4. Omgevingsvisie Veenendaal 2040
Tekst van het document
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
Daarnaast werken we voortdurend aan verbetering van de verkeersveiligheid, met speciale aandacht voor kwetsbare verkeersdeelnemers. Elk verkeersslachtoffer is er een te veel. De opkomst van (toekomstige) snelle vervoersmiddelen vraagt om een doordachte en veilige inrichting van de ruimte. In dit kader is het ook van belang dat locaties onder alle omstandigheden toegankelijk blijven voor hulpdiensten.
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
5.2 Groeien in balans Groeien in balans staat centraal in de ontwikkeling van onze stad tot 2040. Daarbij is het één niet per definitie belangrijker dan het andere. Waar het om gaat is dat gemeenschappelijke afwegingen worden gemaakt om per gebied de passende keuzes te maken. Bij die afweging zijn de volgende thema’s van belang:
Tenslotte is omgevingsveiligheid een belangrijk veiligheids thema. Dit gaat over het voorkomen van risico’s die samenhangen met het gebruik, de opslag en het vervoer van gevaarlijke stoffen of de risico’s die bepaalde leidingnet werken met zich meebrengen. Energieveiligheid betekent dat nieuwe energiebronnen, zoals zonnepanelen en waterstof, om extra veiligheidsmaatregelen vragen. Denk hierbij aan de toegang en bereikbaarheid van hulpdiensten in geval van een calamiteit. We nemen het thema veiligheid vanaf het begin mee in keuzes over de inrichting van onze stad. In de paragrafen 6.3 en 6.9 worden deze thema’s verder uitgewerkt.
COMMON AFFAIRS (WWW.COMMONAFFAIRS.NL)
Klimaatveiligheid betekent dat we de openbare ruimte zo inrichten dat hittestress en wateroverlast zoveel mogelijk worden voorkomen. Ook het thema energie heeft met veiligheid te maken. Grote stroomstoringen laten zien dat uitval van energie voor levensbedreigende situaties kan zorgen. De verdergaande digitalisering maakt ons kwetsbaar op dit punt.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 23
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
Ruimtelijke kwaliteit Om van Veenendaal een nog aantrekkelijker stad te maken is het van belang om voort te bouwen op bestaande kwaliteiten en nieuwe kansrijke elementen toe te voegen. Daarvoor zullen we diverse functies in evenwicht moeten ontwikkelen. Dat wil zeggen dat we oog hebben voor de behoefte om nieuwe woningen en werkgelegenheid toe te voegen, maar dat wel doen op een manier die de stad ook voor toekomstige generaties aantrekkelijk en leefbaar houdt. Daarom is het belangrijk om voortdurend te blijven sturen op de ruimtelijke kwaliteit, waarbij gaat het om een balans tussen: • Gebruikswaarde (functionaliteit): de omgeving moet optimaal gebruikt kunnen worden voor het beoogde doel. • Belevingswaarde (esthetiek): de omgeving moet aantrekkelijk zijn om te zien en te verblijven, met aandacht voor de (unieke) identiteit van de plek. • Toekomstwaarde (duurzaamheid): de omgeving moet robuust en toekomstbestendig zijn, met oog voor de lange termijn. Bij ieder bouwproject en/of inrichting van de openbare ruimte zijn keuzes nodig over gebruiks-, belevings- en toekomstwaarde. De relatie met de omgeving en de inrichting van die omgeving zijn van groot belang. Het gaat niet alleen om het bouwen van woningen, maar vooral om het maken van een kwalitatieve woonomgeving. Slim, meervoudig, ruimtegebruik Om ruimte optimaal te benutten zetten we in op meervoudig ruimtegebruik.
Bijvoorbeeld door woon- en werkruimtes te combineren of door een combinatie van (maatschappelijke) voorzieningen binnen een pand. Waar mogelijk wordt op bestaande locaties woon- en/of werkruimte toegevoegd. Bijvoorbeeld door het toevoegen van een bouwlaag of een uitbouw of door splitsing van ruimte.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
Hoogbouw Ook hoogbouw kan bijdragen aan een efficiënt gebruik van de ruimte. Het voordeel van hoogbouw is dat veel woonruimte kan worden gerealiseerd op een relatief klein oppervlak. De hoogte van de bebouwing moet passen binnen de ruimtelijke structuur en de betekenis van de betreffende locatie. Per gebied en locatie wordt beoordeeld wat passend en proportioneel is en worden diverse belangen tegen elkaar afgewogen. Aantrekkelijke groene openbare ruimte Door verdichting van de stad is het extra belangrijk om veel aandacht te besteden aan de openbare ruimte. Dit leidt tot een aantrekkelijke en gezonde woonomgeving waar ruimte is voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten (BOSS). Vooral in dichtbebouwde delen van de stad, zoals het centrum, is de ruimte schaars. Daarom benutten we daken en gevels optimaal om groen toe te voegen. Daarnaast zijn er kansen voor meer natuurrijk, ecologisch groen: niet overal strakke grasveldjes, maar ook plekken waar de natuur de ruimte krijgt in de vorm van wat wildere en meer diverse plantengroei. Dit is goed voor de biodiversiteit. Daarom kiezen we bij de inrichting van de openbare ruimte voor het motto: ‘groen, tenzij’. Wonen én werken Om te voldoen aan de toenemende vraag naar huisvesting voegen we flinke aantallen woningen toe voor verschillende doelgroepen.
Dit doen we eerst binnen de grenzen van Veenendaal en vervolgens, in samenwerking met buur gemeenten, in de directe omgeving. Groeien in balans vraagt om een evenredige ontwikkeling van wonen en werken. Bovendien beschermen we de werkgelegenheid op onze goed geoutilleerde bedrijventerreinen en proberen we ook die ruimte nog slimmer te benutten. Als ICT-stad geven we ruimte aan verdere ontwikkeling van deze sector, onder andere door de ontwikkeling van een cluster van ICT-bedrijven en het bieden van een goed vestigingsklimaat voor startups en scale-ups.
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
Optimale bereikbaarheid Economische groei kan alleen als de stad goed bereikbaar blijft. De plannen die we samen met Ede maken om het gebied rond station Veenendaal – De Klomp te ontwikkelen helpen hierbij. Door woningen en bedrijven toe te voegen groeit de vervoerswaarde rond dit station waardoor het een intercitystation kan blijven. De realisatie van een goede verbinding tussen Veenendaal – De Klomp en het centrum maakt de stad nog aantrekkelijker als vestigingsplaats voor bedrijven. Maar ook voor forensen die in Veenendaal wonen en in de regio werken. De ontwikkeling van het gebied rond Station Centrum zorgt voor een betere aansluiting op de binnenstad. Dit geeft een impuls aan Veenendaal als winkelstad in de regio. Tenslotte investeren we stevig in de ontwikkeling van fiets- en wandelroutes. Hierdoor stimuleren we gezonde vormen van vervoer en neemt de parkeerdruk in het centrum af. Waar mogelijk voegen we collectieve parkeervoorzieningen toe om het parkeren op straat te verminderen. Duurzame stad Het onderwerp duurzaamheid mag in een toekomstvisie uiteraard niet ontbreken. Veenendaal is in 2050 klimaat neutraal door te investeren in passende maatregelen, zoals grootschalige isolatie, duurzame opwek van energie en collectieve systemen als WKO’s en warmtenetten.
