integrale, mensgerichte aanpak om de leefbaarheid te verhogen. Hierbij hebben we ook oog voor de spreiding van doelgroepen, wat gemengde wijken bevordert. We formuleren een integrale aanpak voor de wijk Centrum-West in gezamenlijkheid met de bewoners en gebiedspartners. Daarnaast zetten we ons in voor een goede verkeersveiligheid in de woongebieden, bijvoorbeeld door veilige fietsroutes van/naar de dorpen en rondom scholen. - we willen overlast van houtstook beperken We onderzoeken de mogelijkheid om (in het omgevingsplan) regels te stellen voor het gebruik van hout- en pelletkachels, zoals het gebruik van schoon stookhout en het verbod op stoken als het windstil of mistig is. Daarnaast creëren we bewustwording door voorlichting en actieve communicatie over de stookalert/stookwijzer. We wijzen onze inwoners op hun zorgplicht; ook zij zijn verantwoordelijk voor een veilige en gezonde fysieke leefomgeving.

- we bevorderen goede huisvesting en integratie We zetten ons in voor voldoende en goede huisvesting van internationale werknemers. Hiermee gaan we illegale huisvesting tegen. Naast huisvesting willen we meer oog hebben voor integratie en zorg. We zijn bezig met een verkenning om tot een lokale integrale aanpak voor Venray te komen.

- we stimuleren duurzame mobiliteit We stimuleren duurzame vervoersmiddelen. Dit zijn vervoersmiddelen die minder CO 2 uitstoten en ook zorgen voor minder geluidsbelasting. Denk aan elektrische auto’s, scooters en fietsen maar ook deelvervoer. Dit houdt onder andere in dat er ruimte beschikbaar komt voor het plaatsen van laadpalen en stallingsmogelijkheden. Fietsroutes binnen Venray worden verbeterd door de aanleg van de Derde Ring. Om de dorpen van Venray bereikbaar te maken stimuleren we het initiatief van de Wensbus. Met name voor onze ouderen biedt de Wensbus een goede uitkomst, maar ook het willen en durven te fietsen op een e-bike. Wij bieden daarom valpreventietrainingen aan voor ouderen.

3.3

Werkgebieden

Onze bedrijventerreinen zijn belangrijk voor werkgelegenheid en welvaart in Venray. We maken in de toekomst voldoende ruimte op de bedrijventerreinen zodat bedrijven zich kunnen vestigen en blijven ontwikkelen. We kijken met een duurzame groene bril naar het verder ontwikkelen van de bedrijven. Venray stimuleert ondernemers om te verduurzamen en te vergroenen. De uitstraling van de bedrijventerreinen wordt hiermee toekomstbestendig. We investeren ook in de bereikbaarheid van de bedrijventerreinen, met dezelfde groene bril op. Bedrijventerreinen worden aantrekkelijker en duurzamer in onze gemeente. In lijn met onze ambitie Venray bloeit, bruist en bloeit! 1.

Waar staan we?

Blad 33 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

De gemeente Venray heeft een groot aantal bedrijventerreinen. De bedrijventerreinen worden in de visie aangemerkt als werkgebieden. Ze liggen verspreid over het grondgebied, met name bij Venray en Oostrum maar ook in Ysselsteyn en Wanssum (haven). De gemeente Venray biedt hiermee ruimte aan behoud en groei van bestaande werkgelegenheid en bedrijvigheid. Met 450 ha bedrijventerrein beschikt Venray over een relatief groot aanbod aan werkgebieden. Vooral de aanleg van de A73 in de jaren negentig van de vorige eeuw zorgde voor een economische impuls. Elk bedrijventerrein in Venray heeft zo zijn eigen segment en dat bepaalt ook mede de benodigde inrichting en de ruimtelijke kwaliteit van het terrein. Smakterheide, De Blakt en Witte Vennen zijn de grootschalige, industrieel-logistieke terreinen in Venray. Ook het grootste deel van het haven- en industrieterrein Wanssum valt onder deze categorie. De Hulst I, Vennendreef, Oude melkfabriek, Agrobaan Ysselsteyn en het oostelijk deel van Wanssum zijn te kenmerken als gemengde bedrijventerreinen (bedoeld voor het MKB); Keizersveld en De Hulst II zijn bedrijven- en kantorenparken. Tenslotte is De Brier aangewezen als stedelijk dienstenterrein waar plek is voor kantoren, volumineuze detailhandel en leisure voorzieningen.

