03 Aangepaste teksten Omgevingsvisie (1)

Woonwijken moeten daarom voldoende ruimte hebben voor verkoelend groen en genoeg mogelijkheden bieden om regenwater op te vangen zodat het de grond in kan trekken. Een groene woonomgeving draagt ook bij aan ruimtelijke kwaliteit én aan positieve gezondheid (nodigt uit om te bewegen). Wat willen we? Venray gaat voor een aantrekkelijk en duurzaam woonklimaat. We zetten in op voldoende betaalbare woningen en nultredenwoningen zodat ouderen langer thuis kunnen blijven wonen. In de kern Venray richten we ons hierbij vooral op inbreiding en herontwikkeling; hier vindt 90% van de nieuwbouw binnenstedelijk plaats (in de dorpen is dat ca. 50%). Hierbij waken we ervoor

Blad 44 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

dat er in de woonomgeving voldoende ruimte voor groen blijft om te bewegen en te ontmoeten. Ook ons veranderende klimaat vraagt om meer ruimte voor water en groen. We stimuleren inwoners van Venray om ook hun steentje bij te dragen aan het klimaat door hun eigen woning te verduurzamen en te vergroenen. Het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad in Venray zal geleidelijk plaatsvinden. Er is een Transitievisie warmte. Deze visie is vooral gericht op besparing. We stimuleren initiatieven vanuit inwoners en ondernemers om hun eigen woning aan te passen en te verduurzamen, bijvoorbeeld door betere isolatie en het plaatsen van zonnepanelen op daken. Er komt een nieuwe Transitievisie warmte. We zetten ons in het Omgevingsprogramma Wonen in voor het oplossen van het urgente woningtekort en het verhogen van de woonkwaliteit. Dit doen we aan de hand van vijf centrale thema’s. 1. Snel voldoende woning bouwen We streven naar een bouwproductie van minimaal 2.000 woningen tot 2035. We bouwen woningen in iedere kern. 2. Gevarieerd aanbod We zorgen voor een goede differentiatie van de nieuwbouw, passend bij de behoefte en met bijzondere focus op betaalbaarheid. Ook richten we ons op aanpassing van de bestaande woningvoorraad (levensloopbestendig maken). 3.

Duurzame woningvoorraad We willen een duurzame Venrayse samenleving, met minder CO2-uitstoot en aandacht voor klimaatadaptief en circulair bouwen. 4. Wonen en zorg We realiseren een breder palet van woonvormen met veel variatie tussen gewoon zelfstandig wonen en intramuraal wonen en de daarbij passende zorg. Inwoners die de stap van een instelling naar zelfstandig wonen kunnen maken, bieden we hiervoor kansen met passende ondersteuning. 5. Vitale wijken en kernen We streven naar vitale wijken en kernen met voldoende groen, ruimte voor ontmoeting en passende woningen voor jong en oud.

De vergrijzing en veranderingen in de zorg vragen om een andere kijk op het thema wonen in relatie tot de voorzieningen en de leefbaarheid in de wijken. De toenemende behoefte aan huisvesting van bijzondere groepen (denk aan statushouders, in- en uitstroom uit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen, huisvesting van jongeren via de jeugdwet) en aan levensloopbestendige woningen betekent een extra opgave voor het aanbod van betaalbare woningen, in een veilige en beschermde woonomgeving. We omarmen woonconcepten die een bijdrage leveren aan ‘het zorgen voor elkaar’. Deze woonconcepten worden integraal afgewogen, waarbij we kijken naar de eisen vanuit toegankelijkheid en veiligheid. Hierbij hebben we ook oog voor de spreiding van doelgroepen, wat gemengde wijken bevordert. In onze kwetsbare wijken zetten we in op een integrale, mensgerichte aanpak om de leefbaarheid te verhogen. Daarnaast zetten we ons in voor voldoende en goede huisvesting van internationale werknemers. Hiermee gaan we illegale huisvesting tegen. Naast huisvesting willen we meer oog hebben voor integratie en zorg. We zijn bezig met een verkenning om tot een lokale integrale aanpak voor internationale werknemers in Venray te komen. Per deelgebied betekent dit de volgende aanpak (lees hier meer over bij de deelgebieden):

Blad 45 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

In het centrum: • We zetten in op meer woonfuncties aan de randen door transformatie van leegstaande panden. • We zorgen voor de juiste balans tussen prettig wonen en een levendig centrum. In de woongebieden: • We verbeteren de woonkwaliteit door het realiseren van de juiste woningen op de juiste plek en het aanpassen van de bestaande woningvoorraad. • We bevorderen goede huisvesting en integratie van bijzondere doelgroepen. • We zorgen voor voldoende toegankelijk groen om te ontmoeten en bewegen. • We besteden aandacht aan de fysieke en sociale veiligheid. In de werkgebieden: • We staan in principe geen nieuwe (bedrijfs)woningen toe op bedrijventerreinen.

In de agrarische gebieden: • We verbeteren het woonklimaat door meer scheiding tussen wonen en veehouderij; nieuwe woningen staan we alleen toe in de kernrandzones en bestaande woonclusters. Relatie met: Duurzaamheid, Gezondheid, Voorzieningen

4.2

Economie

Bij economie hebben we het over werkgelegenheid, ondernemerschap en het vestigingsklimaat in Venray. We kijken niet alleen naar de huidige stand van zaken, maar ook hoe we de economie op een steeds meer duurzame en circulaire manier kunnen inrichten. We kijken naar werken en ondernemen zowel op de bedrijventerreinen als op andere plekken in de gemeente. Economie is een breed thema. Steeds belangrijker wordt de toekomstbestendigheid van de economie, omdat we werken aan een circulaire economie. Onder economie vallen de werklocaties, zoals het centrum (dit is verder uitgewerkt bij het thema voorzieningen), kantoorlocaties en bedrijventerreinen. Maar ook de agrarische sector. We kijken naar arbeidsmarkt en werkgelegenheid; is er voldoende en geschikt werk in de gemeente voor onze bewoners? Als laatste kijken we binnen dit thema naar het vestigingsklimaat, wat aangeeft hoe aantrekkelijk het is voor ondernemers en bedrijven om in de gemeente te ondernemen. Dit is gebaseerd op bijvoorbeeld bereikbaarheid, opleidingsniveau van bewoners, onderwijsaanbod en regels van de overheid. Waar staan we? In Venray hebben we veel verschillende soort bedrijven. Venray ontleent haar identiteit met

Blad 46 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

name aan een sterke agribusiness, zorg, logistiek en productiesector. De belangrijkste sectoren qua werkgelegenheid zijn: 1) Vervoer en opslag 2) Zorg 3) Detailhandel 4) Metaalindustrie 5) Overheid 6) Welzijn 7) Landbouw 8) Groothandel Circa 20% van alle werknemers zijn internationale werknemers; deze zijn vooral werkzaam in landbouw, industrie en logistiek. Het werkloosheidspercentage in Venray is laag, ca. 3,2% (in 2018). Venray heeft al sinds jaar en dag een regionale functie mede door de centrale ligging in de driehoek Venlo-Nijmegen-Eindhoven. Deze regionale functie is sterk herkenbaar op het gebied van werkgelegenheid, logistiek (logistieke hotspot), zorg en welzijn, winkelen, onderwijs en kunst en cultuur. We zijn onderdeel van Greenport Venlo (met onder andere de Brightlands campus). Ook werken we op regionaal-economisch vlak intensief samen met onze Brabantse, Gelderse en Duitse partners. Wat komt er op ons af? Een belangrijke demografische ontwikkeling is de vergrijzing. Met de vergrijzing van de bevolking verschuift de verhouding tussen het aantal 65-plussers en werkenden. Waren er in 2016 in Venray nog 3,1 werkenden op elke 65-plusser, in 2040 zijn er nog maar slechts 1,5 werkenden op elke 65-plusser. Deze afname van de beroepsbevolking leidt er ook toe dat de vraag naar internationale werknemers blijft stijgen. Ook de technologische ontwikkelingen gaan razendsnel.