Daarbij vinden we het belangrijk dat de energietransitie juist ook gaat leiden tot besparingen voor inwoners met lagere inkomens. In het kader van duurzaamheid zetten we ook vol in op circulariteit. Dat betekent dat we concrete actie ondernemen om afvalstromen te verwerken tot herbruikbare materialen en grondstoffen.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 24
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
Mensen maken de stad En tenslotte, het belangrijkste, de stad is er voor haar inwoners. Zij bepalen de identiteit van Veenendaal. De keuzes die we in deze visie maken zijn erop gericht dat Veenendalers zich veilig voelen, uitgenodigd worden elkaar te ontmoeten, gezond oud kunnen worden en in hun inkomen kunnen voorzien. We stapelen dus geen stenen, maar bouwen samen aan een aantrekkelijke gemeenschap voor iedereen.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
5.3 Ruimtelijke strategische keuzes Veenendaal 2040 Om de visie te realiseren maakt Veenendaal tot 2040 de volgende strategische keuzes: 1. We hanteren water en bodem als sturende principes bij ruimtelijke ontwikkeling Door het steeds intensievere landgebruik staat het water- en bodemsysteem onder druk. Door verstening door gebouwen en verhardingen komen de essentiële functies van de bodem als afwatering en infiltratie, sponswerking, groeiplaats voor groen en biodiversiteit in het gedrang. Om de opgaven op het gebied van woningbouw te kunnen realiseren, brengen we per locatie de kenmerken van het water- en bodemsysteem in kaart. Door water en bodem sturend te maken voor ruimtelijke ordening beschermen we onze watervoorraden en (grond) waterkwaliteit en passen we de stad beter aan op het veranderende klimaat.
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
Dit betekent concreet dat we met het ruimtegebruik zoveel mogelijk proberen aan te sluiten op de natuurlijke kenmerken van het water- en bodemsysteem. De waterhuishouding, de bodemgesteldheid en de natuurlijke processen in een gebied zijn randvoorwaardelijk voor de bouwopgave. Zo kunnen we opgaven op een verantwoorde wijze combineren en bewaken we de leefbaarheid van onze stad voor toekomstige generaties. 2. We voorzien in de woningbehoefte door een combinatie van in- en uitbreiding Veenendaal heeft een woningbouwopgave van 10.700 woningen (Woonvisie 2022 en Woondeal 2025). We bouwen 5500 tot 6000 woningen door inbreiding binnen de gemeentegrenzen. Het binnenstedelijk programma heeft voor nu prioriteit. Voor de rest van de woningbouwopgave worden voorbereidingen getroffen om vanaf circa 2030 samen met de gemeenten Ede, Rhenen en Renswoude, in regionaal verband uitbreidings locaties te ontwikkelen. Van de woningen die binnen de gemeente worden gebouwd concentreren we een groot deel in de Spoorzone (ca 3500 woningen). Zo worden de meeste nieuwe woningen gebouwd op locaties dichtbij het station en voorzieningen. Waar mogelijk, zoals bij het Ambacht, worden woon- en werkfuncties met elkaar gecombineerd. In Groenpoort worden ca. 1000 woningen gerealiseerd. Verdeeld over de rest van de stad wordt via een kleinschaliger programma de overige opgave gerealiseerd.
Hierdoor blijven de buitenwijken grotendeels onbelast waardoor het daar ruim en rustig wonen blijft. Bovendien blijven door verdichting in het centrum belangrijke natuurlijke en agrarische gebieden rond de stad onaangetast. Dit is onder andere van belang voor een goede waterhuis houding en -berging. Het is belangrijk dat het woningaanbod gevarieerder wordt waardoor doorstroming op gang wordt gebracht. Hierdoor kunnen inwoners een wooncarrière doorlopen in hun eigen
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 25
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
wijk of directe omgeving. We verbreden het woningaanbod in bestaande woonwijken en vullen het woningaanbod aan met woningtypen die ontbreken in die wijk. Daarbij is speciale aandacht nodig voor woningen voor senioren. Dus goed toegankelijke, gelijkvloerse, woningen met een ruim balkon en/of ruime buitenruimte, dicht bij voorzieningen en met voldoende aandacht voor ontmoeting. Hierdoor brengen we doorstroming op gang waardoor ook starters op de woningmarkt meer kans maken op woonruimte. Om in te kunnen spelen op woonwensen maken we gebruik van diverse woonbehoefte-onderzoeken. 3. We benutten de ruimte optimaal door hoogbouw toe te staan op plekken waar dit past Hoogbouw, mits goed uitgevoerd, kan bijdragen aan de beeldkwaliteit van de stad. De hoogte van de bebouwing moet passen binnen de ruimtelijke structuur en de betekenis van de betreffende locatie. Bij hoogbouw worden eisen gesteld aan de invulling van de plint (bijvoorbeeld met commerciële ruimtes of een royale entree), parkeren, woningdifferentiatie en de inpassing in de context. Hoogbouw is geen doel op zich. Voor hoogbouw wordt per situatie beoordeeld wat op de betreffende locatie passend en proportioneel is.
We benoemen in de visie geen maximale bouwhoogten maar hanteren onderstaande richtlijnen bij nieuwe ontwikkelingen: • Hoge bebouwing tot 15 meter kan passend zijn op allerlei locaties binnen Veenendaal: in de woongebieden, aan de binnenzijde van de centrumring en langs de radialen (linten) die van buiten tot in het centrum lopen. Per locatie wordt beoordeeld wat past in de omgeving én wordt een belangenafweging gemaakt. • Hoge bebouwing tussen 15 en 35 meter is passend aan structuurdragers, structurerende lijnen, entrees en kan dienen als stedenbouwkundige accent. Per locatie wordt beoordeeld of de hoogbouw past in de omgeving én wordt een belangenafweging gemaakt. Hoogbouw tussen 15 en 35 meter is mogelijk:
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
- Langs structurerende lijnen zoals de Wageningselaan/ Industrielaan en de entrees naar het centrum: aan de centrumzijde bij de kruisingen met Raadhuisstraat, Kerkewijk, Zandstraat, Nieuweweg, Prins Bernhardlaan, Vijgendam, Valleistraat en de hoek Raadhuisstraat-Gilbert van Schoonbekestraat; - Als onderdeel van inbreidings- en herstructurerings locaties én als stedenbouwkundig hoogteaccent bij nieuwe ontwikkelingen in bestaande woongebieden. Bijvoorbeeld om een door de gemeente gewenst type bebouwing te realiseren en/of een stedenbouwkundig belangrijke plek te markeren; - Op bedrijventerreinen: hier kunnen hogere gebouwen bijdragen aan verdichting en het beter benutten van bedrijfspercelen. • Hoogteaccenten vanaf 35 meter zijn mogelijk: - Bij de entrees naar Veenendaal vanaf de A12 en vanaf de Rondweg Oost. Entrees zijn plekken waar -vooral automobilisten- Veenendaal in- of uitrijden; - Nabij de A12 (de ontwikkeling nabij de MelmsewegRondweg West-Grote Beer) en langs de Rondweg Oost bij de aansluiting op de Prins Clauslaan (reeds hoogbouw aanwezig) en de Wageningselaan (nog ontwikkelingen mogelijk); - Als stedenbouwkundige hoogteaccent bij inbreiding – en herstructureringslocaties.
Bijvoorbeeld om een door de gemeente gewenst type bebouwing te realiseren en/ of een stedenbouwkundig belangrijke plek te markeren; • Bij initiatieven tot hoogbouw zal de initiatiefnemer moeten onderbouwen waarom hoogbouw op deze locatie nodig is. Bijvoorbeeld hoe de voorgenomen hoogte past binnen de ruimtelijke structuur, wat de betekenis van de betreffende locatie is, hoe de hoogbouw kan bijdragen aan de beeldkwaliteit van de stad en bijdraagt aan de leefbaarheid in de directe omgeving.
