3. Jaarstukken 2024

professionals, versterking van de samenwerking tussen verschillende zorg- en veiligheidspartners en de monitoring en sturing. Daarnaast is in 2024 een ambtelijk besluit genomen dat het doorbreken van het ‘estafettemodel’ mogelijk maakt. Het estafettemodel binnen de jeugdzorgketen verwijst naar de samenwerking tussen verschillende organisaties en professionals, die in verschillende fasen van de zorg betrokken zijn. Elke partij neemt de zorg over van de vorige, waardoor er risico’s ontstaan, zoals verlies van continuïteit en informatie, versnippering van de zorg en verantwoordelijkheid die niet helder is. Veel overdrachten zorgen voor een administratieve belasting en de cliënt ervaart bovenal minder persoonlijke en consistente zorg. Dit is een belangrijke stap, maar de wetgeving moet nog worden aangepast. In de tussentijd blijft Veenendaal samen met de regio werken aan de verbetering van de hulp voor gezinnen en het versterken van de samenwerking tussen alle betrokkenen. IV.a.2. In 2024 werken we verder aan lokale maatregelen om grip te houden op de kostenontwikkeling. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De werkgroep ketensturing en monitoring heeft zich voortdurend ingezet voor het bereiken van een betere balans in de driehoek van kwaliteit, organisatie en financiën.

Er vond data-analyse plaats, waarna gezamenlijk maatregelen geformuleerd werden die bijdragen aan de gewenste resultaten. Iedere maand was er overleg met een afvaardiging van het college om relevante ontwikkelingen en de actuele uitgaven te bespreken en te volgen. Hiernaast heeft de Jeugdhulpregio Jeugd FV in 2024 tweemaal een voortgangsrapportage uitgebracht met daarin hun analyses. In 2024 heeft het CJG intensief samengewerkt met een aantal jeugdhulpaanbieders om de totale inzet van zorg tijdens cliëntentrajecten in kaart te brengen. Aanbieders dachten mee over verbeteringen in de aansluiting tussen voorliggende voorzieningen en tweedelijnszorg. Hierbij streven we naar minder sturing op casusniveau (microniveau) en meer regie op aanbiederniveau (mesoniveau). Doel hiervan is een efficiënter jeugdhulpstelsel en het voorkomen van langdurige trajecten. Hierbij wordt in 3 fasen gewerkt:

70

1. Samenwerking op aanbiederniveau; 2. Beter afstemmen van vraag en aanbod jeugdhulp; 3. Optimalisatie van zorgpaden voor kinderen en gezinnen met complexe en langdurige hulpvragen. In 2024 zijn de eerste stappen gezet om de samenwerking met jeugdhulpaanbieders verder te versterken en de rol van ouders in het hulpverleningsproces te vergroten. De voorbereiding op fase 2, gericht op het verbeteren van vraag en aanbod, is in gang gezet en vraagt nog om een verdere uitwerking in 2025. Ook werden in 2024 de fundamenten gelegd voor fase 3, waarin zorgpaden voor complexe hulpvragen verder worden geoptimaliseerd. In 2024 zijn er voorbereidingen getroffen voor het aanpassen van de verordening Jeugd. Begin 2025 zal deze verordening aangepast worden op de onderdelen Doel- en Rechtmatigheid en handhaving. In 2025 zullen college en raad een proces doorlopen waarbij een mogelijk verdergaande aanpassing van de verordening besproken wordt. IV.a.3. In 2024 werken we verder aan het afbouwen van residentiele voorzieningen, door kleinschalige initiatieven en jongerenhuisvesting. Hiermee willen we door- en uitstroom van verblijfsvoorzieningen bevorderen. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In samenwerking met twee jeugdzorgaanbieders heeft Jeugdhulpregio JeugdFV in 2024 de deuren geopend van een nieuwe kleinschalige gezinsgerichte woonvorm in Veenendaal.

Deze woonvoorziening biedt jongeren uit de regio met opvoed- of behandelvragen een tijdelijke of perspectief biedende woonplek. De huiselijke setting met aandachtsvolle zorg richt zich op jongeren van 14 tot 18 jaar, met een mogelijke uitloop tot 23 jaar, die tijdelijk niet thuis kunnen wonen en ook niet terecht kunnen in een pleeggezin, gezinshuis of binnen hun eigen netwerk. Deze kleinschalige benadering van jeugdhulp en -zorg sluit aan bij de visies van beide organisaties en de gemeenten, en ondersteunt de landelijke transformatiedoelen in de jeugdzorg. Daarnaast is de verwerving van de Essentiële Functies afgerond en is een consortium van aanbieders ingeschreven op de Bovenregionale Essentiële Functies, die op 1 januari 2025 van start zullen gaan. Essentiële functies zijn vormen van jeugdhulp voor weinig voorkomende hulpvragen, waar hoogwaardig specialisme voor nodig is. In regionaal verband zijn voor het onderdeel gezinshuiszorg in het perceel verblijf meerdere scenario's uitgewerkt voor het openstellen van het deel gezinshuiszorg. Begin 2025 wordt hierover een bestuurlijk besluit genomen.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) IV.b We willen meer sturen op kwaliteit en effectiviteit van aangeboden ondersteuning (MD10).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) IV.b.1 In 2024 hebben we de gevolgen van de Hervormingsagenda voor Veenendaal inzichtelijk gemaakt en vertalen we de maatregelen die hieruit voortkomen naar lokaal en regionaal niveau. Inhoud (indicator)

71

Inhoud (toelichting) In 2024 is aan de hand van de Hervormingsagenda Jeugd en het uitvoeringsplan hiervan een inventarisatie gehouden. Het doel hiervan was inzichtelijk te krijgen voor welke onderdelen de gemeente een verantwoordelijkheid heeft en wat de stand van zaken voor deze onderdelen is. In oktober 2024 is de raad hierover geïnformeerd in een raadsinformatiebrief. Een belangrijke conclusie in deze raadsinformatiebrief is dat de gemeente vooral invloed heeft op maatregelen m.b.t. 1. Reikwijdte (van de jeugdhulpplicht), 2. Stevige lokale teams en 3. Voorkomen van residentiële jeugdzorg. Daarbij wordt in deze brief geconstateerd dat de gemeente het grootste deel van deze maatregelen al uitvoert. Tijdens de beeldvormende avond van 24 oktober is dit verder toegelicht.

