038bijl1 Kadernota 2024.pdf

Toekomstbestendig emplacement / spoorzone De door ProRail uitgevoerde Integrale Studie van het emplacement Venlo laat zien dat landelijk het belang wordt erkend van een toekomstbestendig spoor in Venlo. De vertaling van de studie naar de benodigde aanpassingen van het spoor door ProRail vindt in 2024 verder plaats. De aanpassingen van het emplacement leveren mogelijk extra ontwikkelingsruimte op voor de stedelijke opgaven in de spoorzone (verstedelijkingsagenda). Uitgangspunt daarbij is de Spoorvisie Venlo 2030 die inzet op de doorontwikkeling van Venlo tot een (inter)nationaal spoorknooppunt voor personen en goederenvervoer, waarbij zeer nadrukkelijk oog is voor de leefbaarheid op en rondom het spoor. Vanuit deze programmalijn wordt in 2024 de verbinding gelegd met het programma Centrumstad. Vanuit dit programma bestaat namelijk aandacht voor de ontwikkelingskansen in de spoorzone aan beide zijden van het emplacement op korte, middellange en lange termijn. Ook hier wordt nadrukkelijk ingezet op agendering in het MIRT-programma Goederenvervoercorridor en cofinanciering.

Delta Rhine Corridor De realisatie van een (inter)nationale en mogelijk, regionale en lokale waterstofinfrastructuur biedt economische, ruimtelijke, ecologische en maatschappelijke kansen voor Venlo. En op langere termijn kan het wellicht een bijdrage leveren aan de grote verduurzamingsopgave waar Venlo de komende decennia voor staat. In 2024-2025 neemt het rijk een projectbesluit over het toekomstige tracé van de Delta Rhine Corridor welke door Venlo loopt. Deze ondergrondse buisleidingen (waterstof, CO2, 49| KADERNOTA 2024

LPG, Propeen en mogelijk Ammoniak) zullen Venlo aan de oostzijde (Reuver – RRP-locatie) doorsnijden. Vanuit diverse programma’s en programmalijnen wordt in 2024, net als in de voorgaande twee jaren, ingezet op mogelijke meekoppelkansen. De ontwikkelingen van de Delta Rhine Corridor gaan snel. Voor Venlo betekent dit dat er gebouwd dient te worden aan een fundament rondom de toekomstige vraag naar waterstof, om te voorkomen dat de ontwikkelingen aan Venlo voorbij gaan. Gevestigde bedrijven kunnen hier nu al op inspelen, naar de toekomst toe zou de noord-oever van de haven een mogelijkheid bieden om aan te sluiten op deze ontwikkeling.

50| KADERNOTA 2024

Programma 5 Centrumstad Venlo Algemeen De ambitie met het programma Centrumstad Venlo is de ontwikkeling van Venlo tot het bestuurlijk, cultureel en economisch kloppend hart van de regio. Met de stad Venlo als het vanzelfsprekend middelpunt voor stedelijk wonen, werken en leven van bewoners, ondernemers en bezoekers, nu en in de toekomst. We werken de ambitie uit langs drie programmalijnen met als doel de centrumfunctie van Venlo vanuit een solide en sterke basis te verbreden en daarmee robuust te maken, waarin ook volop aandacht is voor wat Venlo bijzonder en uniek maakt of kan maken. Aan de hand van deze programmalijnen is in één oogopslag duidelijk met welk doel een activiteit of middel wordt ingezet om de aantrekkingskracht van Venlo te versterken. We hebben de laatste jaren al flinke stappen gezet, maar er blijft altijd veel te doen. Onze samenleving verandert snel en iedere tijd en gebeurtenis stelt nieuwe eisen aan stad en regio. Daar moeten we als gemeente met de samenleving snel en adequaat op inspelen ten gunste van een breed welvaartsperspectief. Essentieel is en blijft een gevarieerd, compleet en dynamisch stedelijk centrum met aantrekkelijke voorzieningen én een gevarieerd aanbod van hoogwaardige woonmilieus en woonvormen.

Venlo onderscheidt zich in haar rurale omgeving steeds duidelijker als het middelpunt van de regio NoordLimburg met stedelijke woon-, werk- en leefmilieus. Het stedelijk centrum ondergaat momenteel de transitie van een plek waar je vooral dingen koopt, naar een plek waar je wil zijn. De belevings- en ontmoetingsfunctie van cultuur, winkels en horeca wordt samen met wonen en onderwijs bepalend voor het succes van het gebied in de stad en regio. Deze groeiende aantrekkingskracht op (toekomstige) bewoners, bedrijven en bezoekers moeten we verzilveren. Tegelijkertijd verdienen de klassieke structuren de komende jaren nog de nodige de aandacht, zoals de centra van de stadsdelen Tegelen en Blerick of de perifere detailhandel op het Tref. Kenmerkend voor het programma Venlo Centrumstad zijn het meerjarige karakter én de complexiteit en dynamiek van de opgaven. Met name in de gebiedsontwikkelingen komen een aantal ambities en doelstellingen van de andere programma’s samen. Denk hierbij aan wonen, erfgoed, openbare ruimte, mobiliteit, onderwijs en economie. De uitvoering van het programma leunt daarmee ook op de ambities, (sub)doelen, middelen en/of activiteiten uit de andere programma's.

Programmalijn: De basis sterk houden Venlo biedt de regio het stedelijk centrum voor burger, ondernemer en bezoeker een basisaanbod van voorzieningen, faciliteiten en uitstraling op het gebied van stedelijk wonen, werken en leven.

We zullen samen met burgers, ondernemers, instellingen en medeoverheden de komende jaren blijven investeren in voorzieningen en structuren die burgers, bedrijven en bezoekers bewust of onbewust als het basispakket beschouwen.

51| KADERNOTA 2024

•

De stedelijk centra – in het bijzonder Venlose binnenstad – dragen in hoge mate bij aan de aantrekkingskracht van de stad Venlo op bewoners en bezoekers. In de strategische visie 2040 wil Venlo een stad worden van meer economische bloei, met plek voor hoger opgeleiden en aantrekkelijk voor studenten. De binnenstad wordt een mooie verblijfsplaats waar beleving voorop staat. Zonder cultuur zijn deze doelen iet te bereiken. Zoals ook in de cultuurvisie staat moet cultuur in de poriën van de stad kunnen groeien. Een aantrekkelijk cultureel aanbod zorgt voor een goed vestigingsklimaat en draagt bij aan maatschappelijke cohesie. Een sterke culturele sector en stimuleren van het culturele aanbod met oog voor vernieuwing, zijn hiervoor essentieel. In 2024 zetten we in op het toekomstbestendig maken van de culturele sector. De coronamaatregelen, de inflatie en de krapte op de arbeidsmarkt met de daarbij behorende loonstijgingen maken het voor onze culturele voorzieningen steeds moeilijker om het hoofd boven water te houden. Dit correspondeert met het landelijk beeld. Uit recente onderzoeken blijkt dat we een ambitieuze gemeente zijn, ook op het gebied van cultuur met een sterke en ambitieuze culturele sector. Om verschraling hiervan tegen te gaan, zullen investeringen nodig zijn.

Ook werken we toe naar een indeling van de infrastructuur die recht doet aan een voorzieningenniveau dat hoort bij een 100.000plus gemeente. We leggen hierbij nadrukkelijk ook de relatie met de amateurkunsten en de vele amateurgezelschappen die in de wijken en buurten actief zijn. De herhuisvesting van de bibliotheek krijgt uitwerking. In het verlengde van het onderzoek naar de potentie van de meerjarenvoorzieningen wordt verkend hoe de functie van het filmtheater het beste gehuisvest kan worden.