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
• Bij initiatieven tot hoogbouw is het van belang dat de initiatiefnemer aantoont op welke wijze de ontwikkeling bijdraagt aan de leidende principes uit de omgevingsvisie: Vitaal, Duurzaam en Veilig. 4. We realiseren een goede balans tussen wonen, werken en voorzieningen Een stad die alleen woningen bouwt zonder werkgelegenheid te creëren, verliest haar dynamiek. Veenendaal heeft een sterke economie en zal die verder ontwikkelen. Daarvoor zetten we in op drie pijlers: ICT, een sterke binnenstad en toekomstbestendige MKB-werklocaties. Veenendaal profileert zich in regio Foodvalley als een sterke ICT-stad. De ambitie is om ICT-bedrijven te clusteren bij Veenendaal-De Klomp. Bovendien transformeren we het voormalige SKF-terrein tot een campus waar start- en scale ups op het gebied van ICT, Food en biotechnologie de ruimte krijgen. Door inzet van een (elektrische) flexbus door het Binnenveld realiseren we een goede verbinding met de WUR in Wageningen. Veenendaal beschikt over uitstekende bedrijventerreinen. Waar mogelijk benutten we planologische ruimte om deze terreinen verder te intensiveren, bij voorkeur met bedrijven die zorgen voor veel werkgelegenheid. Om in te spelen op nieuwe vormen van stedelijk werken zoeken we naar mogelijkheden om op bepaalde plekken in de stad wonen en werken te combineren.
We kijken met name naar de strook SpoorzoneCentrum-De Klomp, waarvan verwacht mag worden dat deze verbinding in de toekomst een nadrukkelijkere toegangsroute naar het centrum gaat zijn. Ook rond station Veenendaal-West worden mogelijkheden onderzocht om wonen en werken te combineren. Om de goede balans tussen wonen en werken te handhaven, sturen we zo veel mogelijk op de verhouding ‘één woning is één arbeidsplaats’. Dat doen we door ontwikkelingen periodiek te monitoren met behulp van de functiemengingsindex (fmi).
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 26
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
Deze index geeft de verhouding aan tussen het aantal woningen en arbeidsplaatsen. Het streven is om deze rond de 50 te houden, hetgeen duidt op een evenwichtige verdeling tussen wonen en werken. De binnenstad van Veenendaal trekt jaarlijks ruim 5 miljoen bezoekers, waarvan de helft van buiten Veenendaal komt. Deze belangrijke economische motor versterken we door de openbare ruimte te vergroenen en aantrekkelijke ontmoetingsplekken te creëren. Tenslotte betekent groeien in balans ook dat we moeten bewaken dat Veenendaal een hoog voorzieningenniveau behoudt. Onderzoek laat zien dat op een aantal locaties het voorzieningenniveau nog beter kan, met name op het gebied van medische zorg en sport. We sturen op een goede balans via periodiek leefbaarheidsonderzoek. 5. We maken een gezonde, groene, leefomgeving Veenendaal groeit, vooral door inbreiding en intensivering. De grootste uitdaging bij inbreiding is het realiseren van een leefbare, gezonde en aantrekkelijke omgeving. Om dit te realiseren nemen we thema’s die in dit kader van belang zijn tijdig en volwaardig mee in ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Denk aan principes als water- en bodemsturend, een minimum aandeel groene ruimte en klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen. Dit is nodig om hittestress en wateroverlast te voorkomen en biodiversiteit te bevorderen.
Met name hittestress is een serieuze bedreiging voor de vergrijzende bevolking van de stad. Bovendien biedt een stad met aantrekkelijke groenvoorzieningen meer ruimte voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. Tenslotte neemt door vergroening de verblijfsaantrekkelijkheid en de waarde van vastgoed toe. In de relatief versteende binnenstad voegen we waar mogelijk groen en schaduw toe. Dit houdt de binnenstad leefbaar.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
Zo mogelijk creëren we schaduw met bomen, zo nodig met ‘kunstmatige ingrepen’ zoals schaduwdoeken. Ook voegen we groen toe op daken en langs gevels. Van sommige groenstructuren verbeteren we de gebruikswaarde waardoor het beter benut kan worden. Een soortgelijke aanpak passen we toe in wijken waar inwoners het meeste risico lopen op het gebied van hittestress en wateroverlast. Tot slot onderzoeken we of we een streefpercentage van 30% groen bij nieuwe ontwikkelingen of reconstructies kunnen hanteren. 6. We houden de stad optimaal bereikbaar met schone en slimme mobiliteit Veenendaal is aantrekkelijk voor inwoners en bedrijven, mede door de ligging aan de A12, provinciale wegen, de aanwezigheid van 3 treinstations en vele voorzieningen. De reisafstand naar grotere steden als Utrecht, Ede en Arnhem is beperkt. Hoewel de gemeente beperkt is in omvang, is de autoafhankelijkheid in Veenendaal groot. Inwoners maken circa 30% van de ritten binnen de stad per auto. De auto neemt circa 50% van de totale openbare ruimte in beslag. Door de woningbouwopgave, neemt het aantal inwoners sterk toe. Dit leidt tot verslechtering van de bereikbaarheid en leefbaarheid. Daarom zet Veenendaal in op een samenhangend mobiliteitsaanbod dat aansluit op de behoefte van onze (nieuwe) inwoners, maar ook een positieve bijdrage levert aan de gezondheid, leefbaarheid en duurzaamheid.
Vooral in het centrum optimaliseren we verbindingen voor voetgangers en fietsers. Dit draagt bij aan goede bereikbaarheid van alle voorzieningen, minder geluid en schonere lucht. Daarnaast wordt voor nieuw te ontwikkelen locaties onderzocht of de parkeerfunctie meer gecentraliseerd kan worden in bovengrondse gestapelde parkeervoorzieningen of hubs. Op locaties in de stad waar sterk wordt verdicht met woningbouw wordt per locatie beoordeeld welke parkeernorm gewenst is en welke vorm van regulering passend is. Daarmee voor-
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
komen we dat door lagere parkeernormen in een gebied (bijvoorbeeld het Ambacht) de parkeerdruk wordt afgewenteld op omliggende wijken. De omgeving van station Centrum wordt opgewaardeerd om het beter te verbinden met het centrum en de openbare ruimte aantrekkelijker te maken voor reizigers, voetgangers en fietsers. Door het gebied rond Veenendaal-De Klomp in de toekomst te transformeren tot een woon-werkgebied, realiseren we voldoende vervoerswaarde voor de trein. Hierdoor blijft het treinstation als intercitystop behouden. Een deel van de inwoners is voor hun mobiliteit afhankelijk van hun auto. Uiteraard blijven de voorzieningen voor de automobilist in Veenendaal op een hoog niveau. Een aantal knelpunten wordt gericht aangepakt en er komt een uit breiding van de laadinfrastructuur om de groei van het aantal elektrische auto’s te stimuleren en faciliteren. 7. We bouwen aan een duurzame stad De duurzame ambitie van Veenendaal bestaat uit drie pijlers: energietransitie, circulariteit en klimaatadaptatie. De laatste wordt gerealiseerd door vergroening van de openbare ruimte. Voor wat betreft de energietransitie wordt bij elke nieuwe ontwikkeling gezocht naar mogelijkheden voor zonnepanelen op daken en langs infrastructuur.
Per wijk of bedrijventerrein wordt de ruimtevraag voor energiesystemen in kaart gebracht waarbij de opgave vanaf het begin een plek krijgt in ruimtelijke plannen. We vullen de motivering van het omgevingsplan aan met een energieparagraaf en maken daarin waar nodig én mogelijk ook regels die gaan over bijvoorbeeld energieopwekking of -opslag. Onze handreiking netbewuste nieuwbouw helpt om gebouwen en systemen te ontwerpen met een zo laag mogelijke energie-impact.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 27
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
Veenendaal wil in 2040 voor 75% circulair zijn op weg naar 100% circulariteit in 2050. Dit betekent dat diverse bedrijven in Veenendaal worden gefaciliteerd om reststromen voor hergebruik geschikt te maken. Dit vraagt ruimte voor opslag en bewerking. De ambitie is om de woningbouwopgave te realiseren volgens circulaire principes. Om dit goed te borgen wordt het puntensysteem herzien en geven we ontwikkelaars eisen mee voor MPG-scores. Dit laatste stemmen we goed af met de markt om te voorkomen dat een stapeling van eisen leidt tot vertraging van de woningbouwproductie.
