004 2024 RC bijl 02 Startdocument Citybranding Venlo.pdf

55

1.7. GEZONDHEID EN SPORT Sport en gezondheid zijn in de huidige tijd belangrijke thema’s. Binnen de gemeente Venlo kennen deze domeinen een aantal uitdagingen zoals achterstanden ten aanzien van gezondheid en gezond gedrag onder inwoners. Er worden daarom diverse activiteiten ingezet rondom gezondheid, bewegen en sport.

1.7.1. GEZONDHEID In paragraaf 1.4.5. waarin de speerpuntsector zorg aan bod komt, staat al het nodige over het begrip Positieve Gezondheid. Ook de regiosamenwerking ‘Gezondste regio’ kwam hier al aan bod, zie pagina 44. In dit onderdeel wordt daarom nog aandacht gegeven aan gezondheid van inwoners en een gezonde leefomgeving. De gemeente Venlo kent veel achterstanden ten aanzien van gezondheid en gezond gedrag. Overgewicht en obesitas komen in Venlo meer dan gemiddeld voor ten opzichte van regiogemeenten en de rest van Nederland. Ook leven er gemiddeld meer mensen in armoede. Ervaren van gezondheid

en ontmoetingsmogelijkheden, goede infrastructuur en natuur. Hierdoor is het aantrekkelijk om buiten te bewegen, te recreëren en elkaar te ontmoeten. Preventie De gemeente Venlo vindt het belangrijk dat alle inwoners gezond en vitaal zijn. Voorkomen is beter dan genezen. Om de gezondheidsachterstanden terug te dringen, wordt ingezet op innovatieve en vooruitstrevende preventieve programma’s zoals de gezonde basisschool van de toekomst. Daarbij wordt ook ingezet op het creëren kansengelijkheid, preventie en talentontwikkeling. Met het programma valpreventie wordt het aantal valongevallen onder ouderen verkleind.

Driekwart van de inwoners ervaart zijn of haar gezondheid als zeer goed. Dit is wel afhankelijk van het opleidingsniveau, want onder laagopgeleiden is dit 63%, middenopgeleiden 78% en van de hoogopgeleiden maar liefst 85%. Deze percentages liggen wel lager dan het regionale gemiddelde. Gezonde leefomgeving De gemeente Venlo is zich bewust van de invloed van de omgeving op gezondheid. Er zijn talloze uitdagingen en kansen op het gebied van stedelijke planning en openbare ruimte in het vooruitzicht. Denk aan het vergroenen van steden, het stimuleren van duurzame mobiliteit en het bevorderen van gezonde gewoonten en levensstijlen. Het sociaal domein en de fysieke omgeving zijn nauw met elkaar verbonden. Een gezonde (fysieke) leefomgeving is hierbij van cruciaal belang. De openbare ruimte kan bijdrage aan gezondheid door het toevoegen van groen, water, speel-, beweegStartdocument Citybranding Venlo

56

1.7.2. SPORT Sport en bewegen zijn belangrijk voor de gezondheid en het mentaal welbevinden van inwoners. Dit is ook een belangrijk speerpunt. De ambitie is dat alle Venlose sportverenigingen in 2030 hun sportieve en maatschappelijke functies kunnen vervullen, als sterke en vitale sportverenigingen. In 2030 moeten er ook multifunctionele en openbaar toegankelijke sportvoorzieningen zijn die aansluiten bij de behoeften van de inwoners. In de Sportvisie wordt het begrip Positieve Gezondheid als uitgangspunt genomen. Hierbij gaat het om het stimuleren van de eigen regie en zelfredzaamheid van inwoners op het gebied van gezondheid. Beweging inwoners Iets meer dan de helft van de volwassenen (tussen 16 en 64 jaar) voldoet aan de beweegrichtlijn van 2,5 uur per week matig intensief bewegen en twee keer per week sporten. Als de Nederlandse Norm Gezond Bewegen wordt aangehouden (ten minste vijf dagen per week minimaal dertig minuten bewegen) voldoet 54% hieraan. De doelstelling van de gemeente Venlo is om dit percentage te verhogen naar 64%. Sportvoorzieningen en verenigingen Venlo kent een divers aanbod van sportvoorzieningen met vier sporthallen, elf gymzalen, een zwembad en buitenbad. Daarnaast zijn er verschillende sportparken. Maar ook in de openbare ruimte wordt ingezet op het uitnodigen tot sporten, zoals in parken.

In 2023 wordt gestart met de nieuwbouw van zwembad De Wisselslag en sporthal Gulick.

Vanuit de historie kennen Venlo en de dorpskernen een omvangrijk en gevarieerd verenigingsleven. Dit geldt ook voor sportverenigingen, die een belangrijke maatschappelijke rol vervullen als het gaat om beweging en ontmoeting. Verenigingen hebben het tegenwoordig echter moeilijk. Steeds minder mensen kiezen voor een lidmaatschap als gevolg van individualisering en de behoefte aan flexibiliteit. De gemeente Venlo heeft daardoor extra aandacht voor het ontwikkelen van deze verenigingen tot vitale en toekomstbestendige verenigingen.

(skateboarden), Lynn Wilms, Vito van Crooij, Driess Saddiki en Evert Linthorst (voetbal), Jerry Hendriks (darten), Manon Smeets (geweerschieten), Loek Hendrix (zitvolleybal), Celine Keijsers (volleybal), Audrey Jacobs (kogelstoten). Op het gebied van teamsport: Dames 1 van Cabooter Handbal Venlo met de landstitel in 2021/2022. Daarnaast kent natuurlijk iedereen VVVVenlo dat meedraait in de Keuken Kampioen Divisie.

Topsport Venlo In de gemeente Venlo is er veel aandacht voor breedtesport, maar ook is er aandacht voor talentontwikkeling en topsport. Zo heeft Venlo al jaren een Topsporttalentschool. De drie scholen van Onderwijsgemeenschap Venlo & Omstreken (OGVO) bieden programma’s en faciliteiten voor talentvolle topsportleerlingen onder regie van Topsporttalentschool College den Hulster. Door dit aanbod kunnen sporttalenten hun sport op het hoogste niveau combineren met onderwijs. Daarbij is vanaf januari 2023 het Performance Centre Venlo gestart. Deze organisatie zet zich in voor talentontwikkeling van topsporters. Dit gebeurt in samenwerking met de talentschool van OGVO, professionals uit het werkveld en verschillende topsportverenigingen uit Venlo en omstreken. Venlo kent een groot aantal talenten en topsporters, zoals Max Warmerdam (grootmeester schaken), Lieke Derks en Ivo Verhorstert (judo), Candy Jacobs Startdocument Citybranding Venlo

57

Urban Sports

Atletiekgemeente

Venlo heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een stad met succesvolle initiatieven op het gebied van urban culture en sports. Venlo heeft bijvoorbeeld op sportgebied een skatepark en BMX-baan. Meer lezen over urban culture en sports, zie pagina 49.

In 2021 werd Venlo de eerste Limburgse atletiekgemeente. Hiermee wordt aandacht gegeven aan het aanbod van traditionele atletiekdisciplines in de gemeente en daarnaast ook aan atletiek in bredere zin, zoals hardlopers in de openbare ruimte. Dit past bij de ambitie van Venlo om meer inwoners aan het sporten en bewegen te krijgen.

Sportevenementen In Venlo worden op het gebied van sport diverse evenementen georganiseerd. Het grootste evenement is de Venloop, waaraan duizenden wandelaars en hardlopers deelnemen. Het evenement bestaat uit diverse afstanden voor zowel amateurs als topsporters, waaronder het NK Halve Marathon. Daarnaast was Venlo in 2022 en 2023 speelstad van de landelijke eredivisiewedstrijden beachvolleybal. In 2023 vond ook het Nederlands Kampioenschap Beach Handball in Venlo plaats, net als het Nederlands Kampioenschap BMX. Daarnaast wordt de Venlo.fit week georganiseerd waarbij er voor de doelgroep jeugd en jongeren een week lang bewegen wordt aangeboden, hieraan nemen ongeveer 10.000 inwoners deel. Jaarlijks wordt er een Sportgala georganiseerd.

VVV-Venlo VVV-Venlo, Venlose Voetbalvereniging, werd op 7 februari 1903 opgericht. De geel-zwarte club speelt zijn thuiswedstrijden in Stadion de Koel, de thuisbasis voor VVV-Venlo. Dit stadion bevindt zich letterlijk in een kuil (koel is Venloos dialect voor kuil) gelegen aan de Kaldenkerkerweg, boven op de steilrand aan de oostkant van Venlo. VVV-Venlo speelde van seizoen 2017-2018 t/m 2020-2021 voor het laatst in de Eredivisie. De laatste seizoenen komt VVV-Venlo uit in de Keuken Kampioen Divisie.