•

Winkelen is nog altijd belangrijk in de binnenstad en de stadsdeelcentra, maar wordt minder dominant. Het aanbod van winkels is onderweg naar een nieuwe balans tussen fysiek en digitaal. De binnenstad, de stadsdeelcentra Blerick en Tegelen, maar ook het perifere aanbod op en rond het Trefcenter worden begeleid naar een complementair en robuust ontwikkelperspectief. Het 'Plan Binnenstad 2030' en de plannen 'Samen vooruit' voor de stadsdeelcentra Blerick en Tegelen vormen hiervoor een gedegen en gedragen basis en bieden volop inspiratie voor een gefaseerde uitvoering. Het omgevingsprogramma Retail dat beoogd is om in 2023 vast te stellen wordt het nieuwe beleids- en toetsingskader voor ontwikkelingen op het gebied van Retail (inclusief horeca) voor de komende jaren. In 2024 en verder willen we, samen met de binnenstadspartners een aantal projecten uit het gezamenlijk opgestelde Plan Binnenstad 2030 voortzetten. Belangrijke onderdelen hierin zijn de inrichting van de openbare ruimte en het faciliteren van (basis)voorzieningen zoals fietsenstallingen, waarbij de mogelijkheden voor (inpandige) oplossingen worden onderzocht. Het Transformatiefonds is één van de instrumenten voor de uitvoering.

Ook in de stadsdeelcentra liggen soortgelijke opgaven van herpositionering, hergebruik en het verbeteren en vergroenen van de openbare ruimtes, met een duidelijke focus op het verbeelden van de eigen identiteit. Het faciliteren van (basis)voorzieningen zoals fietsstallingen speelt ook hier. Er wordt verder gekoerst op basis van de plannen die in 2021 vanuit de centra van Blerick en Tegelen zijn opgeleverd. Deze plannen zijn door de gemeente omarmd als inspiratie en uitgangspunt voor toekomstige ontwikkelingen. Naar de meerjarenbegroting en/of in grondexploitaties zullen wij voor de binnenstad en stadsdeelcentra samen met onze gebiedspartners concrete voorstellen indienen voorzien van een financiële onderbouwing. 52| KADERNOTA 2024

•

In de drie centrumgebieden wordt steeds meer en beter samengewerkt met belangrijke partners. Samen met onder andere centrummanagers, ondernemers(collectieven) en (verenigde) vastgoedeigenaren worden ambities opgepakt en worden de centra naar een hoger niveau getild. Hierbij is het belangrijk om continue aandacht te hebben voor de optimalisatie en doorontwikkeling van deze samenwerking vanuit zowel de gemeente als de partners zelf.

•

Op de Markt, het kloppende hart van de binnenstad, staat beleving centraal. De vele terrassen op het plein zorgen voor een aangenaam verblijfsklimaat. Door het jaar heen is de Markt op diverse momenten ook de centrale plek voor evenementen. Historische gevels op de Markt leveren een essentiële bijdrage aan beleving en sfeer. De afgelopen periode is flink geïnvesteerd in het opknappen van panden en gevels om en nabij het meest monumentale plein van de stad. In 2023 wordt het onderzoek afgerond voor groot onderhoud van het belangrijkste gebouw: het stadhuis. In 2024 zijn onderhoudswerkzaamheden voorzien, ook zullen daarbij de beschadigingen en vervuiling van de gevels van de afgelopen eeuw worden aangepakt. Om het monumentale stadhuis (nog meer dan nu) dé blikvanger van de binnenstad te laten zijn zullen we voorstellen indienen voor het onderhoud. Daarnaast wordt verkend hoe het gebruik van het stadhuis en de directe omgeving kan bijdragen aan een uitnodigende en klimaatbestendige binnenstad.

Programmalijn Verbreden en robuust maken Venlo bouwt aan een stabiel en robuust draagvlak voor het stedelijk wonen, werken en leven door te stimuleren wat ons sterker maakt en te voorkomen wat ons verzwakt.

•

In het stedelijk centrum wordt ingezet op het intensiever benutten en vermarkten van de recreatieve en toeristische potentie voor bewoners en bezoekers. Fysiek is langs de Maas de verbinding met Q4 gemaakt met de realisatie van de recreatieve Lage Loswal. Na de oplevering van de woningbouw Aan de Stadsmuur zal de openbare ruimte Maaskade worden ingericht. Door de herinrichting van de openbare ruimte worden onze doelstellingen op het gebied van erfgoed, natuur, sport en klimaatadaptatie met elkaar verbonden en wordt een onderscheidende openbare ruimte gecreëerd. Met het Waterschap Limburg loopt een proces van onderzoek om - in een integraal ontwerp- en realisatietraject - ook de waterkeringen ter plaatse van de Maaskade klimaatadaptief te vernieuwen. De ambitie is om dit op zodanige wijze, en met inpassing van de gerestaureerde vestingmuren, te doen dat daar het Venlose vestingverleden tastbaar en beleefbaar wordt.

•

In het verlengde hiervan wordt gezocht naar het verbinden van de Lage Loswal met het gebied Maaswaard door middel van een aantrekkelijke route langs de Maas. Met de ontwikkeling van de Weerdtoren wordt het gebied Maaswaard afgerond. Dit vraagt om een kwalitatieve route langs de Maas die beide gebieden verbindt (Maaspromenade). Hiervoor zullen voorstellen in de meerjarenbegroting opgenomen worden.

53| KADERNOTA 2024

•

Fase 1 van de ontwikkeling van het Kazernekwartier vordert gestaag. De aanhoudende vraag en druk op de woningmarkt vragen om de versnellingsopgave voor het stedelijk wonen voortvarend verder in te vullen. Fase 2 van het Kazernekwartier levert hier een belangrijke bijdrage aan. In fase 2 vormt stedelijk wonen een belangrijk programmatisch onderdeel. Daarnaast wordt gekeken naar een combinatie van wonen en werken en mogelijk andere functies die zorgen voor een dynamisch stedelijk gebied. Met de strategische verwerving van Daelweg 6 als toevoeging aan fase 2 ontstaat de mogelijkheid van een versnelde integrale ontwikkeling en kwaliteitsverbetering van het gebied aan de Daelweg.

•

Plekken en panden in de binnenstad die kwalitatief onvoldoende zijn worden actief onder de loep genomen, met name als het waardevol erfgoed betreft. Bijzondere aandacht vragen de transformatie en het hergebruik van (economisch) verouderde panden op kwetsbare plekken in het stedelijk centrum. We onderzoeken welke instrumenten (waar onder strategische aankoop) we kunnen inzetten om het tij te keren, vooral waar de markt dit niet oppakt. Daarnaast kijken we ook nadrukkelijk naar kansrijke plekken voor bijzondere ‘hotspots’ ten behoeve van ontvangst/verblijf van bezoekers (zoals een Venlo Visitor Centre) en (erfgoed)beleving, waaraan ook het gemeentearchief als historische schatkamer van de stad kan worden gelieerd.

Programmalijn Verdiepen en onderscheiden Venlo zet in op een onderscheidend profiel van het stedelijk centrum in de regio en daarbuiten om de aantrekkingskracht van Venlo te versterken op bewoners, ondernemers en bezoekers.

We bouwen gestaag en met succes aan een eigen profiel voor Venlo. De kruisbestuiving tussen onderwijs, economie, cultuur, erfgoed, wonen en evenementen leidt tot een unieke positie. Niet alleen in de regio, maar ook al ver daarbuiten. Vanuit onze ondernemende inborst verdiepen we dit profiel om onderscheidend te blijven.