AFBEELDING 8: IMPRESSIE VOGELVLUCHT: VEENENDAAL 2040
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 28
Inzetten op verbeterslag verkeersstructuur Mogelijke nieuwe verbinding rondweg onderzoeken 1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
Bestaande fietsroute verbeteren 7. Gebiedsprofielen 8. Van visie naar behouden praktijk Bestaande fietsroutes Kans voor realisatie van doorfietsroute Kans voor versterken openbaar vervoer Sterk inzetten op voetgangersgebied Kans voor realisatie van nieuw treinstation
AFBEELDING 9: INTEGRALE VISIEKAART
Hoofdgroenstructuur beschermen en ecologisch versterken
Binnenstad: Regionaal beleefcentrum met detailhandel, horeca en regionale uitstraling
Groene inprikkers realiseren, beschermen en versterken
Transformatiegebied Spoorzone: kans voor uitbreiden woningaanbod in combinatie met stedelijk werken en verschillende mobiliteitsvormen
Ecologische verbindingszone realiseren, beschermen en versterken
Centrumgebied: kans voor verstedelijking
Ecologische verbindingszone en groen uitloopgebied rond Veenendaal realiseren, beschermen en versterken
Knooppuntontwikkeling: kans voor verdichten en vermengen van functies en veranderen van mobiliteit
Groenstructuur realiseren en versterken
Incidenteel werken aan kleinschalige verbeterslag woningaanbod
Investeren in groen voor de stad Laanstructuur in historische linten realiseren, beschermen en versterken Natura2000 gebieden NNN-gebieden Goede wijkontsluitingen realiseren Doorstroom hoofdweg autoverkeer verbeteren Inzetten op verbeterslag verkeersstructuur Mogelijke nieuwe verbinding rondweg onderzoeken Bestaande fietsroute verbeteren Bestaande fietsroutes behouden
Gepland buurtcentrum Bestaand buurtcentrum Zoekgebied regionale woningbouw in combinatie met stedelijk werken met bodem, water en landschap als basis Bedrijvigheid: intensiveren van arbeidsplaatsen en kans voor gezonde werkgebieden Zware bedrijvigheid: ruimte voor circulair bedrijvigheid, intensiveren van arbeidsplaatsen en kans voor gezonde werkgebieden Zoekgebied clustering van ICT/Tech en ICT/Food Economische verbindingsas: ruimte voor werkplekken en realiseren en verbeteren voetganger- en fietspaden
Kans voor realisatie van doorfietsroute Kans voor versterken openbaar vervoer Sterk inzetten op voetgangersgebied Kans voor realisatie van nieuw treinstation Binnenstad: Regionaal beleefcentrum met detailhandel, horeca en regionale uitstraling Transformatiegebied Spoorzone: kans voor uitbreiden woningaanbod in combinatie met stedelijk werken en verschillende mobiliteitsvormen Centrumgebied: kans voor verstedelijking Knooppuntontwikkeling: kans voor verdichten en vermengen van functies en veranderen van mobiliteit Incidenteel werken aan kleinschalige verbeterslag woningaanbod Gepland buurtcentrum Bestaand buurtcentrum Zoekgebied regionale woningbouw in combinatie met stedelijk werken met bodem, water en landschap als basis Bedrijvigheid: intensiveren van arbeidsplaatsen en kans
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 29
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
6. Onderliggende beleidskeuzes en maatregelen In hoofdstuk 5 is de integrale visie op de toekomst van Veenendaal beschreven. Deze is opgebouwd uit verschillende samenhangende beleidsthema’s. In dit hoofdstuk worden deze thema’s nader uitgewerkt en wordt toegelicht welke keuzes er per thema worden gemaakt en welke maatregelen daaruit voortvloeien. Achtereenvolgens wordt ingegaan op de thema’s: 1. Veenendaal in de regio Foodvalley 2. Bodem en ondergrond 3. Groen, blauw en klimaatadaptatie 4. Wonen 5. Economie 6. Mobiliteit 7. Energietransitie 8. Circulariteit 9. Maatschappij, gezondheid, onderwijs en cultuur 9a. Sociale en omgevingsveiligheid
Afgezien van de thema’s 1 en 9a worden per thema steeds de volgende onderwerpen beschreven: 1. De visie die Veenendaal heeft op het betreffende thema. 2. De belangrijkste opgaven waar Veenendaal met betrekking van dit thema tot 2040 voor staat. 3. De belangrijkste strategische keuzes en maatregelen die genomen worden tot 2040 om deze opgaven te realiseren (nader uit te werken in omgevingsprogramma’s). 4. Een kaart waarop de belangrijkste ontwikkelingen met betrekking tot het thema worden verbeeld. 5. De onderliggende onderzoeken en documenten waarop de beschrijving van het thema is gebaseerd.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 30
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
6.1 Veenendaal in de Regio Foodvalley Veenendaal is de op één na grootste stad binnen de Regio Foodvalley, een samenwerkingsverband van acht gemeenten in het hart van Nederland. De regio zet in op het versterken van de Agrifood-sector, het verbeteren van de leefomgeving en het realiseren van een duurzame toekomst. Binnen dit netwerk speelt Veenendaal een strategische en verbindende rol. Zo draagt Veenendaal bij aan de regionale woningbouwopgave door groei van de stad te faciliteren met oog voor leefkwaliteit. Er wordt ingezet op grote gebiedstransformaties zoals rondom het station en op verouderde industrieterreinen waarbij woningen voor diverse doelgroepen worden gerealiseerd.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
Om de leefkwaliteit voor haar inwoners te versterken zet Veenendaal actief in op een vitaal platteland door de versterking van natuur-, recreatie- en cultuurhistorische gebieden in en rondom de stad. Als schakel tussen stad en land verbindt Veenendaal stedelijke ontwikkeling met landschappelijke kwaliteit. Dankzij de gunstige ligging aan de A12 en drie treinstations is Veenendaal een regionaal mobiliteitsknooppunt. Dit versterkt de economische dynamiek en vergroot de bereikbaarheid van woon- en werklocaties. Op economisch gebied profileert de stad zich als innovatieve ICT-hub binnen de regio. Deze sector, in combinatie met een sterke aanwezigheid van MKB-bedrijven, zorgt voor de praktische toepassing van innovaties uit de AgriFood-sector. De nabijheid van kennisinstellingen zoals Wageningen University & Research versterkt deze rol. De gemeente stimuleert daarnaast, in samenwerking met andere partijen, het verduurzamen van bedrijventerreinen en circulair werken. Tenslotte streeft Veenendaal met het Opgaveperspectief Duurzaamheid naar een energieneutrale stad in 2050, in lijn met de regionale ambitie. Samen met de andere Foodvalleygemeenten bouwt Veenendaal aan een gezonde, bereikbare en toekomstbestendige regio.
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
in samenwerking met de buurgemeenten en vraagt om keuzes op het gebied van ruimtegebruik, infrastructuur en de leefomgeving. De ambitie is om groei mogelijk te maken met zo min mogelijk concessies aan natuur, landschap, landbouw en de kwaliteit van wonen, werken en leven in de regio. Als concrete locaties voor woningbouwontwikkeling noemt de verstedelijkingsstrategie het gebied direct ten noorden van Veenendaal en ten zuidoosten van Veenendaal. Daarnaast noemt de strategie het belang van een groene schil om de stad, bestaande uit het Landgoed Kwintelooijen, het Binnenveld en het gebied rondom Fort aan de Buursteeg. We zetten ons in om deze gebieden, ook in onze buurgemeenten, te behouden en waar mogelijk uit te breiden en kwalitatief te verbeteren. Zo dragen we actief bij aan een sterke, veerkrachtige regio die klaar is voor de toekomst.