De toenemende digitalisering, robotisering, 3D printing en dergelijke zullen hun weerslag hebben op de manier hoe we werken en ondernemen. Een andere belangrijke ontwikkeling is het toekomstgericht en duurzaam ondernemen, meestal circulaire economie en maatschappelijk verantwoord ondernemen genoemd. Bij maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) draait het erom dat bedrijven ook onderdeel zijn van en een verantwoordelijkheid dragen voor de maatschappij. Hierbij werkt het bedrijf niet alleen voor winst (profit), maar hebben ze ook aandacht voor de mensen en samenleving (people) en een duurzame omgeving (planet). De consument verwacht dit ook steeds meer van bedrijven. De circulaire economie is een duurzame economie, waarin we producten slim ontwerpen, hergebruiken, repareren en vervolgens recyclen, zodat de grondstoffen waarvan een product ooit gemaakt is opnieuw beschikbaar zijn. In een circulaire economie bestaat dus geen afval en worden grondstoffen steeds opnieuw gebruikt; de kringloop van grondstoffen is gesloten. Om dit te bereiken zullen bedrijven steeds meer samenwerken en hun processen op elkaar afstemmen. Kringlooplandbouw is de circulaire economie gericht op de agrarische sector. Uiteindelijk wordt het voedselsysteem ingericht op het produceren zonder verlies van grondstoffen, een zorgvuldig beheer van bodem, water en natuur en een positieve impact op het milieu.

Blad 47 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

In het agrarisch gebied verwachten we ook veel bedrijven die stoppen omdat ze bijvoorbeeld geen opvolger hebben. Dit zorgt voor lege gebouwen (vrijkomende agrarische bebouwing, VAB’s), waar een andere invulling voor nodig is, of sloop. Ondermijning is hierbij een belangrijk aandachtspunt. Wat willen we? In 2035 is de circulaire werkwijze normaal geworden, ook bij alle ondernemers. Om dit te bereiken is in 2021 de Visie Circulaire Economie Venray en een bijbehorend uitvoeringsprogramma opgesteld. Hierin zijn vijf speerpunten leidend: • bewustwording • inkopen • samenwerking • verdienmodellen • meten Daarnaast hanteren we de circulaire ladder (zie afbeelding) om aan te geven hoe circulair een activiteit, project of proces is. Het hoogste niveau van circulaire economie verdient de voorkeur; het is het niveau waarin de meeste grondstoffen bespaard worden. Concrete actiepunten voor circulaire economie staan in het uitvoeringsprogramma circulaire economie. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen drie doelgroepen, in plaats van deelgebieden: • gemeente; waar hebben we zelf de meeste invloed op • ondernemers en organisatie; het sluiten van ketens en samenwerkingsverbanden • inwoners; als consument en gebruiker We streven naar een aantrekkelijk werkklimaat voor ondernemers om zich te vestigen en te (blijven) ontwikkelen in Venray.

Dit doen we door het bieden van gevarieerde werkgelegenheid en de beschikbaarheid, bereikbaarheid, verduurzaming en aantrekkelijkheid van werklocaties. Zo geeft de uitbreiding van de haven Wanssum de economische ontwikkeling van Venray een impuls. Grootschalige logistieke bedrijven laten we in principe alleen toe op De Blakt, delen van Smakterheide en Haven Wanssum (of elders in de regio). Nieuwe of uitbreiding van bedrijventerreinen is primair gericht op de lokale behoefte. We zetten ook in op doorontwikkeling van vitalisering van de toeristische verblijfsrecreatie. Een betere aansluiting tussen werkgelegenheid en de arbeidsmarkt vraagt om een helder inzicht in vraag en aanbod. We volgen de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en werken aan een actieve werkgeversbenadering en het begeleiden van uitkeringsgerechtigheden naar werk. Ook dragen we actief bij aan goede huisvesting én integratie van internationale werknemers. Wij blijven inzetten op een goede regionale samenwerking onder andere binnen FoodNL, Greenports Nederland en de Agribusiness Region Niederrhein. De Investeringsagenda (regiodeal) en de uitwerking van NOVI gebied De Peel bieden hierbij enorme kansen. Maar ook de samenwerking met en tussen ondernemers onderling (bijvoorbeeld via een BIZ regeling) is van belang voor een voorspoedige economische ontwikkeling.

Blad 48 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

Concrete actiepunten voor de komende jaren worden vastgelegd in het Programma Economie. In dit programma staan 4 speerpunten centraal, aansluitend aan het bovenstaande: 1. Een gezond ondernemersklimaat 2. Florerende bedrijventerreinen 3. Een arbeidsmarkt voor iedereen 4. Een bruisend centrum, vitale wijken en kernen (thema voorzieningen) Ook de agrarische bedrijven bieden we de ruimte om te kunnen groeien in Venray, maar mensen moeten ook fijn kunnen wonen en recreëren. Dit vraagt om een nadere uitwerking waar welke ontwikkeling mogelijk is. In de kernrandzones ligt de nadruk op wonen, in het agrarische gebied is er ruimte voor landbouw. Agrarische ontwikkelingen rondom de kernen (Ysselsteyn, Leunen, Oirlo en Castenray) worden beperkt. Bedrijven zorgen ervoor dat ze minder geur, stof en geluid uitstoten. Voor het behoud van economische activiteiten in het agrarisch gebied zetten we in op hergebruik door kleinschalige niet-agrarische bedrijvigheid. Op locaties waar hergebruik niet wenselijk is, zetten we in op sloop. Daarnaast vinden we het belangrijk dat de bedrijven passen binnen de kwaliteiten van het landschap. Voor de agrarische sector willen we werken richting een kringlooplandbouw. Het programma ‘Transitie landelijk gebied’ is begin 2021 gestart om deze aspecten in een stroomversnelling te brengen.

Per deelgebied betekent dit de volgende aanpak (lees hier meer over bij de deelgebieden): In de werkgebieden: • We gaan actief aan de slag met het verbeteren van de openbare ruimte en meer groen op bedrijventerreinen. • We zetten in op duurzaam en circulair ondernemen en het benutten van (grote) bedrijfsdaken voor zonnepanelen. • We stimuleren duurzame en actieve mobiliteit. • We ontwikkelen 22 ha nieuw bedrijventerrein op Smakterheide-Noord in combinatie met 20 ha natuurontwikkeling. In de agrarische gebieden: • We werken een gebiedsgerichte aanpak uit voor het bepalen van de ontwikkelingsmogelijkheden van (agrarische) bedrijvigheid. • We stimuleren en faciliteren kringlooplandbouw. • We zetten in op sloop en/of kleinschalige niet-agrarische bedrijvigheid in VAB's; grootschalige niet-agrarische bedrijvigheid hoort thuis op bedrijventerreinen.

Relatie met: Duurzaamheid, Milieu, Recreatie en Toerisme, Voorzieningen

4.3

Gezondheid

Gezondheid in het kader van de Omgevingswet richt zich op drie perspectieven: het beschermen, het bevorderen en het faciliteren. Beschermen heeft te maken met de leefomgevingskwaliteit, zoals bijvoorbeeld geluid, fijnstof, geur en gevaarlijke situaties. Het bevorderen is gericht op de leefomgeving die gezondheid stimuleert. Denk aan een omgeving die uitnodigt om te

Blad 49 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

bewegen. Het faciliteren heeft te maken met een omgeving die zelf- en die samenredzaam is, o.a. de toegankelijkheid en de veiligheid, parken en het buitengebied. In dit thema gaan we in op de aspecten bevorderen en faciliteren (zoals positieve gezondheid). De aspecten zoals hierboven genoemd onder beschermen (luchtkwaliteit, geluid en dergelijke) komen aan de orde bij het thema milieu. Waar staan we? Om gezond te leven zijn allerlei dingen die we zelf kunnen doen, zoals gezonde voeding, voldoende slaap en hygiëne. Vanuit het sociaal domein zet de gemeente Venray derhalve in op preventie, bijvoorbeeld op scholen en via de stichting JOGG (Jongeren op gezond gewicht). Als we het hebben over gezondheid binnen de omgevingsvisie, dan praten we juist over de delen die zich buiten afspelen. Denk daarbij aan spelen, sporten en bewegen. Hiervoor is voldoende ruimte in de buitenlucht nodig, bijvoorbeeld in parken en het agrarisch gebied. Ook goede zorg, lekker in je vel zitten en mee kunnen doen hoort hierbij. In Venray zijn diverse speelvoorzieningen en ruimte voor sport en recreatie. De kwaliteit van de leefomgeving is over het algemeen goed, maar er zijn wijken met relatief weinig (openbaar) groen, met name in/rondom het centrum van de kern Venray.

