036 bijl09 Bp. Kazernekwartier - bijlagen bij toelichting_Optimized.pdf

HET BIJZONDERE ERFGOED EN DE MENSEN DIE ER WONEN, BEPALEN SAMEN DE EIGENHEID VAN DE NIEUWE WIJK.

GROEN EN ECOLOGIE

De nadruk op erfgoed en compact bouwen vraagt om een stevige ambitie voor het groen en de openbare ruimte. Hoe meer mensen op een klein oppervlak leven, hoe meer ruimte ze om zich heen nodig hebben. Dit groen moet ook een toenemende ecologische waarde hebben. Grotere eenheden, zoals parken en tuinen, dragen hier meer aan bij dan versnipperd groen. Door het al aanwezige (monumentale) groen te behouden, ligt er al een stevige basis voor de ecologische ambities. In veel gevallen kan het erfgoed helpen om de biodiversiteit te vergroten. De oude fort-, kazerne- en boomstructuren zijn bijvoorbeeld zeer geschikt voor dieren als vleermuizen, vogels, insecten, reptielen en amfibieën. De opzet van het terrein maakt het interessant voor waardevolle plantensoorten. De fortmuren en -grachten vormen bijvoorbeeld het biotoop voor zeldzame muurvegetatie. Door aan te sluiten op de ecosystemen langs de Maas, krijgt het Kazerne Kwartier de meeste ecologische meerwaarde.

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

Om de vergroening van de openbare ruimte te laten werken, is een goede zonering cruciaal. Aan de ene kant is er ruimte voor drukte en orde, aan de andere kant voor rust en verwildering. Een speciaal aandachtspunt is de verlichting, omdat die negatief kan werken op diersoorten die ’s nachts actief zijn, zoals vleermuizen. De aanleg van verschillende leefmilieus en een gericht beheer daarvan vergroten de biodiversiteit enorm. De spontane vestiging van soorten heeft de voorkeur, maar het zal nodig zijn om groen aan te planten en in te zaaien om de hoofdstructuren vorm te geven en goede beginvoorwaarden te scheppen. ‘Duurzaam dichtbij’ betekent dat ook de bewoners en gebruikers van het Kazerne Kwartier worden verbonden met de ontwikkeling en monitoring van de natuurwaarden.

89

WATER EN KLIMAAT

Klimaatmodellen laten zien dat ook Venlo een flinke uitdaging heeft op het gebied van piekbuien en hitte. Meer groen helpt om opwarming en wateroverlast tegen te gaan. De verharding moet beperkt worden tot het strikt noodzakelijke. Minimaal 70% van de tuinen in het Kazerne Kwartier is daarom groen ingericht en dus onbebouwd en onverhard. Hemelwater wordt in eerste instantie lokaal opgevangen. De grachten en andere (groen)structuren van het cultureel erfgoed zijn hier uitstekend geschikt voor. In een volgende fase wordt onderzocht hoe een piekbui van 60 tot 100 millimeter opgevangen kan worden en wat de consequenties zijn van nog zwaardere buien. In de gebouwencomplexen wordt regenwater opgevangen voor de irrigatie van de binnentuinen, zodat hiervoor geen drinkwater gebruikt hoeft te worden. Afvalwater wordt gescheiden afgevoerd naar de nabijgelegen rioolwaterzuiveringsinstallatie (rwzi). Daarmee wordt maximaal geprofiteerd van de transitie van rwzi’s naar grondstoffenfabrieken. Zo is duurzaam ook in dit geval dichtbij.

90

Het is belangrijk om een balans te vinden tussen opwarming voorkomen en afkoeling bevorderen. Een aangenaam verblijf overdag is daarbij net zo belangrijk als een goede nachtrust. Opwarming door de uitstoot van warmte uit gebouwen (door airco’s et cetera) moet zo veel mogelijk voorkomen worden. Vocht in de bodem en wind helpen om opwarming tegen te gaan en bevorderen verkoeling. Bomen, smalle straten en overdekte passages zorgen voor schaduw en beperken de opwarming, maar mogen afkoeling niet hinderen. Minder harde oppervlakken en de toepassing van lichte materialen die warmte reflecteren of niet (goed) absorberen, helpen ook om opwarming tegen te gaan. Denk aan het gebruik van hout op de gevels met middagzon.

MOBILITEIT

Bij alle maatregelen om hitte te reguleren moet ook worden gekeken naar de effecten bij minder mooi weer. Wat in de zomer een verkoelende luchtstroom is, kan in de winter een gure tochtplek opleveren. Zon- en windstudies leiden tot een optimalisatie van de oriëntatie van gebouwen, de dakvormen, de gevelopzet en de groeninrichting. Daarmee ontstaat de beste balans tussen zomer- en winterklimaat, tussen schaduw en licht, en tussen opwarming voorkomen en afkoeling bevorderen.

• Trappen. Het Kazerne Kwartier en zijn directe omgeving hebben een goede fietsinfrastructuur, onder meer richting het centrum van Venlo. In de gebouwen zijn goede voorzieningen om fietsen te stallen.

Vanuit meerdere ambities is het logisch om de fysieke ruimte voor het wegverkeer zo veel mogelijk te beperken. Mensen hebben voor hun dagelijkse behoeften geen auto nodig. Alle voorzieningen zijn te voet of met de fiets bereikbaar, zoals het winkelgebied en het station van Blerick en de binnenstad van Venlo. Lopen en fietsen bevorderen daarnaast het gezond, veilig, sociaal en gemeenschappelijk gebruiken van de openbare ruimte. Mobiliteit wordt opgepakt vanuit de STOMP-benadering, met in volgorde van prioriteit: • Stappen. Voorzieningen zijn op loopafstand en mensen kunnen overal makkelijk en zonder hindernissen te voet komen.

• Goede aansluiting op het Openbaar vervoer. Het Kazerne Kwartier ligt vlak bij station Blerick, dat te voet en met de fiets goed bereikbaar is. Dit vermindert de noodzaak van andere vormen van mobiliteit. Voor bezoekers geldt dat goede verbindingen en heldere routes cruciaal zijn om het eigen autogebruik te ontmoedigen.

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

• Mobility as a Service (MaaS). Het Kazerne Kwartier heeft goede collectieve voorzieningen op het gebied van mobiliteit, zoals (elektrische) deelauto’s, speed pedelecs en bakfietsen. Dit werkt het beste met een centrale Mobility Service Provider (MSP) die verschillende vormen van deelmobiliteit aanbiedt. Het contract met deze MSP kan deel uitmaken van VvE-contracten en huurovereenkomsten. De deelvoorzieningen worden zo veel mogelijk gecentraliseerd in hubs. • Privéauto. Het gebruik van privéauto’s wordt zo veel mogelijk geminimaliseerd. Hierdoor zijn er minder auto’s in het gebied en is hier minder fysieke ruimte voor nodig. Dat scheelt ook geld en materialen, en is dus op meerdere manieren duurzaam. Dit systeem zal nog niet volledig zijn uitgewerkt als de eerste bewoners arriveren. Hiervoor moet een transitietraject worden uitgewerkt. De hubs zijn ook geoptimaliseerd voor het veilig en met minimale overlast ontvangen van goederen die worden geleverd door pakketdiensten. Hiervoor zijn internetpostbussen beschikbaar en postbussen die zijn ingericht voor de ontvangst van gekoelde en bevroren producten. Alleen voor zeer grote goederen en verhuizingen zou een bezorgdienst dichter bij een woning moeten komen.

91

FACILITERENDE AMBITIES

FACILITERENDE AMBITIES ZIJN GEEN HOOFDDOEL, MAAR KUNNEN WEL AMBITIEUS ZIJN. DE UITWERKING VAN DEZE AMBITIES MOET ZIJN AFGESTEMD OP DE KERNAMBITIE EN DE ESSENTIËLE AMBITIES.