Er ligt een nieuw toekomstperspectief voor het voormalige Veilingterrein als vliegwiel voor de ontwikkeling van het Middengebied. In het gebied zijn vooraanstaande voorzieningen op het gebied van zorg, werken, onderwijs en sport prominent aanwezig. Hieraan worden als nieuw element, en als invulling van het thema positieve gezondheid, op het Veilingterrein ook innovatieve functies en wonen toegevoegd, waarbij wordt gedacht aan woningen voor bepaalde doelgroepen in een combinatie van zorg(verlening) en onderwijs. Hier gaat ruimte ontstaan waarbij diverse commerciële en niet-commerciële instellingen samenwerken om diensten en producten te ontwikkelen en aan te bieden die zich sterk richten op het verbeteren van de leefstijl van de burgers en de vitaliteit en fysieke en mentale weerbaarheid versterken. Cruciaal hiervoor is dat zowel programmatische als ruimtelijke fysieke verbindingen worden gelegd met elkaar. Het is gewenst om de (nu) beperkende ruimtelijke structuur daarvoor letterlijk te doorbreken. Daarmee vormt de opstalontwikkeling op het Veilingterrein de aanleiding voor ontwikkelingen in het hele Middengebied, inclusief de mogelijke aanpassing van de infrastructuur (Tegelseweg) en de realisatie van natuurontwikkeling (Route van de Jammerdaalseheide tot aan de Maas) met ruimte voor groen en water. 54| KADERNOTA 2024

•

In de zuidrand van de binnenstad zijn de afgelopen jaren al flinke stappen gezet om te komen tot een hoogwaardig educatief en cultureel cluster. Nu wordt de stap gezet om in de gehele zone 'van Maas tot station' te komen tot een nieuw en toekomstbestendige perspectief voor dit deel van het stedelijk centrum. Hierbij ontstaan nieuwe kansen voor de zuidrand van de binnenstad door de transformatie van retail gebied naar een gebied met (semi-)publieke functies. Om een impuls te geven aan die transformatie van place-to-buy naar place-to-be kan het nodig zijn om strategisch panden aan te kopen. Hierbij hoort ook het verder optimaliseren van de openbare ruimte met hierbij aandacht voor erfgoed, verkoelend en aantrekkelijk groen en water. Er is een aantal ontwikkelingen te onderscheiden die vragen om een nieuw handelingsperspectief en die later tot begrotingsvoorstellen kunnen leiden: o

De herontwikkeling van het Flujasplein, met op de locatie van de voormalige Hema de mogelijk positionering van een nieuwe en moderne bibliotheek in combinatie met aanvullende publieke en/of maatschappelijke voorzieningen.

o

De herontwikkeling van de zuidzijde van de Dominicanenstraat, al dan niet ten behoeve van de uitbreiding van de HAS.

o

Het hergebruik en/of herontwikkeling van de twee bankgebouwen op beide hoeken van de Spoorstraat en de Keulsepoort.

o

Het hergebruik en/of herontwikkeling van de twee vrijkomende vleugels van het voormalige postkantoor aan de Deken van Oppensingel en de Nassaustraat

o

Het locatie- en haalbaarheidsonderzoek naar een nieuwe openbare parkeervoorziening in de oostzijde van het centrum.

•

Naast een nieuw perspectief op de zuidrand van het stedelijk centrum vraagt ook de spoorzone om heroriëntatie. Enerzijds door de internationale intercity-verbinding tussen Eindhoven en Düsseldorf die in 2026 in de dienstregeling worden opgenomen. Venlo transformeert hierdoor van een ‘eindstation’ met enkel stoptreinen aan de rand van Nederland naar een modern OVknooppunt met (internationale) intercity-verbindingen. Voor bedrijven en bewoners wijzigen de vestigingscondities structureel en maakt Venlo aantrekkelijker om te wonen, te werken en te ondernemen. Daarnaast vindt ook door Prorail een heroriëntatie plaats op de spoorzone en het emplacement van Venlo. Hierdoor ontstaan er mogelijkheden om niet alleen het stationsgebied aan te pakken, maar ook de spoorzone ten zuiden van het station. Dit vraagt om visievorming op het gebied en wordt in 2023/2024 opgepakt. Dit kan leiden tot voorstellen voor de meerjarenbegroting. De zuidrand van het centrum, het stationsgebied en de spoorzone worden integraal bezien, waarbij de verschillende gebieden in de uitwerking hun eigen dynamiek en tijdspad kennen.

55| KADERNOTA 2024

•

Steyl wordt gekenmerkt door zijn vele kloosters, veelal bestaande uit Rijksmonumentale panden en tuinen. Het ensemble is uniek in Nederland. Het monumentale erfgoed (zowel de kloosters als de tuinen) dreigt echter steeds verder in verval te raken. Daarom is het van groot belang om nieuwe functies te creëren waardoor het erfgoed kan worden gerestaureerd en behouden blijft voor de toekomst. In maart 2023 is er een samenwerkingsovereenkomst getekend met de provincie Limburg en Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed met als doel om gezamenlijk te gaan investeren in het Kloosterdorp, zowel in financiële zin als in menskracht. Dit zal vanaf 2024 zijn beslag gaan krijgen. Daarnaast is in september 2022 het ambitiedocument “Samen voor Steyl” vastgesteld. Het ambitiedocument vormt de opmaat voor een vergaande en duurzame samenwerking tussen de verschillende partijen in Steyl. Er vinden samenwerkingen plaats op het gebied van toerisme, cultuur en erfgoed. Daarnaast zullen er ook in de randvoorwaardelijke sfeer ingrepen worden gedaan in Steyl, denk bijvoorbeeld aan het herinrichten van de Kloosterstraat/St. Michaëlstraat, het aanleggen van parkeerplaatsen e.d. De opgaven voor toerisme, cultuur en erfgoed zijn allemaal groot, er is werk aan de winkel. In 2023 wordt gewerkt aan een krachtige organisatie om de opgave te kunnen oppakken.

Hiervoor zijn naar verwachting vanaf 2024 structurele middelen nodig. De culturele voorzieningen, waaronder het Missiemuseum, zijn essentieel voor Steyl. Daarom investeren we in 2024 in deze voorzieningen.

•

In de binnenstad wordt blijvend ingezet op transformatie en herbestemming van leegstaand vastgoed met erfgoedwaarde in het project ‘wonen in erfgoed boven winkels’. Het herstellen en activeren van deze ruimtes biedt een unieke kans om een onderscheidende woonvorm aan Venlo toe te voegen, verder verval van de erfgoedwaarde te voorkomen en de binnenstad levendig en aantrekkelijk te houden buiten winkeltijden. De afnemende behoefte aan winkelruimte biedt daarnaast de mogelijkheid om de binnenplaatsen te vergroenen. Om de (historische) kwaliteit die de binnenstad en de vestinggordel heeft, te borgen en te versterken wordt er in 2023 een beeldkwaliteitsplan voor het centrum opgesteld. Daarnaast zal met steun van de Provincie de restauratie en herbestemmingsprojecten van met name religieus en industrieel erfgoed gemeentebreed worden gecontinueerd. In de meerjarenbegroting zullen we voorstellen doen om de bestaande budgetten hiertoe te behouden.

•

Een aantrekkelijke avondbeleving is van belang om bezoekers aan de binnenstad zo lang mogelijk vast te houden, met name gedurende de donkere periode van het jaar. In 2023 is een begin gemaakt met de uitvoering van het zogenaamde verlichtingsplan, waarbij we de binnenstad letterlijk (op een duurzame wijze) in de spotlights plaatsen. Monumentale, beeldbepalende gebouwen en pleinen en de historische/economische hoofdroutes worden in samenhang verlicht, waardoor de bezoekers op een logische en aansprekende manier door de binnenstad worden geleid. Het duurzame ‘lichtsnoer’ wordt in de komende jaren verder over de binnenstad uitgerold.

56| KADERNOTA 2024

•

We zetten ook in op vernieuwing, plannen voor Urban Culture en Sports worden verankerd in de begroting en geven de sector de kans verder tot bloei te komen. Urban Culture heeft positieve effecten op de jeugd en in samenhang met laagdrempelige ondersteuning vanuit de sociale basis kan dit een wezenlijke bijdrage leveren aan een mooie innovatie. De jeugd perspectief bieden, aandacht voor de verbindingen tussen de jeugd, het stimuleren van de sociale contacten. Naast Urban zijn er tal van andere culturele activiteiten en evenementen die zorgen voor levendigheid in onze stad en invulling geven aan de intenties van de cultuurvisie. Deze vinden ook plaats in buurten en wijken, samen met maatschappelijke partners. Ze vervullen, samen met en als onderdeel van, de amateurkunstsector een belangrijk rol in de verbinding tussen onze inwoners. In 2023 is voor deze initiatieven eenmalig budget beschikbaar gesteld. Voor de nieuwe meerjarenbegroting willen we opnieuw voorstellen doen die het mogelijk maken de groei die we in deze activiteiten zien te stimuleren. Ook zetten we de samenwerking in de Cultuurregio-Noord voort. De regio heeft de ambitie om meer aansluiting te vinden bij het Provinciale en landelijke beleid. Venlo zal zich daarbinnen als centrumstad voor de regio bijzonder inzetten.