Ook in het agrarisch gebied staat de kwaliteit van de leefomgeving bij een aantal dorpen en woonclusters onder druk, met name door de overschrijding van de geurnormen en zorgen over fijnstof. Naast aandacht voor gezondheid in de woonomgeving richten wij ons ook op de sociale veiligheid. Sociale veiligheid houdt in dat men zich beschermd voelt in de openbare ruimte. Met name in het centrum is sociale veiligheid een aandachtspunt. In de driehoek Paterslaan, Henseniusstraat en Langstraat kan het woon- en leefklimaat onder druk komen te staan, doordat in een relatief klein gebied uiteenlopende en soms conflicterende functies zijn ondergebracht. Ook in ons buitengebied is sociale veiligheid een aandachtspunt rondom de vakantieparken. Wat komt er op ons af? Er zijn een aantal ontwikkelingen dat op ons af komt en die invloed hebben op het thema gezondheid. We hebben het dan over de vergrijzing en de trend dat dat ouderen langer thuis wonen, afbouw van ‘klinische bedden’ (dit betreft onder andere de afname van beddencapaciteit bij ziekenhuizen en de geestelijke gezondheidszorg door veranderingen in de gezondheidszorg), aandacht voor ‘positieve gezondheid’ en toenemende behoefte aan mantelzorg. Wat willen we? In Venray vinden we het belangrijk dat er een goede verbinding ontstaat tussen het fysieke en het sociale domein en een afweging van de belangen.

Onderstaande boom laat mooi zien wat de relatie is tussen het sociale en fysieke domein en kan als metafoor gezien worden voor de leefomgeving. De stam en takken zijn zichtbaar boven de grond, zij staan voor de ruimtelijke inrichting. De zichtbare boom wordt gedragen door en komt voort uit zijn ‘niet zichtbare’ wortels, die staan voor de sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen. De twee werkvelden, het fysieke en sociale domein, zijn sterk verdeeld. Voor een betere aansluiting van de werkvelden in de toekomst, moeten we af van deze strikte scheiding. Zij zijn één geheel en wisselwerking is nodig.

Blad 50 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

In de gehele regio Noord-Limburg speelt gezondheid een belangrijke rol. Venray zet zich dan ook samen met de regio in om de gezondste regio te worden. Hierbij maakt de regio gebruik van haar sterke punten: economische ontwikkeling op het gebied van agrofood, logistiek, maakindustrie, vrijetijdseconomie en kennisontwikkeling op deze gebieden met een accent op het gebied van voedsel en gezondheid. Gezamenlijk de krachten bundelen om te komen tot de ambitie: het zijn van de gezondste regio. We zetten ons in voor een gezonde woning en woonomgeving en voldoende mogelijkheden voor iedereen om te bewegen en te ontmoeten. Dit betekent ook dat bij nieuwe ontwikkelingen het aspect (positieve) gezondheid vanaf het begin wordt meegenomen en bewoners hierbij worden betrokken. Per deelgebied betekent dit de volgende aanpak (lees hier meer over bij de deelgebieden): In het centrum: • We besteden aandacht aan de fysieke en sociale veiligheid (aanpak driehoek). • We gaan vergroenen. • Er komt meer ruimte voor iedereen toegankelijke wandel- en fietsroutes. In de woongebieden: • We zetten in op het stimuleren van beweging, sport en spel ter bevordering van de fysieke en mentale gezondheid van Venraynaren. • We stemmen het aantal voorzieningen af op de doelgroepen, ook in relatie tot vergrijzing en ontgroening en door de afbouw van klinische bedden ggz (andere woonvormen).

• We stimuleren ontmoeten en bewegen door voldoende groen in de wijken te realiseren. Zo kunnen bewoners gebruik maken van de groene wandelroutes die starten vanuit hun

Blad 51 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

• • • • •

eigen wijk. Voor de jongste Venraynaren is er een goede spreiding van speelvoorzieningen in de wijken. Kleinschalige sport- en spelvoorzieningen komen terug in de gehele wijk of dorp. We besteden aandacht aan de fysieke en sociale veiligheid. We leggen we prioriteit op het gebied van verkeersveiligheid rondom scholen en bij veilige fietsroutes van/naar de dorpen en wijken. We stimuleren actieve mobiliteit zoals wandelen en fietsen. We stimuleren duurzame mobiliteit (meer elektrische vervoermiddelen, verbeteren gebruiksmogelijkheden, aanleg laadpalen).

In de werkgebieden: • We zetten in op meer mogelijkheden om te wandelen en te fietsen op en naar onze bedrijventerreinen. In de agrarische gebieden: • We verbeteren en borgen een goed woon- en leefmilieu voor omwonenden van veehouderijbedrijven. • We voorkomen verloedering en/of ondermijning bij vrijkomende agrarische bebouwing. Als gemeente kunnen we dit niet alleen oppakken, en is een aanpak met partners (in de regio) nodig.

In de natuurgebieden: • Door voldoende fiets-, wandel en ruiterpaden aan te leggen stimuleren we de mensen tot bewegen. • We stimuleren mensen op een duurzame manier naar een natuurgebied te reizen, bijvoorbeeld met de fiets. Relatie met: Milieu, Wonen, Recreatie en Toerisme, Voorzieningen

4.4

Bereikbaarheid

Met bereikbaarheid worden de mogelijkheden aangegeven, die bewoners hebben om zich te verplaatsen en deel te nemen aan activiteiten. Bewoners kunnen zich lopend verplaatsen, maar ook gebruik maken van vervoersmiddelen als de fiets, auto, bus en trein. Een goede bereikbaarheid zorgt ervoor dat bewoners gemakkelijk mee kunnen doen aan activiteiten en onderdeel kunnen zijn van de samenleving. Met activiteiten denken we aan onder meer recreëren, werken, winkelen en ontmoeten. Het is belangrijk dat een plaats met verschillende transportmiddelen voor alle doelgroepen bereikbaar is: te voet, per fiets, met verschillende vormen van openbaar vervoer, met de motor en auto. Dit heet multimodale bereikbaarheid. Dit geldt voor alles wat zich binnen de gemeente afspeelt, maar ook voor de bewegingen van en naar de gemeente. Een goede (multimodale) bereikbaarheid draagt bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven en een sterk recreatief-toeristisch aanbod.

Blad 52 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

Waar staan we? De verbindingen in onze gemeente (Maas, spoorlijn, wegen, beken) vormen een bijzonder element die de gebiedstypen doorsnijden en vanuit de functie invloed hebben op de gebiedstypen. De gemeente Venray bestaat uit verschillende kleine dorpskernen. De bereikbaarheid van deze kernen staat onder druk. Vanwege het ouder worden van onze inwoners is niet iedereen meer in staat om de fiets of auto te gebruiken als vervoersmiddel. Daarom zijn zij aangewezen op het openbaar vervoer of op een elektrische fiets. Vanwege een gebrek aan bereikbaarheid kunnen mensen minder goed deelnemen aan activiteiten en daardoor mogelijk eenzaam worden. Ook is het belangrijk dat mensen actief blijven bewegen, zodat preventief ervoor gezorgd wordt dat mensen vitaler blijven. De afgelopen jaren zijn vele projecten uitgevoerd gericht op het verbeteren en veiliger maken van de infrastructuur voor alle soorten verkeersdeelnemers. In de projecten “Gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum” en de “Via Venray” is veel aandacht uitgegaan naar autoverkeer en vervoer over water. Deze projecten waren grotendeels gericht op economische verbetering en (regionale) bereikbaarheid. De komende jaren is het noodzakelijk het niet-gemotoriseerde verkeer (fietsen en lopen) nog meer in de spotlights te plaatsen.