• geïntegreerde passieve zonmaatregelen (zoals luifels, loggia’s en pergola’s) • slimme, op de functie en oriëntatie afgestemde plattegronden (bijvoorbeeld de slaapkamer aan de koude zijde)

ENERGIE

Vooral de oude kazernegebouwen hebben een hoge warmte- en koudevraag. Het lijkt logisch om deze panden sterk te isoleren en luchtdicht te maken, maar dit kan conflicteren met de cultuurhistorische kwaliteiten. Mede daarom ligt voor BENG 2 en 3 een efficiënt warmte- en koudesysteem voor de hand. Voor de haalbaarheid kan het beste de nieuwbouw van volgende fases meegenomen worden in de doorkijk. Door de ligging bij de Maas kan een warmtekoudekoppeling (TEO) met een bodemoplossing van toegevoegde waarde zijn. De ontwikkeling van collectieve systemen vraagt tijd, en ruimtelijke en juridische flexibiliteit. Zo dient in de wegprofielen ruimte te zijn voor de bijbehorende leidingnetwerken. Om de openbare ruimte te ontlasten, worden collectieve voorzieningen zo veel mogelijk in de bebouwing geïntegreerd. Een efficiënt en (grotendeels) collectief energiesysteem vraagt om het opzetten van slimme constructies voor onder meer een ESCo, de maandlasten en de servicekosten. Daardoor profiteren de bewoners en bedrijven van lagere maandlasten voor energie.

Venlo streeft naar een CO2-neutrale gebouwde omgeving in 2050. Voor het Kazerne Kwartier gelden de wettelijke BENG- en TO-juli-eisen. Daarnaast worden mogelijkheden geschetst waarmee toekomstige bewoners, gebruikers en eigenaren zelf realistische vervolgstappen kunnen zetten. Alle betrokkenen (de gemeente, de ontwikkelaar en de eerste gebruikers) hebben het doel om de bebouwing bij oplevering zo veel mogelijk gebouwgebonden energieneutraal te hebben. Dit is op het Kazerne Kwartier een forse uitdaging, omdat de energie- en ventilatiesystemen op geen enkele manier afbreuk mogen doen aan de ruimtelijke uitstraling van de gebouwen en de openbare ruimte – en zeker niet ten aanzien van het erfgoed. Ze moeten onopvallend of in lijn met de architectuur hoogwaardig integraal worden uitgewerkt. Ook het omliggende gebied kan worden ingezet om het Kazerne Kwartier dichter bij CO2- neutraal te brengen. De daken van bedrijfspanden in de omgeving kunnen bijvoorbeeld een prima plek zijn om extra duurzame energie op te wekken met PV-systemen. Hiermee wordt ook de energietransitie van deze ondernemingen aangejaagd. Daarnaast gaat opslag een belangrijke rol spelen in de energietransitie. Door de parkeerhubs in te zetten als buurtbatterij (met opwekking én opslag) kunnen piekbelastingen worden voorkomen en kan het stroomnet efficiënter en beter betaalbaar worden aangelegd.

Het beperken en voorkomen van energiegebruik staat echter voorop (BENG 1). Door slimme architectuur kan veel bespaard worden. Denk daarbij onder meer aan: • compact bouwen met weinig raamoppervlak en een slimme inrichting van de gevels (bijvoorbeeld met een raamoppervlak dat is afgestemd op de oriëntatie)

92

Zeer energiezuinig bouwen betekent extra aandacht voor een optimaal binnenklimaat. Het vraagt om de toepassing van gezonde materialen, de juiste manier van bouwen (zoals damp-open) en goede ventilatievoorzieningen. Daarnaast worden de nieuwe bewoners voorgelicht om het beste uit hun woning te halen qua energiezuinigheid en binnenklimaat. Hierbij is ook aandacht voor het onderhoud van de systemen. Bewoners kunnen daarbij onder meer worden ondersteund met digitale luchtkwaliteitsmeters, energieapps en servicecontracten. Wat hiervoor de beste aanpak is, wordt nog onderzocht.

MATERIALEN

Dat de kazernegebouwen blijven staan, is een mooi voorbeeld van duurzaam en circulair materiaalgebruik. Ook bij compact bouwen zijn minder nieuwe materialen nodig. Circulair bouwen begint bij een goed ontwerp, gevolgd door de keuze van de materialen. De collectieve opzet van het Kazerne Kwartier is een voorbeeld van de nieuwe no-waste way-of-life. Niet alles nieuw en zelf, maar meer mogelijk maken door de dingen slimmer te organiseren. In plaats van je eigen collectie kleding of gereedschap kun je beschikken over de faciliteiten van een kledingof gereedschapsbibliotheek, met meer keuze en minder ruimte en impact op het milieu. Door het slim te organiseren, kunnen in de deeleconomie ook initiatieven en plekken ontstaan voor reparatie en opwaardering van restproducten. Zo gaat alles zo lang mogelijk mee en is het van (meer) waarde. De kernambitie draait om erfgoed. Daarbij passen materialen met een verleden, zoals tweedehands deuren en oude straatklinkers. Door de regio als bron van grondstoffen te gebruiken, gaat het Kazerne Kwartier nog meer verhalen vertellen. Zo krijgen oude producten meer betekenis. Zijn oude producten niet beschikbaar of toepasbaar, dan valt de keuze op nieuwe materialen uit de regio.

De Greenport Venlo ontwikkelt bijvoorbeeld biobased producten en de inzet daarvan kan een stimulans zijn voor de doorontwikkeling en het imago van de Greenport en het stimuleren van de duurzame lokale economie.

Voor materialen is dit dan de gewenste volgorde: 1. Toepassen van oude materialen uit de regio (te beginnen met materialen die vrijkomen uit het Kazerne Kwartier zelf) 2. Toepassen van nieuwe biobased materialen uit de regio of oude materialen van buiten de regio 3. Toepassen van nieuwe duurzame materialen uit de regio of nieuwe biobased materialen van buiten de regio 4. Toepassen van nieuwe duurzame materialen van buiten de regio Belangrijk hierbij is dat steeds gekeken wordt naar een maximale functievervulling binnen de financiële randvoorwaarden, een minimale impact op het milieu, maximale meerwaarde en een maximale bijdrage aan de duurzame transitie. Kortom: een product van buiten de regio dat veel beter is dan een lokaal product krijgt dan mogelijk tóch de voorkeur. Onderdeel van die afweging is ook de meerwaarde voor gezond bouwen. De toegepaste materialen mogen niet uitlogen en moeten schoon zijn, niet-toxisch en met minimale emissies. De materiaalgegevens worden opgenomen in een materiaalpaspoort, inclusief hun herkomst, verwachte levensduur, meerwaarde en mate van herbruikbaarheid. Voor de overige circulaire bouwambities worden voor materialen minimaal de normen van Het Nieuw Normaal 0.2 (HNN) aangehouden, inclusief een MPG van 0,75.

HNN is een auditmodel dat ontwikkeld is vanuit het Programma Samen Versnellen, geïnitieerd door het ministerie van Binnenlandse Zaken en door Cirkelstad, waarin tal van overheden en kennis- en marktpartijen samenwerken richting Nederland Circulair in 2050. Er is voldoende ruimte voor gescheiden afvalinzameling dicht bij de woningen. Om de openbare ruimte vrij te houden, wordt het afval zo veel mogelijk collectief en inpandig opgeslagen, bij voorkeur gecombineerd bij de hubs.

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

93

MEERWAARDE

ALS DE AMBITIES UIT DIT ONTWIKKELPLAN GOED WORDEN UITGEWERKT, LEVEREN ZE MEERWAARDE OP. BIJVOORBEELD OP HET GEBIED VAN GEZONDHEID.

GEZONDHEID

De regio Venlo wil in 2025 de gezondste regio van Europa zijn: een groene, verkeersluwe omgeving die is gericht op beweging en rust, met beperkte hittestress en gebouwen met gezonde materialen en een goede ventilatie. Het gebied daagt uit tot doen. Mensen trekken samen op, waardoor er minder eenzaamheid is.

ONDERSCHEIDEND VERMOGEN

Het Kazerne Kwartier sluit op deze ambitie aan met een gemengd programma dat ook binnen de bouwblokken wordt doorgezet. Dit stimuleert ontmoetingen tussen diverse doelgroepen en verbetert zo de sociale verscheidenheid. De toegankelijkheid zal door de nadruk op de historie een uitdaging zijn. Toch wordt steeds gekeken wat er mogelijk is, zodat de wijk zo inclusief en divers mogelijk is. Door sport en spel op een creatieve manier te koppelen aan bestaande en nieuwe kwaliteiten, wordt het gebied nog meer een eenheid en nog unieker.