Kenmerkend voor de meeste bedrijventerreinen zijn de veelal grootschalige bebouwing, blokvormige structuren, ruime wegen en veel verstening. Op de bedrijventerreinen is weinig (openbaar) groen aanwezig wat zorgt voor een sobere uitstraling. De ruimtelijke kwaliteit en uitstraling van de bedrijventerreinen verschilt sterk van elkaar. Daarnaast geldt dat er ook binnen een terrein verschillen van kwaliteitsniveau zijn. De belangrijkste herstructureringslocaties in Venray zijn De Brier, De Oude melkfabriek, De Hulst I en delen van Smakterheide. 2.

Wat komt er op ons af?

- Dalende beroepsbevolking: we hebben te maken met een sterke vergrijzing die gepaard gaat met een forse afname van de beroepsbevolking. Dit leidt ook tot een toenemende vraag naar internationale werknemers. - Klimaatadaptatie: een veranderend klimaat zorgt voor hittestress en wateroverlast, ook in de werkgebieden. Dit vergt meer ruimte voor groen en water. - Energietransitie: om de overgang te maken naar energieneutraal zullen bedrijven(terreinen) moeten worden verduurzaamd en is meer ruimte nodig voor energievoorzieningen. - Circulaire economie: een duurzame economie, waarin we producten slim ontwerpen, hergebruiken, repareren en vervolgens recyclen, zodat de grondstoffen waarvan een product ooit gemaakt is opnieuw beschikbaar zijn. Om dit te bereiken moeten bedrijven samenwerken en hun processen (aan elkaar) aanpassen. - Maatschappelijk verantwoord ondernemen: bedrijven dragen verantwoordelijkheid voor de maatschappij. Het bedrijf werkt niet alleen voor de winst (profit), maar heeft ook aandacht voor de mensen en de samenleving (people) en een duurzame omgeving (planet). - Technologische ontwikkelingen: de toenemende digitalisering, robotisering, 3D printing en dergelijke zullen hun weerslag hebben op de manier hoe we werken en ondernemen.

Blad 34 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

3.

Toekomstperspectief

De bestaande bedrijventerreinen zijn nagenoeg vol in Venray. De vraag naar beschikbare kavels blijft bestaan. De komende jaren geeft de uitbreiding van de haven Wanssum de economische ontwikkeling van Venray een impuls. Nieuwe/uitbreiding van bedrijventerreinen is gericht op de lokale behoefte. Grote logistieke bedrijven worden alleen toegestaan op de daarvoor aangemerkte plekken in Venray of elders in de regio. We gaan uit van een goede milieuzonering op bedrijventerreinen. Zware activiteiten vinden in het midden en lichte bedrijfsactiviteiten vinden zoveel mogelijk aan de randen van bedrijventerreinen plaats (inwaartse zonering). We staan in principe geen nieuwe bedrijfswoningen toe en zetten de beschikbare instrumenten en regels in om overlast van emissies van bedrijven zo veel mogelijk te voorkomen (lucht, geluid en bodem). De uitstraling van de bedrijventerreinen nemen we onder de loep. Wij nemen als gemeente het voortouw door actief aan de slag te gaan met het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van de bestaande bedrijventerreinen. Wij verbeteren het openbaar groen en er komen betere loop- en fietsroutes op de bedrijventerreinen. Naast deze maatregelen stimuleren wij de ondernemers om zelf te verduurzamen. Zowel bij uitbreiding maar ook bij de vestiging van nieuwe bedrijven, onder andere door circulair ondernemen en het gebruik van zonnepanelen.

In Venray zien we een groene toekomst tegemoet voor de bedrijventerreinen en de ondernemers die hierop gevestigd zijn. Daarnaast zien we dat er ruimte is gekomen voor de huisvesting van internationale werknemers en dat het woon-werkverkeer een duurzaamheidsslag heeft gemaakt. 4.

Wat gaan we doen: (uitklapschermpje)

- verbeteren van ruimtelijke kwaliteit van bedrijventerreinen We zetten ons in voor het verbeteren van (de kwaliteit van) de openbare ruimte en meer groen op de bestaande bedrijventerreinen in onze gemeente. Meer groen zorgt voor verkoeling, gaat wateroverlast tegen en bevordert de biodiversiteit. Hiervoor stellen we een plan van aanpak op. Ook de bedrijven zelf stimuleren we om hun percelen groener in te richten, met name als het zichtlocaties betreft. - bevorderen duurzame energie en circulaire economie We zetten in op meer zonnepanelen op bedrijfsdaken. Met de Omgevingswet (in 2024) wordt dit een verplichting voor nieuwe bedrijfsgebouwen, maar we gaan ook het gesprek aan met bestaande bedrijven om hun panden te verduurzamen, bijvoorbeeld bij uitbreiding. Met de Transitievisie warmte worden gebouweigenaren betrokken bij het maken van keuzes voor duurzame manieren van verwarmen. Daarnaast vragen we bedrijven om hun bedrijfsprocessen zo circulair mogelijk in te richten, door het stimuleren van samenwerking in de keten en groene innovaties. - we ontwikkelen nieuw bedrijventerrein