Thema V: Onderwijs en ontwikkeling Wat willen we bereiken? (doelstellingen) V.a Een inclusievere samenleving (MD01).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) V.a.1 We geven uitvoering aan het uitvoeringsplan 2021-2024 gericht op de daling van het aantal laaggeletterde inwoners. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Vanuit het Taalhuis wordt laagdrempelige ondersteuning geboden aan laaggeletterde inwoners. Het bestaande taalaanbod is gecontinueerd en nieuwe initiatieven zijn gestart waar veelvuldig gebruik van wordt gemaakt. Denk aan: •

In samenwerking met IW4 is een programma uitgevoerd om laaggeletterdheid aandacht te geven. Gedurende het jaar zijn meerdere klassen gestart en is met werknemers aan de basisvaardigheden gewerkt.

•

In de taalwandelgroep gaan deelnemers en taalbegeleiders naar buiten om al wandelend de Nederlandse taal te oefenen. Daarbij leren zij niet alleen de Nederlandse taal, maar ook elkaar en Veenendaal beter kennen.

•

In het taalcafé (elke dinsdag in de cultuurfabriek) wordt onder begeleiding met de Nederlandse taal geoefend. In 2024 is er een nieuwe groep gestart. Er zijn weken waarin deelnemersaantallen worden bereikt van meer dan 40 personen.

Bij de uitvoering van de aanpak is zowel met lokale als regionale partners samengewerkt. Samen met andere regiogemeenten is het formele taalaanbod ingekocht en zijn evenementen georganiseerd. Hoewel de vraag naar het bestaande aanbod groot blijft, blijkt de doelgroep NT1 (Nederlands als moedertaal) nog altijd lastig te bereiken. Om deze reden heeft in 2024 een onderzoek plaatsgevonden naar 'lokale vindplekken' van deze doelgroep. In 2025 worden de ontwikkelde gespreksmiddelen ingezet om dichter bij de doelgroep te komen. V.a.2. Ieder kind met een ondersteuningsbehoefte krijgt passende ondersteuning om onderwijs te kunnen volgen. Inhoud (indicator)

72

Inhoud (toelichting) In 2024 is er intensievere samenwerking ontstaan tussen het onderwijs en o.a. het CJG, door middel van bijvoorbeeld brugfunctionarissen en schoolcontactpersonen+. Desondanks zagen we in 2024 ook in Veenendaal een sterke toename van thuiszitters en schooluitval, zowel in het primair als in het voortgezet onderwijs. Op allerlei vlakken zetten we samen met de samenwerkingsverbanden en de schoolbesturen acties in om deze trend te kunnen keren. V.a.3. Alle kinderen van 0-13 jaar kunnen in een IKC een doorlopende leer- en ontwikkellijn volgen. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Vanuit het IKC en IHP beleid werken de gemeente, de onderwijspartners en de kinderopvangorganisaties samen aan IKC-vorming. De geplande IKC's in het uitvoeringsprogramma van het IHP maken hier onderdeel van uit. In 2024 is in de drie IKC's in ontwikkeling (IKC Dragonder Zuid, IKC SO/SBO/PO en IKC Noord) door de schoolbesturen gewerkt aan visievorming op de doorlopende leerlijn van 0 tot einde basisschoolleeftijd. Voor IKC Noord is zowel de visie als een samenwerkingsovereenkomst vastgesteld. De IKC- vorming voor IKC SO/SBO/PO is in een vergevorderd stadium. V.a.4.

In 2024 starten de kernpartners met de IKC ontwikkeling conform de gewijzigde uitvoeringsagenda bij het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2024 zoals deze in maart 2023 is vastgesteld Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Partijen in IKC Dragonder Zuid en IKC SO/SBO/PO zijn volop bezig geweest met het ontwikkelen van een IKC visie. Zij hebben aangegeven langer tijd nodig te hebben voor de ontwikkeling van deze visie. Het IKC Erf-traject is afgerond in 2024. V.a.5. In 2024 ontwikkelen we nieuw IKC Beleid en leggen de relatie met het nieuwe Integraal Huisvestingsplan. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In het tweede kwartaal van 2024 is het proces om te komen tot een nieuw Integraal Huisvestingsplan (IHP) opgestart. In dit proces leggen we de verbinding met het huidige IKCbeleid en bespreken we de aandachtspunten van de lopende IKC-projecten. Om die reden is het IKC-beleid in 2024 niet apart of opnieuw herijkt. Het oorspronkelijke doel en de doelgroep in het proces naar een nieuw IHP is verbreed. Niet alleen gericht op ‘de stenen’, maar ook op de visies van de kinderopvang, Vroeg- en voorschoolse Educatie en (passend) onderwijs. Ook staan we stil bij de ontwikkelingen in de stad Veenendaal. Voor de gemeente betekent dit, dat wij meer tijd nemen om de visie op onderwijshuisvesting te ontwikkelen vanuit deze brede scope.

Dit vraagt nauwere samenwerking met onderwijsinstellingen en de kinderopvangorganisaties.

73

V.a.6. In 2024 stellen we een nieuw beleidsplan Lokale Educatieve Agenda op. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Als vervolg op de evaluatie van het LEA is samen met het platform kinderopvangorganisaties, basis- en voortgezet onderwijs gewerkt aan een nieuw beleidsplan. Het resultaat hiervan is het Beleidsplan LEA 2025-2029, met hierin de wettelijke opdracht en de gezamenlijk geformuleerde visie en ambities. Een belangrijk onderdeel van het plan is het in beeld brengen van de staat van educatie. Dit wordt opgepakt in samenwerking met alle partners en de Christelijke Hogeschool Ede.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) V.b Verbinding versterken als dit een positief effect heeft op de kwaliteit.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) V.b.1. Scholen ondersteunen bij de aanpak van coronavertragingen zoals beschreven in het Plan van aanpak NPO Veenendaal. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) in Veenendaal richt zich op het verbeteren van het welbevinden van kinderen en jongeren, met specifieke aandacht voor mentale gezondheid en ondersteuning van kwetsbare gezinnen. Vanuit de doelen uit het plan van aanpak zijn de volgende activiteiten uitgevoerd: - Lijn 1: Beschermende factoren Vanuit deze lijn werd laagdrempelige toegang geboden tot creatieve, sportieve en sociale activiteiten die de mentale gezondheid en veerkracht bevorderen. Sportservice Veenendaal , Veens Welzijn en VLOW 0318. organiseerden activiteiten zoals sportieve pauzebegeleiding, naschoolse sport en inloopateliers. - Lijn 2: Ondersteunen van leerlingen en hun sociaal-emotioneel welzijn Programma's van de Gezonde School-adviseurs (GGD) gaven scholen meer handvatten om gezondheidsthema’s aan te pakken. Voor jongeren was er extra aandacht voor ontmoetingen buiten, waarbij de jongeren-bus van Veens Welzijn een belangrijke verbindende rol speelde. - Lijn 3: Samenwerking en verbinding In het project Met Andere Ogen is er focus geweest op het verbeteren van de samenwerking tussen onderwijs, jeugdhulp (CJG) en welzijn (Veens Welzijn).