Een gezonde stad is een stad ... 1: ...met een gezonde gebouwde omgeving. (ruim, hygiënisch, met respect voor cultureel erfgoed) 2: ...waar je op een makkelijke en gezonde manier doorheen kunt bewegen. (fietsvriendelijk, voetgangersvriendelijk, dekkend OV-netwerk, verkeersveilig) 3: ...met een gezonde buitenruimte om in te spelen en te verblijven. (buitenspelen in het groen, luwe plekken, zichtbaar groen) 4: ...met een gezond milieu. (goede luchtkwaliteit, weinig geluidsoverlast en hittestress) 5: ...met gemeenschapszin en ruimte voor sociale interactie. (veiligheid, ontmoeting, verleiding tot bewegen)

Venlo onderscheidt zich al lange tijd op het gebied van duurzaamheid. Meerdere gebouwen en ontwikkelingen zijn toonaangevende voorbeelden op dit gebied. Het Kazerne Kwartier zorgt voor een volgende stap. Dit zijn drie belangrijke lijnen: 1. Het unieke erfgoed staat op een voetstuk. Dit is de kernambitie waar alle andere ambities aan bijdragen. Belangrijk daarbij is het hoogwaardige, groene kader waarbij de historische relatie met de Maas nadrukkelijk is uitgewerkt. Het duurzame materiaalgebruik voegt hier nog een laag aan toe, doordat deze materialen ook een verleden hebben. 2. Het Kazerne Kwartier is een voorbeeld voor het samenleven in de nieuwe deeleconomie. Dit is de volgende stap in cradle to cradle en circulariteit. Het gaat niet meer om het beperken van de impact van materialen, maar om de meerwaarde van beter (samen)leven. Dat je het met elkaar beter, leuker én betaalbaarder kunt hebben, met een minder en beter gebruik van materialen. Er is meer ruimte voor zijn en doen in plaats van hebben. Meer kwaliteit en diversiteit in plaats van kwantiteit. Dit geldt voor mobiliteit, energie en materialen. Als dit op de goede manier wordt uitgewerkt, levert het ook een gezondere woonomgeving op. Op onderdelen zijn er elders wat voorbeelden (in ontwikkeling), maar deze zijn nog niet breed ingezet en echt geïntegreerd in een gebiedsconcept.

Op veel vlakken moet dus nog veel worden ontwikkeld, geleerd en bedacht, maar daarmee is dit plan op (inter)nationale schaal wel zeer vernieuwend.

3. Het Kazerne Kwartier biedt meerwaarde voor de omgeving en de regio. Er is ruimte voor initiatieven en het aanjagen van verduurzaming in de omgeving. Daarnaast kunnen bedrijven in de omgeving de mogelijkheid krijgen om concrete producten en diensten te leveren. Zo ontstaan kansen om bij de uitwerking van de collectiviteit en de (circulaire) deeleconomie werkgelegenheid te creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Bijvoorbeeld als medewerkers van voorzieningen als een repairshop, een retourboulevard, een pakketpunt, een mobiliteitshub of kledingbibliotheek. Al deze voorzieningen kunnen ook van meerwaarde zijn voor inwoners van Blerick. Daarnaast is het gebied zeer onderscheidend als bron van grondstoffen voor de regio.

Arcadis Gezonde Stad Index 2020, gebaseerd op RIVM-onderzoek gezonde stad 2016

94

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

95

96

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

97

MISSIE 7:

OP HET KAZERNE KWARTIER IS EEN SYMBIOSE TUSSEN DE DIVERSE TIJDSLAGEN

98

7

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

99

ELKE TIJDSLAAG IS ZICHTBAAR IN DE ARCHITECTUUR EN VERTELT ZIJN EIGEN VERHAAL

100

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

101

BEELDKWALITEIT

BEELDKWALITEIT HOOFDLIJNEN

In de vervolgfases van het ontwerp en de uitvoering van het Kazerne Kwartier wordt de beeldkwaliteit nauwlettend in de gaten gehouden. Dat is belangrijk, omdat er met dit ontwikkelplan specifieke kwaliteiten worden nagestreefd. Het is bovendien een langdurig proces, waarbij verschillende ontwikkelpartners en architectenbureaus de ontwikkelvelden nader zullen uitwerken. Dit document dient als inspiratiebron én als toets voor de architectuur van de bouwplannen en de inrichting van het gebied. Het vormt de leidraad voor de gemeente Venlo, de supervisor en alle betrokken partijen en partners. ESSENTIE KAZERNE KWARTIER Het bijzondere karakter van de stadswijk komt tot stand door een integratie met het militaire verleden. Dit levert een unieke wijk op waar het erfgoed beleefbaar is in de openbare ruimte en in de architectuur. Het Kazerne Kwartier is een levendige stadswijk met een duurzame uitstraling. De ruim opgezette openbare ruimtes zijn herkenbaar: het Rondje Fort, het Exercitiepark, de lanen, het balkon naar de binnenstad, de uiterwaarden en de straatjes. De straatnamen verwijzen naar het verleden. De architectuur brengt de openbare ruimte tot leven. De huizen stralen trots uit en geven kleur aan het straatbeeld. De zorgvuldig ontworpen entrees, de plattegronden, het vakkundige metselwerk en de mooie dakranden brengen het militaire verleden van de wijk tot leven.

Geen eindeloze rijen keukenramen waarachter het wonen verborgen zit, maar erkers en bijzondere raampartijen die de bewoners zicht geven op de bijzondere openbare ruimtes, het erfgoed en de straat. De zorgvuldige detaillering en uitvoering gaat niet ten koste van de veelzijdigheid van de woningen: er zijn grote woningen, kleine woningen, gestapelde woningen, en woon- en werkwoningen. Het Kazerne Kwartier is niet, zoals veel andere buitenwijken, opgezet met privétuinen, erfafscheidingen en tuinmeubilair. Het is een stadswijk waarin de bewoners genieten van collectieve binnenhoven, kleine voortuinen of een Delftse stoep, balkons of hun loggia. Per ontwikkelveld is er een duidelijke en consequente overgang tussen het openbaar gebied en het privédomein. De royaal opzette groenstructuur geeft de bewoners de ruimte om ook buiten hun woning te genieten van de natuur en de seizoenen.

Bij het ontwerpen moeten de volgende drie doelstellingen zorgvuldig nageleefd worden: -- Het militaire verleden is het fundament van de ontwikkeling. -- De kwaliteit en identiteit van de openbare ruimte staan voorop. -- Duurzaam en gezond leven is de manier van doen. Het ontwerpconcept voor het Kazerne Kwartier is gebaseerd op het idee om de Frederik Hendrikkazerne als basis te gebruiken om op verder te bouwen. De derde tijdslaag sluit dus aan op het goede wonen in ruime panden met een statige uitstraling en het verblijven in goed onderhouden openbare ruimtes. Het Kazerne Kwartier maakt gebruik van bestaande voorzieningen in Blerick, zoals scholen, verenigingen en winkelstraten. In fase 1 van het Kazerne Kwartier komen er mogelijk kleinschalige voorzieningen, zoals een bakker, een kapper, een therapeut en restaurants. Het ontwerp legt de basis voor een gemeenschap die graag in harmonie met de buurt, in een rustige wijk dicht bij de historische binnenstad van Venlo woont. Voor het Kazerne Kwartier wordt een statige en warme identiteit beoogd. Dat begint met een sterke, coherente boventoon met metselwerk in aardse tinten. Daardoor kan de wijk gecomponeerd worden met een knipoog naar de Frederik Hendrikkazerne. Historische voorbeelden worden gebruikt om een eigentijds ontwerp te ontwikkelen, gebaseerd op traditionele wortels.

Los van die bouwstijl wordt de wijk levendig en gedifferentieerd door de toepassing van deze vier principes: 1. de stedenbouwkundige korrel van het paviljoen: de schaal van de legeringsgebouwen wordt gebruikt als ritme in de architectuur; 2. het uitnutten van overhoekse kwaliteiten in de architectuur van de hoekpanden en op de zichtlijnen; 3. een rustige basis met ritmiek en sobere detaillering; 4. anekdoten en geschiedenis.

In de pagina’s hierna komen drie onderdelen aan bod: de hoofdlijnen van de beeldkwaliteit, de beeldkwaliteit voor het erfgoed en de gebiedscriteria per karakter.

102

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

103

LEVENDIGE STADSWIJK - De wijk vormt de schakel tussen Venlo en Blerick. - Wonen, werken, studeren en recreëren bestaan naast elkaar. - De wijk vormt een nieuw en uniek woonaanbod voor de regio Venlo. - De diversiteit in woontypes is afleesbaar in de architectuur.