De regio Foodvalley maakt deel uit van de NOVEX-regio Arnhem-Nijmegen-Foodvalley, één van de gebieden waar Rijk en regio intensief samenwerken aan grote ruimtelijke opgaven zoals woningbouw, bereikbaarheid, natuur en economie. Binnen deze ontwikkelregio onderzoekt Veenendaal de mogelijkheden om circa 10.700 nieuwe woningen te realiseren, in en direct rondom de stad. Dit draagt bij aan de grotere woningbouwopgave waar de gehele regio Foodvalley voor staat. Het realiseren van de woningen gebeurt dan ook
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 31
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
A1
Stedelijk gebied Veenendaal Bebouwd gebied Bedrijventerrein, industrie
Amersfoort
Snelweg
food
Spoor Treinstations
valley
Knooppuntlocaties Groene corridor rond Veenendaal
WUR
Wageningen University & Research
ICT
ICT-Campus
WFC
World Food Centre Economisch cluster
HET NATIONALE PARK DE VELUWE
A30
Woningbouwlocatie: kansen voor regionale woningbehoefte in en om Foodvalley Zuid Utrecht
UTRECHTSE HEUVELRUG
ICT
Bosgebied
WFC
Binnenveld Veenendaal
Recreatiegebied
ICT
A12
Ede
Cultuurhistorische Grebbelinie Netwerk van economische zones
WUR
A12-corridor
Arnhem
Circulaire regio vormgeven Hoogspanningstracé en onderstations
Rhenen
Wageningen
Windturbines in en om Foodvalley Zuid
A15
A50
AFBEELDING 10: REGIOKAART
Nijmegen
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 32
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
6.2 Bodem en ondergrond 6.2.1 Visie 2040 Bodem en ondergrond worden steeds belangrijker vanwege hun cruciale rol met betrekking tot gezondheid, biodiversiteit en klimaatadaptatie. In de Omgevingswet heeft de gemeente de wettelijke taak om de kwaliteit van de bodem te beschermen en waar nodig te verbeteren. In de beleidsbrief ‘water en bodem sturend’ geeft het Rijk aan dat het de natuurlijke kenmerken van het wateren bodemsysteem steeds meer sturend wil laten zijn bij ruimtelijke beslissingen. Daartoe worden zeven uitgangs punten benoemd die ook in Veenendaal worden toegepast bij ruimtelijke inrichting. Veenendaal ziet het als belangrijke opgave om een robuust water- en bodemsysteem in te richten zodat er ook bij veranderende uitgangspunten en omstandigheden voldoende mogelijkheden zijn tot aanpassingen. Doel is de veiligheid van mens en samenleving te waarborgen en extreme schade te voorkomen.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
Ook de ondergrond wordt bij de verdere verdichting van de stad steeds belangrijker als randvoorwaarde voor groei. Bij intensiever gebruik van de ondergrond neemt het risico toe dat functies elkaar in de weg gaan zitten. Daarom is het belangrijk dat we de ondergrondse infrastructuur beter in kaart brengen en met partners afspraken maken over de wijze waarop alle functies een plek kunnen krijgen. De gemeente vervult hierin een regisserende rol. Het hoeft geen betoog dat onze drinkwatervoorziening en leveringszekerheid cruciaal is voor onze toekomst en de verdere groei van de stad. Veenendaal is voor een belangrijk deel zelfvoorzienend met haar drinkwaterwinning. Dat willen we graag zo houden maar dit vereist wel aandacht. De technische levensduur van de winning is niet oneindig en bovendien is Veenendaal minder goed aangesloten op het Utrechtse drinkwaternetwerk. De ontwikkeling, het ontwerp en de organisatie rond de drinkwaterwinning heeft de gemeente niet in eigen hand, waardoor een intensieve samenwerking met Vitens, het waterschap en de Provincie essentieel is.
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
Organisatie van de ondergrond: • Het doelmatig beschermen en optimaal benutten van de potentiële waarden van de ondergrond voor drinkwater, warmteopslag en –winning en chemische kwaliteit. • Versterking van de regie op de inrichting van de ondergrond zodat belemmeringen voor bovengrondse ontwikkelingen worden weggenomen. Drinkwater: • Het op peil houden en faciliteren van het drinkwater bedrijf om de drinkwaterwinning en leveringszekerheid van drinkwater voor Veenendaal te waarborgen. • Het realiseren van een betere, meer flexibele aansluiting op het drinkwaternetwerk van Vitens. • Terugbrengen van het drinkwatergebruik per hoofd van de bevolking en toewerken naar een maximaal gebruik van 100 liter per dag in 2035 (momenteel 125 l/pppd).
6.2.3 Strategische keuzes en maatregelen Om de opgaven op het gebied van bodem en ondergrond te realiseren maken we tot 2040 de volgende keuzes:
6.2.2 Opgaven voor 2040 Bodemkwaliteit (wettelijke taak gemeente): • De bodemkwaliteit gaat niet achteruit en wordt waar mogelijk en/of nodig verbeterd. • De leefomgeving beschermen tegen blootstelling aan schadelijke stoffen en effecten van bodemverontreiniging. Water en bodem sturend (WBS): • Zorgdragen voor een klimaatbestendige ontwikkeling van Veenendaal. • Het in beeld brengen en organiseren van de kennis van bodem en ondergrond in Veenendaal.
Bodemkwaliteit 1. Het vooralsnog beleidsneutraal implementeren van het ‘oude’ bodembeleid (WBB) in de omgevingsvisie en in het omgevingsplan in samenwerking met de Omgevingsdiensten Utrecht. 2. Herijken van het bodem- en bouwstoffenbeleid in nauwe samenwerking met de omliggende gemeenten en omgevingsdiensten, waarmee ons beleid goed is afgestemd op het beleid in de regio. 3. We kiezen voor een nauwe samenwerking met de omgevingsdienst rond het te voeren bodembeleid. 4. We anticiperen op nieuwe verontreinigende stoffen in de bodem (ZZS, PFAS e.a.).
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 33
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
5. Voor specifieke projecten en/of gebieden creëren we, binnen de kaders van de regelgeving, de mogelijkheid af te wijken, om effectieve ontwikkelingen te ondersteunen. Water en bodem sturend (WBS) 1. We implementeren de verschillende uitgangspunten uit Water en Bodem Sturend binnen de grenzen van Veenendaal op stads-, gebieds-, wijk- en projectniveau, toegespitst op de thema’s als extreem weer (wateroverlast, droogte, hittestress), robuuste groenvoorzieningen, biodiversiteit etc. 2. De bodem en ondergrond worden zo veel mogelijk benut om bij te dragen aan een gezonde, duurzame en veilige leefomgeving, zoals warmtewinning. Hierbij maken we een weloverwogen afweging tussen de bijdrage aan maatschappelijk nut en mogelijke risico’s. Water en bodem sturend in het Ambacht Het Ambacht is een verouderd bedrijventerrein wat grotendeels nog wel in functie is. Het gebied is nu grotendeels verhard en volgebouwd met bedrijfshallen. De gemeente is gestart met de transformatie van dit gebied naar een nieuw woongebied met ruimte voor werken, voorzieningen en enige detailhandel. Deze wijk kent straks een hoogstedelijk karakter met relatief veel gestapelde bouw, met focus op de fiets en OV als belangrijke vervoersmogelijkheden. Uiteraard wordt er ook ruimte geboden aan de auto, maar dan vooral in de vorm van parkeerhubs.
Vanuit water en bodem sturend en ook in het belang van de ontwikkeling van een groene, gezonde woonwijk zijn enkele centrale uitgangspunten gehanteerd voor de ontwikkeling van de nieuwe wijk: 1. Het oude landschap / bodemopbouw is zoveel mogelijk als basis gebruik voor de inrichting van de openbare ruimte. Op bijgevoegd kaartbeeld is deze opbouw te zien. Per type gebied zijn bouwstenen ontwikkeld over onder
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
andere de inrichting, wateropvang, type planten en bomen, materialiseren en functies. 2. Er komt een centraal park dwars door het gehele plangebied. Dit park heeft meerdere functies zoals ruimte voor ontmoeten, sporten spel, waterberging, veel ruimte voor groen enzovoort 3. Elk bouwveld kent ook haar eigen binnengebied met ruimte voor structureel groen, waterberging en ontmoeting 4. Tot slot wordt het bestaande stadpark ten noordoosten van het plangebied vernieuwt. Deze vernieuwing kent meerdere doelen zoals het versterken van natuurlijke waarden, verbeteren van de waterkwaliteit in de bestaande ‘surfvijver’, maar ook het creëren van betere plekken voor recreëren. Organisatie van de Ondergrond 1. De gemeente neemt de regie om voor 2030 samen met gemeenten, provincie en kennispartijen de ondergrond in kaart te brengen en te zorgen voor een volwaardige afweging van bodem en ondergrond in het omgevingsplan. 2. We geven prioriteit aan hoogwaardig gebruik. Hiervoor ontwikkelen we een beleids-/afwegingskader. 3. In samenwerking met Vitens wordt de laatste ondiepe drinkwaterput naar het tweede watervoerende pakket verplaatst, o.a. ter bescherming van de drinkwater kwaliteit. 4. In samenwerking met Vitens wordt de boringsvrije zone ter bescherming van de waterwinning verlaagd van 30 m-mv naar circa 80 m-mv ten behoeve van onder andere warmteopslag. Drinkwater 1.