Hierdoor is de interprofessionele samenwerking rondom het kind verbeterd. Dat houdt in: knelpunten zijn sneller aangepakt, de communicatie en samenwerking is verbeterd. De leerlessen hierover zijn gedeeld met alle partners.

74

Thema VI: Sport Wat willen we bereiken? (doelstellingen) VI.a Een inclusievere samenleving (MD01).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) VI.a.1. Vaststellen van nieuw beleidskader Sport en Bewegen en uitvoeringen geven aan het beleidskader Sport en Bewegen in samenwerking met Stichting Sportservice Veenendaal en sportaanbieders. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Het beleidskader is in april 2024 vastgesteld. Er is vervolgens uitvoering gegeven aan dit beleid door specifieke acties op de vier beleidsdoelstellingen. Onder andere door: • • • •

Organiseren van sportevenementen en sportaanbod; Ondersteunen van sportverenigingen via clubondersteuning; Tarieven voor sportaanbod en sportfaciliteiten zo laag mogelijk, en daarmee toegankelijk, te houden; Actief bijdragen aan ketenaanpakken zoals overgewicht en valpreventie.

Thema VII: Cultuur Wat willen we bereiken? (doelstellingen) VII.a. Verhaallijn 1 : een stabiele basis.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) VII.a.1. We werken aan Verhaallijn 1: Een stabiele basis. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De verhaallijn heeft een focus op het belang van kunst en cultuur voor de samenleving en samenwerking tussen culturele basis-organisaties. Amendement 'Eén cultuurbedrijf' De gemeenteraad heeft op 9 juli 2024 het amendement Eén cultuurbedrijf aangenomen. De raad verzoekt hierin om uiterlijk per 1 januari 2028 te komen tot één gesubsidieerd cultuurbedrijf. In de tweede helft van 2024 zijn de eerste processtappen gezet om tot uitvoering van dit amendement te komen. Er zijn gesprekken gevoerd met culturele partijen, desk research is uitgevoerd en op 26 november 2024 heeft een beeldvormende avond plaatsgevonden. Subsidieregeling Cultuur Om de stabiele basis van het culturele veld in Veenendaal te kunnen waarborgen is de subsidieregeling cultuur aangepast. Gekozen is om de Nadere regels Cultuurvisie gemeente Veenendaal en de Zaalhuurregeling in één subsidieregeling op te laten gaan. De belangrijkste wijzigingen zijn daarnaast het aanwijzen van Stichting Kunstplatform Veenendaal als culturele basisvoorziening en het opnemen van de culturele programmering van Stichting Ontmoetingshuis Veenendaal - Oost.

75

VII.a.2. We werken aan Verhaallijn 2: Cultuur in de wijken. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De eerder opgezette infrastructuur voor cultuur in de wijken is onderhouden en waar nodig versterkt. Er is regelmatig overleg gevoerd met wijkmanagers, wijkcoaches. welzijnswerkers en culturele partners, met als doel cultuur (meer) de wijken in te brengen. Twee buurtcultuurcoaches zijn ingezet om activiteiten te stimuleren in de wijken/buurthuizen, zoals bijvoorbeeld de Lampegietersdagen georganiseerd door MAAK. Ook de Kickstart Ateliers, georganiseerd door VLOW 0318, zijn een mooi voorbeeld van cultuur in de wijken. VII.a.3. We werken aan Verhaallijn 3: Iedereen doet mee. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Wijkhuiskamer In 2024 is de SPUK lokale bibliotheekvoorziening toegekend aan de gemeente Veenendaal. Deze SPUK wordt ingezet om een nieuwe bibliotheekvoorziening te realiseren met de functie van een wijkhuiskamer. In 2024 is gestart met de voorbereidingen. De nieuwe laagdrempelige en inclusieve bibliotheekvestiging wordt ontwikkeld in een wijk met een verhoudingsgewijs hoog percentage laaggeletterdheid en een groot risico op onderwijsachterstanden. Brede Regeling Combinatiefunctionarissen MAAK. Veenendaal heeft met behulp van de Brede Regeling Combinatiefunctionarissen twee cultuurcoaches ingezet met ieder hun eigen expertise.

Deze cultuurcoaches hebben als focus om jongeren en hiernaast een zo breed mogelijk publiek te bereiken, door een zo divers mogelijk cultureel aanbod te ontwikkelen. VII.a.4. We werken aan Verhaallijn 4: Jong geleerd, oud gedaan. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2024 is een nieuwe co-financieringsovereenkomst met de provincie Utrecht afgesloten in het kader van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit voor de periode 2025-2028. Hierdoor wordt ook in de komende periode aan scholen (zowel in het basis- als het voortgezet onderwijs) kwalitatief hoogwaardige cultuureducatie geboden. VII.a.5. We werken aan Verhaallijn 5: Het verhaal van Veenendaal. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2024 is een medewerker voor educatie aangesteld bij het gemeentearchief. Er is een start gemaakt met het opstellen van beleid voor erfgoed- en archiefeducatie op scholen voor primair en voortgezet onderwijs. Hiernaast is het bestaande aanbod geactualiseerd.

76

Verwacht wordt dat het beleid in 2025 afgerond wordt, waarna meer aanbod kan worden ontwikkeld. VII.a.6. In 2024 ontwikkelen we nieuw beleid op de beeldende kunst. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Het is niet gelukt om in 2024 een nieuw beleid op de beeldende kunst op te stellen vanwege de grote druk op het dossier cultuur. Er zijn wel al voorbereidende gesprekken gevoerd. Naar verwachting wordt het nieuwe beleid op de beeldende kunst in 2025 opgeleverd.