VERHARDINGEN - De sfeer straalt uit dat auto’s te gast zijn. - Wegen worden smal aangelegd en bestaan hoofdzakelijk uit eenrichtingsverkeer. - De paden dragen bij aan een aantrekkelijke beleving en stimuleren fietsers en voetgangers. - De bestrating bestaat vooral uit gebakken klinkers. Het verschil voor weggebruikers wordt zichtbaar gemaakt door het klinkerverband met eventueel een lichte nuancering in de materiaalkleur. - Het Rondje Fort wordt in een eenduidig, alternatief materiaal uitgevoerd. Denk aan kasseien, Kandla, Travertin of een ander type natuursteen. - De paden die niet nodig zijn voor de bereikbaarheid en de wandelroutes in de wadi en op het Exercitiepark worden uitgevoerd in halfverharding, zoals Stabilizer-verharding. - De bewegwijzering en bebording wordt tot het minimum beperkt.

GROENE STRATEN EN LANEN - Iedere straat biedt zicht op de hoofdgroenstructuur. - Elke straat is vergroend met bomen en beplanting. - Het private groen werkt mee aan de groene sfeer van een straat. - Elk ontwikkelveld heeft een consequente begrenzing tussen het privédomein en de openbare ruimte. GEDIFFERENTIEERD MILIEU - De bouwhoogte is hoofdzakelijk 3 à 4 bouwlagen. - Accenten worden enkel gelegd waar daar ruimtelijke aanleiding voor is. - Woningen met één bouwlaag en complexen met meer dan vijf bouwlagen zijn uitzonderingen. - Hoekwoningen krijgen verbijzonderingen, overhoeks ontwerpen. - De schaal van de legeringsgebouwen wordt gebruikt als ritme in de architectuur. - Er worden hoofdzakelijk langskappen gebruikt (refererend aan de kazernegebouwen). IN SYMBIOSE MET HET MILITAIRE VERLEDEN - Het militaire verleden is altijd beleefbaar. - De architectuur versterkt het militaire verleden. - De architectuur vertelt de historie. - De historische compositie van beide tijdslagen wordt zo veel mogelijk gewaarborgd. - De inpassing van de architectuur is niet in contrast met de bestaande monumenten en tijdslagen. - Er zijn geen harde contrasten in kleur en materiaal. - De maat en de schaal voegen zich naar hun omgeving. - Er wordt baksteenarchitectuur ingezet.

geïntegreerde speelvoorzieningen

speelobjecten met een verhaal

KUNST EN SPELEN - Het Exercitiepark leent zich goed voor kunst in de publieke ruimte. - In de loop van de jaren kan het Kazerne Kwartier verrijkt worden met kunst die een anekdote vormt over het verleden, zoals een militair voertuig. - De kunst heeft ook een educatieve meerwaarde. - De speelvoorzieningen zijn zorgvuldig afgestemd op de omgeving en kunnen op een kinderlijke manier het militaire verleden toelichten. - Felgekleurde, schreeuwerige plastic speelobjecten zijn niet toegestaan. - Speelvoorzieningen bij een kinderdagverblijf of basisschool in de openbare ruimte zijn onderdeel van de beeldkwaliteit. Deze voorzieningen zijn buiten schooltijd te gebruiken door kinderen uit de wijk. INRICHTINGSELEMENTEN - Het meubilair past bij het Kazerne Kwartier. - Binnen het Kazerne Kwartier wordt gebruikgemaakt van natuurlijke materialen uit de omgeving of hergebruikte materialen. - Banken, verlichting, prullenbakken en fietsnietjes zijn allemaal onderdeel van de beeldkwaliteit van het Kazerne Kwartier.

motief van de beëindiging, motief van de rustige basis en reconstructie van het gevelbeeld van het oorspronkelijke bouwplan

104

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

105

BEELDKWALITEIT ARCHITECTUUR

geen vlak doorlopende langskappen

architectuur kent een korrel van een paviljoenmaat, 4 à 5 stramienen

gevelbeëindiging midden plint

gevelopeningen t.b.v. daglicht niet wenselijk tot vloerpeil wegens duurzaamheidsambities

GEVELOPBOUW - De architectuur vormt een hedendaagse vertaling van de kazernegebouwen. - De wijk is een symbiose tussen bestaande bebouwing en nieuwbouw. - Panden worden in beperkte mate herhaald (4 à 5 stramienen). - De schaal van de legeringsgebouwen wordt gebruikt als ritme in de architectuur. - De begane grond van de grondgebonden woningen is flexibel inzetbaar als woon- en werkruimte. - De architectuur kenmerkt zich door repeterende details en composities. Sobere en rationeel ingedeelde gevels zorgen voor het ritme. - Vlakke straatgevels zijn niet toegestaan en daarom wordt dieptewerking in de gevel (plasticiteit) toegepast. - De gebouwen hebben een rijke detaillering rondom de gevelopeningen. Diepe negges, kozijnen met draaiende delen, onderdorpels en zonwering zijn hier onderdeel van. - De gevelopeningen lopen niet door tot op het vloerpeil, maar zijn met een lage borstwering ontworpen, refererend aan de kazernegebouwen. - Het gevelontwerp kent een driedeling (plint, middendeel, gevelbeëindiging) en wordt gekenmerkt door een verwevenheid van verticaal (ramen) en horizontaal (zoals lijstwerk, banden, kroonlijsten en gevelbeëindigingen). - De gevelvlakken worden beëindigd door dakranden. Het silhouet van de kap kent een rijke detaillering. Bijvoorbeeld door dakkapellen, dakramen, dakranden en een verschil in langs- en dwarskappen.

Het ontwerp, de detaillering en het materiaalgebruik zijn van hoogwaardige kwaliteit. - Bij panden met een zijgevel loopt de plint de hoek om. Deze plinten wijken af van het middendeel. HOEKPANDEN De kop- en zijgevels waren altijd belangrijk voor de beleving van de kazerne. Daarom worden gebouwen in belangrijke zichten en hoekgebouwen ‘overhoeks’ ontworpen: de gevel gaat de hoek om, waardoor de voor- en zijgevel dezelfde kwaliteit krijgen. Op sommige plekken leidt de situatie van het terrein tot specifieke plattegronden van hoekgebouwen, bijvoorbeeld door hoogteverschillen tussen de tuinen en het maaiveld of hoekverdraaiingen van bouwvelden. Deze specifieke plattegronden en ontwerpen zorgen samen voor echte blikvangers in het gebied.

106

verbijzonderingen op koppen door puntgevels of dwarskappen

aandacht voor dakranden, deze zijn onderdeel van de gevelbeëindiging

schoorstenen als architectonisch element toevoegen t.b.v. installatievoorzieningen

dakkapellen zijn onderdeel van de architectuur en breken het dakvlak

daglicht in de hal als kwaliteit, zoals in de legeringsgebouwen

hoogwaardige en duidelijk gedefineerde overgangen tussen privé en openbaar

MATERIALISATIE, KLEUR EN DETAILLERING - Het ontwerp bestaat hoofdzakelijk uit baksteenarchitectuur. - De verbijzonderingen en accenten bestaan uit natuursteen. - Er is samenhang in de plint door een natuurstenen borstwering of detaillering. - Het kleurgebruik van het metselwerk is ingetogen met overwegend aardse tinten. - Het metselwerk is genuanceerd, met een spectrum van tonen in het materiaal. - Het materiaalgebruik is hoogwaardig en duurzaam. De materialen en detaillering worden zó gekozen dat veroudering en weersinvloeden geen negatieve gevolgen hebben voor het uiterlijk. Materialen krijgen een patina naarmate ze ouder worden. - Subtiele dakranden en plinten wijken in metselwerkverband en voegbehandeling af van het middendeel. - De gevels van de binnenzijde van de ontwikkelvelden mogen anders behandeld worden door de toepassing van hout. Dit gebeurt als ondersteuning van het karakter van de collectieve binnentuin. Hout vergrijst mooi en krijgt patina. - Structuurloze plaatmaterialen, open dilatatievoegen en simpele daktrimmen als dakrandbeëindiging worden niet toegepast. OVERGANGEN PRIVÉ - OPENBAAR - De overgangen tussen privé en openbaar zijn in samenhang ontworpen met de architectonische eenheid. - De gevels die op de begane grond grenzen aan de openbare ruimte, hebben een openheid die bij de situatie past. Dichte (bergings)gevels aan de straatzijde zijn niet wenselijk.