Blad 35 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

Op Smakterheide-Noord ontwikkelen we 22 ha nieuw bedrijventerrein in combinatie met 20 ha nieuwe natuur. Hiermee komen we tegemoet aan de lokale behoefte aan kleinere en middelgrote kavels (tot maximaal 2 ha per bedrijf). - we bevorderen duurzame mobiliteit We stimuleren duurzame vervoersmiddelen (zowel voor woon-werkverkeer als vrachtverkeer) en deelvervoer en zorgen voor goede verbindingen van en naar de bedrijventerreinen. Er komen meer mogelijkheden om te wandelen en te fietsen op en naar onze bedrijventerreinen. We doen dit door goede fietsverbindingen aan te leggen, maar ook door met werkgevers in gesprek te gaan hoe zij hun werknemers kunnen verleiden om voor de fiets te kiezen. Vooral bij de vestiging van nieuwe bedrijven zien we hier kansen, bijvoorbeeld door het hanteren van flexibelere parkeernormen. Ook gaan we aan de slag met het ontwikkelen van mobiliteitshubs.

- we bevorderen goede huisvesting en integratie We zetten ons in voor voldoende en goede huisvesting van internationale werknemers. Hiermee gaan we illegale huisvesting tegen. Naast huisvesting willen we meer oog hebben voor integratie en zorg. We zijn bezig met een verkenning om tot een lokale integrale aanpak voor Venray te komen.

3.4

Agrarische gebieden

Het agrarisch gebied is volop in ontwikkeling. Er spelen diverse onderwerpen in het agrarisch gebied zoals grootschalige agrarische bedrijvigheid, leegstand en ruimteclaims vanuit de energietransitie en klimaatverandering. Ook spelen er maatschappelijke discussies over voedselproductie, grondgebruik en biodiversiteit. Wij brengen in kaart hoe al deze functies naast elkaar kunnen bestaan. We gaan voor het toekomstbestendig maken van het agrarische landschap. Veiligheid en gezondheid zijn belangrijke pijlers hierin. Een gezonder woonklimaat realiseren we door het wonen beter te scheiden van veehouderijen. Voor een agrarisch gebied in evenwicht, waar toekomstige generaties in schone lucht kunnen genieten en recreëren. 1.

Waar staan we?

Verreweg het grootste deel van het grondoppervlak in Venray is in gebruik van de landbouw, namelijk ruim 10.000 hectare wat bijna 70% van de totale oppervlakte is. Deze gronden zijn in deze visie aangeduid als agrarische gebieden. De gronden zijn vooral in gebruik voor de akkerbouw, volle grondtuinbouw en veehouderij. Er is sprake van een intensief grondgebruik. De agrarische sector is een belangrijke economische drager voor de gemeente Venray. In totaal zijn bijna 2.000 mensen regelmatig actief in de agrarische sector. Ruim 60% van de bedrijven is gespecialiseerd in een vorm van veeteelt. Ongeveer de helft van de agrarische bedrijven bestaat uit varkenshouderijen en pluimveehouderijen. Intensieve veehouderijbedrijven komen vrijwel overal in Venray voor. De grote concentratie is rond Ysselsteyn, Heide en Leunen en in mindere mate ook rond Oirlo, Castenray en Vredepeel. De akkerbouwbedrijven komen vooral voor in de omgeving van Heide, Leunen, Oirlo, Ysselsteyn, Oostrum en Castenray. De boom- en sierteelt komt vooral in het oostelijk deel van de gemeente voor. Enkele bedrijven in Venray zijn gespecialiseerd in glastuinbouw.

Blad 36 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

In het agrarisch gebied van de gemeente Venray vindt relatief veel bewoning plaats. Ook in gebieden met varkenshouderijen en pluimveehouderijen. Het type woningen in het buitengebied is zeer divers. Een deel van de woningen bestaat uit bedrijfswoningen bij agrarische bedrijven. Het aantal voormalige boerderijen die in gebruik zijn als burgerwoning neemt toe. 2.

Wat komt er op ons af?