In samenwerking met Vitens maken we het huidige waterwinveld robuust door actualisatie van de bestaande vergunning.
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
2. Ten behoeve van het zekerstellen van de bestaande wincapacteit wordt nabij het huidige winveld grond ter beschikking gesteld voor het bijplaatsen van extra drinkwaterbronnen. 3. We ondersteunen actief het uitbreiden van de win capaciteit in verband met de beoogde bevolkingsgroei, het openen van een nieuw winveld en het organiseren van een betere aansluiting binnen het hoofdleidingnet drinkwater. 4. De gemeente stimuleert hoogwaardig gebruik van drinkwater en grondwater en het gebruik van andere bronnen (zoals hergebruik, regenwater, oppervlakte water) voor toepassingen die geen drinkwaterkwaliteit vereisen, zowel bij nieuwbouw en nieuwe bedrijfsmatige activiteiten als bestaande bouw en bedrijfsvoering. 5. We gaan het laagwaardig drinkwatergebruik zoveel mogelijk voorkomen en ondersteunen initiatieven van waterpartners rond het besparen van drinkwater, vooral door het stimuleren van waterbewust gedrag. 6. Ten behoeve van het beschermen van de drinkwater winning en grondwaterstanden wordt in nauw overleg met de grondwaterpartners het afgeven van nieuwe vergunningen voor laagwaardige toepassingen kritisch beoordeeld. 7. We participeren actief in de bestuurlijk opgezette Drinkwaterraad rond het project Regioplan Drinkwater Utrecht; een initiatief van Provincie Utrecht ter bevordering van de leveringszekerheid van drinkwater in de toekomst. Oppervlaktewater 1.
We zorgen samen met het waterschap voor afkoppeling van schoon regenwater van het vuilwaterriool. Hierdoor kan vuilwater efficiënter gezuiverd worden op de rioolwaterzuivering en daarmee de kwaliteit van het oppervlaktewater verbeterd worden. 2. We stimuleren ook private partijen regenwater af te koppelen, vast te houden en te hergebruiken.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 34
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
6.2.4 Kaart Bodem & ondergrond
Bestaand drinkwaterwinstation Zoekgebied voor winputten Boringsvrije zone verlagen Kansen voor versterken waterbestendigheid van de openbare ruimte Kansen om bodemdaling tegen te gaan Kansen voor verbeteren infiltratie van regenwater Kansen voor realisatie waterbuffering Waterbergingsgebied Valleikanaal Zoekgebied voor duurzame oplossing van grondwaterproblematiek Transformatiegebied Spoorzone: kans voor bodem- en watersturende en klimaatadapatieve ontwikkelingen Zoekgebied voor regionale woningbouw met bodem- en watersturend als basis Hoogte Hoog Laag
AFBEELDING 11: KAART BODEM- WATERSYSTEMEN EN ONDERGROND, GEMEENTE VEENENDAAL
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 35
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
6.2.5 Onderliggende bronnen en documenten • Uitvoeringsafspraken Omgevingswet Regio Utrecht (2023) • Kamerbrief 2022 Water en bodem sturend (MinI&W 25 november 2022) • Kamerbrief 2024 Water en bodem sturend (MinI&W 22 oktober 2024) • Statenbrief Uitwerking en Borging Water bodem Sturend (provincie Utrecht 2025) • Bodem- en waterprogramma provincie Utrecht 2022-2027
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 36
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
6.3 Groen, blauw en klimaatadaptatie 6.3.1 Visie 2040 De waarde van groen en blauw voor een leefbare stad Groen vormt de basis voor een gezonde, klimaatbestendige en aantrekkelijke leefomgeving. Groen draagt bij aan verkoeling in warme zomers, houdt water vast bij piekbuien en biedt leefruimte aan planten, dieren en mensen. Het verbindt stad en landschap, mensen met elkaar en met hun omgeving en maakt onze leefomgeving gezonder, mooier en veerkrachtiger. Groen en water maken onderdeel uit van een veel groter systeem dat allerlei ‘diensten’ levert waar wij dagelijks van profiteren, vaak zonder dat we het doorhebben.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
Denk aan bomen die schaduw geven en verkoeling brengen tijdens hete zomerdagen. Aan een goed doorwortelde bodem met veel bodemleven, die meer water kan opvangen en vasthouden. Aan insecten die zorgen voor de bestuiving van ons voedsel en aan dieren die plagen bestrijden (eikenprocessierups, muggen, etc.). Aan het vastleggen van CO2 waardoor klimaatverandering wordt tegengegaan. En aan natuurvriendelijke oevers die water bergen en de waterkwaliteit verbeteren. Dat zijn geen luxe extra’s, maar basisvoorwaarden voor een gezonde, klimaatveilige en toekomstbestendige leefomgeving. Hiermee draagt een groene leefomgeving ook bij aan lagere zorgkosten en minder ziekteverzuim. Onmisbare bouwstenen De ruimtelijke keuzes van nu zijn bepalend voor de ruimtelijke kwaliteit van de toekomst. Het vergroenen van de gemeente is als een soort belegging. Het effect van een boom planten is pas op de lange termijn zichtbaar, voelbaar en merkbaar. Groen is geen vertragende factor bij verstedelijking of economie, maar juist een slimme investering. Want hoe gezonder de natuur, hoe gezonder de mens. Of je nu voor het klimaat, de gezondheid, de economie of de leefbaarheid gaat: een groene omgeving is altijd een goed idee. Een groeiende stad kan alleen aantrekkelijk en leefbaar blijven als er voldoende aandacht is voor de kwaliteit van de openbare ruimte.
Daarom krijgen groen en blauw een vaste plek in alle ruimtelijke en maatschappelijke opgaven.
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
Verbinding tussen stad en omgeving De kracht van groen en blauw ligt in Veenendaal vooral rondom de stad. Met de Utrechtse Heuvelrug en het Binnenveld hebben we unieke droge en natte natuurgebieden binnen handbereik. Via groene inprikkers en het Valleikanaal trekken we de natuur de stad in vanuit het groene buitengebied. Zo verbinden we onze dichtbevolkte stad met de natuur. De waarde van groen verhogen, met focus op buurten waar dat het meest nodig is Binnenstedelijk zetten we vooral in op het verbinden van groenstructuren, het verwijderen en voorkomen van overbodige verhardingen en het omvormen van groen en oevers met een lage natuurwaarde naar een hoge natuurwaarde. We zorgen ook voor goede groeiplaatsen voor bomen, zodat deze gezond oud kunnen worden en daarmee maximaal bijdragen aan koelte, CO2 opname, biodiversiteit en beeldkwaliteit. In de meest versteende buurten en wijken, die kwetsbaar zijn voor hitte stress en wateroverlast, zetten we in op vergroening en ontstening en creëren we meer schaduw, zo mogelijk met groen, zo nodig met andere ingrepen. In de binnenstad zetten we ook in op vergroening, onder andere door meer groene daken en gevels. De pleinen in onze stad veranderen we zo veel mogelijk in groene ontmoetingsplaatsen waar ook in warme zomers mensen graag willen zijn. De sportparken in Veenendaal gaan we ecologisch waardevol vergroenen.