Hier moet extra aandacht voor zijn in de uitwerking. - De entree representeert het gebouw en is integraal ontworpen. - Onderdeel van de entree zijn ook: de voordeur, het raampje, de verlichting, de brievenbus, de deurklink en het huisnummer. - Gevelopeningen naast of boven de voordeur zorgen voor daglicht in de hal. - Privé-stoepen zijn zorgvuldig ontworpen en verhard met een hoogwaardig materiaal, zoals klinkers of natuursteen, op een manier die de aanleg van geveltuintjes mogelijk maakt. - Voortuinen worden door een gemetseld laag muurtje, een haag of een stevig hek afgezoomd. Het hek of het gemetselde muurtje is zorgvuldig ontworpen en gedetailleerd, met de toepassing van hoogwaardig materiaal.

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

107

GEVELVERLICHTING - In het Kazerne Kwartier wordt een voorgeschreven gevelverlichting gehandhaafd om de openbare ruimte te verlichten. Deze verlichting wordt uitgewerkt in het inrichtingsplan. - De gevelverlichting wordt integraal ontworpen en ingepast in de architectuur. - De verlichting vormt een onderdeel van de gevel; de bedrading en aansluitingen zijn niet te zien. GEVELRECLAME EN BEBORDING - De gevelreclame en bebording worden door één hand ontworpen voor het hele Kazerne Kwartier. - Gevelreclame, bebording en belettering zijn onderdeel van de architectuur. - De sobere uitstraling van een kazerne blijft gehandhaafd. - Er wordt een handboek ontwikkeld, waarin specifieke eisen vastliggen voor deze ontwikkeling en voor toekomstige nieuwe bedrijvigheid. HEMELWATERAFVOER IS ONDERDEEL VAN DE BEELDKWALITEIT - Hemelwaterafvoeren worden uitgevoerd in een hoogwaardig materiaal. - Er zijn geen pvc-buizen te zien. - De hemelwaterafvoer draagt bij aan de subtiele verdeling tussen woningen. - Wanneer een hemelwaterafvoer in het zicht wordt geplaatst, is deze onderdeel van de architectuur. NUTSVOORZIENINGEN ZIJN GOED INGEPAST - Vrijstaande transformatorhuisjes zijn onderdeel van de beeldkwaliteit. Deze worden vernuftig ingepast. - Transformatorhuisjes kunnen ook geïntegreerd zijn in een bouwblok. Daarmee zijn ze ook onderdeel van de architectuur.

- De openbare ruimte blijft vrij van obstakels.

NATUURINCLUSIEF BOUWEN Vogels en insecten krijgen de gelegenheid om te nestelen in de gevels. Daar moet op voorhand rekening mee worden gehouden in het architectonisch ontwerp van de gebouwen. De relevante varianten van kasten, stenen en voegen worden in acht genomen. - Vogel- en vleermuiskasten zijn onderdeel van de architectuur. - De pergola’s binnen de woonblokken zijn integraal mee ontworpen. - Waar mogelijk worden klimplanten en geveltuinen toegepast voor de biodiversiteit. - Maximaal 30% van de privé- en collectieve buitenruimte is verhard. - Erfafscheidingen worden gevormd door natuurlijke grenzen of uitgevoerd in natuurlijke materialen. PARKEERHUBS - Bewoners en bezoekers wandelen door het Kazerne Kwartier naar hun bestemming. - De entree voor personen is zichtbaar, goed toegankelijk en wordt waar mogelijk versterkt met een aanvullende functie, zoals een fietsenmaker, pakketservicemuur of koffiezaak. - De architectuur van de parkeerhubs is onderdeel van de beeldkwaliteit en de betreffende gebiedscriteria. - De parkeerhubs zijn flexibel en schaalbaar voor de toekomst. - De baksteenarchitectuur bevat perforaties voor de ventilatie. - Er is aandacht voor dieptewerking in de gevel. - De entree van de parkeergarage is terughoudend ontworpen. - De deelmobiliteit bevindt zich in het zicht en dicht bij de entree van de hubs.

- Als het dak en/of de spoorgevel van de parkeerhubs wordt ingezet als buurtbatterij, dan worden de zonnepanelen en de bijbehorende voorzieningen architectonisch ingepast.

DUURZAAMHEID IS ONDERDEEL VAN DE ARCHITECTUUR - De energievoorzieningen zijn netjes geïntegreerd. - Zonnecellen zijn vanaf het begin integraal mee ontworpen en onderdeel van de architectuur. - Zonnecellen maken deel uit van de totale compositie van de dakvlakken. - Zonnepanelen in de gevel zijn niet toegestaan. Een uitzondering hierop is de parkeerhub langs het spoor. - Installatievoorzieningen zijn onderdeel van de architectuur en worden niet in het zicht geplaatst. 108

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

109

BEELDKWALITEIT INSPIRATIE METSELWERK

VERFIJNING IN METSELWERK Dit zijn de voornaamste kenmerken van het metselwerk in het Kazerne Kwartier, waardoor de gevel gaat spreken: - hedendaagse architectuur - analoge architectuur - overhoeks ontwerpen - ambacht, vakmanschap - ingetogen - patina - metselwerkverbanden - diepe negges - geveldragers - gemetselde waterslagen - aandacht voor de onderzijde van de balkons en loggia’s

110

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

111

BEELDKWALITEIT ERFGOED

EEN UNIFORME BUITENKANT, AAN DE BINNENZIJDE EEN WERELD VAN VERSCHIL De huidige monumentale gebouwen krijgen diverse functies die allemaal in zekere mate ingrijpen op de bestaande casco’s. Daarbij is het belangrijk dat het nieuwe gebruik mogelijk is en dat voldaan wordt aan de wettelijke eisen uit het bouwbesluit. Ook de ambities op het gebied van duurzaamheid worden hierbij meegenomen. De transformatie van het Kazerne Kwartier is een complexe opgave. Dit biedt kansen en risico’s. De complexiteit kan immers ook leiden tot gemiste kansen, zoals verrommeling. Daarom leggen we de beeldkwaliteit voor de kazernegebouwen vast om de eenheid te waarborgen. Zo kunnen de kazernegebouwen door diverse partijen worden ontwikkeld en ontworpen met een verschillend programma.

Het detail in de grote ruimtelijke opzet De kazernegebouwen kunnen niet los worden gezien van de ruimtelijke opzet. Stedenbouwkundig gezien is het ensemble van kazernegebouwen niets zonder de appèlplaats. Op detailniveau heeft een originele okergroene kleurstelling geen betekenis zonder de ruimtelijke ervaring van schaal. Hoe ervaar je een dergelijk detail op afstand en van dichtbij? Een mooi voorbeeld is het toiletgebouwtje dat in de oorspronkelijke kleuren hersteld is. De verfijndheid van het kleinste gebouw is kenmerkend voor het gebied: de verfijnde detaillering en uitwerking, de kleurstelling die weer in oude glorie is hersteld. Het toiletgebouw is niet weggemoffeld, maar staat midden op het veld en is fijnzinnig en mooi afgewerkt. Met details en kleuren die gezien mogen worden en dus ook zichtbaar zijn vanuit de verte. Dit vraagt om een pragmatische aanpak met de medewerking van Welstand & Erfgoed en de RCE om van het gebied een bruisend stadsdeel te maken.

De buitenkant van alle kazernegebouwen wordt in de oorspronkelijke staat hersteld. De gevels en alle elementen daarin worden op eenzelfde manier behandeld. Hierbij is het document ‘FHK transformatiescan’ leidend. In deze paragraaf worden een aantal essentiële onderdelen daarvan toegelicht. Ook aan de binnenkant van de kazernegebouwen zitten belangrijke historische elementen die zo veel mogelijk behouden moeten blijven. Dit is afhankelijk van de functie. Verder vinden alle aanpassingen aan de kazernegebouwen plaats in overleg met Welstand & Erfgoed en de RCE. Mogelijk zijn niet alle ambities op het gebied van duurzaamheid haalbaar voor het erfgoed. Dan kunnen de ambities op gebiedsniveau een rol spelen. De eis is dat er geen voorzieningen op het gebied van duurzaamheid worden uitgevoerd aan de buitenkant van de kazernegebouwen. Een uitzondering hierop is de ontluchting, zoals bij de Tapijnkazerne. Voor de binnenkant zijn deze duurzame voorzieningen wél een optie.

112

historisch beeld legeringsgebouwen Frederik Hendrikkazerne

huidige staat legeringsgebouwen Frederik Hendrikkazerne

historisch beeld kantine I, Frederik Hendrikkazerne

huidige staat voormalige kantine I, Frederik Hendrikkazerne

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

113

Gevels met ornamentaal metselwerk en natuursteendetails -- Het metselwerk wordt schoongemaakt en hersteld met behoud van het patina. -- De natuursteendetails (waterslagen, cordonlijst en lateien) worden schoongemaakt en hersteld met behoud van het patina. -- Het voegwerk wordt hersteld op een manier die past bij de oorspronkelijke kalkvoegmortel knipvoeg.