Thema VIII: Welzijn Wat willen we bereiken? (doelstellingen) VIII.a Inwoners willen meer voor en met elkaar doen (MD03) .

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) VIII.a.1 Versterken van de netwerken en onderlinge samenwerking tussen organisaties in de sociale basis. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Veens Welzijn heeft een belangrijke spilfunctie in het verder versterken van netwerken en onderlinge samenwerking tussen organisaties in de sociale basis. Dit is onder andere gedaan in de vorm van netwerk- en stakeholderbijeenkomsten. Voorbeelden hiervan zijn het organiseren van de kenniskring vrijwilligersorganisaties, de inspiratiebijeenkomst over de ABCD-methode en het onderbrengen van de Hulplijn Veenendaal onder Veens Welzijn. VIII.a.2 In 2024 weten de vrijwilligersorganisaties elkaar te vinden via de kenniskring met als doel elkaar te informeren over hun rollen binnen de sociale basis. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2024 is de Kenniskring geëvalueerd door Veens Welzijn. De deelnemers zijn tevreden en weten elkaar te vinden. Zij hebben bij de evaluatie aangegeven graag met de Kenniskring door te gaan. Er is dan ook besloten dat in 2025 de Kenniskring weer gecontinueerd wordt.

77

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit programma: • • • • •

BVO Valleihopper; Centrum Jeugd en Gezin Veenendaal (CJG); Stichting Veens Welzijn; Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Regio Utrecht (GGDrU); Sociale werkvoorziening Zuid-Oost Utrecht (IW4).

Zie voor meer informatie paragraaf E Verbonden partijen.

Financiële programmarealisatie 2024 (bedragen x € 1.000) Excel-tabel Programma 3 Sociale leefomgeving Primitief

Raming 2024 Na begrotingswijziging

Realisatie 2024

Saldo 2024

Lasten

115.665

137.380

138.450

-1.070

Baten

29.563

43.709

48.035

4.326

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

-86.102

-93.672

-90.415

3.257

Toevoeging aan reserve

6

3.071

3.396

-325

Onttrekking aan reserve

340

4.288

4.311

23

Gerealiseerd resultaat

-85.768

-92.455

-89.500

2.954

78

Toelichting op de financiële programmarealisatie (bedragen x € 1.000) Ten opzichte van de in de 3e bestuursrapportage 2024 aangepaste begroting, zijn de grootste afwijkingen:

Taakveld

Afwijking 2024

Arbeidsparticipatie

V/N 243 V

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

33 V

Geëscaleerde zorg 18+

416 V

Inkomensregelingen

947 V

Maatwerk-voorzieningen (WMO)

376 V

Musea

49 V

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

374 V

Onderwijshuisvesting

92 N

Samenkracht en burgerparticipatie

1.026 V

Sportaccommodaties

87 N

Sportbeleid en activering

110 V

Volksgezondheid

111 V

Hulp bij het huishouden (WMO)

618 N

WSW en Beschut werk

61 V

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

2.036 V

Begeleiding (WMO)

562 V

Dagbesteding (WMO)

190 V

Overige maatwerkarrangementen (WMO)

94 V

Jeugdhulp begeleiding

2.080 N

Jeugdhulp behandeling

985 V

Jeugdhulp dagbesteding

25 N

Jeugdhulp zonder verblijf overig

551 N

Pleegzorg

1.007 V

Gezinsgericht

1.199 N

Jeugdhulp met verblijf overig

1.780 N

Behandeling GGZ zonder verblijf

925 V

Crisis/LTA/GGZ-verblijf

766 N

Gesloten plaatsing

108 N

Jeugdreclassering

934 V

Beschermd wonen

112 N

Maatschappelijke- en vrouwenopvang

181 V

Overige verschillen

15 V

Totaal programma Sociale Leefomgeving

3.257 V

Arbeidsparticipatie: voordeel € 243.000 Op het taakveld Arbeidsparticipatie is het resultaat ultimo 2024 afgerond € 243.000 voordelig. Dit wordt veroorzaakt door lagere lasten en hogere baten op de onderdelen die betrekking hebben op statushouders en inburgering, diverse onder- en overschrijdingen op de onderdelen die betrekking hebben op re-integratie en participatie., en een hogere inkomst uit ESF subsidie dan eerder werd voorzien. Re-integratie en participatie onderdelen (diverse voor- en nadelen) We zien bij de bijstandsontwikkeling dat er een verhoogde instroom is van inwoners en dat de personen die bijstandsafhankelijk zijn ook een grotere afstand hebben tot de arbeidsmarkt en vaker te kampen hebben met multi-problematiek. Personen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben vaak voor een langere tijd en soms ook meer re-integratie instrumenten nodig. Deze verschuiving in de zwaarte van de doelgroep heeft geleid tot hogere lasten dan op voorhand was voorzien. Het gaat dan onder andere om de onderdelen Re-integratie en Aanbodversterking, Diagnose en Workfirst, Re-integratie Algemeen en Facilitering Werkgevers. 79

De overschrijding van het budget Baanafspraken Sociaal Akkoord komt voort uit de groeiende groep inwoners met een indicatie doelgroepregister. Deze groep blijft groeien, volgens het landelijk beeld. Voorheen kwamen de jongvolwassenen uit deze doelgroep mogelijk in aanmerking voor een Wajong-uitkering, maar sinds de aanpassing van de Wajong in 2021, is het moeilijker voor jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt om aanspraak te maken op deze regeling. De verschuiving in de zwaarte van de doelgroep leidde in 2024 tot een voordeel op de onderdelen Directe bemiddeling (dit instrument is steeds vaker minder passend) en Reintegratie flankerend beleid (als gevolg van een lager aantal uitgekeerde uitstroompremies). ESF (voordeel € 111.000) Daarnaast hebben wij in 2024 afgerond € 436.000 ontvangen uit het ESF subsidieresultaat. In 2024 is voor de subsidieverantwoording personele inzet bekostigd en in de derde bestuursrapportage is reeds € 325.000 overgeheveld naar 2025: € 50.000 ten behoeve van de subsidieverantwoording in 2025 en 2026, € 200.000 Programmabudget Sociaal Domein en € 75.000 voor het project Simpel Switchen – Kansen voor Veenendaal en de herstructurering van de samenwerking in de arbeidsmarktregio (Regionaal Werkcentrum). Het restant valt vrij ten gunste van de algemene middelen.