- In het algemeen is er meer aandacht voor gezondheid en milieuthema’s zoals luchtkwaliteit, geur en gezondheid. Vanwege de stikstofproblematiek is er meer aandacht voor de emissies bij de agrarische bedrijven. - Stoppende bedrijven: de komende jaren krijgen we te maken met veel stoppende agrarische bedrijven, wat leidt tot veel vrijkomende agrarische bebouwing (VAB’s). Er ontstaat een risico op leegstand, verloedering en verommeling. Tegelijkertijd liggen hier kansen om het agrarisch gebied toekomstbestendiger te maken en duurzaam te versterken. - Schaalvergroting agrarische bedrijven: veel van de resterende bedrijven nemen in omvang toe (grootschalige bebouwing) om economisch succesvol te kunnen zijn. Zij groeien binnen de agrarische bedrijfstak en/of verbreden zich door andere bedrijvigheid toe te voegen. - Ruimteclaims vanuit de energietransitie en klimaatverandering die kunnen leiden tot een veranderend landschap (zonnevelden, windturbines, waterberging). - Veranderende eisen en inzichten: de landbouwsector dient te verduurzamen. Denk bijvoorbeeld aan kringlooplandbouw, waarbij de stoffen die gebruikt worden door de agrarische bedrijven ook weer teruggebracht worden in het gebied. Bij het grondgebruik is een verdere afstemming op de waterhuishouding noodzakelijk (functie volgt systeem). 3.

Toekomstperspectief

In ons toekomstige agrarisch gebied zijn de functies tussen wonen en intensieve veehouderij meer gescheiden. In de kernrandzones en woonclusters wonen we met minder geuroverlast. In het overig agrarische gebied ligt de nadruk op landbouw. Deze gebiedsgerichte benadering zorgt voor een juiste balans tussen wonen, recreatie en veehouderij in het agrarisch gebied. Het bouwen van woningen, de energietransitie en de mogelijkheid tot recreëren is in ons agrarisch gebied op de juiste plek ingepast en gaat niet ten koste van het landschap. Er blijft voldoende ontwikkelingsruimte voor de agrarische bedrijven. Van verrommeling in ons agrarisch gebied is steeds minder sprake. Afhankelijk van het gebied zetten we in op sloop van leegstaande agrarische bedrijven of op hergebruik voor andere functies zoals kleinschalige niet-agrarische bedrijven en ook recreatieve en maatschappelijke functies. Er is meer ruimte voor de natuur. In het buitengebied is ruimte voor initiatieven voor duurzame energie (inclusief voorzieningen zoals accu’s en waterstof), maar alleen op plekken waar dit landschappelijk mogelijk is en met betrokkenheid van de bewoners. Er zijn een groot aantal veranderingen gaande waardoor het agrarisch gebied wezenlijk gaat veranderen. Veelal wordt gesproken over een transitie van het landelijk gebied. Dit vraagt om

Blad 37 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

een regie waarbij ingezet wordt op een samenhangende aanpak gericht op het landelijk gebied (agrarisch gebied én de natuurgebieden). Bovenstaande uitgangspunten gaan we in samenhang nader uitwerken binnen het Programma Landelijk Gebied. Doel is de ontwikkelingen in het landelijk gebied in samenhang op te pakken en ons handelen als gemeente beter af te stemmen op de ontwikkelingen. Daarmee ontstaat meer grip op het proces en samenhang op de uitvoering, komen de partijen meer in positie en is de rol van de gemeente duidelijker. 4.

Wat gaan we doen: (uitklapschermpje)

-

we zetten in op een gebiedsgerichte aanpak We gaan onderzoeken welke gebiedstypen we onderscheiden, welk toekomstperspectief het heeft. Hiermee stellen we de kenmerken en identiteit van het gebied centraal en maken duidelijk welke ontwikkelingsmogelijkheden in een gebiedstype acceptabel zijn en welke niet. Niet alles kan overal. Hierbij hanteren we het uitgangspunt ‘verbinden waar het kan, scheiden waar het moet’. De inzet is om functies te verbinden waar het kan om zo ook te voorkomen dat de diverse ruimteclaims te veel beslag leggen op agrarische gronden. We brengen meer scheiding tussen veehouderij en woningen in de kernen en in het agrarisch gebied.

-

we verbeteren het woon- en leefmilieu rondom veehouderijen We verbeteren en borgen een goed woon- en leefmilieu voor omwonenden van veehouderijbedrijven en een afname van het aantal overlastlocaties. We nemen hiervoor verschillende maatregelen, zoals: o We stellen een uitvoeringsprogramma Schone Luchtakkoord (gereed) op en actualiseren de Geurverordening (in 2024). o We meten en monitoren de omgevingskwaliteit en benutten hierbij de innovaties (sensoren) en meetmethodieken die in ontwikkeling zijn. o We passen de instrumenten en regels aan bij agrarische bedrijven om de luchtkwaliteit te verbeteren. o We zetten in op het verlagen van de emissie bij bedrijven met verouderde stallen en het voorkomen van benutting van oude rechten op slechte locaties. o We herijken en verbreden de huidige Ruimte voor Ruimte regeling (gereed).

-

we zijn terughoudend met nieuwe woningen Nieuwe woningen in het agrarische gebied staan we alleen toe in de kernrandzones en bestaande woonclusters. Wel is de omschakeling van bedrijfswoning naar burgerwoning mogelijk waar het kan. Daarnaast onderzoeken we welke ruimte kan worden geboden voor woonvormen die minder gangbaar zijn in het agrarisch gebied zoals generatiewonen of kleinere woonvormen.