Verdiepingshoogte De verlaagde plafonds zijn niet origineel en verarmen de ruimtelijke beleving van de architectuur van de kazernegebouwen. De oorspronkelijke verdiepingshoogte moet weer zichtbaar worden.

Entrees De entrees zijn in de loop der tijd een aantal malen veranderd, waarbij de status en de verfijning zijn verdwenen. De entrees moeten hun oorspronkelijke status terugkrijgen en daarmee de gebouwen weer een echte hoofdentree geven aan de appèlplaats. Daklandschap De verfijning van de daken is verdwenen. Bij de ontwikkeling worden de details van weleer hersteld door de historische dakornamenten (zoals de pironnen) en dakkapellen terug te brengen. De dakranden krijgen hun oorspronkelijke donkere kleur terug en de boeidelen worden verfijnd volgens de historische details.

historisch beeld entreepartij Frederik Hendrikkazerne

Gevelopeningen De kozijnen worden zo veel mogelijk hersteld volgens het oorspronkelijke beeld. Bepalende elementen daarbij zijn: houten kozijnen met een tweedeling, een roedeverdeling en enkel glas, met donkere kaders en lichtoker voor de invullingen. We streven de originele detaillering en roedeverdeling na.

huidige situatie met verlaagde plafonds

Paviljoen architectuur De gebouwen hebben van oorsprong een alzijdige opzet. In de jaren zeventig zijn er tegen de legeringsgebouwen op de ontwikkelvelden Bravo, Charlie, Echo en Foxtrot uitbreidingen gemaakt met sanitaire units. Deze verstoren het beeld van de oorspronkelijke architectuur en worden gesloopt. Het advies is om de symmetrie van de zijgevels in stand te houden en eventuele aansluitingen op andere gebouwen substantieel teruggelegd te ontwerpen of uit te voeren in glas.

na verwijdering verlaagde plafond Tapijnkazerne

witte kunststof kozijnen legeringsgebouwen E en F

Tapijnkazerne Maastricht na restauratie

rijkdom detaillering en kleurgebruik van het daklandschap Frederik Hendrikkazerne

toiletaanbouwen uit 1970, Federik Hendrikkazerne

114

Tapijnkazerne Maastricht voor en na restauratie

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

restauaratie bestaande houten kozijnen Tapijnkazerne

115

KARAKTERS DEELGEBIEDEN

EXER

FUND

ST AT IO

NS

OM

GE

VI

AME

NTEN

FORT

SINT -M I C

CITIEP ARK

HIEL

NG

DE

RUI

TER

IJ

VERL E A N TO N G D E NIUS LAAN

BIJ

116

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

117

KARAKTERS

KARAKTERS

FUNDAMENTEN FORT SINT-MICHIEL

EXERCITIEPARK

Aan de achterkant van de legeringsgebouwen bevindt zich de tijdslaag van fort Sint-Michiel. De ontwikkelvelden vouwen zich hier om de fundamenten heen, waardoor spannende doorzichten ontstaan. De bebouwing aan de fundamenten van de fortificatie vormt geen wand. De bouwvelden zijn luchtig vormgegeven en bieden ruimte voor doorsteken en zichtlijnen.

De Frederik Hendrikkazerne heeft altijd in een U-vorm om de appèlplaats heen gestaan. In deze paragraaf wordt de vierde zijde van de appèlplaats en de hoek van het ontwikkelveld Delta omschreven. Belangrijk bij de uitwerking hiervan is dat deze vierde zijde een nieuwe toevoeging in de derde tijdslaag is.

RANDVOORWAARDEN - De bebouwing bestaat uit 4 lagen. - Vanwege de privacy geldt aan de Bataljonstraat een opgetild vloerpeil van circa 50 centimeter. - De woon-werkwoningen met flexibel inzetbare plint hebben een verdiepingshoogte van 3,50 meter. - De bebouwing aan de fortificatie heeft een visuele plint van 3,50 meter. - De bovenste laag van de hoekpanden heeft een verbijzondering in de top, zoals een verfijning van de dakrand of de kapvorm. - De woningen kunnen aantoonbaar getransformeerd worden naar werkwoningen. - De gebouwen hebben een duidelijke plint, een middenstuk en een kop. - Er zijn geen aaneengesloten wanden; er is ruimte voor doorsteken en zichtlijnen. - De architectuur van het paviljoen is afleesbaar. - Het metselwerk is genuanceerd en in symbiose met de aangrenzende ontwikkelvelden. - Verbijzondering in de materialisatie of massa is mogelijk als daar stedenbouwkundige aanleiding voor is. - De ontwerpen hebben vooral langskappen met verbijzonderingen. - De zijgevels zijn nooit blinde gevels. Deze zijn altijd overhoeks ontworpen. - De parkeerinritten zijn beschut opgesteld in de zijstraten. Zij zijn onderdeel van de architectuur, met ontworpen hekwerken.

RANDVOORWAARDEN - Voor de architectuur geldt: eenheid in materiaal, uitzondering in structuur. - De bebouwing bestaat uit 4 lagen. - Minstens een van de verdiepingen is gelijk aan de verdiepingshoogte van de kazernegebouwen (circa 4,20 meter). - Het gaat om bijzondere individuele woontypes, met bijvoorbeeld vides of spit-levels (noordzijde appèlplaats). - Iedere woning is uniek en heeft de uitstraling van particulier opdrachtgeverschap (noordzijde appèlplaats). - Woningen kunnen aantoonbaar getransformeerd worden naar woon-werkwoningen. - De zijgevels zijn nooit blinde gevels. Deze zijn altijd overhoeks ontworpen.

118

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

119

KARAKTERS ACCENTEN CONTOUREN FORTIFICATIE

De accenten van het Kazerne Kwartier benadrukken de contouren van fort Sint-Michiel. Deze accenten zijn in symbiose met de bestaande monumenten van de Frederik Hendrikkazerne, maar door afwijkende oriëntatie worden het accenten in de tweede linie.

BRAVO 8 L + kap

CHARLIE 10 L + kap

ECHO 9 L + kap

FOXTROT 11 L + kap

RANDVOORWAARDEN - De accenten van de vier ontwikkelvelden passen bij elkaar qua architectuur, materialisatie, maat en schaal. - Vanaf het Exercitiepark zijn de accenten in samenhang met elkaar. - Er is sprake van uniformiteit in kleurgebruik. - Er is een verbijzondering in detaillering en maat, schaal en structuur. - De eerste vier lagen, de plint, zijn onderdeel van het bouwblok. - De bouwhoogtes van de vier accenten verspringen speels in hoogte. - De kapvorm is verwant aan die van de kazernegebouwen. - De langskappen lopen parallel aan de fortificatie. - De accenten kunnen worden uitgevoerd in metselwerk en/of hout.

120

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

121

KARAKTERS

KARAKTERS

VERLENGDE ANTONIUSLAAN

VERLENGDE ANTONIUSLAAN - RIJKSMONUMENTEN

De Verlengde Antoniuslaan neemt het karakter over van de Antoniuslaan in Blerick. Dat betekent: statige herenhuizen aan een laanstructuur. De Antoniuslaan is de hoofdstraat met allure in Blerick waar ook het centrum en de kerk mee verbonden zijn.

De twee rijksmonumenten, de Kantine I en het Wachtgebouw A, lenen zich als visitekaartje voor het Kazerne Kwartier. Ze vormen samen de hoofdentree en worden nóg belangrijker door de mogelijke komst van een brug en het verlengen van de Antoniuslaan onder het spoor en de Eindhovenseweg door. Het bijzondere programma ‘het hotel’ biedt de mogelijkheid om deze gebouwen op een iconische manier te behandelen. Dit is een rijke toevoeging met meerwaarde voor de beide rijksmonumenten. Een symbiose tussen oud en nieuw is cruciaal en moet daarom zorgvuldig worden ontworpen. Ook mag de toevoeging geen afbreuk doen aan het ensemble van de kazernegebouwen.