Wielergemeente Venlo heeft een groot aantal toerrenners, een BMXvereniging en de wieleromgeving Herungerberg. Dat was de reden om in 2019 wielergemeente te worden, een term die bestaat op initiatief van de provincie Limburg. Dit betekent dat de gemeente zich inzet voor de wielersport en wieleractiviteiten stimuleert en steunt.

Startdocument Citybranding Venlo

58

1.8. NATUUR, KLIMAAT EN DUURZAAMHEID Op dit moment zijn thema’s natuur, klimaat en duurzaamheid actueler dan ooit. Er is urgentie bij de maatschappij, overheden en organisaties om actief met deze thema’s aan de slag te gaan. De gemeente Venlo wordt hier uiteraard ook aandacht aan besteed.

1.8.1. NATUUR, WATER EN GROEN De stadsdelen van de gemeente Venlo zijn met elkaar verbonden door water en groen. Vanuit iedere woning in de gemeente sta je binnen tien minuten midden in de natuur. De gemeente wil daarom groen multifunctioneel inzetten; voor leefbaarheid, identiteit, recreatie, toekomstbestendigheid en biodiversiteit. Water en groen moeten bijdragen aan een gezonde en prettige leefomgeving, verkoeling, recreatie, ontmoeting, verbouwen van voedsel en actieve mobiliteit. Daarnaast hebben water en groen een rol in de economische ontwikkeling van de gemeente en vormen ze mede haar identiteit. Maar bovenal zijn water en groen de belangrijkste bronnen van leven. Dat betekent dat er bijvoorbeeld zorgvuldig om moet worden gegaan met de Maas, de beken en de sloten in alle wijken en dorpen. Van grote invloed op de keuzes voor groen en water zijn ook de veranderingen in het klimaat: warmere zomers, hevige regenbuien en langdurige droogte. Meer en ander groen en water moet ervoor zorgen dat ook in de toekomst volop genoten kan worden van een mooie, groene gemeente voor inwoners en bezoekers. De Maas Venlo is een Maas-georiënteerde gemeente, bijna alle stadsdelen grenzen aan de Maas. Ook heeft de Maas in het verleden en heden een belangrijke rol gespeeld bij het ontstaan van Venlo, de economie en het contact met de rest van de wereld.

Ontwikkelingen in de hele gemeente zouden in de toekomst meer met het gezicht naar de Maas georiënteerd moeten zijn. In Venlo hebben er al veel ontwikkelingen plaats gevonden. Zo is bij de ontwikkeling van de Maasboulevard en de Lage loswal een verandering in gang gezet van parkeren naar recreëren. Ook de nieuwe wijk Kazernekwartier wordt een stadswijk die grenst aan de groene uiterwaarden van de Maas. In de Toekomstvisie 2040 staat omschreven dat de vroegere waterlopen, zoals beken in de binnenstad, weer zichtbaar moeten worden. Beleving en recreatie De gemeente Venlo wil graag de beleving van en aan de Maas versterken. De Maas is de belangrijkste landschappelijke drager en er zou nog meer recreatie aan, langs, op en over de Maas plaats mogen vinden. Op dit moment is recreatie op en rondom de Maas in Venlo beperkt. Een jachthaven, een stadshaven en een watersportvereniging voor roeien, sloeproeien en zeilen maken deel uit van het aanbod. Daarnaast zijn er diverse veerdiensten voor vervoer van auto’s en/of fietsers en voetgangers. Alle oevers van de Maas zijn groen, wat zeer uniek is. Hierdoor is de Maas zeer aantrekkelijk voor recreatie langs het water, zoals wandelen en fietsen.

Startdocument Citybranding Venlo

59

Waterveiligheid De Maas is voor inwoners van Venlo vriend én vijand. In 2021 kwam de waterstand voor het laatst zo hoog dat delen van Venlo onder water liepen, onder meer de Maasboulevard in de binnenstad. Hierbij werden delen van Venlo geëvacueerd, waaronder het ziekenhuis. In december 1993 trad de Maas buiten haar oevers met grote gevolgen voor de omgeving. Ook in 1995 was er sprake van hoogwater.

natuurgebieden met een groot hoogteverschil ten opzichte van de Maas. Dit is kenmerkend voor het regionaal landschap De Maasduinen. De Maasduinen kent naast uitgestrekte bossen en heidevelden ook vennen, zandverstuivingen, beken en moerassen. Op de Maasterrassen, rivierduinen en beekdalen is de biodiversiteit groot, met zeldzame planten en dieren.

In een gemeente waar de Maas van zuid naar noord stroomt, is waterveiligheid van groot belang. De gemeente Venlo werkt hierin samen met Rijkswaterstaat, Waterschap Limburg en de overige Maasgemeenten, onder andere binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma van het waterschap.

De regio werkt samen aan een structurele verandering van De Maasduinen. Daardoor is er naast natuur, educatie en wetenschapsdoeleinden ook ruimte voor recreatie en de ontwikkeling van een regionaal landschap dat nauw verwant is met de identiteit van de streek.

Landschap en natuur

Grenspark Maas Swalm Nette

Venlo kent een zeer uniek landschap en prachtige natuurgebieden. Aan de oostzijde van de gemeente liggen de Maasduinen en grenspark Maas-SwalmNette. Hier zijn een aantal mooie natuurgebieden van Venlo te vinden. De westkant wordt gekenmerkt door hoge zandgronden en is veelal ingenomen door bedrijventerreinen met groene gebieden er omheen. Venlo kent een enorme rijkheid aan natuurgebieden zoals het Jammerdal, Kravelheide, de Groote Heide, het Zwart Water, de Ravenvennen en Landgoed Arcen. De natuur is in de hele gemeente altijd dichtbij, wat een enorme aantrekkingskracht heeft op inwoners en bezoekers.

Grenspark Maas Swalm Nette is een grensoverschrijdend natuurgebied dat bestaat uit 21 natuurgebieden aan beide kanten van de grens. Hier vindt veel grensoverschrijdende samenwerking plaats voor de ontwikkeling van de natuur, zoals de aanleg van grensoverschrijdende (ruiter)routes en natuurbrandmanagement.

Regionaal Landschap de Maasduinen Zeer uniek voor Nederland is het hoogteverschil in het landschap. Aan de oostkant kent het Maasdal namelijk een steile oever, de zogenaamde steilrand. Hierdoor zijn er aan die zijde diverse hoger gelegen wijken en Startdocument Citybranding Venlo

60

1.8.2. KLIMAAT De komende jaren worden klimaatveranderingen verwacht met toenemend hevige regen- en hagelbuien en extreme zomerhitte. Om hiermee om te gaan, werkt Venlo aan het versterken van zijn klimaatbestendigheid. Inwoners en ondernemers zijn hier nauw bij betrokken. Om klimaatbestendig te worden, moet de komende jaren een aantal zaken veranderen. Hierbij kan gedacht worden aan het toevoegen van meer water, groen en

schaduw voor het tegengaan van hittestress. Dat leidt meteen ook tot een aangenamer woon- en leefklimaat.

In de Toekomstvisie van Venlo staat de ambitie omschreven om in 2050 klimaatneutraal te zijn.

Daarnaast moet er bij nieuwe en bestaande bebouwing aandacht zijn voor het klimaat, zowel in woonwijken als op bedrijventerreinen. Denk aan het ontwikkelen van robuuste groene voorzieningen in openbare ruimten en het aanleggen van groene daken.

Startdocument Citybranding Venlo

61

1.8.3. DUURZAAMHEID Duurzaamheid is een thema waar de laatste jaren veel aandacht voor is. Bij het maken van duurzame keuzes is ook een grote rol weggelegd voor gemeenten. Venlo was één van de eerste gemeenten die actief stappen zette op het gebied van duurzaamheid. Zo omarmde Venlo al vroeg onder meer het cradle-to-cradle (C2C) gedachtegoed (hergebruik van grondstoffen). Bij de organisatie van tuinbouwtentoonstelling Floriade in 2012 werd het thema ook omarmd. Bij het materiaalgebruik werden daarbij al bewuste keuzes gemaakt, evenals het gebruik van afwateringssystemen met een C2C-certificaat.

Cradle-to-cradle Stadskantoor | Feiten en cijfers •

•

•

In 2012 werd ook gestart met de bouw van het Stadskantoor dat in 2016 in gebruik werd genomen. Het stadskantoor van de gemeente Venlo is een bijzonder gebouw, omdat het is ontworpen en gebouwd volgens het principe van cradle-to-cradle. Het gebouw is hét uithangbord in de gemeente Venlo van ontwerpen en bouwen volgens de cradle-to-cradle principes. De grote groene voorgevel is daarbij een enorme blikvanger. Naast het stadskantoor zijn in opdracht van de gemeente Venlo meer projecten gerealiseerd waaronder een schoolgebouw (Zuidstroom), sporthallen (Egerbos en Hoogstraat) en een rotonde (Rotonde van Morgen , Roermondseweg Steyl).