•

In 2024 willen we, in combinatie met een grote tentoonstelling in MvBvD een grootstedelijk evenement gaan organiseren. Het evenement, in combinatie met de tentoonstelling, moet voor de nodige economische en culturele spin-off gaan zorgen voor de hele gemeente. De tentoonstelling graat het reguliere exploitatiebudget van MVBVD te boven. We achten het van belang dat de expositie en de aanverwante stadsbrede activiteiten worden gedragen door onze gemeente en de gemeenschap. Hiervoor zal een extra impuls nodig zijn in 2024.

•

Het evenementenbeleid wordt in 2023 herijkt. Het doel is om middels een proces van co-creatie met stakeholders een beleids- en financieel kader te realiseren voor 2024-2028 waarbij ruimte wordt geboden aan bestaande en nieuwe evenementen, die bijdragen aan een aantrekkelijke stad en aan de beleidsdoelen van de gemeente en georganiseerd worden met respect voor de omgeving. Door corona zijn in 2020 en 2021 de meeste evenementen niet doorgegaan. Nieuwe evenementen hebben zich de afgelopen jaren aangemeld maar er zijn ook een paar evenementen die niet meer georganiseerd worden. Hierdoor is een nieuw evenwicht ontstaan. Evenementenorganisatoren zijn na Corona en de oorlog in Oekraïne geconfronteerd met forse kostenstijgingen op het gebied van productiekosten en veiligheid. In lijn met het nieuwe vast te stellen evenementenbeleid zullen in de meerjarenbegroting nadere financiële voorstellen gedaan worden.

57| KADERNOTA 2024

Programma 6 Circulaire en duurzame hoofdstad Algemeen De inhoudelijke onderwerpen van het programma Circulaire en Duurzame hoofdstad staan prominent in de belangstelling. Dit is terug te zien in alle drie de programmalijnen. In de programmalijn Energietransitie zien we sterk gestegen energieprijzen, een afhankelijkheid van de beschikbaarheid van energie en een kwetsbare energie-infrastructuur. In de programmalijn Klimaatadaptatie zijn hogere temperaturen, lage grondwaterstanden, piekbuien en wateroverlast steeds beter zichtbaar en vanuit de programmalijn Circulariteit ervaren inwoners en bedrijven sterk gestegen grondstofprijzen en een beperktere beschikbaarheid van grondstoffen. De gemeente kan deze vraagstukken niet alleen oplossen maar kan wel een bijdrage leveren in de oplossing op lokaal niveau. Naast onze opgave om de impact van de klimaatverandering op de samenleving en de economie te beperken, liggen er ook kansen in de transformaties van energie, klimaat en grondstoffen. Samen is de hoofdopgave om van Venlo een toekomstbestendige en gezondere gemeente te maken die kansen benut in de energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit. Met de uitvoering in dit programma is er sprake van continue wisselwerking in de realisatie van de doelen van de andere raadsprogramma’s.

Van belang is dat de plannen worden gerealiseerd en dat de uitvoering van het Venlose klimaatbeleid sterker de nadruk krijgt en daarvoor ook wordt toegerust. We zijn daarbij ook afhankelijk van prestaties van andere partijen (binnen en buiten Venlo). Soms kunnen we daar maar slechts beperkt direct invloed op uitoefenen. In de ontwikkeling van het strategisch sturen van het programma is het essentieel dat we hier de komende jaren meer zicht op houden, onze activiteiten daarop afstemmen en daar waar nodig agenderen op de diverse tafels. We gaan door met het geven van het goede voorbeeld, maar stimuleren ook partners om aan de slag te gaan. Een voorbeeld is het mede ondersteunen van het project verduurzamen van bedrijventerreinen waarbij het eigenaarschap ervan bij ondernemers blijft en de gemeente ondersteuning biedt. Het aansporen tot en actief sturen op dergelijke initiatieven is daarbij essentieel voor het bereiken van de programmadoelen. Het programma raakt en overschrijdt de grenzen van de gemeente. In regionaal verband werken we aan de realisatie van de regiovisie en werken nauw samen met regiogemeenten met inzet van regionale middelen. Ook werken we intensief aan de Regionale Energie Strategie Noord- en Midden Limburg en leveren we in Venlo ook onze bijdrage in de daadwerkelijke realisatie van plannen.

Het toewijzen van taken van Rijk richting gemeente zonder structurele middelen heeft tot op heden forse impact gehad op gemeenten en het is essentieel dat hierin verandering optreedt. Vanuit het programma werken we intensief samen met andere disciplines intern en extern. Een voorbeeld hiervan zijn de maatregelen om energiearmoede lokaal te reduceren. In het programma Gezond en Actief ligt de nadruk op het geven van inkomensondersteuning als gevolg van de hoge energieprijzen. Het programma Circulair en Duurzaam maakt gebruik van de verbinding om aan dezelfde doelgroepen maatregelen aan te bieden om daarmee energiearmoede structureel in de toekomst te voorkomen. We zien ook kansen om de komende jaren verder in te zetten op het

58| KADERNOTA 2024

realiseren van structurele verduurzamingsmaatregelen om daarmee de lasten van inwoners en bedrijven betaalbaar te houden. Ook onze externe partners spelen een belangrijke rol in het realiseren van de energieopgave. Denk daarbij aan de woningcorporaties die met circa 30% van de woningvoorraad een belangrijke partner zijn in de lokale verduurzamingsopgave. Maar ook de netbeheerder speelt een prominente rol in de borging van een vitale energie-infrastructuur, nu en in de toekomst. We hebben de afgelopen periode dan ook geïnvesteerd om de afstemming met deze partners te professionaliseren. Samen vormen we een duurzame coalitie en denken we na over slimme lokale en regionale oplossingen. Zo proberen we in regionaal verband netcongestie van belemmering naar kans te vertalen. Dit doen we in samenwerking met de provincie. We ervaren een sterk gestegen vraag naar ondersteuning vanuit inwoners en bedrijven richting de overheid. Deze vraag weten we ook te versterken door actieve communicatie en het organiseren van bijeenkomsten voor doelgroepen en in alle wijken en buurten van Venlo.

We zien deze inspanningen ook terug in een hoog bereik van bijvoorbeeld duurzaamheidsadvies (duurzaamheidsloket bereik substantieel hoger dan andere gemeenten), een hoge afname van duurzaamheidsproducten (zonnepanelen, energievouchers) en een hoge deelname aan inkoopacties (isolatie) georganiseerd door de gemeente. We zetten dit de komende jaren verder door in het verbreden van het productenaanbod, het bereiken van hogere volumes in afname en de toegankelijkheid ervan te vereenvoudigen (ontzorging). Het project 'Met gemak zon op je dak' is daarvan een inspirerend voorbeeld voor andere duurzaamheidsproducten. Eenzelfde ontwikkeling wordt nagestreefd bij klimaatadaptatie waarbij inwoners gebruik kunnen maken van pakketten om tuinen te vergroenen en de hoeveelheid bestrating te reduceren. Als gemeente geven we zelf het goede voorbeeld met verduurzamen van vastgoed, het bieden van faciliteiten voor maatschappelijke organisaties, zelf maatregelen te nemen in projecten en in de openbare ruimte, bij te dragen aan vergroening van schoolpleinen en bedrijventerreinen en het stimuleren en ontzorgen van inwoners om dat ook te doen. Met de actuele energieprijzen en grondstoffenprijzen is nu ook het momentum om de doelen van het programma succesvol te realiseren omdat het urgentiebesef om te verduurzamen breed aanwezig is.

Mocht in de toekomst het scenario ontstaan dat gas en elektra prijzen sterk dalen dan zal het realiseren van de verduurzamingsopgave complexer worden.