-

we kiezen voor een gebiedsgerichte aanpak van VAB’s De gebiedsgerichte aanpak voor vrijkomende agrarische bebouwing omhelst onder andere: o We staan geen nieuwvestiging van agrarische bedrijven toe. Bedrijven die een nieuwe locatie willen kunnen gebruik maken van een bestaande leegstaande agrarische locatie, mits deze op een passende locatie ligt.

Blad 38 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

o

o

We zetten in op het slopen van leegstaande agrarische bedrijfsgebouwen (VAB's) om verrommeling en ondermijning te voorkomen. Of we zoeken naar nieuwe passende invullingen, bijvoorbeeld bij monumentale of karakteristieke panden of wanneer ze passend zijn in het stedenbouwkundig ensemble. We herijken en verbreden de huidige sloopregeling. Voor een goede aanpak van ondermijning werken we samen met partners in de regio. Voor het behouden van economische bedrijvigheid in het agrarisch gebied staan we hergebruik toe op locaties waar het passend is. Voor hergebruik komen alleen kleinschalige niet-agrarische bedrijven in aanmerking. We staan geen nieuwe grootschalige niet-agrarische bedrijvigheid toe, dit hoort thuis op onze bedrijventerreinen. Voor bestaande bedrijven die willen vergroten, onderzoeken we welk instrumentarium we kunnen inzetten om verplaatsing te faciliteren.

-

we staan beperkt grootschalige agrarische bedrijvigheid toe We staan alleen grootschalige agrarische bedrijvigheid toe in gebieden waar het passend is op basis van de gebiedsgerichte aanpak. De huidige tegenprestatie bestaat uit een bijdrage aan de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit (landschappelijke inpassing, natuurontwikkeling, sloop gebouwen). Bij de invulling van deze tegenprestatie willen we meer inzetten op een sloopverplichting. Met als doel dat per saldo een afname van bebouwing in het landelijk gebied ontstaat. We zijn terughoudend met het toekennen van zelfstandige locaties voor mestverwerking. Deze dient een toegevoegde waarde te hebben in het kader van de verdere uitwerking van de kringlooplandbouw.

-

we benutten kansen van het agrarische gebied voor recreatie We versterken de recreatieve structuren door het ontwikkelen van (thema) fiets- en wandelroutes. Ook versterken we kleinschalige recreatieve voorzieningen in relatie tot agrarisch gebruik. Bijvoorbeeld door het ontwikkelen van B&B’s, Bed & Paard, vakantiewoningen en boerencampings. Daarnaast zetten we in op vitale en veilige vakantieparken en zorgen we voor een vermindering van overlast (onder andere van watersport zoals jetski’s) langs de Maasoevers.

-

we versterken biodiversiteit en landschappelijke kwaliteit Met name bij de herinrichting van wegen kijken we naast de verkeersveiligheid ook naar het verbeteren van de biodiversiteit in de bermen (door uitbreiden van het huidige gemeentelijk bermbeheer), het behouden en versterken van lanen en het versterken van het landschap.

-

we zetten in op het verduurzamen van de landbouw Een verdere ontwikkeling van agrarische bedrijven gaat gepaard met een verdere verduurzaming van de landbouw. We stimuleren kringlooplandbouw en natuurinclusieve landbouw. Dit zal leiden tot een verbetering van de omgevingskwaliteit: verminderen van emissies (lucht en bodem), het verbeteren van de bodemkwaliteit, een bijdrage aan de landschappelijke kwaliteit en het sluiten van de kringloop. Tevens zetten we in op het beperken en voorkomen van milieuverontreiniging door het opheffen van ongecontroleerde rioollozingen.

-

we hanteren de zonneladder We hanteren de zonneladder en kiezen voor een evenwichtige ontwikkeling van initiatieven voor duurzame energie gekoppeld aan het landschapstype zoals in de KODE verwoord. We