Deze vormen van vervoer sluiten beter aan bij de belangrijke aspecten als duurzaamheid, gezondheid en een inclusieve samenleving. Ook willen we ervoor zorgen dat ouderen vitaal blijven en veilig op de fiets kunnen en durven te stappen, zodat ze actief kunnen blijven meedoen. Daarnaast zijn deze vervoersvormen beter aan te passen op de hedendaagse uitdagingen van beperkte beschikbare ruimte en hebben ze een positieve effecten op het terugdringen van de milieubelasting. Wat komt er op ons af? Er zijn steeds meer vormen van openbaar vervoer “op maat”. Inwoners kunnen thuis een (deel)bus bestellen om naar een bepaalde plek te reizen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de mogelijkheden op het internet en de mobiele telefoon. We begrijpen dat het gebruik van internet en apps als lastig ervaren kan worden door oudere inwoners. Het is daarom belangrijk om deze doelgroep te helpen met het gebruik hiervan. Een voorbeeld hiervan is de start van een Trendsportal (het regionale samenwerkingsverband op het gebied van mobiliteit) project: Ouderen OV en MaaS , waar ook de gemeente Venray aan zal gaan deelnemen. De elektrische auto en fiets worden steeds vaker gebruikt. Dit zorgt voor een andere inrichting van de openbare ruimte. Zo komen er oplaadpunten voor elektrische auto’s en moeten de fietspaden breed genoeg zijn voor sneller fietsverkeer.

Ook maken we in de toekomst vaker gebruik van deelmobiliteit. Dit biedt mogelijkheden op het gebied van bereikbaarheid. Iedereen heeft namelijk op deze manier beschikking over een (elektrische) auto of fiets. Daarnaast biedt het kansen hoe om te gaan met onze openbare ruimte. De komst van deelmobiliteit zorgt ervoor dat mensen kunnen overwegen om hun tweede auto weg te doen en daardoor ontstaat er in het straatbeeld weer meer ruimte voor groen of andere voorzieningen. De geplande verdubbeling en elektrificatie van de Maaslijn, de spoorlijn tussen Nijmegen en Roermond, en de opwaardering van de stationsomgeving leiden tot een impuls voor het openbaar vervoer. Aandachtspunt hierbij is de verbinding tussen het station en het centrum van Venray. Daarom zetten we in op het stimuleren van ketenmobiliteit: het mogelijk maken van het gebruik van diverse vervoersmiddelen tijdens een reis. Dit houdt in dat je met de elektrische fiets

Blad 53 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

naar het station kunt, daar stal je je fiets veilig en je vervolgt je reis met de trein richting je bestemming. Wat willen we? Wij willen dat bereikbaarheid geen obstakel vormt voor onze inwoners om deel te nemen aan de samenleving, conform aan de doelen van het regionale samenwerkingsverband Trendsportal. De hoofddoelstellingen van Trendsportal zijn: 1. Verhogen kwaliteit van leven: Mobiliteit zodat iedereen mee kan doen 2. Verbeteren verkeersveiligheid: Streven naar NUL verkeersslachtoffers 3. Aantrekkelijk mobiliteitssysteem: Robuust, attractief en betrouwbaar 4. Ondersteunen milieu- en energietransitie: Overschakelen op schone en stille mobiliteit 5. Verbeteren ruimtelijk-economische bereikbaarheid: Voor toerisme, agro, maak en logistieke sector De regionale visie is lokaal vertaald in onze Netwerkennota “Uitgangspunten Netwerken Infrastructuur en Verkeer, fietsen en lopen in de spotlights!”. In deze netwerkennota is prioriteit gegeven aan het opstellen van een netwerk voor niet-gemotoriseerd verkeer (fiets en voetganger). Ons doel is dat fietsen en lopen een veilige en aantrekkelijke wijze van vervoer gaan worden voor alle inwoners en bezoekers van Venray en de kerkdorpen.

Voor het stimuleren van fietsverkeer zetten we bijvoorbeeld in op de aanleg van ontbrekende schakels, het opwaarderen van kwalitatief mindere verbindingen of het verbeteren van de oversteekbaarheid van wegen. In de netwerkennota besteden we verder aandacht aan de netwerken voor gemotoriseerd verkeer: personenauto, vrachtverkeer en landbouwverkeer. Naast infrastructurele maatregelen zoals het aanleggen van fietsverbindingen, gaan we ons ook richten op fietsstimuleringsprojecten onder verschillende doelgroepen. Zo willen we ervoor zorgen dat oudere inwoners ook veilig op de fiets durven te stappen, maar ook dat werknemers gestimuleerd worden om de auto te laten staan en ervoor kiezen om met de fiets naar het werk te gaan. We streven ernaar dat alle inwoners op basis van gelijkwaardigheid toegang hebben tot mobiliteit. Het is daarbij belangrijk om regelmatig te achterhalen wat de inwoners van de gemeente Venray willen en kunnen. Op deze manier zorgen we dat inwoners ook daadwerkelijk gebruik maken van de faciliteiten. Per deelgebied betekent dit de volgende aanpak (lees hier meer over bij de deelgebieden): In het centrum: • We vergroten de bereikbaarheid voor de fiets, door onder andere meer en veiligere stallingsmogelijkheden. • We zorgen voor een betere verbinding tussen het centrum en het station.

Zowel door de ruimte/infrastructuur anders in te richten als door het aanbieden van modaliteiten om te reizen, bijvoorbeeld door het aanbieden van deelvervoer. • We hanteren wanneer mogelijk flexibelere parkeernormen die passend zijn bij de vormen voor duurzame mobiliteit. Daarbij zorgen we voor goede alternatieven, zoals goede fietsenstallingen en deelvervoer. In de woongebieden:

Blad 54 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

•

•

•

We versterken duurzame mobiliteit, zoals het gebruik van elektrische auto’s, deelauto’s, scooters en fietsen. Dit houdt onder andere in dat er ruimte beschikbaar komt voor het plaatsen van laadpalen en stallingsmogelijkheden. We zorgen dat onze dorpen beter bereikbaar zijn met een vorm van openbaar vervoer, zoals o.a. door (een verbeterde) inzet van de Wensbus en het stimuleren van fietsen onder ouderen. Wij bieden daarom valpreventietrainingen aan voor ouderen. Daarnaast ondersteunen we ouderen bij het gebruik van deelvervoer en het openbaar vervoer. We verbeteren (toeristische) fietsroutes door de aanleg van de Derde Ring Venray en (regionale) snelfietsroutes.

In de werkgebieden: • We stimuleren woon-werkverkeer per (elektrische) fiets, deelvervoer en het OV. We doen dit door goede fietsverbindingen aan te leggen, maar ook door met werkgevers in gesprek te gaan hoe zij hun werknemers kunnen verleiden om voor de fiets te kiezen. Vooral bij de vestiging van nieuwe bedrijven zien we hier kansen, bijvoorbeeld door het hanteren van flexibelere parkeernormen. In de agrarische gebieden: • We versterken de recreatieve structuren (o.a. door aanleg van thema fiets- en wandelroutes). • We verbeteren de verkeersveiligheid. Door te onderzoeken hoe om te gaan met de combinatie van verschillende soorten verkeer op een weg (bijvoorbeeld landbouwverkeer en fietsers) kan worden bekeken wat de mogelijkheden zijn om deze twee beter met elkaar kunnen laten “communiceren”. In de natuurgebieden: • We maken de natuurgebieden beter toegankelijk en bereikbaar voor iedereen. • We zetten daarbij extra in op duurzame mobiliteit; we stimuleren mensen (door het versterken van toeristische fietsroutes) om met de fiets een natuurgebied bezoeken in plaats van met de auto. Relatie met: Duurzaamheid, Voorzieningen, Gezondheid, Economie, Recreatie &toerisme

4.5

Recreatie en Toerisme

Venray is het land tussen de Peel en de Maas. Per fiets of te voet laat het landschap zich goed ontdekken en beleven: een aaneenschakeling van natuurgebieden en platteland, verweven met kunst, cultuur en historie. Naast de stedelijke, grote kern met stadse voorzieningen, zijn er dertien dorpen binnen de gemeentegrenzen. De toeristisch-recreatieve sector is voor de regio van groot belang en de gemeente Venray draagt bij aan de regionale doelen van de vrijetijdseconomie. Want recreatie en toerisme bieden mogelijkheden voor de lokale economie. Hieronder beschrijven we hoe we dat doen. Onder recreatie verstaan we alle manieren waarop mensen hun vrije tijd in vullen, naast hun dagelijkse verplichtingen zoals werken. Toeristen zijn mensen die recreëren buiten hun gebruikelijke leefomgeving.