Inburgering en statushouders We zien op het onderdeel Wet Inburgering voorzieningen 2022 e.v. een onderbesteding, die is ontstaan in 2022. In dat eerste jaar van de uitvoering van de Wet inburgering ontstonden forse wachtlijsten bij de taalscholen als gevolg van opstartproblemen bij de taalscholen. Deze opstartproblemen zijn inmiddels weggewerkt, maar er is nog steeds een overschot als gevolg van onderbesteding in dat eerste jaar. Onderbenutting van deze SPUK inburgering mag eenmaal worden overgeheveld naar het volgende kalenderjaar. Om te voorkomen dat de onderbenutte middelen terugvloeien naar het Rijk zijn de kosten die werden geboekt onder het onderdeel Statushouders en Taaleis -passend binnen de voorwaarden van de specifieke uitkering- overgeheveld naar de SPUK inburgering. Inburgering Algemeen (voordeel € 52.000) Er is een onderschrijding van €52.087 ten opzichte van de begroting. Statushouders en Taaleis (voordeel € 190.000) Het onderdeel Statushouders en Taaleis wordt gebruikt voor de kosten die voortvloeien uit het flankerend beleid en re-integratietrajecten voor statushouders/inburgeraars. We zien bij de statushouders/inburgeraars verder dat de verhoogde instroom van statushouders leidt tot een wachtlijst bij de taalscholen voor het volgen van leerroutes.

Er is een voortdurend proces van vormen van nieuwe (homogene) klassen, het werven van nieuwe taaldocenten en het organiseren van avond- en weekendlessen. Statushouders kunnen daarom niet direct starten en dit leidt soms tot wachttijden van enkele maanden. Dit wordt deels opgevangen met extra re-integratietrajecten (waaronder taallessen). Tegelijk geldt dat de kosten voor de leerroutes in een later stadium dan waar in de SPUK van wordt uitgegaan alsnog worden gemaakt. Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie: voordeel € 33.000 Het resultaat binnen het taakveld Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie is ultimo 2024 afgerond € 33.000 voordelig. Dit wordt veroorzaakt door een voordeel op het onderdeel cultuurvisie , nadelen op vastgoed, onderhoud en kapitaallasten. Cultuurvisie (voordeel € 49.000) Deze onderschrijding wordt grotendeels veroorzaakt doordat het onderzoeksbudget niet volledig is benut. Vanwege prioritering in de werkzaamheden (als gevolg van druk op het dossier cultuur) zijn de geplande onderzoeken pas in hert vierde kwartaal 2024 gestart en worden deze afgerond in 2025. Hierdoor is alleen de eerste termijn betaald in 2024,

80

waarmee slechts een gedeelte van het onderzoeksbudget van 2024 is aangewend. Het resterende bedrag van € 49.000 kan incidenteel vrijvallen ten gunste van de algemene middelen in 2024. Vastgoed en onderhoud (nadeel € 28.000) De te ontvangen huurbaten voor de panden voor het Vastgoed Sociaal Cultureel Werk is voor € 40.200,- te hoog in de begroting opgenomen. Daarnaast is er € 69.200- minder nodig geweest voor de exploitatie van de panden. Om theater Lampegiet tijdelijk te kunnen blijven exploiteren, in verband met een veilige bedrijfsvoering, zijn in de begroting 2024 (€ 800.000) en in de tweede bestuursrapportage 2024 (€ 459.000) middelen beschikbaar gesteld. De werkzaamheden vinden plaats in 2024 en 2025. Voor de werkzaamheden die nog in 2025 moeten plaatsvinden, wordt het restant budget uit 2024 van € 76.000,- in 2025 opnieuw beschikbaar gesteld. Geëscaleerde zorg 18+: voordeel € 416.000 Binnen het taakveld Geëscaleerde zorg 18+ is het resultaat ultimo 2024 afgerond € 416.000 voordelig. Dit wordt veroorzaakt door lagere lasten op de onderdelen Advies en Meldpunt Verward gedrag, Innovatiemiddelen Opvang en Beschermd wonen en Beschermd Thuis PGB. Advies- en Meldpunt Verward (voordeel € 210.000) In 2024 zijn alle kosten voor het Meldpunt verward gedrag ten laste gebracht van de SPUK IZA uitkering, waardoor er incidenteel een voordelig resultaat van € 210.000 is gerealiseerd.

Innovatiemiddelen Opvang en beschermd wonen (voordeel € 58.000) Het uitvoeringsplan Beschermd Wonen /Beschermd Thuis loopt nog door tot 2026. In 2024 heeft de focus gelegen op de regionale aanbesteding Beschermd Wonen /Beschermd Thuis. Hierdoor zijn deze middelen in 2024 niet volledig besteed. Het doel van de aanbesteding is om een dekkend zorglandschap te creëren en de middelen zijn nodig om het beoogde doel te realiseren. In een eerdere fase zijn deze middelen als meerjarig aangemerkt. Voorgesteld wordt de resterende middelen in 2025 beschikbaar te stellen. Beschermd Thuis PGB (voordeel € 144.000) De budgetten van Beschermd Wonen en Beschermd Thuis zijn over verschillende taakvelden verdeeld. Voor verdere informatie zie de toelichting bij taakveld Beschermd wonen (WMO). Overig: voordeel € 4.000 Inkomensregelingen: voordeel € 947.000 Op het taakveld Inkomensregelingen is het resultaat ultimo 2024 afgerond € 947.000 voordelig. Dit wordt onder andere veroorzaakt door lagere lasten op de BUIG (bijstand en verwante regelingen), Kwijtschelding Afvalstoffenheffing, Schuldhulpverlening Beleid, Minima en Energietoeslag. Op de onderdelen Individuele Studietoeslag en Menzis is sprake van hogere lasten. Bijstand en verwante regelingen (diverse voordelen) De lasten voor deze regelingen vielen uiteindelijk lager uit dan bij de derde bestuursrapportage werd voorzien.