•

In 2013 ontving Venlo in New York de cradle-to-cradle koplopers award (C2C Innovation Award) als blijk van erkenning voor de inspanningen die de gemeente had geleverd.

•

•

97,8% van de toegepaste materialen in Stadskantoor Venlo zijn recyclebaar bij einde gebruik. Dankzij het energieconcept van Stadskantoor Venlo wordt per jaar 169.000 kg CO2 vermeden. Het Stadskantoor heeft de grootste groene gevel van Europa die in combinatie met de warmtepomp zorgt voor een natuurlijke klimaatbeheersing en luchtcirculatie. Meer dan 50.000 bezoekers hebben een rondleiding gehad in het Stadskantoor, van wie een groot deel uit het buitenland komt. Samen vertegenwoordigen zij € 247.500 aan horecabesteding in Venlo en € 50.000 aan hotelovernachtingen. Daarnaast is het bezoek aan Venlo breed uitgemeten in de media (citymarketing) en zijn er meer dan 200 artikelen over het Stadskantoor gepubliceerd in binnen- en buitenland. Medewerkers beoordelen het Stadskantoor beter op licht (17%), temperatuur (17%), lucht (28%) en vermindering op sick building syndroom klachten (17%). €350.000 jaarlijkse besparing door verminderd ziekteverzuim en verhoogde productiviteit.

Startdocument Citybranding Venlo

62

Impact van Cradle-to-cradle De vooruitstrevende en uitdagende houding van de gemeente Venlo als het gaat om hergebruik van grondstoffen, heeft ook impact in de regio. Zo zijn daardoor forse investeringen in de regio door (lokaal) bedrijfsleven gedaan op het gebied van hergebruik en circulaire innovaties. Venlo blijkt een goede voedingsbodem vanuit bestuurlijk perspectief om gelijkgestemden te vinden. Het vinden van gelijkgestemden en het opzetten van samenwerkingen is essentieel om stappen te zetten in de overgang naar een circulaire economie. Door het overkoepelende thema C2C zijn commerciële organisaties bereid te investeren in de regio. Daarnaast geldt C2C als belangrijke pijler om talent te binden aan een organisatie of de regio. Dankzij de profilering van Venlo als C2C Hoofdstad zijn er meerdere Europese subsidieprojecten toegekend. Een voorbeeld hiervan is het Healthy Building Network project (Interreg NL-D) wat een extra Europese subsidiestroom heeft betekend van ruim 1,2 miljoen euro binnen de gemeente Venlo. In vervolg op het Healthy Building network, is er een nieuw interreg project gestart in 2023 onder de noemer Healthy Building movement waarin Venlo eveneens leadpartner is.

Daarnaast zijn er nog enkele andere gebouwen een goed voorbeeld van duurzaam bouwen, zoals het pand van Holland Casino (Het duurzaamste casino van Europa), het hoofdkantoor van Canon en de nieuwe duurzame hoteltoren van Hotel van der Valk. In de gemeente Venlo bevindt zich het grootste windpark in Noord-Limburg en tot voor kort ook het grootste dak met zonnepanelen ter wereld. Het dak van Heylen Warehouses heeft 48.040 zonnepanelen met een totaal oppervlakte van 12,6 hectaren (ongeveer 20 voetbalvelden). Startdocument Citybranding Venlo

63

1.9. VENLO EN DE (EU)REGIO De ligging van Venlo heeft veel invloed gehad op het ontstaan en de ontwikkeling van Venlo op zowel landschappelijk, economisch als maatschappelijk vlak. Ook nu en in de toekomst heeft de omgeving invloed op Venlo, en Venlo op de regio. In de Economische Visie staat dat het de ambitie van Venlo is om gewaardeerd centrum te zijn van de (Eu)regio. Niet alleen als logistieke hotspot, Greenport en koopcentrum, maar ook op het gebied van duurzame energie, onderwijs, recreatie, cultuur, (web)winkels en specialistische zorg. Ligging en bereikbaarheid De gemeente Venlo is een langgerekte gemeente. Aan de ene zijde grenzend aan Duitsland en aan de andere zijde aan de Maas, met uitzondering van Blerick, HoutBlerick en Boekend. Deze gemeenschappen bevinden zich aan de overzijde van de Maas. Venlo is uitstekend bereikbaar over de weg, per spoor, over het water en per vliegtuig. Venlo is gelegen in een groene omgeving met rondom kleinere dorpskernen. Venlo centrumstad Als grootste stad van Noord-Limburg en de tweede grootste stad van Limburg (na Maastricht) is Venlo de centrumstad van de regio. Venlo vervult deze rol ook voor de Duitse buren, die de gemeente vaak bezoeken voor boodschappen, shoppen of een dagje uit.

In de Economische Visie wordt concreet de wens uitgesproken om kwalitatief te groeien op het gebied van recreatie en retail. Ook wordt meer culturele uitwisseling nagestreefd. Door meer kwaliteit te bieden, kunnen de lokale en regionale markt aangesproken worden. Bovendien kunnen ook kapitaalkrachtigere Duitse bezoekers worden aangetrokken. Venlo grensstad - euregio Rijn-Maas-Noord De ligging aan de Duitse grens is zeer kenmerkend voor Venlo. Tot ver over de Duitse grens staat Venlo als routeverwijzing naar Nederland. Daardoor is de naamsbekendheid van Venlo in Duitsland zeer hoog. Het Duitse achterland Noordrijn-Westfalen met zo’n zestien miljoen inwoners zorgt voor veel Duitse bezoekers in de binnenstad en voor handel over de grens. Vanwege dit feit wordt er ingezet op grensoverschrijdende samenwerking in de euregio Rijn-Maas-Noord, waarin Venlo samen met gemeenten uit Noord- en MiddenLimburg deelneemt. De samenwerking is met name gericht op wonen, werken, studeren en ondernemen over de grens. Regio Noord-Limburg De gemeente Venlo maakt samen met de zeven andere regiogemeenten (Beesel, Bergen, Gennep, Horst aan de Maas, Mook en Middelaar, Peel en Maas en Venray) deel uit van de regio Noord-Limburg. De gemeenten werken samen aan een aantal opgaven, zoals de Regionale Visie de Gezondste Regio, zie XX.

Startdocument Citybranding Venlo

64

Limburg Venlo is de grootste gemeente in Noord-Limburg en na Maastricht de tweede grootste stad van de provincie Limburg. Jarenlang werd Limburg met name neergezet als internationale, grensoverschrijdende regio. De provincie heeft de ambitie om Limburg nu neer te zetten als een regio met een herkenbaar eigen karakter, een regio waar verbinding en bezieling tastbaar zijn in een sterk gefundeerde kwaliteit van leven. Het zogenoemde propositieverhaal (oftewel: het verhaal over beloofde waarden, zie kader) is gebaseerd op een zevental bouwstenen: de balans tussen werk en leven, een gedeelde Limburgse identiteit met daarbinnen specifieke steden en regio’s, de grensligging, eigenheid en kennis(gedreven) economie, hervonden zelfvertrouwen, een golf van innovatie en ‘identiteit krijg je cadeau’.

Propositieverhaal: Het verhaal van Limburg ‘Limburg. Die eigenzinnige regio aan de rand van het land en in het hart van Europa. Waar ze als geen ander begrijpen dat toekomst niet zonder historie kan. Dat tradities, cultuur en een eigen taal zorgen voor de saamhorigheid die nodig is om vooruit te komen. Om met bezieling verbinding te kunnen maken en pragmatisch nieuwe wegen in te slaan. Het is precies waar velen in Nederland en Europa naar op zoek zijn: verbondenheid, eigenheid en balans. In Limburg is het volop voorhanden, voor iedereen. Want dat typische Limburgse is heus niet alleen weggelegd voor wie hier geboren is. Integendeel: het raakt je zodra je hier bent. Als toerist voel je ’m in de gastvrijheid van de mensen, de energieke charme van de steden en de rust van het lieflijke

De ‘blauwe banaan’ Maas- en Heuvelland. Maar je leert hem pas echt goed kennen als je in Limburg komt wonen, werken, ondernemen of studeren. Dan ervaar je de volle kwaliteit van het goede leven, waarin uitstekende carrièrekansen hand in hand gaan met betaalbaar en aangenaam wonen, bloeiende cultuur en excellent onderwijs. Een open uitnodiging om actief mee te doen: samen Limburg te maken.