Blad 55 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

Venray biedt vele mogelijkheden op het gebied van recreatie. Denk daarbij aan (thematische) wandel- en fietsroutes, terrasjes, campings, B&B’s, winkels en cultuur. Waar staan we? Venray heeft veel moois te bieden aan eigen inwoners en aan gasten en toeristen. We kunnen trots zijn op de diversiteit van het landschap en de prachtige natuur waarover de gemeente beschikt. Er is veel (kleinschalig) erfgoed te vinden in de gemeente. Dit vertelt de geschiedenis en laat zien wie we als gemeente zijn. Het St. Annapark en Landgoed Geijsteren zijn hiervan mooie voorbeelden. Nieuwe ontwikkelingen, zoals Maaspark Ooijen-Wanssum maken het landschap nog mooier en zorgen ervoor dat het landschap beter beleefd wordt. In dit landschap is een aantal agrarische bedrijven te vinden waar bezoekers een kijkje kunnen nemen. Bedrijven zoals Kipster, Houbensteyn en St. Joseph Hoeve Wagyu-Farm laten de sector zien die voor Venray zo belangrijk is. Binnen de gemeente is een rijk aanbod van grote en kleine evenementen te vinden. Dit draagt bij aan de sociale cohesie en verbindt inwoners en bezoekers met elkaar. Odapark en Duits Militaire Begraafplaats zijn niet alledaagse bezienswaardigheden en deze maken Venray onderscheidend. Tot slot het centrum van Venray met de stadse voorzieningen, dat maakt dat Venray een fijne gemeente is om te wonen, te leven en te bezoeken.

Wat komt er op ons af? In de gemeente Venray zijn de meeste toeristische-recreatieve bestedingen gerelateerd aan het dagtoerisme (80%). Ongeveer 20% van de bestedingen zijn gerelateerd aan verblijfstoerisme (met name de hotels). Qua economische betekenis neemt de gemeente de vierde positie in de regio (achter Venlo, Horst aan de Maas en Peel & Maas). De bestedingen namen de afgelopen jaren af, met bijna 10%. Deze daling heeft ondermeer te maken met sluiting van vakantiepark Het Roekenbosch en andere vraagpatronen. Ook het verblijfstoerisme heeft aan belang ingeboet. Per overnachting zijn de gemiddelde bestedingen juist wel hoog. Het winkelaanbod in het centrum van Venray (net als in andere middelgrote winkelkernen) staat onder druk. Onze binnensteden veranderen. Door de komst van het internet is het traditionele winkelen veranderd. Bezoekers komen niet meer puur voor het winkelen naar een centrum, maar voor de beleving. Detailhandel wordt steeds meer aangevuld met cultuur, horeca en leisure. Ook in Venray is hier sprake van. Daarnaast is de hang naar authenticiteit groot. We zoeken naar ‘echte’ en betekenisvolle ervaringen en producten. Hierbij spelen verhalen een belangrijke rol. Daarnaast groeit de vraag naar unieke belevingen. Beleving wordt steeds vaker aangeboden als (toeristisch) product. Ook in het landelijk gebied is er sprake van grote veranderingen.

Agrarische bedrijven zijn steeds vaker op zoek naar nieuwe inkomstenbronnen, en toerisme en recreatie is één van de mogelijkheden. Denk hierbij aan kleinschalige logies of een (boeren)camping dan wel een recreatieve invulling van een VAB (vrijkomende agrarische bedrijfsruimte). Wat willen we? Algemeen: Als we kijken naar wat we zijn, dan is erfgoed de rode draad door het verhaal. Zowel landschappelijk gezien als in de verhaallijnen over schapen, kloosters en zorginstellingen. Venray

Blad 56 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

is bij uitstek een plek waar mensen (met ideeën) afwijken van de standaard. De komende jaren zetten we algemeen in op: •

•

• • • •

Het toeristisch-recreatief aanbod kwalitatief uitbreiden, zodat bezoekers graag naar Venray komen en dat de eigen inwoners trots maakt op wat de gemeente heeft te bieden. Venray is een plek waar bijzondere dingen de kans krijgen om te ontstaan. Denk daarbij aan Raceway Venray, het Odapark, de Duitse oorlogsbegraafplaats. Verblijfsrecreatie uitbreiden met kleinschalige initiatieven van goede kwaliteit. Bijvoorbeeld gasten kunnen overnachten op bijzondere locaties en in bijzondere verblijfsaccommodaties. Inzetten op mooie (thematische) wandel-fiets-ruiter en mountainbike routes. Versterking lokale samenwerking met Toeristisch en Recreatief Platform en Venray Bloeit. Versterking regionale samenwerking in het kader van het actieprogramma VTE NoordLimburg. Aansluiten bij de regionale ambities Gezondste regio.

Per deelgebied betekent dit de volgende aanpak (lees hier meer over bij de deelgebieden): In het centrum: • We stimuleren uitbreiding van dagrecreatieve voorzieningen voor het hele gezin. Geen grote attractie, maar meer kleinschalig. In de woongebieden: • We maken fiets- en wandelpaden veiliger, ook voor de oudere Venraynaren. In de agrarische gebieden: • We bevorderen werkgelegenheid en economische groei door onze groene omgeving open te stellen aan gasten en toeristen. • We spelen in op kansen in het landelijk gebied, zoals het toevoegen aan een gezinstrekker die past bij de identiteit van Venray en onderscheidend genoeg is ten opzichte van huidige aanbieders. • We verrijken het agrarische gebied door kleinschalige recreatie, bijvoorbeeld B&B’s, Bed & Paard, vakantiewoningen en boerencampings. Dit zijn gezinstrekkers die passen bij de identiteit van Venray. • We ontwikkelen thema fiets- en wandelroutes. In de natuurgebieden: • We bevorderen werkgelegenheid en economische groei door onze groene omgeving passend open te stellen aan gasten en toeristen. We zorgen ervoor dat toeristische activiteiten niet ten koste gaan van onze natuur. • We zorgen ervoor dat natuurgebieden voor iedereen toegankelijk zijn, onder andere ook voor mindervaliden. • We ontwikkelen thema fiets- en wandelroutes.

Blad 57 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

Relatie met: Bereikbaarheid, Economie, Voorzieningen, Gezondheid

4.6

Milieu

Milieufactoren hebben een grote invloed op de ruimtelijke kwaliteit van een gebied en vormen daarom ook een belangrijk onderwerp in de Omgevingswet. Het gaat om de milieufactoren luchtkwaliteit (fijnstof, geur en stikstof), geluid, straling en omgevingsveiligheid (voorheen externe veiligheid). Onder milieu vallen de kenmerken van onze omgeving, die belangrijk zijn om ergens gezond en veilig te kunnen leven. Het gaat om de kwaliteit van de lucht, de bodem en het water (deze laatste twee komen aan bod bij de waarde ‘water en bodem’). Ook hoeveel geluid en geur ergens wordt ervaren en de veiligheid in een gebied horen bij milieu. Een slechte milieukwaliteit (verontreinigingen, overlast door geur of geluid) kan leiden tot gezondheidsklachten of tot aantasting van flora en fauna. Het gaat bij het thema milieu om wat we buiten ervaren. Bij het thema (positieve) gezondheid gaat het juist om de keuzes en mogelijkheden van inwoners zelf (genoeg bewegen, gezond eten) en de inrichting van de ruimte (voldoende parken, groen en speelplekken). Hierover lees je meer bij het thema gezondheid. Waar staan we? Op dit moment leidt een aantal milieuaspecten tot aantasting of overlast, met name geur, geluid en fijnstof. Luchtkwaliteit is een milieuaspect dat nadrukkelijk in de aandacht staat. Met name op het gebied van fijn stof als gevolg van de intensieve veehouderij, verkeer en houtstook.