Op de bedrijventerreinen willen we ook meer groen aanplanten en de kwaliteit van het groen verbeteren.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 37
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
6.3.2 Opgaven voor 2040 Klimaatbestendig • Voorkomen van hittestress, wateroverlast en droogte. Groen • Behoud van het huidige groen en bomen. • Realiseren van een robuuste ecologische groenstructuur, zowel binnenstedelijk als tussen stad en buitengebied. • Herstel van biodiversiteit (minimaal basiskwaliteit natuur) en natuurrijk groen. • Groenstructuren mee laten groeien met de groei van de stad. • Zorgen voor groene routes naar te ontsluiten recreatief uitloopgebied. • Stimuleren van vergroening van particuliere ruimte. Water • Een gezond nat ecosysteem dat bijdraagt aan biodiversiteit in Veenendaal en daarbuiten. • In 2040 houden we meer water in het gebied vast en onttrekken we minder water dan nu. • Waterveiligheid: voorkomen van overstromingen.
6.3.3 Strategische keuzes en maatregelen Om de opgaven op het gebied van groen, blauw en klimaatadapatie te realiseren maken we tot 2040 de volgende keuzes: 1. We werken de visie op groen en water uit de Omgevingsvisie 2040 uit in concrete ambities en normen en verankeren deze zo nodig en mogelijk in ruimtelijk instrumentarium. Bij nieuwe ontwikkelingen sturen we op een robuuste, gezonde en veilige leefomgeving. 2. We ontwikkelen een groen-blauwe hoofdstructuur voor Veenendaal in 2050 inclusief kaartmateriaal. Waar mogelijk combineren we deze hoofdstructuur met belangrijke fiets- en wandelroutes.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
3. We zetten ons in voor een groene schil rondom de stad, waar natuur en recreatie elkaar versterken. Samen met omliggende gemeenten, de provincie Utrecht en het waterschap verkennen we de mogelijkheden voor het gebied De Roode Haan. We denken aan kleine ommetjes die aansluiten op de Turfweide en aan een groene recreatieve verbinding met Fort aan de Buursteeg. Zo willen we de natuur versterken, de gebieden van de Grebbelinie beter met elkaar verbinden en Veenendaal nog groener en aantrekkelijker maken. Hiermee dragen we bij aan de doelen die genoemd staan in het conceptUtrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG). 4. We werken de basiskwaliteit Natuur (BKN) verder uit in regionaal verband. 5. We stellen een inspiratiedocument op voor initiatief nemers met plannen, waarin we voorbeelden opnemen voor natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen. 6. We nemen het creëren van koele plekken mee in de planvorming van nieuwbouw van publieke gebouwen. 7. We zetten educatieprogramma's op om het bewustzijn over biodiversiteit en klimaatadaptatie te vergroten en stimuleren en/of organiseren groene bewonersinitiatieven (buurttuinen, gevelgroen). 8. We stimuleren ook private partijen regenwater af te koppelen, vast te houden en te hergebruiken en andere (particuliere) initiatieven om te vergroenen en water bewust gedrag te bevorderen. 9.
We actualiseren het bomenbeleid en verhogen daarmee het aantal, de waarde en de bescherming van bestaande groenstructuren en bomen, op zowel openbaar als particulier terrein. Wij erkennen de ecologische en functionele waarden van deze bomen die zowel solitair als in groenstructuren (lanen en houtwallen) voorkomen. Dit zien wij als een belangrijke bijdrage om te komen tot een gezonde en leefbare woon- en werkomgeving.
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
10. We verhogen de ecologische (verbindings-)waarde van zowel onze groenstructuur als waterstructuur door deze zones anders aan te leggen en waar mogelijk barrières weg te nemen. Hiermee dragen we bij aan de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water. 11. We onderzoeken waar beschaduwing van waterlopen door bomen bij kan dragen aan verlaging van de watertemperatuur en daarmee vermindering van hittestress en verbetering van de waterkwaliteit. 12. We werken aan meerlaagsveiligheid om overstromingen te voorkomen. Hierbij zorgt het waterschap voor de eerste laag door versterking van de Grebbedijk en bereid de gemeente zich in samenwerking met de veiligheidsregio voor op diverse rampenscenario’s. 13. We verhogen de natuurwaarde van ons groen door ecologisch (of natuurlijk) beheer en leggen de nadruk op inheemse beplanting. 14. Waar mogelijk ontstenen we de openbare ruimte en zorgen we voor nieuwe beplanting. We planten fasegewijs nieuwe bomen in duurzame groeiplaatsen. 15. We voeren waar nodig nulmetingen uit en ontwikkelen monitoringsinstrumenten voor groen, natuur en water om ontwikkelingen te monitoren en zo nodig bij te sturen.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 38
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
Integrale ontwikkeling wonen, recreatie en natuur De gemeenten Ede en Veenendaal hebben in het verleden samen met de provincies Utrecht en Veenendaal afspraken gemaakt over de ontwikkeling van onder andere de nieuwe woonwijk Veenendaal-oost. Onderdeel daarvan is de ontwikkeling van nieuw natuurgebied wat deels als stedelijk uitloopgebied gaat functioneren.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
De Groene Grens De Groene Grens is een natuurgebied, gelegen op de grens van de gemeenten Veenendaal en Ede, tussen de Dragonderweg en de Zuiderkade. De gemeente Veenendaal heeft de aankoop van de grond en inrichting van het natuurgebied ingericht op Ede's grondgebied en bekostigd uit de totale gebiedsontwikkeling. De Groene Grens is momenteel 40 hectare groot. Daarnaast is een bestaand weiland omgezet naar een biologisch beheer. Natuurlint De Groene Grens sluit in het zuiden, bij de Meentdijk, direct aan op de Binnenveldse Hooilanden. Zo ontstaat één lang gerekt lint van natuurgebieden door het Binnenveld, van de A12 tot nabij de Blauwe Kamer. Dit natuurlint is onderdeel van de landelijke Ecologische Hoofdstructuur (EHS), in Gelderland het Gelders Natuurnetwerk genoemd. Er zijn verschillende toegangen tot de Groene Grens. Bij de ingangen staan infoborden met daarop wandelroutes. Het gaat om relatief korte wandelroutes van 1 – 2 kilometer.