Venlo heeft de ambitie om in 2040 een vitaal onderdeel te zijn van het Europees economisch kerngebied, ook wel de ‘blauwe banaan’ genoemd. Deze economische ruggengraat van Europa strekt zich vanuit Manchester, de Randstad en de Vlaamse Ruit via de Brabantse stedenrij en Düsseldorf uit tot Milaan. Langs deze geografische as lopen de belangrijkste verkeersaders. Naar verwachting wordt hier binnen Europa in de toekomst het geld verdiend.

Dat opent een wereld aan mogelijkheden, in een omgeving die vanwege z’n ligging gewend is om grensoverschrijdend te denken en doen. Het huidige Europa is niet voor niets in Maastricht geboren. In Limburg worden lokale rust en mondiale dynamiek in één regio gevangen, met volop kansen om mede aan de wieg te staan van innovaties en ontwikkeling. In de opbloeiende kennisgedreven industrie bijvoorbeeld. Of op onze Brightlands-campussen in Maastricht, Sittard-Geleen, Venlo en Heerlen, waar oplossingen worden gevonden voor wereldwijde vraagstukken op het gebied van gezondheid, voeding, chemie en digitalisering. Zo raakt de ziel van Limburg het hart van de wereld.’

Brainport Eindhoven en Niederrhein Venlo is gelegen tussen twee zeer belangrijke economische Europese regio’s: Brainport Eindhoven en Niederrhein. De geografische ligging tussen deze regio’s heeft Venlo al veel opgeleverd. Maar deze gebieden zijn ook grote concurrenten als het gaat om (hoogopgeleide) arbeidskrachten. Startdocument Citybranding Venlo

65

2. INWONERS EN ANDERE BELANGHEBBENDEN OVER VENLO Tijdens de eerste fase van het citybrandingproces is inbreng van inwoners en andere belanghebbenden (ook wel: stakeholders) gevraagd. Dat gebeurde door middel van een enquête, een bijeenkomst met inwoners en diverse bijeenkomsten met stakeholders. De opgehaalde informatie staat in dit hoofdstuk.

Startdocument Citybranding Venlo

66

2.1. ENQUÊTE INWONERS Steekproef omschrijving enquête De steekproef van dit onderzoek is geen volledige afspiegeling van de inwoners van de gemeente Venlo. In de steekproef zijn een paar groepen oververtegenwoordigd: mannen (61.5% tegenover 37% vrouwen) en mensen ouder dan 45 jaar. Daarnaast zijn inwoners uit het stadsdeel Venlo ietwat oververtegenwoordigd. De resultaten kunnen dus beïnvloed zijn door de oververtegenwoordigde groepen. De steekproef bevat onder andere deelnemers van het Venlose gemeentepanel (50.2%). Overig 1.40%

Incompleet 29.30%

Vrouw 37.04%

Man 61.56% Compleet 70.70%

Figuur 1: Respons (N=1984)

Figuur 2: Gender (N=1463)

25.1%

27.1%

30

46.6% 27.0%

10.8%

10.2%

14.9%

18.2%

Tegelen, Steyl

12.5%

12%

23.3%

13.4% 9.2%

Arcen, Velden, Lomm

9.4%

6.1%

10

10.1%

12.3%

15

15.9%

20

5

0

40.2%

Venlo

Blerick, Hout-Blerick, Boekend

13%

25

28.7%

35

1.3%

In de zomer van 2023 is er een enquête verspreid onder inwoners van Venlo om informatie op te halen. De enquête werd eerst uitgezet onder het Venlose gemeentepanel en daarna breed verspreid via een socialemediacampagne onder de Venlose inwoners. De taal van de enquête was Nederlands en Engels. De enquête werd ingevuld door 1984 personen.

<25

5.4%

Belfeld

25-34

35-44

45-54 Steekproef

55-64 Venlo

Figuur 3: Leeftijd (N=1437)

65-74

≥75

0

7.3% 5

10

15

Venlo

20

25

30

35

40

45

50

55

Steekproef

Figuur 4: Stadsdeel (N=1440)

Startdocument Citybranding Venlo

67

Aanbeveling Venlo In de enquête werd aan inwoners de vraag gesteld of ze Venlo zouden aanbevelen op het gebied van wonen, werken en om te bezoeken, op een schaal van 0 (helemaal niet) tot 10 (in hoge mate). Onderstaande figuren laten zien dat het merendeel Venlo aanbeveelt op de drie thema’s.

35.0%

40 35

25.1%

30 25

8.3%

2.3%

3.6%

1.9%

m ge ho In

el e H

Figuur 5: Aanbeveling Venlo (N=1943)

Figuur 6: Aanbeveling Venlo Wonen (N=1943)

40 34.4%

40

20

20

8.9%

2.7%

4

5.1%

8.2% 3.2%

2.1%

5

3

6.2%

7.3% 2.0%

1.9%

3

m ge ho In

m el e H

at e

9

8

7

6

5

ie t aa ln

m ge ho

Figuur 7: Aanbeveling Venlo Werken (N=1943)

2

9

at e

8

7

6

5

4

In

m el e

10

0

aa ln

ie t

0

1.0%

5

2

4.3%

10

15

4.1%

15

16.4%

25

13.0%

25

23.3%

30

1.9%

30

26.4%

35

27.9%

35

H

at e

10

5

9

8

4

7

3

5 6 Rapportcijfer

ie t

4

ln

3

aa

2

m

1

1.1%

0

0

2

3.8%

5

7.2%

6.72

10

9

Om te bezoeken

15

8

6.81

7

Om te werken

20

11.7%

6.82

6

Om te wonen

Figuur 8: Aanbeveling Venlo Bezoeken (N=1943)

Startdocument Citybranding Venlo

68

Agrarische innovatiestad Winkelstad

Agrarisch 10

Studentenstad

Bourgondisch

9 8

Stedje van lol en plezeer

Identiteit en ambitie Aan de inwoners is gevraagd om hun mening te geven over verschillende ‘gezichten’ van de gemeente Venlo (formeel: de positioneringsrichtingen voor de gemeente). Ze mochten hierbij aangeven in hoeverre een bepaalde richting nu al de identiteit is van Venlo (‘In hoeverre zou u Venlo op dit moment omschrijven’). Ook konden ze aangeven welke ambitie ze hebben voor de verschillende richtingen in de toekomst (‘Wat zou de ambitie van Venlo moeten zijn voor de toekomst’). De uitkomst hiervan is weergegeven in onderstaand ‘spinnenweb’. De figuur hieronder laat zien dat mensen voornamelijk vooruitgang willen zien op het gebied van Duurzaamheid, Gastvrijheid, Gezondheid, Groen, Stad van betrokken inwoners en Winkelstad. Logistieke stad en Grensstad mogen in de toekomst minder naar voren komen, wat betreft de inwoners.

Cradle tot cradle

7 6

Stad met actief betrokken inwoners

Cultuurstad

5 4 3

Stad van makers

Duurzaam

2 1 0

Sportstad

Evenementenstad

Stad van de regio

Gastvrij/open mentaliteit

Poort naar Europa

Gezond

Logistiek

Grensstad Kleurrijk

Groen Innovatiestad

Identiteit

Historisch

Ambitie

Figuur 9: Identiteit en ambitie Venlo

Startdocument Citybranding Venlo

69

Daarna mochten inwoners aangeven welke ambities de grootste prioriteit zouden moeten hebben. Hieruit komen ‘Stad van betrokken inwoners’ (staat bij 23,5% in de top 3), ‘Gezond’ (staat bij 22,2 % in de top 3) en ‘Groen’ (staat bij 21,5 % in de top 3) als belangrijkste prioriteiten naar boven. Zowel mannen als vrouwen hebben deze ambities in de top drie staan, alleen de volgorde is verschillend. De groep 65+’ers heeft in plaats van ‘groen’ de ambitie ‘gastvrij/open minded’ in de top drie staan. Wat betreft stadsdelen valt het op dat Belfeld relatief hoog scoort op (meer prioriteit geeft aan) ‘Stad van betrokken inwoners’, ‘Groen’ en ‘Historisch’ en laag op ‘Gezondheid’.