Ook ervaren veel inwoners van Venray overlast van geur. De overlast wordt veroorzaakt door de veehouderijen in het buitengebied of door agrarisch gerelateerde activiteiten zoals mestverwerking en/of veevoederproductie. Tenslotte wordt overlast ondervonden van geluid vanwege onder andere wegverkeer. Naast lokale en provinciale wegen is vooral de A73 een belangrijke veroorzaker van geluidsoverlast. Ook wordt - hoewel in mindere mate geluidsoverlast van spoorverkeer ondervonden. We vinden het belangrijk dat bedrijven zich duurzaam kunnen ontwikkelen op locaties waar ze de minste overlast veroorzaken voor de omgeving. Agrarische bedrijven op de juiste locatie in het agrarisch gebied en de overige bedrijven op de bedrijventerreinen. Daarom streven we naar een goede afweging tussen wonen en werken, onder andere door op een slimme manier functiescheiding toe te passen. Deze scheiding passen we ook toe bij andere onderwerpen zoals wonen en verkeer. Wat komt er op ons af? In het centrumgebied treedt spanning op tussen de wens voor een bruisend centrum en de toename van woonfuncties door transformatie van leegstaande panden. Geluid bij horeca(terrassen) en evenementen zijn zaken die horen bij een bruisend centrum, maar kunnen overlast veroorzaken voor (toekomstige) bewoners. Door de hoge uitstoot van stikstof in de laatste decennia is de kwaliteit van de natuur sterk achteruit gegaan.

Om de natuurkwaliteit te herstellen is een sterke afname van de uitstoot van stikstof noodzakelijk. Er wordt gewerkt aan een oplossing om de uitstoot te verminderen en ook economische ontwikkelingen mogelijk te maken. Voor de gemeente Venray zijn in eerste

Blad 58 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

instantie vier Natura 2000-gebieden relevant, namelijk de Deurnsche Peel & Mariapeel, de Bult, Maasduinen en Boschhuizerbergen. Voor deze gebieden zal onder aansturing van de provincie een gebiedsgericht aanpak worden opgesteld. Een andere belangrijke landelijke ontwikkeling is de voorgenomen reactivering Luchtmachtbasis De Peel door Defensie, waarbij de basis weer in gebruik genomen wordt voor het stationeren, starten en landen van vliegtuigen, inclusief bijbehorende oefeningen. De effecten hiervan op de omgeving zullen worden onderzocht in een m.e.r.-studie (milieueffectrapportage). Ook zal een Kosten Effect Analyse (KEA) worden uitgevoerd om te bezien of er alternatieven zijn. Mocht de rijksoverheid uiteindelijk besluiten tot reactivering, dan is de verwachting dat het aantal gehinderden (fors) zal toenemen. Wat willen we? We willen een goede balans tussen fijn en gezond wonen in Venray en het bieden aan ruimte voor bedrijven om zich te vestigen of uit te breiden. We gaan uit van de 4 milieubeginselen van de Omgevingswet. Dit zijn: 1. het voorzorgsbeginsel, 2. het beginsel van preventief handelen, 3. het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron bestreden moeten worden en 4. het beginsel dat de vervuiler betaalt. Waar van toepassing neemt de gemeente de algemene milieubeginselen op in haar (thematische én gebiedsgerichte) beleidsvoorstellen.

Ook gaan we uit van de algemene zorgplicht. Dit houdt in dat niet alleen wij als de gemeente (overheid), maar ook onze bedrijven en inwoners gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en hiernaar handelen. We voorkomen of beperken risico’s door het treffen van maatregelen aan de bron, het beschermen van de omgeving (met nadruk op kwetsbare groepen) en het verhogen van de zelfredzaamheid. Indien nodig, stellen we algemene regels of maatwerkvoorschriften aan bedrijven. De komende jaren gaan wij maatregelen nemen om de luchtkwaliteit in Venray te verbeteren. Op basis van de Visie Veehouderij wordt ingezet op het verbeteren en borgen van een goed woonen leefmilieu voor omwonenden van veehouderijen en wordt ingezet op een afname aantal overlastlocaties. Voor de huidige geurnormen is tot nu toe in Venray aangesloten bij de huidige landelijke geurnormen. Landelijk onderzoek toont aan dat bij de huidige normen gezondheidsklachten zijn. Vanwege gezondheid is een aanscherping van het geurbeleid en de normen noodzakelijk. Met de ondertekening van het Schone Lucht Akkoord (SLA) streven we naar het verbeteren van de luchtkwaliteit en hebben we de ambitie om te streven naar het bereiken van de WHO gezondheidsnormen voor stikstofdioxide (NO2) en fijn stof (PM 2.5 en PM10) in 2030.

In het uitvoeringsprogramma Schone Lucht Akkoord benoemen we maatregelen op gebied van mobiliteit, houtstook en woningen, landbouw, industrie, binnenvaart en participatie. Daarnaast meten en monitoren de omgevingskwaliteit en benutten hierbij de innovaties (sensoren) en meetmethodieken die in ontwikkeling zijn.

Blad 59 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

Voor wat betreft geluidsoverlast biedt een gebiedsgerichte benadering de mogelijkheid voor maatwerk. Gebieden met bijvoorbeeld veel (bedrijfs) activiteiten rechtvaardigen een hoger geluidsniveau (en daarmee een lager beschermingsniveau) dan bijvoorbeeld gebieden waar voornamelijk wordt gewoond zoals een rustige woonwijk of waar de nadruk ligt op recreatie of natuur. Met “gebiedsgericht geluidbeleid” zal hieraan een nadere uitwerking worden gegeven door per gebied geluidsvoorschriften “op maat” vast te leggen. Voor wat betreft het onderwerp omgevingsveiligheid wordt aansluiting gezocht bij het door de Veiligheidsregio Limburg Noord opgestelde Regionaal Risicoprofiel. Naast onderwerpen zoals risicovolle inrichtingen (die zich in beginsel alleen op de hiervoor geschikte industrieterreinen vestigen) is er ook aandacht voor veiligheidsthema’s zoals hoogwater, overstromingen en natuurbranden. De definitieve keuze van de op Venray van toepassing zijnde risicoprofielen en de hierbij behorende ambities, vindt in een later stadium plaats. Gezien de verwachte overlast zijn we tegen de voorgenomen reactivering van luchtmachtbasis De Peel. Milieueffecten en alternatieven moeten goed worden onderzocht.

Indien de rijksoverheid uiteindelijk toch besluit om over te gaan tot reactivering, zetten we ons in voor het zoveel mogelijk beperken van de negatieve effecten op de omgeving en een zo breed mogelijke compensatie. Hierbij kan bijvoorbeeld ook gedacht worden aan multifunctioneel grondgebruik en/of gedeelde voorzieningen. Per deelgebied betekent dit de volgende aanpak (lees hier meer over bij de deelgebieden). In het centrum: • We pakken geluidoverlast in het centrum aan door horeca(terrassen) en evenementen zo veel mogelijk te concentreren op en rondom de pleinen. We hanteren regels voor geluid (normen en maximaal aantal dagen) via regeling Geluid bij horeca, horeca gerelateerde festiviteiten en evenementen. Verkeer- en geluidoverlast door laden en lossen gaan we tegen door het hanteren van venstertijden en het stimuleren van elektrisch vervoer en/of stadsdistributie. In de woongebieden: • We zorgen voor voldoende afstand tussen milieubelastende functies en milieugevoelige functies, zoals woningen, scholen, kinderopvang en verpleeghuizen. • We houden rekening met de grenswaarden voor blootstelling aan elektrische en magnetische velden, bijvoorbeeld afstanden tot hoogspanningsleidingen. • We willen overlast van houtstook beperken. In de werkgebieden: • We gaan uit van een goede milieuzonering op bedrijventerreinen.