RANDVOORWAARDEN - Aan de Verlengde Antoniuslaan is sprake van een opgetild vloerpeil van circa 50 centimeter. - Er is een visuele plint van 4,20 meter, in samenhang met de Antoniuslaan in Blerick. - De bovenste laag van de hoekpanden heeft een verbijzondering in de top, zoals een verfijning van de dakrand of de kapvorm. - De bebouwing bestaat uit 4 lagen. - De bebouwing heeft het karakter van statige herenhuizen. - Ook appartementen stralen het karakter van een herenhuis uit, bijvoorbeeld door portieken. - Voor deze ontwerpen geldt: kleinere korrel, geen gesloten wanden. - Voor de architectuurkorrel geldt: 1 tot 4 beukmaten in dezelfde architectuur, vergelijkbaar met de Antoniuslaan. - De bebouwing heeft een diversiteit aan dakvormen. - Dakkapellen zijn onderdeel van de architectuur. - De gebouwen hebben een duidelijke plint, een middenstuk en een kop. - Er is sprake van plasticiteit in de gevels door erkers, loggia’s en ornamenten. - De zijgevels zijn nooit blinde gevels. Deze zijn altijd overhoeks ontworpen.

122

Een nauwkeurige analyse door een architect is daarom een vereiste. Dit wordt in een intensief traject met de supervisor opgepakt. De doorontwikkeling van de Kantine I en het Wachtgebouw A wordt nauw afgewogen met de toekomstige eigenaar, Welstand en de RCE. RANDVOORWAARDEN - De ontwikkelingen vinden plaats in symbiose met de rijksmonumenten. - De toevoegingen hebben een hedendaagse architectuur en passen in de tijdslaag van nu. - Het exterieur wordt het decor voor het interieur. - De plinten hebben vooral een publieke functie. Denk aan: de receptie, een brasserie, een ontbijtzaal, vergaderruimte(s) en sportfaciliteiten. - Nieuwe toevoegingen worden uitgevoerd in hout met een ranke detaillering. - De kleinschalige aanbouw wordt transparant ontworpen, zodat de monumentale gevel vanaf de buitenkant beleefbaar blijft.

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

123

KARAKTERS

KARAKTERS

BIJ DE RUITERIJ

STATIONSOMGEVING

Bij de Ruiterij is een levendige plek binnen het Kazerne Kwartier. De diversiteit in programma is af te lezen in de architectuur: het betreft een mix van wonen, werken en recreëren. De nadruk ligt hierbij op het werken, met de exercitieloods in het midden. De bebouwing is aanpasbaar en geschikt voor meerdere functies, net als het bestaande erfgoed.

De stationsomgeving, aan de noordkant van station Blerick, vormt het gezicht aan het spoor én een entree van het Kazerne Kwartier. Veel bewoners en bezoekers komen het gebied binnen via de Kazernestraat. Daar wordt in de architectuur dan ook rekening mee gehouden.

RANDVOORWAARDEN - De bestaande monumenten aan het plein vormen de inspiratie. - Vanwege de privacy hebben de woningen een opgetild vloerpeil van circa 50 centimeter. - Het gebied Bij de Ruiterij bestaat uit een landschap van loodsen. - Er is sprake van diversiteit door verschillen in schaal en dakvormen. - Het ontwerp gaat uit van een rauwere baksteenarchitectuur. - De gebouwen bestaan vooral uit 4 bouwlagen met een kap. - De werkgebouwen hebben een flexibel indeelbare plattegrond met een minimale vrije hoogte van 3,50 meter. - De diversiteit in programma is af te lezen aan de architectuur. - Verbijzondering in de materialisatie of massa is mogelijk als daar stedenbouwkundige aanleiding voor is. - De parkeerhub is onderdeel van de architectuur. - De zijgevels zijn nooit blinde gevels. Deze zijn altijd overhoeks ontworpen.

124

RANDVOORWAARDEN - Dit deel van het Kazerne Kwartier is de entree vanaf het station en daarmee een belangrijke toegang tot het gebied. - Dat vraagt om een kloek en zelfstandig gebouw van vier tot vijf bouwlagen en een uitnodigende gevel aan het stationsplein. - Vanwege de externe veiligheid is extra aandacht nodig voor de detaillering van de gesloten gevel aan de spoorzijde. - Werk- en onderwijsgebouwen hebben een flexibel indeelbare plattegrond met een minimale vrije hoogte van 4 meter. - De zijgevels zijn nooit blinde gevels. Deze zijn altijd overhoeks ontworpen.

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

125

VERBIJZONDERINGEN IN KARAKTERS SPECIALS IN HOUT

INSPIRATIE HOUT

De duurzaamheidsvisie maakt de inzet van biobased producten mogelijk. Op enkele ontwikkelvelden is hout een alternatief materiaal. Voorwaarde hierbij is dat deze materialen de duurzame lokale economie stimuleren. Bijvoorbeeld door de toepassing van nieuwe biobased materialen of door oude materialen te oogsten uit de omgeving.

RANDVOORWAARDEN - Het materiaal heeft of ontwikkelt patina; hout vergrijst en veroudert op een mooie manier. - Het materiaal is in symbiose met het metselwerk door maatverhoudingen. - De gevels hebben geleding en ritme. - Houten elementen maken een verfijning in architectuur mogelijk. - De gevels van de binnentuinen kunnen (deels) worden uitgevoerd in hout, wat het informele en collectieve karakter onderstreept. - De onderkanten van loggia’s en balkons kunnen worden afgewerkt met hout.

126

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

127

MISSIE 8:

OP HET KAZERNE KWARTIER KOESTEREN WE INITIATIEVEN

128

8

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

129

PLACEMAKING INITIATIEVEN

Het Kazerne Kwartier biedt volop ruimte voor initiatieven. In de bestaande gebouwen kunnen de eerste activiteiten al vóór de realisatie van de nieuwe programmaonderdelen een plek krijgen. Hiermee krijgen de eerste gebruikers van het Kazerne Kwartier de ruimte om het gebied meteen de beoogde kwaliteit en sfeer te geven. In het begin zijn dat nog de pioniers; de ondernemers en vrijwilligers die – al dan niet tijdelijk – hun steentje bijdragen aan dit nieuwe stukje Venlo. Denk aan zaken als vermaak, horeca, evenementen en recreatie. Ook de appèlplaats wordt hiervoor in een vroeg stadium geactiveerd. Door deze ruimte te vergroenen, kunnen hier activiteiten plaatsvinden en kan deze kenmerkende plek al vanaf het begin worden beleefd. In fase 2 maakt het Kazerne Kwartier de stap van deze beperkte en nietgeorganiseerde invulling naar georganiseerde placemaking. De gemeente en de ontwikkelpartners slaan de handen ineen om dit proces optimaal te laten verlopen. Daarmee wordt het Kazerne Kwartier steeds meer op de kaart gezet als voorbereiding op fase 3: de komst van de permanente bewoners en gebruikers. Het plan is zodanig opgezet dat de bestaande gebouwen en de openbare ruimte maximaal worden benut voor deze activiteiten. Het gebied rondom Loods S kan relatief snel worden getransformeerd naar een invulling met horeca en vrijetijdsbesteding.

Voor de loods zelf hebben meerdere horecaondernemers zich gemeld, waaronder bierbrouwerijen, proeflokalen en lokale producenten van voeding en dranken. Er is ruimte om de bestaande gebouwen uit te breiden voor zulke invullingen. De betreffende ondernemers moeten elkaar hierin aanvullen en versterken. Om hen heen is ruimte voor de vestiging van commerciële activiteiten, bij voorkeur met een inloopfunctie. Denk aan: vermaak en vrijetijdsbesteding, gebiedsgerichte kleinschalige detailhandel, vormen van dienstverlening en reparatie, al dan niet in combinatie met horeca en ontmoeten.