23.5%

Stad met actief betrokken inwoners Gezond Groen Gastvrij/open mentaliteit Stedje van lol en plezeer Winkelstad Duurzaam Historisch Bourgondisch Stad van de regio Cultuurstad Evenementenstad Logistiek Sportstad Grensstad Poort naar Europa Studentenstad Innovatiestad Kleurrijk Cradle to cradle Stad van makers Agrarische innovatiestad Agrarisch

22.2% 21.5% 17.8% 16.8% 16.8% 13.7% 10.5% 10.4% 9.4% 8.3% 7.5% 6.4% 6.0% 5.5% 4.8% 5.0% 4.3% 3.7% 3.6% 2.6% 2.5% 1.4%

0

2

4

6

8

10

12

14

16

18

20

22

24

26

Figuur 10: Prioriteiten ambities (N=1984)

Startdocument Citybranding Venlo

70

2.2. BIJEENKOMSTEN INWONERS Op 12 oktober 2023 hebben zeventig inwoners meegepraat over het onderwerp Citybranding tijdens een vijftal deelsessies. Hieronder zijn de uitkomsten, uitgewerkt per deelsessie, te vinden. Sessie A: Historische context De inwoners werden door middel van een presentatie meegenomen door de historie van Venlo en de dorpskernen. In een open gesprek werd er gepraat over de historie en in hoeverre deze herkend wordt en zichtbaar of voelbaar is in de huidige tijd. Door inwoners wordt de historie van Venlo deels herkend. Sommige inwoners zijn zeer bekend met de geschiedenis van Venlo, vooral als er veel persoonlijke interesse is in historie, terwijl bij de jongere generaties de historie wat minder bekend is. Hierbij wordt wel aangegeven dat de jonge generaties juist op zoek zijn naar de eigen identiteit en waar ze vandaan komen, waarbij dus wel interesse is in de historie. De meeste deelnemers vinden het belangrijk dat de historie van Venlo bekend is/wordt bij inwoners. Dat erover wordt verteld, bij wordt stilgestaan en wordt gevierd. Door de samenstelling van de gemeente, bestaande uit een stad en dorpen, zijn er verschillen tussen de stadsdelen. Inwoners vinden het belangrijk dat alle verhalen verteld blijven worden, omdat de historie van de dorpskernen bijdraagt aan de identiteit, verbinding en trots van de dorpsgemeenschappen.

De verbinding in de historie van de gemeente wordt gezien in ondernemerschap. Zowel in economische en historische zin als in het actieve verenigingsleven

en de vele evenementen die door vrijwilligers worden gedragen. Dit is terug te brengen naar de historie van alle dorpskernen. Inwoners zijn trots op de historie van de stad en de dorpen en willen graag dat de verhalen levend blijven en zichtbaar zijn in de vorm van erfgoed.

Sessie B: Economie De inwoners werden in kleinere groepen ingedeeld en gingen aan de hand van foto’s van economische sectoren in gesprek over het economische profiel van Venlo. Er werd besproken welke sectoren door inwoners worden gezien als belangrijk voor Venlo en zijn profilering. De maakindustrie en Brightlands Campus (foodinnovatie) worden door de meeste deelnemers gezien als de belangrijkste economische pijlers voor Venlo voor nu én de toekomst. De logistieke sector zorgt voor veel discussie. Hoogwaardige, duurzamere logistieke oplossingen hebben toekomst, volgens de deelnemers. Maar de grote rechthoekige gebouwen (verdozing van het landschap) en ‘vervuilende’ logistiek zijn de inwoners liever kwijt dan rijk. Inwoners zijn zich wel bewust van de economische waarde van de logistiek op dit moment voor Venlo. Agrofood wordt gezien als een sector die vooral kansrijk is voor groei in de toekomst als het gaat over foodinnovatie op Brightlands Campus. Er mag volgens inwoners minder ontwikkeld worden op het gebied van glastuinbouw. Sectoren zoals detailhandel, horeca, toerisme en cultuur vinden inwoners wel belangrijk. Er moet voldoende aanbod van deze sectoren zijn en ze moeten meebewegen met de behoefte naar meer beleving in de winkelstraat. Ze worden niet gezien als sectoren die belangrijk zijn voor de profilering van Venlo. Startdocument Citybranding Venlo

71

De sector zorg wordt door inwoners gezien als een sector die er nu eenmaal moet zijn, maar wordt niet beschouwd als belangrijke sector als het gaat om het ‘smoel’ van de gemeente. Wel is het een sector die zorgt voor veel werkgelegenheid voor de inwoners. Verder wordt benoemd dat inwoners de historie van de stad graag willen omarmen, ook als het gaat om de economische groei. Ook is voor de economische ontwikkeling van Venlo de ligging aan de grens belangrijk, zowel in het verleden als heden. Ook duurzaamheid is daarbij een belangrijk thema. Tenslotte moet het onderwijsaanbod aansluiten bij het economische profiel van Venlo.

Sessie C: Venlo als persoon De inwoners gingen in kleine groepen aan de slag met identiteit, mentaliteit en kernwaarden van Venlo door middel van het beantwoorden van de vraag: Als Venlo een persoon zou zijn, hoe zou je die dan omschrijven. Met aandacht voor de vier thema’s: ‘mijn karakter’, ‘in mijn vrije tijd’, ‘wat vind ik belangrijk’ en ‘ik ben trots op’. Mijn karakter • • •

• • •

Venlonaren zijn meesters in näöle (klagen). Inwoners zijn trots op hun herkomst (met name de eigen dorpskern) en een tikkeltje chauvinistisch. Inwoners die al hun hele leven in Venlo wonen omschrijven Venlo als gastvrij en open, terwijl inwoners die van buiten komen Venlo omschrijven als gesloten en moeilijk benaderbaar. Venlo is van nature ondernemend, ook wordt nog genoemd: aanpakkers, handelsgeest. Als karaktereigenschappen worden introvert en bescheiden genoemd. Genieten van het leven gebeurt in Venlo volop, er wordt onder meer genoemd: gezelligheid en het bourgondische leven.

In mijn vrije tijd • • • • • • • •

De vele evenementen in Venlo: Venloop, Zomerparkfeest etc. Vastelaovend vieren Verenigingen en vrijwilligerswerk Fietsen en wandelen in de natuur en langs de Maas Cultureel aanbod: muziek, theater, concerten, toneel, kunst Uitgaan, terrassen en gezelligheid Sportaanbod en -evenementen Ontmoeten, samen, familie en vrienden

Ik ben trots op Wat vind ik belangrijk • • • • • • •

Verenigingsleven en saamhorigheid Cultuur, tradities, historie en eigen identiteit van eigen stad of dorpskern (behouden) Leefbaarheid en prettig wonen (onder meer autoluw, veilig) Gezelligheid, thuisgevoel en bruisende gemeente De natuur, de Maas, groen en duurzaamheid Ligging, grensstreek, euregio Kennis en onderwijs.

• • • • • • • • •

Vastelaovend Saamhorigheid, verbinding, vrijwilligers Venlo bruist: gezelligheid, evenementen, cultuur etc. Historie (onder meer Stadhuis, Steyl) Bedrijfsleven, ondernemers, economie Dialect (onderdeel van identiteit) Nieuwe stedelijke ontwikkelingen: Loswal, stationsplein, Maasboulevard Diversiteit De Maas.

Startdocument Citybranding Venlo

72

Sessie D: Venlo door mijn ogen De inwoners mochten hun kijk op Venlo delen door het meenemen en/of uitzoeken van een foto. De foto’s werden gedeeld met de rest van de groep met een toelichting waarom de foto kenmerkend is voor Venlo. Uit de foto’s die werden meegenomen door de inwoners konden de volgende terugkerende thema’s worden gehaald: •

•

•

•

•

•

Historie: historische gebouwen die bewaard zijn gebleven of zijn opgeknapt zoals het Stadhuis en Steyl. Eigenheid en verbondenheid: de eigenheid van de dorpskernen in combinatie met het grootstedelijke karakter, waarbij het belang van gezamenlijk naar buiten treden wordt gezien. Groen: Venlo wordt door inwoners gezien als een groene gemeente. Natuur en bebouwing wisselen elkaar goed af. Er worden hier ook nog mogelijkheden gezien voor verbetering waarbij groen een verbinder wordt tussen alle kernen. Maas: de inwoners vinden dat er nog veel kansen zijn voor de Maas, zowel qua recreatie als qua ontwikkelingen in de richting van de Maas. Bij ontwikkeling kan de Maas een nog mooiere verbinding worden tussen de dorpskernen. De Maas is vriend en vijand, de overlast van het hoogwater is negatief, maar de saamhorigheid die daaruit voortkomt is positief. Sport: sport is in Venlo breed en goed vertegenwoordigd. Er zijn veel Venlose sporters die het goed doen, maar dit is te weinig zichtbaar. VVVVenlo wordt genoemd als club om trots op te zijn. Nieuwe stadsontwikkelingen: er worden diverse nieuwe ontwikkelingen als positief bestempeld zoals het nieuwe Museumkwartier, Q4 en de Loswal.

• •

Venlo heeft een kenmerkende skyline, van zowel nieuwbouw als historische gebouwen. Venlo, stedje van lol en plezeer: vastelaovend, trots, gezellig en warm. Duitse bezoekers: inwoners begrijpen de economische spin-off van de Duitse bezoekers in de stad, maar ze ervaren ook overlast tijdens de drukke dagen in de binnenstad.