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
Zeldzame plantensoorten Voor wilde dieren zijn er diverse voorzieningen aangelegd, waaronder een oeverzwaluwwand, tunnels voor amfibieën en kleine zoogdieren en een faunatoren voor vogels en vleermuizen. Het voornaamste natuurtype in de Groene Grens is schraalgrasland. Daarnaast komen onder meer bloemrijke hooilanden, poelen, bosjes, houtwallen, natuurakkers en kalkmoeras voor. Mede als gevolg van ijzer- en kalkrijk kwelwater dat in de Groene Grens aan het oppervlak komt, groeien hier diverse zeldzame plantensoorten, zoals orchideeën, klokjesgentiaan, moeraskartelblad en parnassia. Ook komen er vele vogelsoorten voor, waaronder ijsvogel, koekoek, buizerd en lepelaar. Deze natuurwaarden maken de Groene Grens tot een uniek gebied.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 39
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
6.3.4 Kaart Groen, Blauw en Klimaatadaptatie
Gebieden NatuurNetwerk Nederland (NNN) Natura 2000 gebieden Hoofdgroenstructuur beschermen en ecologisch versterken. Secundaire groenstructuur beschermen en versterken Groene inprikkers realiseren, beschermen en versterken Historische linten: laanstructuur behouden en versterken van de groene uitstraling Groenstructuur realiseren en versterken Ecologische verbindingszone realiseren, beschermen en versterken Bedrijventerreinen vergroenen Kans voor verbeterslag parken Landschap in het buitengebied beschermen en versterken. Transformatielocatie Spoorzone: inzetten op groene leefomgeving. Knooppuntontwikkeling: inzetten op groene leefomgeving. Zoekgebied voor regionale woningbouw met landschap en een groene leefomgeving als basis. Behoud van kernmerkende landschapstructuren
AFBEELDING 12: KAART GROEN & BLAUW, GEMEENTE VEENENDAAL DISCLAIMER: DE KAART GROEN, BLAUW EN KLIMAATADAPTATIE IS EEN CONCEPT; EEN DEFINITIEVE KAART WORDT NOG UITGEWERKT.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 40
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
6.3.5 Onderliggende bronnen en documenten • Opgaveperspectief Duurzaam Veenendaal 2024 • Programmaplan Groene Groei en klimaatbestendig • Convenant toekomstbestendig bouwen • Groenstructuurplan 2002 en studie actualisatie 2019 • Omgevingsprogramma Openbare Ruimte 2022-2025 • Geschiktheidskaart Provincie Utrecht en Utrechtse waterschappen • Geschiktheidskaart voor nieuwe woon- en werklocaties – HDSR • Nationaal Dashboard Toekomstbestendige Leefomgeving: NDTL | Nationaal Dashboard. Toekomstbestendige Leefomgeving • Kamerbrieven Water en Bodem Sturend 2022 en 2024 • Klimaateffectatlas Vallei en Veluwe: Klimaat Vallei en Veluwe • GroenGroeitMee Pact 2022 • Verstedelijkingsstrategie regio Arnhem-Nijmegen en Foodvalley "Meer landschap, meer stad" • Ruimtelijke Perspectief Landelijk Gebied (RPLG) regio Foodvalley 2024
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 41
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
8. Van visie naar praktijk
6.4 Wonen 6.4.1 Visie 2040 Veenendaal is een zeer aantrekkelijke woongemeente, gunstig gelegen tussen Utrecht en Arnhem. Vanwege haar compacte karakter zijn alle voorzieningen snel bereikbaar. De kwaliteit van het woningaanbod is over het algemeen hoog, de woningvoorraad is divers en de woningen zijn verhoudingsgewijs jong. Het woningaanbod is nu nog niet optimaal afgestemd op de verschillende doelgroepen en zal goed moeten gaan aansluiten op de demografische ontwikkelingen. Om onze goede positie te behouden is het van belang dat we inzetten op een gevarieerd woningaanbod. We leggen een sterk accent op nieuwe woningen voor ouderen, waardoor de doorstroming op de woningmarkt wordt gestimuleerd.
De regio Foodvalley heeft een woningbouwopgave van 45.000 woningen tot en met 2040. In de regionale woondeal is afgesproken dat Veenendaal daarvan 10.700 woningen realiseert: deels binnenstedelijk en deels, in samenwerking met buurgemeenten, buiten de gemeentegrenzen. Binnen stedelijk zetten we in op bestaande woningbouwplannen en onderzoeken we de mogelijkheden voor het beter benutten van de huidige woningvoorraad. De uitdaging voor de komende jaren is om de juiste woningtypen toe te voegen aan onze bestaande regionale woningvoorraad. Onderstaand schema laat zien aan welke woningtypen de komende jaren vooral behoefte is. De vraag naar kleinere woonvormen neemt vanwege het toenemende aantal alleenstaanden aanzienlijk toe. STEC-woningbehoefte onderzoek (2024): huishoudens ontwikkeling in regio Foodvalley
versnellen. Zo zijn volgens deze wet het Rijk, de provincie en gemeenten op basis van de wet verplicht een volkshuis vestingsprogramma op te stellen. Daarin staat hoeveel, waar en voor welke specifieke doelgroepen men gaat bouwen en hoe we deze woningen betaalbaar maken en houden. Leidend daarbij zijn de wettelijke percentages en niet meer de lokaal bepaalde verdelingen. Oftewel: het Rijk zet de lijnen uit en stelt normen, provincies coördineren en gemeenten sturen op lokaal niveau. De omgevingsvisie biedt het beleidskader. Op basis daarvan wordt de uitvoering in het volkshuisvestingsprogramma verder uitgewerkt. Het beleid in de omgevingsvisie en het volkshuisvestingsprogramma vervangen daarmee de Woonvisie. Op basis van de lokale woningvoorraad bepaalt de wet welke
Doelgroepen
2025**
'25 t/m '35
%
Alleenstaanden en stellen tot 35 jaar
21.895
-1.355
-6%
Gezinnen
56.515
+7.250
+13%
Alleenstaanden en stellen 35 tot 55 jaar
17.010
+3.595
+21%
Alleenstaanden en stellen 55 tot 75 jaar
40.085
+3.770
+9%
Alleenstaanden en stellen 35 tot >75 jaar
22.815
+10.275
+45%
Overig
645
+20
+3%
Totaal
158.965
+23.555
+15%
Gevolgen wet Versterking regie volkshuisvesting In heel Nederland is een groot woningtekort. Om dit in te lopen is de landelijke overheid de Wet Versterking regie volkshuisvesting aan het voorbereiden. Deze wet moet de overheid handvatten geven om de woningbouwopgave te
woningen er vooral bij moeten komen. Dit wordt per gemeente beoordeeld en regionaal onderling afgestemd, zodat gemiddeld aan de wettelijke percentages wordt voldaan. Hierbij gaat het dan voornamelijk over sociale huurwoningen, voldoende betaalbare woningen en de huisvesting van aandachtsgroepen.
Omgevingsvisie Veenendaal 2040 | 42
1. Inleiding
2. Participatie
3. Het DNA van veenendaal
Belangrijkste wettelijke verplichtingen voor Veenendaal De wet Versterking regie volkshuisvesting doet wat de naam al zegt: de regie overnemen op de uitgangspunten voor woningbouw. Daardoor ontstaat er voor alle partijen duidelijkheid met als doel sneller en meer te kunnen bouwen. Voor Veenendaal betekent dit onder andere het volgende: Minimaal 40% betaalbare woningen bij relatief veel sociale huurwoningen Gemeenten die minder dan 27% sociale huurwoningen hebben dienen minimaal 30% sociale huur te plannen in de nieuwbouw. Voor Veenendaal geldt dit niet, daarom dienen wij mimimaal 40% betaalbare woningen te plannen. Dit zijn woningen in de middenhuur en in de koop tot en met de landelijke betaalbaarheidsgrens. Veenendaal heeft besloten dat wij toch ook 30% sociale huur willen blijven bouwen. Daarmee komt het totaal van sociaal en betaalbaar op 70%. Of er voldoende sociale huur wordt gebouwd wordt als gemiddelde over de gehele regio beoordeeld en moet dus in Foodvalley-verband worden afgestemd.
4. Trends en ontwikkelingen
5. Visie Veenendaal 2040
6. Onderliggende thema's
7. Gebiedsprofielen
58%
Foodvalley Barneveld
9% 65%
Ede
59%
De provincie ziet daarbij toe op een juiste uitvoering en monitort of de opgelegde doelen gehaald worden. Zij krijgt daarbij het recht om indien nodig in te grijpen. Aangezien wij
11% 7%
11%
15% 3%3% 12%
9% 4%3%
9%
14% 3%3%
Nijkerk
67%
6%
14%
8% 3%2%
71% 5%
12%
6% 5%2%
Renswoude Rhenen
60%
Scherpenzeel
7%
17%
70% 5%
Veenendaal Regionale afstemming woonbeleid Al jaren werken we in Foodvalley-verband samen met zeven andere gemeenten, ook op het gebied van wonen. Deze onderlinge samenwerking krijgt door de wet Regie meer gewicht en wordt als verplichting opgelegd. De huisvesting van alle wettelijk genoemde doelgroepen wordt daarmee niet meer lokaal, maar regionaal opgepakt en verantwoord. In de komende jaren gaat het hierbij voor Veenendaal met name over de invulling van de inbreidingslocatie Spoorzone en de uitbreidingslocaties Veenendaal-De Klomp (Ede) en De nieuwe Meent (Rhenen).