Blad 39 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

kijken ook naar andere mogelijkheden voor duurzame opwekking van energie en op- of overslag van energie. -

we pakken klimaatverandering aan op grote en kleine schaal Bij de aanpak klimaatverandering betreft het maatregelen met betrekking tot de toenemende pieken bij regenbuien en de periodes van droogte. Het nemen van maatregelen ter voorkoming van wateroverlast is een lopend traject, echter met de toenemende pieken zijn nog aanvullende maatregelen nodig. Niet alleen rondom de Maas maar ook in de beekdalen en in de haarvaten van het waterstelsel. Vanwege de toenemende droogte is ook extra opvang van water nodig om te zorgen dat het grondwater op niveau blijft. Met deze maatregelen wordt het watersysteem aangepast om te zorgen dat het huidig landbouwkundig gebruik zo veel mogelijk in stand kan blijven. De effecten van de klimaatverandering zijn dusdanig dat het onvermijdelijk is dat (op termijn) niet overal altijd hetzelfde kan worden geteeld als nu het geval is. Daarmee is onvermijdelijk dat het grondgebruik het systeem volgt. Hiervoor staan alle overheden en partijen aan de lat. Vanuit de gemeentelijke rol gaan we aan verder aan de slag met maatregelen tegen wateroverlast en verdroging. We pakken samen met alle partijen de klimaatverandering aan met een mix van grootschalige en kleinschalige maatregelen variërend van buffering van water in beekdalen tot vasthouden van het water met boerenstuwtjes in kleine watergangen.

-

We verbeteren de verkeersveiligheid Door te onderzoeken hoe om te gaan met de combinatie van verschillende soorten verkeer op een weg (bijvoorbeeld tussen landbouwverkeer en fietsers) kan worden bekeken wat de mogelijkheden zijn om deze twee beter met elkaar kunnen laten “communiceren”.

-

we bevorderen huisvesting van internationale werknemers We zetten ons in voor voldoende en goede huisvesting van internationale werknemers. Hiermee gaan we illegale huisvesting tegen. Naast huisvesting willen we meer oog hebben voor integratie en zorg. We zijn bezig met een verkenning om tot een lokale integrale aanpak voor Venray te komen.

3.5

Natuurgebieden

Natuurgebieden zijn waardevol in allerlei opzichten. Ze hebben een ecologische waarde door de vele planten en dieren die in het gebied leven. Veel planten- en diersoorten dreigen te verdwijnen of zijn al verdwenen. Belangrijk is dat we biodiversiteit, natuur en landschapswaarden behouden. Niet alleen voor onze planten en dieren, maar ook voor de economische en sociale aspecten is dit van belang. De natuurgebieden in Venray bieden namelijk veel mogelijkheden op het gebied van recreatie. Per fiets, te voet of te paard, laat het landschap zich goed ontdekken en beleven. Recreatie en toerisme zorgt voor verbinding en het ontmoeten van elkaar. Het zorgt er ook voor dat Venray regionaal sterker op de kaart komt te staan. Want niet alleen de eigen inwoners kunnen genieten van toeristische activiteiten in onze natuur, het trekt ook bezoekers vanuit de regio aan. Daarnaast zijn natuurgebieden van groot belang in onze strijd tegen de effecten van klimaatverandering en de opslag van broeikasgassen als CO 2. 1.

Waar staan we?

Blad 40 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

Venray ligt aan de oostflank van het Peelgebied en wordt in het oosten begrensd door het dal van de Maas. In het landelijk gebied liggen meerdere relatief grootschalige natuurgebieden in de vorm van bos, heide en vennen en beekdalen. Deze gronden zijn in deze visie aangeduid als ‘natuurgebieden’. De natuurgebieden in Venray liggen verspreid in het landelijk gebied. Binnen de gemeente ligt één Natura 2000 gebied: Boschhuizerbergen. Veel huidige natuurgebieden zijn een restant van de ooit grote veen- en heidegebieden. De heideterreinen veranderden door overbegrazing met schapen in stuifzanden. Vanaf de 19e eeuw zijn deze gebieden bebost om verstuiving tegen te gaan. Ook werd het hout gebruikt in de mijnbouw. Zo ontstonden er bosgebieden op de (voormalige) stuifduinen binnen het esdorpenlandschap. Voor een deel zijn deze gronden reliëfrijk en is het oorspronkelijk landschap van stuifduinen herkenbaar. Hiermee ontstond als het ware een 'omslag' in het landschapsbeeld: van een open naar een meer gesloten landschapsbeeld, doordat grote delen werden ingesloten door bossen. Niet alle natuurgebieden bestaan uit bos.

Er zijn er een aantal heidegebieden bewaard gebleven: de Paardekop, met een reliëfrijke heidebebossing en een sterk verkaveld vennencomplex, Zwartwater, oorspronkelijk zeer waardevolle vochtige heide- en vengebied, de Rouwkuilen met voedselarm stuifven met een bodem die bedekt is door een dikke laag veen en omgeven door bossen en de Heidsche Peel, een restant hoogveen met boerenkuilen. Bijzondere gebieden zijn ook stuifduingebied Boschhuizerbergen met omvangrijke jeneverbesstruwelen en het Landgoed Geijsteren. Langs de Maas zijn de afgelopen jaren ingrijpende hoogwaterbeschermingsmaatregelen genomen (Maaspark Ooijen-Wanssum) die ertoe hebben geleid dat niet alleen de waterveiligheid sterk is toegenomen, maar ook de landschappelijke kwaliteiten en de natuurwaarden van het gebied een enorme impuls hebben gekregen. Voor het rivierbed van de Maas blijft de beleidslijn grote rivieren van toepassing. De meeste natuurgronden zijn in handen van de gemeente Venray, Stichting Limburgs Landschap en Staatsbosbeheer. Deze gevarieerde natuurgebieden en landschappen lenen zich goed voor toerisme en recreatie. De recreant kan gebruik maken van een uitgebreid routenetwerk voor wandelen, fietsen, ATB en menroutes voor paarden. Onderweg zijn diverse voorzieningen aanwezig in de vorm van parkeervoorzieningen, bankjes, een uitkijktoren en themaroutes. 2.