130

Aan de rand van het gebied, tussen het spoor en de kazernegebouwen, zijn werkfuncties gepland. Hier ligt ook een van de mobiliteitshubs. Er is plaats voor onder meer kantoren, dienstverlening en zorggerelateerde invullingen. Deze liggen in de luwte aan de rand van het plan en dicht bij voorzieningen. Aan de andere kant dragen deze functies op werkdagen ook bij aan de levendigheid overdag.

basisschool

freerunning

wasserette

De mogelijke komst van een tandartsencentrum kan een stevige basis vormen voor de zorginvulling in dit gebied. Het centrum gaat eigen opleidingen aan studenten verzorgen, in combinatie met een behandelcentrum. Aan de westkant van het plangebied ligt loods V, naast bedrijfsverzamelgebouwen De Dansende Olifant (bedrijvigheid) en My35 (gezondheid en zorg). In de loods zelf is ruimte voor sport, vermaak en soortgelijke activiteiten. Deze sluiten goed aan bij het bestaande karakter van de naastgelegen functies. Momenteel lopen er al gesprekken over een passende invulling op het gebied van bewegen voor kinderen. Bestaande gebruikers van het gebied kunnen mogelijk een passende plek vinden in het nieuwe plan. De appèlplaats kan bijvoorbeeld ruimte bieden aan de activiteiten van de Stadstuinderij. Met het Fort Museum wordt gesproken over nieuwe vormen om hun activiteiten voort te zetten. Meerdere bedrijven en lokale ondernemers hebben een tijdelijke plek gevonden en hebben ook elkaar gevonden in een collectief. Mogelijk biedt het Kazerne Kwartier nieuwe kansen voor deze en andere ondernemers.

gastronomische tuinen

repaircafé

bierbrouwerij

kookstudio

muziekstudio

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

131

Het verhaal van het Kazerne Kwartier gaat niet alleen over historie. De laag die we vandaag toevoegen, gaat over gezond en dichtbij. Over de lokale en duurzame productie van voeding, gezond leven, bewegen en educatie. Deze thema’s worden door lokale partijen met nieuwe initiatieven naar het Kazerne Kwartier gebracht. In onder meer gebouw F is ruimte gereserveerd voor onderwijs, educatie en maatschappelijke functies. Het plan is om hier een integraal kindcentrum te huisvesten dat werk maakt van bovenstaande doelstellingen. De drager voor dit concept is een basisschool, al dan niet als lokale dependance. Hier kunnen ook combinaties worden gemaakt met initiatieven op het gebied van horeca (zoals kooklessen) of de invulling van delen van de appèlplaats (bijvoorbeeld als schoolplein). Een bijzonder onderdeel van het Kazerne Kwartier is de Herberg. Hierin is ruimte voor een community met bewoners van alle leeftijden, wooncarrières en achtergronden. De Herberg biedt gemeenschappelijke voorzieningen voor de bewoners en de rest van het Kazerne Kwartier. Denk daarbij aan een kleine supermarkt, fietsreparatie, werkplekken en een ontmoetingsruimte. Deze liggen allemaal aan het plein bij Loods S of aan de appèlplaats. Daarmee wordt het concept een integraal onderdeel van het Kazerne Kwartier.

PLANNING EN FASERING

kinderdagverblijf

Stap 1

tijdelijke invulling, makers, cultureel gebruik

(huidige fase)

pioniers (klussen, zelf voorzienen)

ijssalon

Stap 2

placemaking (georganiseerd)

(na ontwikkelplan)

horeca horecai.c.m icm werkplekken, werken, creatieve industrie

tandarts

Stap 3

(realisatie)

bewoners werken onderwijs

boetiekhotel

132

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

133

FACILITERENDE VOORZIENINGEN IN DE OPENBARE RUIMTE

134

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

135

AFVALINZAMELING

WATEROPGAVE

Regenwater wordt in het Kazerne Kwartier op een toekomstgerichte manier opgevangen en verwerkt. De wadi’s rondom de fundamenten van fort Sint-Michiel bieden hier een mooie oplossing voor. De precieze manier waarop het regenwater wordt verwerkt, verschilt per locatie. Dit wordt in de vervolgfase technisch uitgewerkt in een waterhuishoudkundig plan. Daarin spelen de volgende principes een rol: Openbare ruimte In de openbare ruimte wordt het regenwater opgevangen door het zand onder de bestrating en door de groenstroken langs de straten. Het water kan daarbij direct in de bodem zakken. Via een overstort kan overtollig water zijn weg vinden naar de wadi’s. Deze worden ingezet voor piekmomenten. Drie afzonderlijke wadi’s vormen een buffer voor het regenwater van fase 1 en een deel van fase 2 (Maaszijde).

1) afwatering in groenstrook 2%

2) waterberging in bloemrijke wadi’s 2%

In het Kazerne Kwartier komen veel gestapelde woningen. De wijk heeft bovendien een groen uiterlijk en hoge ambities op het gebied van duurzaamheid. Dat vraagt om een specifieke manier van afvalinzameling. Het voorstel is om drie collectieve afvalinzamelpunten te organiseren op strategische plekken. De twee hubs zouden hier zeer geschikt voor zijn. Aan de noordkant van de appèlplaats kan de afvalinzameling plaatsvinden met vuilcontainers, zoals dat nu ook gebeurt aan de Horsterweg. In de vervolgfase wordt de haalbaarheid van deze manier van afvalinzameling onderzocht met de gemeente Venlo, de ontwikkelpartners en de afvalinzamelaar. Collectief afvalinzamelpunt

Daken De appartementen krijgen een retentiesysteem, dat regenwater kan bufferen en gefaseerd kan afvoeren in de bodem. Het water dat op de daken van grondgebonden woningen valt, stroomt naar de achterkant daarvan. Daar wordt het zo veel mogelijk opgevangen in de tuinen, waar het in de bodem kan zakken of kan worden ingezet voor het beregenen van de planten. De hemelwaterafvoer wordt niet aangesloten op de riolering.

Vuilcontainers op eigen perceel Rijroute vuilniswagen

Grove calculatie; peilopzet piekmoment: 60 mm, maximale buffercapaciteit wadi Openbaar: 20.000 m2 = 1.200 m3 - wadi: ca. 2.200 m3 (excl. Exercitiepark) Openbaar: 27.000 m2 = 1.600 m3 - wadi: ca. 5.400 m3 Openbaar: 45.000 m2 = 2.700 m3 - wadi: ca. 9.900 m3

VOOR-, ACHTERTUINEN EN COLLECTIEVE BINNENTUINEN WORDEN VOOR MAXIMAAL 30% VERHARD, WAARDOOR INFILTRATIE IN TUINEN GEMAKKELIJKER PLAATSVINDT. 136

West 8 urban design & landscape architecture b.v.

137

VERLICHTING

In het Kazerne Kwartier gebeurt veel in de openbare ruimte. Bewoners en bezoekers maken intensief gebruik van hun omgeving. De juiste verlichting is daarbij belangrijk voor de sociale veiligheid. In de vervolgfase wordt gezocht naar de juiste balans tussen gebieden die ‘s avonds en ‘s nachts wel en niet verlicht worden. De verlichting wordt zo ontworpen dat deze de functionaliteit en veiligheid dient en tegelijkertijd onnodige nachtelijke lichtuitstraling voorkomt. Dit is belangrijk voor de gezondheid van mens en dier. Langs de doorgaande hoofdgroenstructuren en in het Exercitiepark wordt vooral ingezet op vleermuisvriendelijke verlichting.

NUTSVOORZIENINGEN

Op het Kazerne Kwartier staan meerdere bijzondere objecten die extra aandacht verdienen. De fundamenten en kazernegebouwen kunnen bijvoorbeeld aangelicht worden. Dit wordt op een later moment uitgewerkt in een lichtplan.

De nutsvoorzieningen liggen onder de trottoirs en de rijbanen. Kabel- en leidingstroken worden zo ontworpen dat ze buiten de wortelzones van (laan)bomen liggen. Daarmee zijn ze in de toekomst goed bereikbaar voor onderhoud. Bij de ontwikkelvelden langs de fundamenten van fort Sint-Michiel wordt gezocht naar een alternatieve oplossing vanwege de beperkte ruimte. Hier worden de kabels en leidingen gesplitst van de riolering vanwege de beperkte hoogte op de steunberen. De riolering sluit vanuit de openbare ruimte aan op het collectieve binnenterrein. Voor de kabels en leidingen is ruimte gereserveerd op de steunberen.

Deze oplossing moet nader worden onderzocht in de vervolgfase, omdat de fortificatie nog niet helemaal in kaart is gebracht. Op vier plaatsen moet ook worden onderzocht of de nutsvoorzieningen de fundamenten kunnen kruisen zonder deze te beschadigen. Wanneer er meer duidelijk is over hernieuwbare energie, dan wordt deze paragraaf verder uitgewerkt in het inrichtingsplan. Binnen de ontwikkelvelden wordt ruimte gezocht voor een transformatorhuisje. Dit wordt architectonisch ingepast.

Kabels & leidingen Straatverlichting: lantaarnpaal Straatverlichting: gevelarmatuur Accentverlichting architectuur Accentverlichting: landschap Pleinverlichting

138

Contouren fortificatie bebouwing 0.85

Reservering nutsvoorzieningen