Sessie E: Visie Mozaïek In deze sessie gingen inwoners aan de slag met de toekomst van Venlo. Door middel van invulkaarten (‘In 2040 is de gemeente Venlo…) kon elke deelnemer vijf zaken inbrengen die ze voorzien of graag willen zien in de toekomst. Deze kaarten werden per groep geclusterd op thema. De volgend thema’s en toekomstbeelden komen bij de diverse groepen aan bod: Wonen, leven en maatschappij: •

•

•

Leefbaarheid: goede, toegankelijke voorzieningen in alle kernen met behoud van een levendig verenigingsleven. Waarbij er sprake is van sterke sociale cohesie en zorgen voor elkaar. Voldoende passende woningen in alle dorpskernen, waarbij er ook ruimte is voor nieuwe vormen van wonen zoals tiny houses en stedelijke hoogbouw. Er moet ook voldoende aanbod zijn voor studenten in de binnenstad. Hierbij wordt ook gekeken naar herbestemming bij leegstand. De zorg is toegankelijk en voor iedereen beschikbaar (belangrijk vanwege vergrijzing). Identiteit:

• •

•

•

Dorpen behouden ook in de toekomst hun eigen identiteit, eenheid in verscheidenheid. Venlo is nog steeds gezellig, gemütlich, het stedje van lol en plezeer en bourgondisch. Venlo is klein maar fijn gebleven. Venlo wordt meer extravert en open, de multiculturele samenleving wordt meer omarmd. Iedereen is welkom en mag zichzelf zijn. De bescheidenheid is voorbij, we zijn trots op Venlo, we laten zien wie we zijn en we tonen meer lef.

Startdocument Citybranding Venlo

73

Cultuur en evenementen • •

Het vele näöle wordt omgebogen naar actie en besluitvaardigheid. Er wordt nog dialect gesproken.

• • •

Breed cultureel aanbod dat mensen met elkaar verbindt. Meer aandacht voor lokaal cultureel talent. Ontwikkeling van een goede evenementenlocatie.

Groen en duurzaamheid: • •

•

•

Veel groen in en rondom de stad en dorpen en Venlo is de groenste stad van Europa. De Maas krijgt een meer centrale rol in ontwikkelingen waardoor er meer verbinding met de Maas ontstaat. Daarnaast zijn we goed voorbereid op hoogwater. We zorgen samen goed voor de natuur: we zijn emissievrij, klimaat-adaptief, we omarmen duurzame mobiliteit (binnenstad is autovrij/autoluw, Venlo fietsstad, parkeren buiten het centrum) en cradle-to-cradle is een belangrijk thema. Venlo is schoner en er is minder zwerfafval.

Onderwijs • • •

Sport en gezondheid •

• •

Vrije tijd en toerisme: •

•

•

•

• •

Meer aandacht voor gezondheid en bewegen onder inwoners. Venlo is de sportiefste stad van Nederland. VVV speelt in de eredivisie. Beter topsportklimaat. Economie

Venlo heeft in de toekomst een compact maar wel levendig centrum/binnenstad met een divers aanbod qua winkels en horeca. Toerisme en recreatie is van toegevoegde waarde, ook voor inwoners, met minder overlast (verkeer etc.). Er wordt een kwaliteitsslag gemaakt. Er is een goede infrastructuur wat betreft fietsen wandelroutes, voor meer natuurbeleving en duurzame mobiliteit. Steyl is in 2040 een UNESCO werelderfgoed locatie.

•

Uitstraling openbare ruimte

•

Een mooi nieuw station, een entree om trots op te zijn. Iconische nieuwe gebouwen, maar historie moet zichtbaar blijven.

Venlo is een echte studentenstad. Innovatie speelt een belangrijke rol in het onderwijs. Er is nog meer verbinding tussen onderwijs en bedrijfsleven.

•

Er is aandacht voor vernieuwing en innovatie in economische sectoren. Veelzijdige, hoogwaardige en evenwichtige economie met voldoende werkgelegenheid met verschuiving naar kenniseconomie (minder industrie en logistiek). Omgeving

•

Venlo heeft zijn blik op Europa gericht en werkt nog beter samen in de euregio. Venlo is goed bereikbaar, ook met het openbaar vervoer. Jongeren

•

Venlo is aantrekkelijk voor jongeren en studenten om te blijven of zich te vestigen. Startdocument Citybranding Venlo

74

2.3. BIJEENKOMSTEN STAKEHOLDERS In juni en september zijn vijftien bijeenkomsten voor stakeholders gehouden waar in totaal 133 personen aan deelnamen. De stakeholders waren tijdens deze sessies ingedeeld op basis van thema waarbij in totaliteit een zeer diverse groep aan stakeholders werd bevraagd. Van bedrijfsleven en onderwijs tot toerisme, natuur en duurzaamheid. Maar ook wijkraden, nieuwkomers, jongeren, kunst, cultuur, evenementen en (lokale) marketingprofessionals. Daarnaast waren ook medewerkers van de gemeente Venlo (diverse domeinen) uitgenodigd om mee te praten. Tijdens deze bijeenkomsten werden de deelnemers door middel van een presentatie meegenomen langs een aantal onderwerpen waarbij ruimte was voor een open discussie. De inbreng van de deelnemers is uitgewerkt in deze paragraaf.

gaat veel verder terug, maar de stakeholders reageren met name op de meer recente historie van Venlo, rondom de Tweede Wereldoorlog en wederopbouw en de verbinding met Duitsland.

Aanbeveling Venlo Bij de start van de sessie werd aan alle aanwezigen de vraag gesteld of ze Venlo zouden aanbevelen op het gebied van wonen, werken en om te bezoeken, op een schaal van 0 (helemaal niet) tot 10 (helemaal wel). Onderstaande figuur laat zien dat het merendeel Venlo aanbeveelt op drie genoemde gebieden.

Ligging aan de Maas De ligging aan de Maas wordt herkend vanuit historisch perspectief. De meeste steden liggen immers aan het water vanwege logistieke redenen ver vóór en tijdens de middeleeuwen. Oorlog en wederopbouw

Om te wonen

7,6

Om te werken

7,5

7,3

Om te bezoeken 0

1

2

3

4

5 6 Rapportcijfer

7

8

9

10

Figuur 10: Aanbeveling Venlo

Een groot deel van de deelnemers geeft aan de geschiedenis van Venlo niet goed te kennen. Over de impact van de bombardementen in de oorlog is weinig bekend en er wordt ook weinig over gepraat. Dit wordt toegeschreven aan de noodzaak om na de oorlog de schouders eronder te zetten en de stad weer op te bouwen. Ook werd er na de oorlog snel weer gehandeld met Duitsland vanwege het belang voor de economie. Het is volgens velen een goed voorbeeld van de aanpakkersmentaliteit en veerkracht van Venlonaren. Er wordt hierbij regelmatig een vergelijking gemaakt met de historie en mentaliteit van de stad Rotterdam.

Historisch besef Het verleden drukt bewust en onbewust een flinke stempel op een stad. Tijdens de sessies wordt aan de hand van een presentatie een tijdlijn weergegeven van belangrijke geschiedkundige gebeurtenissen in Venlo. Aan de hand hiervan wordt informatie opgehaald bij de aanwezigen over het historisch besef en de invloed van de historie op het heden. Het verhaal dat wordt verteld, Startdocument Citybranding Venlo

75

Binding met Duitsland De binding met Duitsland is in de historie en het heden duidelijk aanwezig. Dit wordt ook zo gevoeld door de aanwezigen. Vanuit cultuur-historisch oogpunt zijn er veel overeenkomsten met het Rijnland. Maar er wordt ook vaak negatief verwezen naar Duitsland, met name vanwege de vele Duitse bezoekers in de stad in het weekend en op Duitse feestdagen. Echter, ook het economische perspectief dat dit biedt wordt erkend door de aanwezigen. De supermarkt 2 Brüder wordt veelal genoemd, en de stakeholders lijken ook trots te zijn op de bekendheid van deze Venlose supermarkt over de grens. Het aangrenzende Duitse achterland maakt Venlo juist ook uniek. Veel studenten uit Duitsland komen studeren in Venlo en ook economisch gezien biedt het Duitse achterland veel kansen. Economische waarde In Venlo zijn er vijf zogenoemde speerpuntsectoren vastgelegd in de Economische Visie, zie pagina 32. Deze sectoren komen in de bijeenkomsten allemaal wel aan bod, aangedragen door de aanwezigen. Het vaakst wordt de maakindustrie genoemd. Maakindustrie Wanneer er gesproken wordt over de diverse belangrijke branches in Venlo, komt de maakindustrie vaak het meest positief aan bod. Terwijl ook duidelijk wordt erkend dat de maakindustrie weinig bekendheid geniet, zowel binnen als buiten Venlo. Er wordt vaker benoemd dat er zoveel wereldmarktleiders zijn binnen de sector.