Kwijtschelding Afvalstoffenheffing (voordeel € 68.000) In het kader van het gevoerde minimabeleid kunnen inwoners van de gemeente Veenendaal onder bepaalde voorwaarden kwijtschelding krijgen voor diverse gemeentelijke belastingen en heffingen, waaronder afvalstoffenheffing. Ten opzichte van 2023 is er een daling te zien op de kwijtschelding afvalstoffenheffing van ruim € 50.000. Ten opzichte van de begroting 2024 is er een voordeel behaald van € 68.000. Volledigheidshalve zien we op de andere heffingen waarvoor kwijtschelding kan worden aangevraagd, de rioolheffing en hondenbelasting, geen noemenswaardige afwijkingen ten opzicht van de begrote bedragen.

81

Individuele studietoeslag (nadeel € 42.000) Bij de wijziging van de regeling was de verwachting dat de uitgaven zouden toenemen als gevolg van een verbeterd bereik van de doelgroep. In 2024 heeft dit geleid tot een nadeel van afgerond € 42.000. Binnen het huidige beleid hanteren wij de wettelijk verplichte minimumbedragen, waardoor de mogelijkheden om deze stijging te beïnvloeden beperkt zijn. Wel verwachten wij dat de stijging zich in de komende jaren zal stabiliseren en afvlakken naar de jaarlijkse indexering. Minima (voordeel € 329.000) Er is sprake van een voordelig resultaat van € 329.000. Deze onderuitputting is voornamelijk het gevolg van een eerdere ophoging van het budget bij de eerste bestuursrapportage, vanwege onzekerheden rondom de financiële effecten van de invoering van nieuw beleid. De daadwerkelijke implementatie van dit beleid heeft echter aanzienlijk later in het jaar plaatsgevonden dan oorspronkelijk gepland. Daarnaast blijken de uitvoeringskosten in 2024 € 100.000 lager uit te komen in vergelijking met 2023. Menzis (nadeel € 60.000) Op dit onderdeel is het resultaat € 60.000 nadelig. Ten opzichte van 2023 hebben in 2024 meer inwoners gekozen voor de Gemeentepolis. Het bereik is dus vergroot.

De polisdeelnemer kon daarnaast kiezen uit verschillende zorgpakketten en in 2024 is een toename zichtbaar in het aantal mensen dat heeft gekozen voor GarantVerzorgd 3. Dit pakket kent de hoogste gemeentelijke bijdrage. Energietoeslag (voordeel € 226.000) In 2023 is er een bijraming gedaan op de energietoeslag, aangezien destijds werd verwacht dat het aantal aanvragen hoog zou uitvallen. De energietoeslag liep tot maart 2024 en is daarna afgeschaft. Hoewel er veel aanvragen zijn ingediend, zijn uiteindelijk ook veel aanvragen afgewezen, waardoor een deel van de gereserveerde middelen niet nodig bleek te zijn. Het resultaat op dit onderdeel is € 226.000 voordelig. Maatwerk-voorzieningen (WMO): voordeel € 376.000 Het voordelige saldo op dit taakveld bedraagt € 376.000. Vervoersvoorzieningen (voordeel € 140.000) en Woonvoorzieningen (voordeel € 204.000, resultaatbestemming € 142.000) Bij zowel de vervoersvoorzieningen als ook de woonvoorzieningen is er, net als in 2023, minder aanspraak gemaakt op de op de budgetten van deze voorzieningen Hierdoor houden we bij zowel bij de vervoers- als bij de woonvoorzieningen een bedrag van in totaal € 202.000 over. Overige (voordeel € 32.000) Op de overige posten is een voordelig resultaat gerealiseerd van € 32.000. Musea: voordeel €49.000 Binnen dit taakveld valt het budget voor het Gemeentearchief.

Het budget kent geen jaarlijks repeterend uitgavenpatroon maar wordt ingezet op de diverse aspecten van het archief. Het resultaat voor 2024 is € 49.000 (voordelig, incidenteel). De afwijking op het budget is o.a. veroorzaakt door een reservering van € 20.000 voor mogelijke extra kosten voor de restauratie van het Veenraadschapsarchief. In het najaar werd -na gesprekken met betrokken partijen- duidelijk dat deze middelen uiteindelijk niet nodig waren. De aanpassingen van de studiezaal, waarvoor een bedrag van ongeveer € 15.000 was gereserveerd, konden niet meer in het boekjaar 2024 worden gerealiseerd. Dit is inmiddels doorgeschoven naar 2025 en dit kan worden uitgevoerd binnen de voor 2025 beschikbare middelen.

82

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken: voordeel € 374.000 Het voordeel (van afgerond) € 374.000 op taakveld Onderwijsbeleid en Leerlingenzaken wordt veroorzaakt door: Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid (OAB, voordeel afgerond € 333.000 inclusief doorbelastingen Het voordelige verschil wordt veroorzaakt door de reserveringen van het OAB tot en met 2023. De vaststellingsbeschikking 2023 over de OAB-middelen van het rijk geeft aan dat de opgebouwde reserve eind 2023 € 1.085.000 bedraagt. Op de balans hebben wij ultimo 2023 een bedrag van € 1.418.000 staan. Het voordelige verschil van € 333.000 laten we in de jaarrekening 2024 vrijvallen en komt te gunste van de algemene middelen. Peuterwerk (nadeel € 51.000) In de derde bestuursrapportage 2024 is, conform B&W besluit van 1 oktober 2024, €

58.000 overgeheveld voor extra peuterplaatsen in 2025 (in totaal 100 peuterplaatsen). Bij de berekening van deze overheveling is ook rekening gehouden met de inkomsten uit de afrekeningen van voorgaande jaren van diverse peuterwerkinstellingen. Per abuis zijn naast deze overheveling ook de “extra” inkomsten uit de afrekeningen van voorgaande jaren in de derde bestuursrapportage 2024 in het begrotingssaldo verwerkt. Hierdoor is er bij de jaarrekening 2024 een tekort van € 51.000 ontstaan. Regionale Administratie Leerplicht (voordeel baten € 92.000) Op de Dienstverleningsovereenkomsten hebben we een hogere baat dan begroot van € 92.000 omdat er onder andere een nieuwe leerplicht DVO voor Scherpenzeel is vastgesteld. De inkomsten zijn op dit taakveld verantwoord terwijl de uitgaven (inhuur) verantwoord zijn op het programma bedrijfsvoering. Grootste deel van de baten betreft RMC gelden (Regionaal meldpunt Coördinatie). Hiervoor zijn wij centrumgemeente en belasten we een deel van de kosten door via de verdeelsleutel jeugdige tot en met 18 jaar. Onderwijshuisvesting: nadeel € 92.000 Het resultaat wordt veroorzaakt door een bedrag van € 152.000 aan hogere baten als het gevolg van een hogere bijdrage van de onderwijsinstellingen voor onder meer de materiële instandhouding.