Programmalijn energietransitie (Nieuwe energie) Het doel van de programmalijn Energietransitie is het bieden van leveringszekerheid van energie (elektriciteit en warmte) door de inzet van schone en lokale bronnen. Daarbij gaat leveringszekerheid niet alleen over de beschikbaarheid van energie, maar ook over energiebesparing en een energievoorziening die voor iedere inwoner betaalbaar blijft. Behalve de opwek van groene energie, energiebesparing en een duurzame warmtevoorziening gaat de komende jaren veel aandacht uit naar de continuïteit en modernisering van het energiesysteem. Door de mondiale crisis is de urgentie op deze programmalijn toegenomen. Een van de meest omvangrijke taken voor de gemeente is het verduurzamen van de gebouwde omgeving. Met de actualisatie van onze Transitievisie Gebouwde omgeving stellen we onze koers bij. 59| KADERNOTA 2024

Naast dat we gaandeweg leren van de complexe wijkaanpak, zoals in Hagerhof-Oost, investeren we fors in een stadsbrede aanpak gericht op energiebesparing en ontzorging. Op die manier zetten we nu stappen in de juiste richting en bieden we inwoners perspectief. We reduceren nu al de COuitstoot, inwoners en bedrijven besparen nu al kosten en we zetten verdere stappen richting een volledig aardgasvrije woningvoorraad. Daarbij passen we maatwerk toe in onze aanpak en leren we van de behoefte van verschillende doelgroepen zoals woningeigenaren, maar ook specifiek doelgroepen zoals een VvE of een vereniging. Er komt meer nadruk op het bereiken van doelgroepen (bewust maken), het geven van onafhankelijk advies (richting geven), het aanbieden van ondersteuning en collectief ingekochte producten onder aantrekkelijke condities (ontzorgen). We doen dat gericht en samen met corporaties, met wijken, dorpsraden en buurten. We zetten in op planfinanciering en goed toegeruste uitvoeringsorganisatie(s) voor wijkaanpakken en klimaatakkoorden. Het voorzien in de eigen energiebehoefte krijgt in Venlo een vervolg in de tweede tranche van het project 'zon op particuliere daken' naast de verkenningen op gebied van opwek. Ook zetten we in op een betere benutting van zon op bedrijfsdaken naast het verkennen van de mogelijkheden voor opwek in de hiervoor aangewezen zoekgebieden.

Met dit laatste geven we invulling aan het proces naar zoekgebieden voor energieke landschappen ten behoeve van deze opwek met draagvlak, kansenperspectief en betrokkenheid van lokale samenleving. Beleidsmatig zijn hiervoor randvoorwaarden gecreëerd, de nadruk komt nu op uitvoering en realisatie te liggen. Daarnaast blijven we kleinschalige initiatieven op gebied van energie-opwek stimuleren en beoordelen binnen de vastgestelde kaders en jagen we coöperatieve initiatieven verder aan. Venlo vaart een onderscheidende koers in het lokaal stimuleren van initiatieven en benutten van kansen van de transities door middel van klimaatwijkakkoorden, groene straat concept en stimuleringssubsidies. Het realiseren van draagvlak en betrokkenheid is daarbij essentieel om een rechtvaardige transitie mogelijk te maken waarin iedereen mee kan en tegenstellingen in de samenleving over het klimaat wordt gereduceerd. De succesvolle start van klimaatwijkakkoorden leidt tot meer belangstelling en interesse vanuit andere wijken en dorpen, die hiermee gestimuleerd worden om ook zelf aan de slag te gaan. De speerpunten in de aanpak richten zich op energieopwek, energiebesparing energiearmoede en duurzame warmtevoorziening in de gebouwde omgeving.

Programmalijn klimaatadaptatie (Nieuwe natuur) De programmalijn klimaatadaptatie richt zich op een groene, leefbare en veilige stad die voorbereid is op, zich verhoudt tot, en zich aanpast aan klimaatverandering. Kern van de opgave de komende jaren is, naast beleidsontwikkeling, de transformatie van dit beleid naar de uitvoering. Klimaatadaptatie is voor ons een belangrijk middel om de reductie van klimaat risico’s te bewerkstelligen om de samenleving en economie geen ernstige schade toe te brengen en gelijktijdig ook de kwaliteit van de leefomgeving te vergroten. De afgelopen jaren is met de Agenda Groen & Water, De Visie Openbare Ruimte (IVOR) en het Actieplan Venlo Klimaatbestendig de ambitie bepaald en is de opgave inzichtelijk gemaakt. Binnen (regio)projecten worden kansen benut en is klimaatadaptatief handelen het uitgangspunt. 60| KADERNOTA 2024

Voorbeelden hiervan zijn het ontwerpende onderzoek voor de regio, de groene straat en het programma gezonde groenblauwe schoolpleinen. De resultaten zijn positief maar vragen om verbreding om meer resultaat te bereiken. Om een aantrekkelijke stad te kunnen blijven met een prettig en gezonde leefomgeving voor onze inwoners willen we actief blijven werken aan een klimaatbestendige stad. Extreme weersomstandigheden die ook in Venlo merkbaar toenemen zorgen voor hogere kosten en vragen om een actieve aanpak van de gemeente. Dit speelt in het bijzonder bij het onderdeel wateroverlast maar ook bij de thema’s droogte, hittestress en biodiversiteit. Daarbij hoort ook een goede beleidsimplementatie en het ondersteunen van initiatieven. De afgelopen jaren is ook geïnvesteerd in normering en kengetallen waardoor een rationele sturing op programmadoelen en effectmeting mogelijk wordt. Met dit inzicht willen we ook bij andere overheden zoals waterschappen, provincie inzichtelijk maken wat de opgaven in stedelijke centra zijn en waar middelen nog ontoereikend zijn om resultaten te kunnen boeken. We blijven ook investeren in samenwerking met ondernemers, partijen en initiatiefnemers in de regio, op stadsniveau, de wijken (klimaatwijkakkoorden), straten (groene straat) en panden (klimaatcoaches).

De kansen die de instrumenten van de Omgevingswet ons biedt in de ruimtelijke kaders benutten we om onze doelen te bereiken. Ook in de participatieve aanpak van de Omgevingswet zijn concepten als groene straat van toegevoegde waarde. We geven als gemeente het goede voorbeeld bij o.a. gebiedsontwikkelingen en ruimtelijke projecten en het beheer van onze openbare ruimte. Hierbij zetten we in op een generieke aanpak maar ook maatwerk gerelateerd aan gebiedskenmerken zoals werkgebieden, centrumgebieden en woonbuurten en werken we doelgericht op de schaal (regio, stad, wijk, straat of pand) die bij het vraagstuk past. Gegeven de opgave en de impact van thema’s (hittestress, wateroverlast, droogte of biodiversiteit) ligt de gemeentelijke verantwoordelijkheid (en de daarbij behorende financiering) meer bij het stedelijk gebied en bedrijventerreinen dan het buitengebied. Ons vastgestelde ambitie met als einddoel, een klimaatbestendig Venlo bereiken we alleen door het vergroten van slagkracht in de uitvoering en verbinding / samenwerking met partners. Samenvattend onderkennen we zijn de navolgende resultaatgebieden voor de programmalijn klimaatadaptatie:

Programmalijn Circulariteit (Nieuw gebruik) Circulariteit richt zich op de beschikbaarheid van nieuwe en bestaande grondstoffen en het reduceren van milieu-impact van grondstoffengebruik. Doel is het sluiten van kringlopen. Binnen circulariteit is veel aandacht voor bestaande grondstoffen waarbij de nieuw te bepalen afvalstoffenbeleid in de uitvoering fors minder afval en meer grondstoffen dient op te leveren. Het hogere doel daarbij is CO2-reductie om daarmee ook vanuit Venlo gericht een bijdrage te leveren aan het beperken van de opwarming van de aarde. De afgelopen jaren zijn de prijzen van grondstoffen aanmerkelijk gestegen en is de beschikbaarheid onzeker. Zowel voor consument en producent zijn de effecten waarneembaar geweest. Op deze ontwikkeling is ingespeeld door initiatieven van uitwisselen van grondstoffen te initiëren en met eigenaarschap van bedrijfsleven voorstellen te ontwikkelen (verkenning grondstoffenbank). Hierin 61| KADERNOTA 2024

liggen ook kansen om verbindingen te leggen met gemeentelijke activiteiten zoals grondstoffenhergebruik in de openbare ruimte waartoe reeds ook een verkenning is opgestart. De circulaire economie houdt zich niet aan de gemeentegrens en kent mondiale oorzaken die lokaal lastig te managen en beïnvloeden zijn. De rol van de gemeente is in dit speelveld relatief klein en desondanks heeft Venlo het goede voorbeeld laten zien. De transformatie de komende jaren is de kennis en ervaring te ontsluiten voor andere partijen om dit ook toe te passen. Het onderzoek naar de waarde van circulariteit voor Venlo vormt een belangrijke bron hiervoor. Ook wordt ingezet op het ontwikkelen van een rekenmodel waaruit de (economische) meerwaarde van een circulaire aanpak blijkt. Dit heeft voor de eigen organisatie meerwaarde en wordt ook beschikbaar gesteld voor partijen die in Venlo actief zijn. De prestaties van Venlo hebben vanuit verleden een grote aantrekkingskracht en daarmee staat Venlo nog steeds in de belangstelling. Venlo levert in verleden en heden de bewijslast in opgeleverde bouwprojecten dat door technische mogelijkheden en financiële voordelen het einde van de lineaire economie aanstaande is. We willen daarmee een vervolg geven aan Healthy Buildings met een bijzondere gerichtheid op luchtkwaliteit binnen schoolgebouwen.