Zware activiteiten vinden in het midden en lichte bedrijfsactiviteiten zoveel mogelijk aan de randen van bedrijventerreinen plaats (inwaartse zonering). We staan in principe geen nieuwe bedrijfswoningen toe. • We benutten de beschikbare instrumenten en regels om overlast van emissies van bedrijven zo veel mogelijk te voorkomen (lucht, geluid en bodem). • We streven naar duurzame mobiliteit om de luchtkwaliteit te verbeteren. In de agrarische gebieden:

Blad 60 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

• •

•

•

We verbeteren en borgen een goed woon- en leefmilieu voor omwonenden van veehouderijbedrijven en een afname van het aantal overlastlocaties. We zetten in op het verlagen van de emissie bij bedrijven met verouderde stallen en het voorkomen van benutting van oude rechten op slechte locaties. Daarbij voeren we voeren het Schone Lucht Akkoord uit en actualiseren de Geurverordening. We brengen meer scheiding tussen veehouderij en bewoners in kernen en woningen in het agrarisch gebied. De herijking en verruiming van de huidige Ruimte voor Ruimte regeling heeft plaatsgevonden. We zetten in op het beperken en voorkomen van milieuverontreiniging door het opheffen van ongecontroleerde rioollozingen.

In de natuurgebieden: • We nemen maatregelen om de verdroging, vermesting en verzuring in de natuur tegen te gaan en natuurbranden te voorkomen. • We spannen ons in voor goede gebiedsgerichte aanpak van de Natura 2000 gebieden Boschhuizerbergen, Maasduinen, Maria- en Deurneschepeel.

Relatie met: Gezondheid, Duurzaamheid, Economie, Wonen.

4.7

Duurzaamheid

Duurzaamheid gaat over het leefbaar houden van de aarde op de langere termijn. Denk hierbij aan de klimaatverandering die optreedt en de uitputting van de grondstoffen van de aarde. We leven op het moment in een overwegend lineaire economie. Dat betekent dat we grondstoffen gebruiken, vermaken tot een product en uiteindelijk afstoten (storten en verbranden) als het product geen doel meer heeft en afval is geworden. Hierdoor verliezen we veel van onze kostbare grondstoffen en richten tevens milieuschade aan. Ook groeit de wereldbevolking ieder jaar en daarmee de vraag naar grondstoffen. Deze ontwikkeling en de eindigheid van grondstoffen, zorgt voor schaarste en uiteindelijk zelfs het opraken van grondstoffen. Om welvaart en welzijn ook in de toekomst te waarborgen, zien we steeds meer ontwikkelingen naar een circulaire economie. Onder de noemer van Venray Vergroent wordt invulling gegeven aan energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire economie. Informatie hierover is te vinden op de website www.venray.nl/venray-vergroent. Hieronder worden de thema’s energietransitie en klimaatadaptatie achtereenvolgens nader beschouwd. Voor het thema circulaire economie verwijzen we naar de uitwerking van het thema ‘Economie’.

Energietransitie De energietransitie gaat over de verandering in de opwek en het gebruik van energie (elektriciteit en warmte). Energie wekken wij nu vaak op met behulp van fossiele bronnen – zoals kolen, gas en benzine – maar deze bronnen stoten bij gebruik broeikasgassen (bijvoorbeeld CO2) uit en

Blad 61 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

zullen ooit opraken. Deze bronnen moeten daarom worden vervangen door duurzame energiebronnen. Ook het besparen van energie waar dat kan, is een belangrijk onderdeel van de energietransitie. Bij dit thema gaan we in op welke veranderingen de energietransitie in onze gemeente met zich mee brengt. Fossiele brandstoffen zoals aardolie, aardgas en steenkolen zijn de bron van de meeste energie die we vandaag gebruiken. Het winnen en gebruiken van deze fossiele bronnen is niet alleen slecht voor het milieu, het is ook slecht voor onze gezondheid. De uitstoot van CO 2 is zo groot dat het klimaat verandert en de aarde opwarmt. De energietransitie, het massaal overstappen op duurzame energiebronnen die nooit op zullen gaan, zoals wind en zon, moet de CO 2-uitstoot en klimaatverandering drastisch verminderen. Waar staan we? In onze Energiestrategie hebben we als ambitie opgenomen om als gemeente in 2030 CO2neutraal te zijn en in 2050 volledig energieneutraal. Om deze CO2-doelstellingen te kunnen bereiken, zetten we stappen door plannen en uitvoeringsprogramma’s op te stellen voor energiebesparing en een andere opwekking van energie. Daarbij wil de gemeente het goede voorbeeld geven en stimuleert en ondersteunt de lokale energietransitie.

Hiertoe is in 2019 de KODE Venray (Kader Opwekking Duurzame Energie) vastgesteld door de gemeenteraad, waarin wij een kader hebben geformuleerd op welke wijze we omgaan met initiatieven voor zonne- en windenergie. De bedoeling van het kader is om lokaal hernieuwbare stroom op te wekken door middel van ca. 4 windturbines (100 TJ) en ca. 250 ha zonnepanelen (1130 TJ), op daken en velden tot 2030. We onderscheiden 4 pijlers waaraan initiatieven worden getoetst: 1. 2. 3. 4.

Ruimte: zuinig en zorgvuldig gebruik van de ruimte Inwoners: samen werken aan acceptabel plan (omgevingsdialoog) Locatie: esthetica, inpassing, verbetering kwaliteit en ecologie Eigenaarschap: eerlijk verdelen van lasten en lusten

Voor zonne-energie hanteren we de ‘zonneladder’: vijf sporen (daken, reststroken, bouwvlakken, oude en jonge ontginningen) waar onder voorwaarden mogelijkheden bestaan en ambities zijn geformuleerd en waaraan een ‘zonnekaart’ (met uitsluitings- en voorkeursgebieden) is gekoppeld. Voor windprojecten zijn zoekgebieden aangewezen. Vanwege de ligging in de radarverstoringsgebieden van het vliegveld De Peel zijn de mogelijkheden hiervoor beperkt. In 2021 hebben we een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden voor windenergie in de gemeente. De verkenning richtte zich op de volgende vier elementen: locaties, wat vinden inwoners en grondeigenaren, haalbaarheid en opbrengsten. De conclusie van de verkenning is dat veel inwoners en een aantal grondeigenaren bezwaren hebben tegen de komst van een windpark. Verder is een windpark is vanuit de geldende wetgeving mogelijk, financieel haalbaar en kan een substantiële bijdrage leveren aan de productie van lokale energie. Dit met de kanttekening dat in een volgende ontwikkelfase nog diverse onderzoeken (onder andere in het kader van milieu en gezondheid) nodig zijn, waar beperkingen en/of onmogelijkheden uit kunnen voortkomen.

Blad 62 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

Gezien het gebrek aan medewerking is er voor de gemeente Venray op dit moment géén aanleiding om door te gaan met een vervolgfase van de ontwikkeling van een windpark op grondgebied van Venray. Het verduurzamen van bestaande gebouwen in Venray zal geleidelijk plaatsvinden. Er is een Transitievisie warmte. Deze visie is vooral gericht op besparing. We stimuleren initiatieven vanuit inwoners en ondernemers om hun eigen woning of bedrijfspand aan te passen en te verduurzamen, bijvoorbeeld door isoleren en het plaatsen van zonnepanelen op daken. Er komt een nieuwe Transitievisie warmte. Omdat er diverse nieuwe technieken in ontwikkeling zijn is een regelmatige update van de TVW noodzakelijk. De rijkssubsidies die we ontvangen voor de aanpak van energiearmoede en isolatie van woningen met een laag energielabel worden gericht ingezet. Samen met de andere gemeenten in Noord- en Midden Limburg, de provincie en het waterschap is de regionale energiestrategie 1.0 (RES NML 1.0) opgesteld. Hierin zijn de regionale ambities ten aanzien van de energietransitie geformuleerd: - op het gebied van energiebesparing en kleinschalige opwek willen we in 2030 minimaal 25% minder CO2 uitstoten dan in 2015; - met duurzame zon- en windprojecten willen we in de regio 1.200 gigawatt uur duurzame energie opwekken in 2030; - we streven naar 100% duurzame warmte in 2050.