De uitgaven zijn € 241.700 hoger dan begroot wat voornamelijk wordt veroorzaakt door het saldo van de hogere kapitaallasten en personeelskosten € 237.000. Overig nadeel: € 2.300 Samenkracht en burgerparticipatie: voordeel € 1.026.000 Crisisherstelfonds (voordeel € 440.000) In mei 2023 besloot de raad om een stelpost Crisisherstelfonds in te stellen, gericht op het toegankelijk houden, in stand houden en versterken van de Veenendaalse samenleving. Vervolgens heeft het college medio juni 2023 de Subsidieregeling eenmalige lastencompensatie voor maatschappelijke organisaties vastgesteld en is de raad hierover geïnformeerd via een raadsinformatiebrief. Als gevolg van vertraging in de werving van capaciteit om de regeling uit te kunnen voeren besloot het college in het najaar van 2023 om de einddatum van de regeling aan te passen. De regeling is in 2024 uitgevoerd. Zes organisaties hebben een aanvraag gedaan op grond van deze regeling. Hiervan bleken twee aanvragen te voldoen aan de criteria en zij ontvingen ieder de maximale subsidie van € 30.000. Vier aanvragen zijn afgewezen omdat er sprake was van een solvabiliteit hoger dan 0,25: de solvabiliteit van die organisaties lag tussen 0,45 en 1.0.

83

In de raadsinformatiebrief van destijds is opgenomen dat -in het geval er sprake is van onderschrijding- de resterende middelen beschikbaar blijven op de Stelpost Crisisherstelfonds, en dat het college deze middelen naar inzicht kan inzetten voor andere crises. Er zijn momenteel geen concrete aanwijzingen of crises bekend waarvoor de resterende middelen nodig kunnen zijn. Daarnaast willen we – gezien de financiële uitdagingen waar we als gemeente voor staan- terughoudend zijn met het ‘meeslepen’ van budgetten. Voorgesteld wordt om de stelpost op te heffen en de resterende middelen ad. € 440.000 vrij te laten vallen. Diversiteit (voordeel € 55.000, resultaatbestemming) De functie van adviseur Diversiteit en inclusie bestaat nog niet zo lang. In de afgelopen jaren is gewerkt aan het opbouwen van netwerken en het bepalen van prioriteiten. Het is bij een nieuw takenpakket nog niet meteen duidelijk waaraan het geld het beste kan worden uitgegeven om doelen te bereiken. Daardoor is niet alleen dit jaar maar ook voorgaande twee jaren minder uitgegeven dan begroot. Inmiddels is er wel gekort op het structurele budget. De verwachting is dat de inzet op activiteiten rondom diversiteit en inclusie, juist zal groeien naarmate het onderwerp meer aandacht krijgt en de functie van adviseur meer vorm krijgt. In 2024 is intensief gewerkt aan het vormen van de Visie Verbindend en Veelzijdig.

Daardoor is een aantal geplande inspanningen niet uitgevoerd. In aanvulling op de in de derde bestuursrapportage overgehevelde middelen wordt voorgesteld het restant budget van € 55.000,- beschikbaar te stellen in 2025. Digitale inclusieve stad (voordeel € 152.000, resultaatbestemming) In 2024 is onderzoek gedaan naar digitale inclusie en de noodzakelijke en gewenste stappen om te komen tot verbetering. Het is van belang om inzet te plegen op het deel van de inwoners die niet of beperkt vaardig is met digitalisering. De uitvoering hiervan is in 2024 nog niet gerealiseerd en daardoor zijn de beschikbare middelen niet besteed. Voorgesteld wordt om de resterende middelen ad € 152.000 middels een resultaatbestemming opnieuw beschikbaar te stellen in 2025 ter uitvoering van deze taak. Mantelzorgondersteuning (voordeel € 110.000) Mantelzorgers kunnen jaarlijks een waardering aanvragen in de vorm van een Twinkeling voucher. In 2024 zijn de kosten hiervan € 89.000 lager uitgevallen dan vooraf was begroot. De bestedingen 2024 zijn wel in lijn met die van voorgaande jaren. Vanuit de jaarrekening 2023 is er € 47.000 meegenomen naar 2024 voor de bekostiging van het project Mantelzorg en werkgeverschap. De kosten hiervoor in 2024 zijn uiteindelijk € 21.000 lager uitgevallen.

Welzijn - Veens (voordeel € 167.000, resultaatbestemming €50.000) In 2024 zijn beschikbare middelen voor Veens Welzijn uitgeruild met de incidentele ontvangen IZA en GALA uitkeringen. Het gaat hierbij om de volgende onderdelen: De uitvoerende taken van Veens Welzijn gericht op het versterken van de sociale basis dragen tevens bij aan het versterken van de sociale basis zoals bedoeld in het GALA. In 2024 is een bedrag van € 41.000 vanuit het GALA besteed aan de taken van Veens Welzijn gericht op de sociale basis. De uitvoerende taken van Veens Welzijn gericht op het stimuleren van ontmoeting en tegengaan van eenzaamheid dragen bij aan de doelen zoals bedoeld in het GALA/Eenzaamheid. In 2024 is een bedrag van € 12.000 vanuit GALA besteed aan taken gericht op het tegengaan van eenzaamheid. Het uitvoeren van Welzijn op Recept door Veens Welzijn draagt bij aan de doelen van het IZA (versterken samenwerking medisch en sociaal domein). In 2024 is er een bedrag van € 35.000 vanuit het IZA ingezet voor Welzijn op Recept. Bij de derde bestuursrapportage 2024 is er middels Amendement A2024.74 'Frictiekosten bezuinigingen Welzijnswerk' incidenteel € 50.000 beschikbaar gesteld. In 2024 zijn er nog geen kosten gemaakt voor de uitvoering van dit amendement er is gewerkt aan planvorming 84