Voorbeelden vanuit het verleden zijn internationaal bekend en nieuwe voorbeelden (C2C woonwijk fase 2) dienen beter voor het voetlicht gebracht te worden en de gedane kennis en ervaring ontsloten te worden. Voordelen van kostenreductie, gezondheidswinst, CO2-reductie en het ontstaan van nieuw markten voor het lokaal bedrijfsleven. Naast het waardebehoud van grondstoffen bij nieuwe projecten richten we ons ook steeds meer op de in omloop zijnde grondstoffen. We reduceren actief afval met nieuw grondstoffen afvalbeleid en doen ervaringen op in de toepassing van een circulair ambachtscentrum met als doel te komen tot een omvattender initiatief met integratie van het milieupark nieuwe stijl, kringloopcentra, gemeentelijke taken, regio en bedrijfsleven. Ook stimuleren we hergebruik van grondstoffen in een verkenning naar een grondstoffenbank en leveren een bijdrage in innovaties van hergebruik in verbinding met bedrijfsleven en onderwijs.

62| KADERNOTA 2024

Bedrijfsvoering Algemeen Deze paragraaf gaat in op de kaders van de bedrijfsvoering die moeten worden doorontwikkeld om bij te dragen aan de dienstverlening richting onze burgers en de maatschappij. Het doel is om voor alle aspecten ten aanzien van bedrijfsvoering (personeel, organisatie, informatie, financiën, inkoop, juridische zaken, communicatie, administratie) binnen de gemeente Venlo de basis (organisatie, inrichting en beheer) door te ontwikkelen en aan te laten sluiten bij de inhoudelijke doelen.

Koersvast: Basis uitbouwen en toewerken naar een wendbare bedrijfsvoering De uitdaging en stevige opgave voor de komende jaren is de ingezette ontwikkellijn vast te houden en de brede basis van de bedrijfsvoering verder op orde te brengen en uit te bouwen. Hiermee moet de bedrijfsvoering voldoende wendbaar blijven om binnen de steeds meer dynamische context van de gemeente de inhoudelijke programma's voldoende te kunnen faciliteren. Geen eenvoudige opgave en dat ten tijde van krapte op de arbeidsmarkt, schaarste van materialen en grondstoffen en inflatie waar rekening mee moet worden gehouden bij het realiseren van de uitvoering.

Programmalijnen Om de inhoudelijke programma's te faciliteren en de grootst mogelijke bijdrage te leveren richting onze burger hanteren we drie programmalijnen waarlangs we de doorontwikkeling van de bedrijfsvoering vormgeven. 1. De programmalijn digitale transformatie heeft als doel het waarborgen van een solide digitale basis, het integreren van kwalitatieve data en digitalisering in beleidsvorming, uitvoering en verantwoording, en het innoveren van de organisatie met nieuwe technologieën. 2. Het beheer en de kwaliteit van data om hier de benodigde stuurinformatie uit te destilleren en doelmatigheid binnen de programma's te realiseren met voldoende oog voor privacy en informatieveiligheid; 3. De mens en organisatie: heeft als doel om de ambtelijke organisatie te ontwikkelen zodat medewerkers hun werk binnen de vastgestelde kaders, professioneel , vitaal en betrokken uitvoeren en daarmee de vastgestelde doelen realiseren.

Opgave Wendbare Bedrijfsvoering 2024 en verder.

Programmalijn Digitale transformatie De kernpunten van deze programmalijn komen overeen met die van de Digitale Agenda Gemeenten 2024 van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en kan als volgt worden samengevat: 1.

We houden aandacht voor de digitale ‘basis op orde’ (infrastructuur); 63| KADERNOTA 2024

2.

We integreren de mogelijkheden van data en digitalisering meer en meer in de vorming en uitvoering van beleid (overheid);

3.

We onderzoeken en gebruiken nieuwe technologieën, gericht op de bescherming van publieke waarden (samenleving).

In lijn met deze kernpunten kunnen we samenvatten dat er voor de gemeente Venlo drie prioriteiten zijn namelijk digitale transformatie, effectief gebruik van gegevens en modernisering van de technologie. Hierbij behorende ambities: •

Tijd- en plaats onafhankelijk werken voor alle niet-contact-gebonden en een aantal daarvan uitgezonderde functies is de norm, de digitale werkomgeving is hierop aangepast;

•

Informatieveiligheid, privacy en gegevensbescherming zijn gewaarborgd;

•

Data en informatie, zijn wat betreft legitimiteit en zorgvuldigheid geborgd, leidend voor beleidsontwikkeling en keuzes die we aan het college en uw raad voorleggen, i.c. evidencebased of op basis van een goed onderbouwde beleidstheorie met daaraan gekoppelde indicatoren;

Programmalijn Beheer en Kwaliteit van data Ambitie: data als vertrekpunt In 2024 en verder zijn we als gemeente Venlo nog beter in staat om de mogelijkheden van digitalisering en data maximaal te benutten in het realiseren van maatschappelijke opgaven over programma's heen. Datamogelijkheden zijn geen sluitstuk, maar vertrekpunt van beleid. •

De beschikbaarheid en inzet van data uit onze basis-bron en kernregistraties zal moeten groeien en beschikbaar worden gesteld met moderne technologie zoals 3D technieken en nog meer vanuit samenhangende (GEO) analyses. Dit betekent meer samenhang creëren in de GEO-infrastructuur en het omvormen van de bestaande GEO-basisregistraties tot een samenhangende objectenregistratie. Dit is een uniforme registratie met daarin basisgegevens over objecten in de fysieke ruimte die zich voor onze burgers en gebruikers als één registratie en toegang gedraagt.

•

We bouwen door aan de datakwaliteit in onze registraties. Deze dienen op orde te zijn en goed gemonitord te worden (dit geldt voor alle kernregistraties maar met name ook voor de basisregistratie personen en ruimtelijke basisregistraties uit ons informatiehuis). In 2024 en verder ligt de focus op het verder herbruikbaar en toegankelijk maken van data voor de samenleving en onze dienstverlening.

64| KADERNOTA 2024

•

Niet nieuw maar wel blijvend noodzakelijk is de verdere doorontwikkeling van het vakgebied informatiebeheer en archivering. Dit gebied vraagt om continue aandacht voor het realiseren van actieve openbaarmaking, transparantie en toegankelijkheid. We willen de vindbaarheid van data verbeteren in het belang van onze burgers en conform actuele wettelijke eisen. Denk hierbij aan integrale stappen die we ook in 2024 en verder moeten zetten om te voldoen aan de samenhangende wetgeving die relatie nieuw is op dit gebied. Denk hierbij aan de wet Wet Open Overheid, de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk verkeer en de nieuwe Archiefwet.

•

De beveiliging van informatie is de afgelopen jaren, zowel digitaal als fysiek, naar een hoger niveau getild. Het borgen en verder versterken van informatiebeveiliging vraagt echter continue aandacht, dit in lijn met de VNG-resolutie ‘Digitale Veiligheid: een kerntaak van gemeenten’. In 2024 wordt daarom verder ingezet op het verhogen van het beveiligingsbewustzijn en het inregelen van de monitoring op het gebied van informatieveiligheid. Daarnaast ligt de focus op het blijven voldoen aan wet- en regelgeving door de verdere implementatie van het landelijke basisnormenkader Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de verantwoording aan uw raad hierover.