Wat komt er op ons af?

- Klimaatverandering: hierdoor zijn bomen meer vatbaar voor ziektes en plaagdieren omdat ze kwetsbaar zijn geworden door de droogte. De lage grondwaterstand bedreigt eveneens de vegetatie op land. Droogte bedreigt ook het leven in sloten en beken. - Afname biodiversiteit: door blijvende vermesting en verzuring van de bodem via de lucht (stikstof) neemt de kwaliteit van de natuur af en sterven soorten uit. - Toenemende behoefte aan recreatie in de natuur, zoals wandelen, fietsen en mountainbiken.

Blad 41 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

- Stikstofproblematiek: Er wordt een landelijke Gebiedsgerichte Aanpak stikstof opgesteld met ondermeer maatregelen voor behoud van het Natura 2000 gebied Boschhuizerbergen. 3.

Toekomstperspectief

In de toekomst zien we onze natuurgebieden weer opbloeien. De kwaliteit van bestaande natuurgebieden is versterkt en de biodiversiteit is verhoogd. Tussen bestaande natuurgebieden zijn robuuste verbindingen ontstaan. Er is de mogelijkheid voor iedereen om te genieten van onze natuur en er is ook nieuwe natuur in onze gemeente te ontdekken. Bijvoorbeeld het nieuwe Maaspark Ooijen-Wanssum. De natuurgebieden zijn toegankelijk voor iedereen. Fiets- en wandelpaden en parkeervoorzieningen worden verbeterd en deels ook begaanbaar voor minder validen. Op gepaste schaal vindt er recreatie plaats in de natuurgebieden. Via een recreatief zoneringsplan wordt de mate van recreatiedruk bepaald aan de hand van de draagkracht van de natuurgebieden. De gebiedsgerichte aanpak voor de vermindering van de uitstoot van stikstof (onder aansturing van de provincie) leidt tot een versterking van de natuurkwaliteit van de Deurnsche Peel & Mariapeel, de Bult, Maasduinen en Boschhuizerbergen.

4.

Wat gaan we doen: (uitklapschermpje)

-

we behouden, herstellen en versterken de natuurkwaliteit Het accent ligt op behouden, herstellen en versterken van de natuurkwaliteit in bestaande natuurgebieden. We zetten in op uitbreiding van het areaal wanneer dit is gericht op het robuuster maken van de bestaande natuur, versterking van de biodiversiteit en verbinden van bestaande natuurgebieden. De uitbreiding draagt tevens bij aan het vasthouden van water, het temperen van hoge temperaturen en het opslaan van CO 2. Hierbij hebben we speciale aandacht voor Boschhuizerbergen als waardevol Natura 2000 gebied.

-

we pakken verdroging aan in natuurgebieden We onderzoeken alternatieve vormen van natuurbeheer zoals waterbeheer, ecosysteembeheer en bosbeheer gericht op biodiversiteit. We gaan verdroging, vermesting en verzuring tegen.

-

we versterken de recreatieve mogelijkheden We versterken de recreatieve mogelijkheden en zorgen voor een betere spreiding in natuurgebieden. Toerisme en recreatie biedt mogelijkheden voor de lokale economie. We zetten in op de juiste balans tussen natuurbescherming en natuurbeleving (toerisme en recreatie). We stellen hiervoor een recreatief zoneringsplan op.

Blad 42 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

-

we vergroten de toegankelijkheid van natuurgebieden We zetten in op het veiliger en toegankelijker maken van bestaande fiets- en wandelpaden in natuurgebieden. We realiseren toeristische overstappunten (TOP’s) en zorgen ervoor dat inwoners en bezoekers van Venray makkelijker de natuurgebieden bezoeken. We verbeteren de toegankelijkheid, ook voor mindervaliden. Daarbij zetten we extra in op duurzame mobiliteit en gezondheid: we stimuleren mensen door het versterken van toeristische fietsroutes om met de fiets een natuurgebied bezoeken in plaats van met de auto. Door thema fiets- en wandelroutes en ruiterpaden aan te leggen stimuleren we de mensen tot bewegen.