Ook wordt meermaals benoemd dat de maakindustrie de hoogste economische waarde kent. De uitdagingen rond de bekendheid van de maakindustrie zitten volgens de

deelnemers met name in de hoeveelheid mkb-bedrijven en dat er veel achter gesloten deuren plaatsvindt in verband met geheimhouding. Canon Production Printing (Océ) wordt specifiek benoemd als bedrijf dat een belangrijke stempel drukt op de maakindustrie in Venlo. Logistieke sector Volgens de deelnemers staat Venlo vooral bekend als logistieke hotspot. Dit is echter niet iets waar met trots naar gekeken wordt. Het zou volgens de aanwezigen geen belangrijke rol moeten spelen in het verhaal dat over Venlo wordt verteld. Wél wordt gezien dat het onderdeel is van waar we vandaan komen en hoe belangrijk het is (geweest) voor de ontwikkeling van de economie van Venlo. Agrofood Maar weinig mensen noemen de agrarische sector als belangrijke sector voor Venlo. Als het wordt benoemd, wordt er wel gesproken over de arme zandgronden en dat het hard werken was om qua agro iets op poten te zetten. Hierbij wordt verwezen naar de gerdeneersmentaliteit in de jaren vijftig. De ontwikkelingen en innovaties die plaatsvinden bij Brightlands zijn voor de meeste aanwezigen niet heel bekend. Maar innovatie wordt wel gezien als belangrijke pijler voor de toekomst.

Startdocument Citybranding Venlo

76

Toerisme en vrijetijd Inwoners van gemeente Venlo hebben vroeger altijd hard moeten werken om een goed leven te hebben. Hierbij hadden ze echter ook al vroeg ook aandacht voor ontspanning buiten werktijd. Vanuit die behoefte is volgens de aanwezigen onder meer speelpark Klein Zwitserland ontstaan. Toeristen en recreanten komen naar de regio om te wandelen en te fietsen. Een groene omgeving is daarom volgens de aanwezigen belangrijk. Er wordt aangehaald dat Venlo in 2003 werd verkozen tot groenste stad van Europa. Hoewel de natuur rondom Venlo misschien geen uniek karakter heeft, is het wel een belangrijke kwaliteit voor inwoners en bezoekers. Duurzaamheid, circulariteit en cradle-to-cradle Een aantal keren wordt aangehaald of cradle-tocradle (hergebruik van grondstoffen), duurzaamheid of circulariteit (hergebruik van grondstoffen voor nieuwe producten) geen relevant thema zou moeten zijn voor Venlo. Het stadskantoor is immers een pronkstuk op dat gebied. Daar wordt echter de vraag bij gesteld of het thema voldoende gewicht heeft en of inwoners zich hiermee verbonden voelen. Gezondheid De regiosamenwerking rondom De Gezondste Regio (zie pagina 44 voor meer informatie) wordt ook meermaals aangehaald.

Echter ook met scepsis: “We zijn eigenlijk de ongezondste regio”, “Je zou er wel iets mee kunnen, maar dan zou het veel beter uitgevoerd moeten worden” en “Het is niet onderscheidend genoeg om de regio mee te positioneren.”

Startdocument Citybranding Venlo

77

Verbinding tussen gemeenschappen

Dialect

Venlo bestaat naast de stad Venlo uit stadsdelen, dorpen en wijken. Tijdens de bijeenkomsten wordt uitgebreid gesproken over wat de verbinding is tussen de gemeenschappen.

Het lokale dialect leeft en werkt verbindend tussen de inwoners die het spreken. Hoewel het dialect binnen de gemeente verschillen kent, zijn er duidelijke overeenkomsten en verstaan inwoners elkaars dialect goed. Voor inwoners die van buiten Venlo komen, wordt het dialect ook gezien als barrière om met andere bewoners in contact te komen. Er komen steeds meer mensen van buiten, waardoor het dialect minder gesproken zal worden in de toekomst.

Eenheid in verscheidenheid Een aantal gemeentelijke herindelingen ligt nog niet zo ver terug in het verleden. Hierdoor wordt er door de inwoners van de dorpen vooral ook veel identiteit ontleend aan het dorp waarin ze wonen in plaats van aan de gemeente waarin ze wonen. De langgerekte vorm van de gemeente wordt hierbij soms als lastig ervaren. De fysieke afstand tussen noord en zuid is namelijk groot. Maar er wordt wel gezien dat de eigen identiteit kan en mag blijven bestaan, ook binnen de nieuwe gemeente Venlo. De verschillen kunnen juist als kracht worden ingezet, en er worden ook voldoende dingen gezien die de kernen gemeenschappelijk hebben. De Maas De Maas wordt vaker wel dan niet beschouwd als een verbindende factor in de gemeente Venlo. Veel inwoners hebben een emotionele band met de Maas. De rivier word vaak bezongen in lokale liedjes en er wordt veel gerecreëerd langs de Maas. De rivier heeft een sterke aantrekkingskracht op bezoekers. De bebouwing is van oudsher veelal afgekeerd van de Maas. Stakeholders zijn blij dat er bij nieuwe ontwikkelingen ook oog is voor de verbinding met de Maas. Die verbinding was er in het verleden te weinig en mag meer aandacht krijgen. Ook kan het water soms voelen als een scheiding in plaats van een verbinding (bijvoorbeeld tussen Blerick en Venlo). De Maas kan soms echter ook een vijand zijn, tijdens hoogwater.

“Als ik weg ben, mis ik het water.”

ook bij de vele evenementen die door vrijwilligers worden georganiseerd en gedragen. Ook binnen de zorginstellingen zijn veel vrijwilligers actief. Hier komt de aanpakkersmentaliteit ook duidelijk naar voren. “Venlo is een stad van vrijwilligers, we willen onze handen uit de mouwen steken. Dat is echt de kracht van Venlo.”

Mentaliteit van inwoners Tijdens de bijeenkomsten worden mooie dingen gezegd over de mentaliteit van inwoners van Venlo. Er worden vooral overeenkomsten gezien in de mentaliteit van inwoners van stad en dorpen. Ondernemende mensen Vanuit historisch oogpunt, maar ook in het heden, worden inwoners van de gemeente omschreven als harde werkers, aanpakkers, makers, mensen met power en enthousiasme om dingen aan te pakken. Dit komt naar voren in de historie, in het bedrijfsleven (hoeveelheid mkb-bedrijven), maar ook in de vele evenementen die worden georganiseerd en het actieve verenigingsleven. Handelsgeest De ligging van Venlo zorgt er al eeuwenlang voor dat Venlo een plek is waar handel wordt gedreven. Dit zit in de genen van de inwoners. Verenigingsleven Venlo en de regio worden gekenmerkt door het actieve verenigingsleven dat door een enorme hoeveelheid vrijwilligers wordt gerund. Dit zie je

Startdocument Citybranding Venlo

78

Samenwerking In Venlo worden krachten met elkaar verenigd. Dit zie je terug in het bedrijfsleven en binnen verenigingen. Er wordt veel gezocht naar verbinding om samen zaken voor elkaar te krijgen.

Er wordt erkend dat Venlonaren meer open moeten staan voor mensen van buiten en voor nieuwe inwoners. De stad heeft immers een zeer diverse populatie en die diversiteit zal alleen maar toenemen in de toekomst.

“De kracht van Venlo is dat we samen het doen.”

“We hebben heel veel mooie dingen, laten we dat vooral voor onszelf houden.”

Levensgenieters Uitbundig genieten hoort volgens de inwoners van Venlo bij hard werken. Ook in de geschiedenis zie je dat de mentaliteit van hard werken samen gaat met aandacht voor vrijetijdsbesteding. Dit zie je bijvoorbeeld terug in het bekende bijnaam van Venlo: ‘stedje van lol en plezeer’. De vele evenementen zijn hier ook het bewijs van. Bescheidenheid Bescheidenheid wordt genoemd als kwaliteit, maar tegelijkertijd ook als valkuil. Er wordt immers te weinig verteld aan buitenstaanders over de kwaliteiten van de gemeente Venlo. Er wordt ook aangemerkt dat de meningen hierover in regio Noord-Limburg waarschijnlijk verschillen: in de dorpen rondom Venlo wordt waarschijnlijk gezegd dat de Venlonaren (uit de stad), wel (te) trots en (te) chauvinistisch zijn. “Die mentaliteit houdt ons ook tegen, we staan niet op de zeepkist om te vertellen hoe goed we zijn.” Geslotenheid Inwoners van Venlo geven wel aan dat ze ook veel dingen voor zichzelf willen houden. Zo zijn ze zeker trots op hun evenementen zoals Vastelaovend en Zomerparkfeest, maar vertellen ze het liever niet verder zodat deze evenementen vooral van de inwoners zelf blijven.

overspoeld door mensen van buiten. Het moet ook vooral een eigen feest blijven. Tijdens Vastelaovend komen weggetrokken inwoners terug naar hun eigen stad of dorp voor het vieren van Vastelaovend.