•

In het verlengde hiervan zullen we op het gebied van privacy verder gaan met het implementeren van het door uw raad vastgestelde privacybeleid en de monitoring ervan via het monitorings- en verantwoordingsplan privacy.

Programmalijn Mens en organisatie •

Uit de omgevingsanalyse blijkt dat het voor de gehele organisatie misschien wel de grootste uitdaging van de komende jaren is om de juiste mensen te vinden en te behouden. Dit maakt zoals ook al eerder aangegeven dat we ook in 2024 versterkt zullen moeten inzetten op: o

Versterking arbeidsmarktpositie

o

Strategische personeelsplanning en mobiliteit

o

Permanent leren en ontwikkelen (bv digitale vaardigheden, programmatisch werken en diverse inhoudelijke vakgebieden)

Tevens zetten we de ingezette lijn ten behoeve van een diverse en inclusieve organisatie onverminderd door. •

We zien vanuit de omgevingsanalyse een krappe en verder krimpende arbeidsmarkt, vergrijzend personeelsbestand en groei van het aantal moeilijk invulbare vacatures in de sector. In aanvulling op deze spanning op de arbeidsmarkt zien we ook de beweging dat de gemeente in toenemende mate wordt ingezet bij calamiteiten en bij de oplossing van vraagstukken die voorheen bij het Rijk lagen. Te denken valt aan de aanpak van de pandemie, het hoogwater, de opvang van mensen uit Syrië, Afghanistan en Oekraïne en aan de aanpak van de gevolgen voor huishoudens van de toeslagenaffaire. Deze twee ontwikkelingen zorgen voor druk op de capaciteit, noodzaken tot flexibiliteit en leggen spanning op invulling van taken. Hier zullen we ook in 2024 op moeten anticiperen om de capaciteit toereikend te laten zijn en zo flexibel mogelijk in te zetten om deze taken en de 'going concern' goed te blijven managen.

65| KADERNOTA 2024

•

Een communicatieve organisatie is een organisatie waar medewerkers actief contact en verbinding maken met hun omgeving, zodat ze wensen en behoeften die daar leven, kunnen meenemen in de ontwikkeling en uitvoering van beleid. Omdat dit een continu proces is gaan we ook in 2024 en verder inzetten op de doorontwikkeling van onze communicatieve organisatie waarin iedere medewerker en bestuurder communiceert op een bewuste manier met zijn/haar omgeving (intern en extern), op een manier die past bij de doelgroep en waarbij de stakeholders in beeld zijn.

•

De organisatie werkt met veel partijen samen en kent diverse verbonden partijen. Uitvoering van gemeentelijk beleid is voor een deel ondergebracht bij zogeheten samenwerkingspartners. In 2023 is een professionaliseringsslag doorgevoerd op de sturing van verbonden partijen en in 2024 kunnen we nader reflecteren op dit samenwerkingslandschap en herijken we met uw raad het beleid verbonden partijen.

•

Venlo loopt voorop in het afleggen van een rechtmatigheidsverantwoording aan uw raad. Dit betreft financiële en juridische rechtmatigheid maar ook verantwoording over de doelmatigheid. In 2024 gaan we hier onverminderd op door en zetten we ook verdere stappen richting het bredere ‘in control statement’. Met dit 'in control statement' verklaren het bestuur en management dat de interne beheersings- en controlesystemen van de gemeenten adequaat en effectief zijn. Dat de gehele bedrijfsvoering bijdraagt aan de realisatie van beleidsdoelstellingen en dat er geen grote onverwachte verrassingen optreden.

•

In 2024 zijn we van plan om het integriteitsbeleid verder te ontwikkelen en te implementeren om zo ook tot een nog vollediger en naadloos werkend bestuurlijk en ambtelijk integriteitssysteem.

Deze kadernota wordt (ook voor bedrijfsvoering) doorvertaald naar een concrete invulling van benodigde interventies en activiteiten in de begroting. We merken hierbij op dat de opgaven en activiteiten op de programmalijnen digitale transformatie en datakwaliteit steeds meer samenhang vertonen en ook integraal worden vormgegeven. Voor de helderheid en het goede gesprek met uw raad zullen we deze programmalijnen bij de begroting dan ook samenvoegen om zo ook bij te dragen aan eenduidigheid bij de planvorming en in de verantwoording aan uw raad. Om recht te doen aan de reeds ingezette focus op doelmatigheid en rechtmatigheid met diverse activiteiten bundelen we deze voor de helderheid in de begroting onder 1 programmalijn.

66| KADERNOTA 2024

Budgettaire context In dit hoofdstuk wordt de budgettaire context beschreven, waarbinnen de begrotingsvoorbereiding 2024-2027 zal plaatsvinden. Allereerst zal het financieel meerjarenperspectief worden toegelicht. Vervolgens zullen de belangrijkste ontwikkelingen aan de orde komen die van invloed kunnen zijn op de begroting 2024-2027.

Financieel meerjarenperspectief Gelijktijdig met de behandeling van deze kadernota ligt er een (concept)boekwerk jaarstukken 2022. Het jaarverslag bevat de beleidsmatige verantwoording (programmaverantwoording en paragrafen) terwijl met de jaarrekening (programmarekening en balans incl. toelichting) financieel verantwoording wordt afgelegd. Overeenkomstig de door u vastgestelde planning van de P&C cyclus wordt de VoRap 2023 behandeld in uw vergadering van juni 2023 en maakt geen onderdeel uit van deze kadernota.

Het gepresenteerde financieel perspectief zoals geschetst in dit hoofdstuk moet dan ook als richtinggevend kader gezien worden. Wij vragen u hiermee rekening te houden bij de behandeling van deze kadernota.

De door uw raad vastgestelde programmabegroting 2023 – 2026 vormt het uitgangspunt voor het financieel meerjarenperspectief. Het financieel kader uit de Programmabegroting 2023 - 2026 is aangevuld met: •

Raadsbesluiten die genomen zijn na vaststelling van de Programmabegroting 2023 – 2026;

•

Verwachte inflatie loon- en prijsstijgingen;

•

Ontwikkelingen gemeentefonds;

•

De jaarschijf 2027;

•

De structurele doorwerking Jaarrekening 2022;

67| KADERNOTA 2024

Dit resulteert in de volgende tabel: bedragen x € 1.000 Budgettair kader

2024

2025

2026

2.370 5.158

678

-2.000 -2.200

-678

2027

A Financieel perspectief begroting 1 Financieel perspectief Programmabegroting 2023-2026 a. Reservering t.b.v. woonlastenontwikkeling 2024 en verder b. Reservering macro- economische ontwikkeling / Maatschappelijke opgave

-370 -2.958

2 Autonome ontwikkelingen 2026-2027

-835

A Totaal financieel perspectief begroting

-835

B Ontwikkelingen kadernota 1 Loon- en prijsontwikkelingen a. Loonkostenontwikkeling*

-5.700 -5.700 -5.600 -5.600

b. Prijsinflatie

-8.900 -8.900 -8.800 -8.800

c. Loon- en prijscompensatie gemeentefonds

14.200 14.200 14.300 14.300

Totaal Loon- en prijsontwikkelingen

-400

-400

-100

-100

2 Gemeentefonds Netto resultaat september en decembercirculaire 2022

1.700 1.900 7.900 1.100

Totaal ontwikkelingen gemeentefonds

1.700 1.900 7.900 1.100

3 Overige ontwikkelingen a. Structurele doorwerking Jaarrekening 2022

140

b. Reservering t.b.v. woonlastenontwikkeling 2026 Totaal overige ontwikkelingen

140

140

140

-1.922 140

140 -1.782

140

B Totaal ontwikkelingen kadernota

1.440 1.640 6.018 1.140

C Financieel perspectief na kadernota

1.440 1.640 6.018

305

* inclusief doorrekening cao-akkoord 2023 ter hoogte van € 1,5 miljoen 2024-2025 aflopend naar € 1,4 miljoen vanaf 2026

Hierna wordt nader ingegaan op de diverse onderdelen zoals deze zijn gepresenteerd in bovenstaande tabel:

68| KADERNOTA 2024

A. Begroting vóór Kadernota A1 Stand vastgestelde begroting 2023-2026 A. Reservering t.b.v. woonlastenontwikkeling 2024 en verder Hoewel de lasten voor afvalstoffen en riool de afgelopen jaren zijn gestegen heeft u besloten om deze stijging t/m 2025 niet door te belasten aan uw inwoners. Daarnaast heeft u de hoogte van de OZB bevroren op het niveau van 2021. Op basis van de doorrekening in 2023 is hiervoor een bedrag benodigd van € 2 miljoen oplopend naar € 2,6 miljoen in 2026. Vanaf 2026 zijn hiervoor echter onvoldoende middelen beschikbaar. Als gevolg van onvoldoende structurele middelen vanaf 2026, het nog op te stellen beleidsplan afval en de kostenontwikkeling en beleidsmatige keuzes die hierin nog te maken zijn, hebben wij opdracht gegeven om op basis van scenario's te komen tot een voorstel op welke wijze om te gaan met de woonlastenontwikkeling. Naar verwachting komen de resultaten van dit onderzoek medio 2023 beschikbaar.