De RES NML 1.0 vormt het regionale bod van 1,2 TWh aan het Nationaal Programma Regionale Energie Strategie. De RES 1.0 is een eerste versie van een document dat tweejaarlijks herzien zal worden. Zowel de RES NML 1.0 als de gemeentelijke Energiestrategie hebben hetzelfde doel: minder energie verbruiken en de energie die we verbruiken duurzaam opwekken. De energietransitie gaat over gemeentegrenzen heen en regionale samenwerking is een vereiste. Het energielandschap Wells meer is hiervan een goed voorbeeld. Wat komt er op ons af? De energietransitie is sterk aan verandering onderhevig. We staan nog maar aan het begin van de transitie en de route naar een CO2-neutrale gemeente is sterk afhankelijk van landelijke, zelfs internationale ontwikkelingen op gebied van wet- en regelgeving, maar ook van technologische ontwikkelingen (bijvoorbeeld op gebied van waterstof en accu’s). Het is van groot belang dat we deze ontwikkelingen blijven volgen. Om de doelstellingen van de energietransitie te kunnen halen, is daarnaast een verzwaring van het elektriciteitsnet nodig. De komende jaren zullen Enexis en Tennet zich dan ook richten op uitbreiding van het net. Maar de energietransitie is bovenal meer dan alleen een technische oplossing voor een klimaatvraagstuk; de mens staat hierin centraal.

Iedere inwoner en organisatie, in de breedste zin van het woord, moet op zijn eigen manier kunnen meepraten, mee kunnen denken en mee kunnen doen. Alleen samen kunnen wij zorgen voor een haalbare en betaalbare energietransitie.

Blad 63 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

Wat willen we? De energietransitie vraagt om een actieve aanpak. We zetten ons in voor energiebesparing, duurzame opwek van energie, een duurzame gebouwde omgeving en duurzame mobiliteit. Onze ambities uit de Energiestrategie, de KODE, de Transitievisie Warmte en de RES NML 1.0 vinden een plek in diverse uitvoeringsprogramma’s, convenanten en concrete projecten. We monitoren onze inspanningen en herijken onze kaders, indien nodig. Per deelgebied betekent dit de volgende aanpak (lees hier meer over bij de deelgebieden). In het centrum: • We zetten in op het verduurzamen van de panden door isoleren en duurzame installaties (elektrisch koken, hybride warmtepomp) waardoor minder aardgas wordt gebruikt. In de woongebieden: • We zetten in op het verduurzamen van de woningen met zonnepanelen voor de eigen opwek van elektriciteit, door isoleren en duurzame installaties (elektrisch koken, hybride warmtepomp) waardoor minder aardgas wordt gebruikt. • We ondersteunen een pilot circulair bouwen. In de werkgebieden: • We bevorderen duurzame energiemaatregelen en een circulaire economie. In de agrarische gebieden: • We hanteren de zonneladder en kiezen voor een evenwichtige ontwikkeling van zonneparken gekoppeld aan het landschapstype zoals in KODE verwoord.

• We kijken naar andere mogelijkheden voor duurzame opwekking van energie en op- of overslag van energie, zoals de omzetting naar waterstof, groen gas uit mestvergisting, warmtewinning uit oppervlaktewater en dergelijke. In de natuurgebieden: • We breiden ons areaal bos uit waardoor we meer CO2 opslaan. Relatie met: Wonen, Economie, Bereikbaarheid

Klimaatadaptatie In het Klimaatakkoord van Parijs zijn afspraken gemaakt en doelen bepaald waarmee we de opwarming van de aarde samen gaan aanpakken. Nederland is in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust. De uitdaging rondom de verandering van het klimaat en de manier waarop we hiermee omgaan, raakt ons allemaal en werkt overal in door. Het klimaat is daarmee een heel belangrijk thema om onze leefomgeving gezond en veilig te houden. Het heeft invloed op alle beleidsvelden. In onze visie Klimaatadaptatie (2021) onderscheiden we de volgende klimaatthema’s: overstromingen, wateroverlast, droogte, hitte en biodiversiteit. De achteruitgang van biodiversiteit hangt deels samen met de klimaatverandering.

Blad 64 van 88

Omgevingsvisie Venray 2023 Gemeente Venray

Mensen hebben invloed op het klimaat. Door alles wat we uitstoten (door machines, auto’s en allerlei activiteiten) komen er gassen in de lucht die allerlei gevolgen hebben. Bijvoorbeeld de uitstoot van CO2 (koolstofdioxide) is zo groot, dat het klimaat verandert en de aarde opwarmt. Deze klimaatverandering heeft grote gevolgen: de zeespiegel stijgt en we hebben steeds vaker te maken met extreem weer. De kans bestaat dat veel plant- en diersoorten uitsterven en dat bepaalde landbouwgewassen niet meer geteeld kunnen worden. Dit heeft weer effect op onze voedselvoorziening. Klimaatadaptatie wil zeggen: we passen de omgeving aan om beter om te gaan met de effecten van de klimaatverandering. Als we daar optimaal mee kunnen omgaan, dan noemen we dat klimaatbestendigheid. Met klimaatadaptatie moeten we af van het idee dat we de natuurlijke systemen blijvend kunnen afstemmen op ons gebruik en onze wensen, maar moeten we ons gebruik en onze wensen afstemmen op de natuurlijke systemen. Waar staan we? • Overstromingen: in het gebied Ooijen-Wanssum is op grote schaal gewerkt aan hoogwaterbescherming tegen waterstanden in de Maas die eens in de 250 jaar voorkomen. Deze maatregelen bestaan uit het herstellen van oude hoogwatergeulen en reactiveren van de oude Maasarm. Hierdoor krijgt de Maas de ruimte. • Wateroverlast: in Venray wordt een groot aantal riolen afgekoppeld.

Dit betekent dat het regenwater en rioolwater van elkaar wordt gescheiden. Het regenwater wordt, zo veel mogelijk op de plek waar het valt in de bodem geïnfiltreerd. Om al het water na een hoosbui te kunnen opvangen worden zogenaamde wadi’s aangelegd. Dit zijn verlagingen in het landschap die normaal grotendeels droogstaan, maar waar het overvloedige water bij een hoosbui naar toe wordt geleid waar het wordt opgevangen om langzaam weer in de bodem te zakken. Hierdoor houden we het grondwater op peil. • Hitte en Droogte: door verstening en het ontbreken van voldoende groen wordt het steeds heter in de zomer en is er meer kans op droogte omdat het regenwater niet wordt vastgehouden. We staan nog aan het begin om deze klimaatthema’s aan te pakken. • Biodiversiteit: als gevolg van het verdwijnen van leefgebieden van planten en dieren zijn ze kwetsbaar voor de klimaatverandering. Er is behoud en herstel van de reeds verzwakte biodiversiteit nodig. Wat komt er op ons af? Als we het over klimaat(verandering) hebben dan zien we allerlei ontwikkelingen. Het heeft effecten zoals hittestress, extreme droogte, extreme neerslag en de stijgende zeespiegel. Om de schade van de klimaatverandering zoveel mogelijk te beperken moeten we maatregelen nemen. Deze maatregelen hebben ruimtelijke gevolgen.

Daarnaast kijken we of deze maatregelen zijn te koppelen met andere uitdagingen die op ons af komen. Bijvoorbeeld op het gebied van de landbouw of het hergebruik van grondstoffen (circulaire economie). Klimaatadaptatie en ruimtelijke adaptatie gaan hand in hand. We moeten onze dorpen, steden en het buitengebied zó inrichten dat we voorbereid zijn op het toekomstig klimaat. Dit noemen we ruimtelijke adaptatie. Op allerlei niveaus worden maatregelen bedacht om dit te bereiken. Hierbij zien we tevens dat gezocht wordt naar het combineren van de diverse opgaven. Bij dorpen, wijken, pleinen en straten wordt nagedacht hoe we de inrichting zo kunnen maken dat het klimaatbestendig is. De aanleg van straten en pleinen zorgt voor een toename aan verhard oppervlak waarop regenwater afstroomt en niet in de grond kan trekken. Daarnaast zorgt de