‘Näöle” Volgens de aanwezigen maken Venlonaren van näöle (klagen) een sport. Ze vinden het leuk om onderling even lekker te klagen over van alles en nog wat. Gevoel van trots Als stakeholders wordt gevraagd waar ze trots op zijn, komen vooral de volgende zaken naar boven: Trots op eigen dorp of stad Venlo bestaat naast de stad Venlo uit stadsdelen en dorpen. Inwoners van deze dorpen ontlenen hun identiteit veelal aan het eigen dorp. Trots is daarom veelal gebonden aan eigen dorp of de stad en minder aan de gemeente waar ze deel van uitmaken. Er wordt echter wel verbondenheid en gemeenschap gevoeld. Vastelaovend Vastelaovend wordt over het algemeen in eigen stad of dorp gevierd. Hoewel de stad Venlo op zaterdag wel druk wordt bezocht door mensen uit de dorpen en regio rondom Venlo. Inwoners zijn trots op Vastelaovend. Zo wordt de documentaire Nao ’t Zuuje (met Lex Uiting) genoemd als prachtig beeld van Venlo naar buiten toe. Het is echter niet de bedoeling dat hun geliefde Vastelaovend wordt

Startdocument Citybranding Venlo

79

Evenementen In Venlo worden veel evenementen georganiseerd, de evenementenkalender staat vol met allerlei evenementen die gedurende het jaar in de gemeente plaatsvinden. Inwoners zijn trots op de hoeveelheid, de kwaliteit en de diversiteit van de evenementen. Maar vooral op het feit dat veel evenementen door vrijwilligers worden georganiseerd en dat er tijdens evenementen veel vrijwilligers op de been zijn. De evenementen worden sterk (financieel) gedragen door het lokale bedrijfsleven. Rondom deze evenementen zit daardoor een sterk netwerk van bedrijven. Venloop, Zomerparkfeest en de Passiespelen zijn de meest genoemde evenementen waar inwoners trots op zijn. Daartegenover staat dat inwoners veel evenementen zoals Zomerparkfeest en Vastelaovend voor zichzelf willen houden. Inwoners bezoeken deze evenementen ook vooral om elkaar te ontmoeten. “De Venlonaar grijpt elke gelegenheid aan voor een feestje.”

Startdocument Citybranding Venlo

80

Toekomstvisie 2040 In de presentatie werden beelden getoond die in de Toekomstvisie 2040 van Venlo zijn gebruikt. De beelden worden weinig herkend door de aanwezigen. Slechts een deel van de aanwezigen kent de Toekomstvisie of weet dat die visie er is. Een groot deel van de aanwezigen weet niet wat de Toekomstvisie is of wat daarin staat.

VENLO-MANIFEST We keken achterom, want dat is de traditie. We werkten op schrale grond, handelden aan de grenzen. We verstonden alle talen, spraken het dialect. We schuilden in de armen van de Maas. Maar kijk om je heen. Kijk, een stad van glas en groen, van roze zusters en containers. Van knooppunten en kunstenaars. Van tomaten en techneuten. Kijk naar mij. Ik ken jouw naam, jij de mijne: Broeders, met een gastvrij hart. En iedereen is welkom. En nu, nu kijken we vooruit. We zijn op weg. Van een stad aan de grens, naar een stad in het midden. Hier hebben we ruimte, hier ligt onze kans. Hier kunnen we maken wat we willen. Voedsel zonder afval. Energie uit licht. Hier kweken we ideeën, hier maken we de toekomst. Want wij kijken vooruit. Venlo, wij zien het voor ons.

Venlo Manifest Tijdens de bijeenkomsten wordt op het einde het VenloManifest getoond. Dit manifest is in 2010 geschreven door copywriter Danielle van Hengst in opdracht van de gemeente Venlo. Het manifest wordt door de aanwezigen met een glimlach gelezen. Het biedt veel herkenning en aanknopingspunten voor het proces waarin we zitten. De kritische noot die een enkele keer klinkt, gaat alleen over het toekomstperspectief. Deelnemers vragen zich af of het realistisch is, en of er voldoende durf is om het te realiseren.

Belang van citybranding Het belang van een sterk ‘merk Venlo’ wordt erkend door de aanwezigen. Een aantal concrete dingen die benoemd worden zijn: • • • • • • •

Dit traject kan zorgen voor een duidelijke focus / visie voor de toekomst en branding van Venlo. Citybranding kan eraan bijdragen dat Venlo aantrekkelijker wordt om te wonen en werken. Citybranding kan eraan bijdragen dat (hoogopgeleide) medewerkers niet alleen in Venlo gaan wonen maar ook werken, waardoor er meer binding ontstaat met de stad en werkgever. Citybranding kan eraan bijdragen dat Venlo aantrekkelijker wordt voor toeristen en dagrecreatie. Citybranding zorgt voor een duidelijk uitgangspunt waar gezamenlijk de schouders onder gezet kunnen worden. Citybranding zorgt voor een overkoepelend verhaal dat als paraplu kan dienen voor diverse organisaties en sectoren. Citybranding zou kunnen zorgen voor meer trots van inwoners en gemeenschapszin.

Startdocument Citybranding Venlo

81

3. TRENDS EN ONTWIKKELINGEN In dit hoofdstuk wordt aandacht geschonken aan trends en voorspelde ontwikkelingen, zowel lokaal, landelijk als wereldwijd.

Startdocument Citybranding Venlo

82

3.1. MENSELIJKE FACTOR Bevolkingsgroei en demografie

Diversiteit en inclusiviteit

Armoede en ongelijkheid

De bevolking van Nederland zal de komende jaren blijven groeien, met een verwacht inwonertal van 18 miljoen in 2029 en 18,6 miljoen in 2060. Deze groei heeft impact op verschillende aspecten van het dagelijks leven. De diversiteit in Nederland neemt toe door verschillende immigratiegolven, waardoor er een grotere verscheidenheid aan culturele achtergronden naast elkaar en met elkaar leeft. Deze diversiteit brengt ook maatschappelijke vraagstukken met zich mee.

In de maatschappij is een sterke roep om gelijkheid. Daarbij is er aandacht voor etnische gelijkheid en erkenning van diverse seksuele oriëntaties en genderidentiteiten, zoals te zien is in bewegingen zoals het feminisme, Black Lives Matter en de erkenning van de non-binaire genderidentiteit. Traditionele opvattingen over mannelijkheid en vrouwelijkheid worden doorbroken en traditionele manieren waarop mannen en vrouwen met elkaar omgaan, worden ter discussie gesteld. Een zogenoemde inclusieve samenleving wordt nagestreefd, waarin iedereen - ongeacht culturele achtergrond, gender, leeftijd, talenten of beperkingen - gelijke kansen heeft en deel kan nemen aan de maatschappij, gebaseerd op mogelijkheden in plaats van beperkingen.

De stijgende energieprijzen leiden tot energiearmoede bij huishoudens met lage inkomens en slecht geïsoleerde huizen. Dat heeft financiële problemen door de snelle stijging van de maandelijkse energielasten tot gevolg. Er is een groeiende kloof tussen arm en rijk, waarbij sommigen wel profiteren van economische vooruitgang en anderen achterblijven. Dit heeft sociale en economische gevolgen en vermindert de solidariteit tussen verschillende sociaaleconomische groepen.

Daarnaast zorgen urbanisatie (trek van platteland naar stad) en het woningtekort in steden ervoor dat lagere inkomensklassen de steden verlaten en de bevolkingssamenstelling minder divers wordt. Een andere demografische verandering is de toename van eenpersoonshuishoudens, veroorzaakt door individualisering, vergrijzing en echtscheidingen. Dit kan leiden tot eenzaamheid en een groter woningtekort. Verder daalt het gemiddeld aantal kinderen per vrouw, wat leidt tot een kleiner aandeel van jongeren in de totale bevolking. Tegelijkertijd neemt het aandeel ouderen toe door de babyboomgeneratie en de stijgende levensverwachting, wat uitdagingen met zich meebrengt voor het zorg- en pensioenstelsel. Wonen In Nederland kampt men op veel plaatsen met woningtekorten als gevolg van diverse factoren. Onder meer een afname in het aantal verleende nieuwbouwvergunningen, een groeiende vraag naar woningen en de voortgaande urbanisatie spelen hierbij een rol. Het gevolg is een krappe woningmarkt, die ook studenten treft.