4

Thema’s In een thema wordt besproken hoe we in onze gemeente om willen gaan met een bepaald onderwerp. Bij het thema ‘Wonen’ geven we bijvoorbeeld aan welke soort woningen we graag in Venray willen bouwen de komende jaren, maar ook wat we belangrijk vinden om fijn en veilig te kunnen wonen in onze gemeente. De andere thema’s zijn Duurzaamheid, Gezondheid, Milieu, Economie, Bereikbaarheid, Voorzieningen, Recreatie en toerisme. De beleidskeuzes voor de verschillende thema’s zijn verder uitgewerkt in de gebieden, waar zij gelden.

4.1

Wonen

In onze gemeente is het fijn om te wonen en leven. Dat noemen we ook wel een aantrekkelijk woon- en leefklimaat. De kernen bieden verschillende kwaliteiten en omgevingen om te wonen (woonmilieus). Dit willen we graag zo houden. In dit thema beschrijven we hoe we dat gaan doen in het licht van toekomstige opgaven. In de kern Venray wonen meer dan 30.000 inwoners. De woningvoorraad bestaat grotendeels uit eengezinswoningen, in verschillende woonmilieus. Meer richting het centrum vinden we ook gestapelde bouw (appartementen). Buiten de kern Venray liggen 13 kerkdorpen. Sommige hiervan zijn erg klein en hebben een (relatief) jonge geschiedenis. Qua inwoners variëren ze van ca. 220 inwoners tot ca. 2.350 inwoners. Elke kern heeft zijn eigen identiteit en kwaliteiten en vrijwel elke kern heeft ruime woningbouwmogelijkheden. Over het algemeen is het prettig

Blad 43 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

wonen in de dorpen en zien we een dorps woonmilieu terug: ruim opgezet, lage woningdichtheid en veel groen. Waar staan we? Op 1 januari 2020 telt onze gemeente ca. 43.600 inwoners. Zij wonen in iets meer dan 19.000 woningen, waarbij het in zo’n 64% van de gevallen gaat om een koopwoning. De overige woningen zijn sociale en particuliere huurwoningen. Wonen Limburg, de grootste woningcorporatie heeft zo’n 5.100 huurwoningen in onze gemeente. Het grootste deel hiervan bevindt zich in de kern Venray. Jaarlijks worden ruim honderd nieuwbouwwoningen opgeleverd, waarvan het grootste deel in kern Venray wordt gerealiseerd. Toch worden ook in de dorpen nieuwe woningen gebouwd; deels in de vorm van zelfbouw, deels zijn het projectmatige ontwikkelingen. Vrijwel elke kern heeft mogelijkheden voor woningbouw. De grootste plannen die nog ontwikkeld kunnen worden liggen in kern Venray. Het gaat hier om de afronding van de Brabander (cluster IV), St. Annapark en het Servaasterrein. Daarnaast worden de mogelijkheden onderzocht voor woningbouw op de locaties Viecuri en De Brier. In totaal gaat het bij deze plannen om bijna 1.000 woningen in diverse segmenten. Wat komt er op ons af? Net als veel andere gemeenten heeft onze gemeente te maken met een bevolking die steeds ouder wordt en jongeren die wegtrekken uit de gemeente (vergrijzing en ontgroening).

De Venrayse bevolking groeit nog tot en met 2035 (huishoudens tot 2040), daarna is er sprake van krimp. In 2040 zal een derde van de bevolking 65+ zijn (nu een vijfde), bovendien leven deze ouderen ook steeds langer (de zogenaamde dubbele vergrijzing). Het aantal eenpersoonshuishoudens stijgt tot 2040 met ongeveer 30%. Daarnaast neemt het aantal inwoners met een buitenlandse afkomst (waaronder internationale werknemers) toe. Deze veranderingen in de opbouw van de bevolking hebben grote gevolgen voor de woonopgave (soorten en aantallen woningen). Het leidt ook tot een grotere vraag naar zorg. Daarnaast is er sprake van een behoefte aan meer sociale huurwoningen in onze gemeente. Door de energietransitie is het nodig dat we ook in woningen energie besparen. Dit kan bijvoorbeeld door bestaande woningen (nog) beter te isoleren. Nieuwbouwwoningen kunnen we bovendien zo bouwen dat deze zo goed mogelijk omgaan met energie. De uitdaging om woningen niet meer met gas, maar met duurzamere brandstoffen te verwarmen heeft ook gevolgen voor de woningvoorraad en de betaalbaarheid daarvan. Het vergt ook voorzieningen op wijkniveau, bijvoorbeeld energieopslag en laadpalen. Een veranderend klimaat kan leiden tot vaker en meer extreme neerslag of extreme droogte/warmte.