B. Reservering landelijke en macro-economische ontwikkelingen/Maatschappelijke opgave De totstandkoming van de begrotingsbehandeling 2023-2026 heeft plaatsgevonden in een bijzondere tijd met veel onzekerheden met oplopende loon- en prijsontwikkelingen, ontwikkelingen op de kapitaalmarkt, onzekere tijden voor wat betreft het financieel perspectief vanaf 2026 en de financiering van volume - ontwikkelingen (groei van de stad) waarvoor geen compensatie komt vanuit het Rijk. U heeft bij de vaststelling van de begroting 2023-2026 het niet bestemde begrotingssaldo 2024 (€ 370.000) en 2025 (€ 2.958.000) gereserveerd voor het opvangen van macro-economische ontwikkelingen en/of nader te concretiseren maatregelen in relatie tot de maatschappelijke opgave. Deze bedragen zijn nog niet verder geconcretiseerd en blijven voor dit doel beschikbaar voor de begrotingsopstelling 2024-2027. A2 Autonome ontwikkelingen 2027 t.o.v. 2026 In de kadernota komt voor het eerst de jaarschijf 2027 formeel in beeld. Dit leidt tot een autonome aanpassing van het perspectief op grond van eerder door uw raad genomen besluiten (op basis van bestaand beleid). In de kadernota werkt dit nadelig door tot een bedrag van € 835.000.

Dit nadeel wordt voornamelijk veroorzaakt door de bijstelling van het gemeentefonds van in totaal € 1.635.000. Dit is inclusief de jaarlijkse afname van de integratie-uitkering Participatie ter hoogte van € 423.000. Voor de ontwikkeling van de woonlasten zijn incidenteel voor de jaarschijven 2024 t/m 2026 middelen gereserveerd. Daarnaast zijn er een aantal overige posten met een voordelig effect van cumulatief € 122.000.

69| KADERNOTA 2024

B. Ontwikkelingen Kadernota B1 Loon- en prijsontwikkelingen De inflatiepercentages die gehanteerd worden voor het opstellen van de begroting 2024-2027 zijn gebaseerd op de ramingen van het Centraal Plan Bureau zoals gepubliceerd op 9 maart 2023: •

Prijsindex, prijs overheidsconsumptie netto materieel (imoc): 3,9 %

•

Prijsindex, prijs bruto overheidsinvesteringen (iboi): 1,6%

•

Loonindex: prijs overheidsconsumptie beloning werknemers: 4,7%

•

Index belastingen: gewogen gemiddelde van de prijsindex (40%) en de loonindex (60% :4,4% (bv. Parkeergelden, toeristenbelasting en hondenbelasting).

Naast de gebruikelijke indexeringen speelt de prijsontwikkeling in 2023. De prijzen 2023 zijn enorm toegenomen mede als gevolg van de oorlog tussen Oekraïne en Rusland. De effecten hiervan werken structureel door in de jaren 2023 en verder. Op basis van ramingen van het Centraal Plan Bureau zoals gepubliceerd op 9 maart 2023 wordt dit effect geschat op € 2.300.000, boven op de inflatie die reeds in de begroting 2023 structureel is verwerkt. Wij leven in een bijzondere tijd en onzekerheden met oplopende loon- en prijsontwikkelingen, ontwikkelingen op de kapitaalmarkt, onzekere tijden voor wat betreft het financieel perspectief vanaf 2026 en de financiering van volume – ontwikkelingen (groei van de stad) waarvoor geen compensatie vanuit het Rijk meer komt. Wij stellen uw raad voor het bedrag ad € 2.300.000 te reserveren voor het opvangen van macro – economische ontwikkelingen en/of nader te concretiseren maatregelen in relatie tot de maatschappelijke opgave.

De prijsindex, prijs overheidsconsumptie netto materieel (imoc) komt voor 2023 uit op 5,9%. Binnen de gemeente Venlo werd het kapitaallastenbudget tot 2022 niet geïndexeerd waardoor de ruimte voor (vervangings)investeringen als gevolg van reguliere prijsinflatie steeds krapper werd. Met ingang van 2022 wordt het kapitaallastenbudget geïndexeerd. Hiervoor wordt de Index Bruto Overheidsinvesteringen (IBOI) gehanteerd. In de begroting 2023 is rekening gehouden met 2,5%. Op basis van het meest actuele Centraal Economisch Plan van het Centraal Planbureau is de IBOI over 2023 4,8% en voor 2024 1,6%. Deze indexeringen (inclusief aanpassing 2023) zijn verwerkt in deze kadernota.

Het onderdeel prijsinflatie bestaat daarmee uit vier componenten. Resumerend: bedragen x € 1.000 Prijsinflatie

2024

2025

2026

2027

Prijsindex imoc regulier

-5.500

-5.500

-5.400

-5.400

Extra indexatie, doorwerking 2023

-2.300

-2.300

-2.300

-2.300

Prijsindex investeringen (iboi) regulier

-500

-500

-500

-500

Extra indexatie (iboi), doorwerking 2023

-600

-600

-600

-600

-8.900

-8.900

-8.800

-8.800

Totaal prijsinflatie Loon en prijscompensatie gemeentefonds: 70| KADERNOTA 2024

Het bedrag ad € 14.200.000 bestaat uit de volgende componenten: •

Basis loon-prijscompensatie septembercirculaire 2022

€ 8.100.000

•

Verwacht accres loon-prijscompensatie meicirculaire 2023

€ 6.100.000

Waarbij er van uitgegaan wordt dat ook de nacalculatie accres lonen en prijzen 2022 door het Rijk aan de gemeenten wordt uitgekeerd.

Voor de onderdelen leges en heffingen is het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid.

B2 Gemeentefonds De uitkeringen uit het gemeentefonds zijn de grootste inkomstenbronnen van de gemeente Venlo. Periodiek worden wij geïnformeerd over de ontwikkelingen van deze uitkeringen. Dit vindt plaats bij het verschijnen van de circulaires gemeentefonds van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De meicirculaire is uitgangspunt voor de (programma)begroting, de septembercirculaire is uitgangspunt voor de kadernota en de decembercirculaire maakt onderdeel uit van de jaarstukken. Op basis van de september- en decembercirculaire 2022 bedraagt het resultaat van het gemeentefonds in 2024 € 1.700.000 voordelig, aflopend naar € 1.100.000 structureel voordelig in 2027.

De VNG is met het Rijk in gesprek om te komen tot structureel gezonde financiën, ook vanaf 2026. De verwachting was dat hierover in de septembercirculaire 2022 meer duidelijkheid over zou komen. Structurele afspraken zijn nog niet aan de orde. Het Rijk werkt met gemeenten aan een nieuwe financieringssytematiek vanaf 2026. Ter compensatie heeft het Rijk een eenmalige bijdrage te doen van € 5,9 miljoen voor 2026. Verwacht wordt dat hierover medio 2023 meer duidelijkheid wordt gegeven.

Over het nettoresultaat volgens de septembercirculaire 2022 is uw raad nader geïnformeerd door middel van RIB-142. Op 1 maart 2023 heeft er themabijeenkomst plaatsgevonden 'Reflectie op (financiële) situatie na 2026' met uw gemeenteraad. Vooralsnog gaan wij er vanuit dat bij de meicirculaire hierover meer duidelijkheid zal komen.