in 2025. Voorgesteld wordt de middelen middels een resultaatbestemming beschikbaar te stellen in 2025 voor eventuele frictiekosten die zich nog kunnen voordoen. Overig: voordeel € 52.000 Sportaccommodaties: nadeel € 87.000 Personeelskosten voordeel €2.250,Kapitaallasten nadeel €87.800,Bovenstaande posten worden toegelicht bij programma Bedrijfsvoering Sportbeleid en activering: voordeel € 110.000 Op het taakveld ‘Sportbeleid en activering’ is per saldo een voordeel van € 110.000. Dit voordeel ontstaat voornamelijk vanwege de inzet van gelden ten behoeve van de SPUK Gala middelen. De volledige SPUK GALA 2024 (t.b.v. het sportakkoord, de leefomgeving en de brede regeling combinatiefuncties) bevat tevens de overheveling van middelen uit 2023. Conform de regeling was het toegestaan om 20% van de middelen uit 2023 over te hevelen naar 2024. Een deel van de uitgaven voor de uitvoering van sportbeleid 2024 is dan ook gedekt binnen de regeling SPUK brede Gala, aangezien hier nog ruimte was. Hierdoor ontstaat binnen dit taakveld een overschot. Volksgezondheid: voordeel € 111.000 GGD regio Utrecht (voordeel € 44.000) In 2024 zijn er aan verschillende kinderopvang instellingen bestuurlijke boetes opgelegd. Totaal bedroegen de inkomsten hieruit € 16.000. Binnen de GGDrU begroting is per saldo € 28.000 overgebleven.

Hiervan is € 16.000 veroorzaakt door een BTW teruggave over de geleverde dienstverlening door de GGDrU in 2024. GIDS gelden - Clean-FrisValley (voordeel € 30.000) Er stond voor 2024 € 30.000 gereserveerd voor het ophogen van de steekproef van de gezondheidsmonitor van de GGDrU. Uiteindelijk hebben we de kosten voor deze steekproef kunnen bekostigen vanuit de SPUK GALA middelen waardoor het eerder meegenomen bedrag niet is ingezet. H30-09 Opgroeien in een Kansrijke Omgeving en Vroegsignalering (nadeel € 31.000) Binnen de SPUK H30 regeling is het toegestaan om maximaal 15% van het budget uit te ruilen met andere onderdelen van deze SPUK regeling. Het hier ontstane nadeel wordt volledig gecompenseerd door de ontstane voordelen op andere onderdelen binnen deze SPUK regeling. Overig (voordeel € 68.000) Posten waarvan de afwijking op FCL niveau lager is dan € 25.000 Hulp bij het huishouden (WMO): nadeel € 618.000 Hulp bij het Huishouden (nadeel € 618.000) De totale uitgaven komen overeen met de prognose uit de derde bestuursrapportage 2024. In deze rapportage is gemeld dat in 2024 de totale uitgaven van de Wmo maatwerkvoorzieningen (waar de hulp bij het huishouden onderdeel van uitmaakt) naar verwachting ongeveer € 500.000 lager uitvallen.

In 2024 is sprake van een verdere stijging van de cliëntaantallen die gebruik maken van de hulp bij het huishouden, maar deze stijging is wel conform verwachting. WSW en beschut werk: voordeel € 61.000 Op het taakveld WSW en Beschut werk is het resultaat ultimo 2024 afgerond € 61.000. Sociale Werkvoorziening (voordeel € 2.000) De rijksbijdrage voor de Wet sociale werkvoorziening (WSW) wordt conform afspraak jaarlijks volledig doorgezet naar de Gemeenschappelijke Regeling Instituut voor Werkvoorziening Zuid-Oost Utrecht (IW4). Hoewel de rijksbijdrage jaarlijks wordt aangepast,

85

heeft dit geen financiële consequenties voor de gemeente, aangezien deze post kostenneutraal is. Beschut werk (voordeel € 59.000) In 2024 zijn meer plekken voor beschut werk gerealiseerd dan de taakstelling voorschrijft. Hier was reeds rekening mee gehouden. Voor de hoogte van de vergoeding wordt bij alle aanbieders de landelijke normbedragen gehanteerd. Het voordelig resultaat a € 59.000 valt vrij ten gunste van de algemene middelen. Toegang en eerstelijnsvoorzieningen: voordeel € 2.036.000

1. Uitgaven toegang via 2e lijnszorg Jeugdhulpregio Foodvalley (voordeel € 1.637.000) Een belangrijk onderdeel van dit taakveld is de toegang voor de jeugdhulp, die onderdeel uitmaakt van de totale 2e lijnszorgkosten jeugd. Alle taakvelden die te maken hebben met de 2e lijnszorg die door de Jeugdhulpregio Foodvalley (JeugdFV) wordt uitgevoerd, zijn verderop in dit document in totaliteit toegelicht. Het resterende voordeel op dit taakveld bedraagt afgerond € 399.000 en wordt voornamelijk veroorzaakt door: 2. CJG (voordeel € 120.000) In 2024 is de bijdrage aan het CJG € 91.000 lager geweest dan in de gemeentelijke begroting 2024 is opgenomen. De afwijking is veroorzaakt doordat de indexering van het gemeentelijk budget in dit specifieke geval hoger is uitgevallen dan waarmee we op grond van de richtlijnen rekening mee gehouden hebben. De afwijking heeft weliswaar een structureel karakter, maar wordt vanaf 2026 ingezet ter dekking van de uitvoeringskosten van de op te richten Gemeenschappelijke Regeling en InterGemeentelijke Samenwerking voor de 2e lijnszorg in onze regio. Daarnaast is er een positieve afwijking van € 23.000 doordat een aantal uitgaven voor het familiehuis in 2024 voor een bedrag van afgerond € 9.000 ten laste van de SPUK/IZA 2024 zijn gebracht. De uitvoering van het project Familiehuis draagt bij aan de doelen van het GALA/Kansrijke Start.

Daarnaast is een bedrag € 14.000, wat bestemd was voor het Familiehuis, niet besteed. 3. Algemene voorzieningen jeugd (voordeel € 71.000) Het voordelige saldo van € 71.000 is veroorzaakt doordat de onderwijsspecialist van het CJG, die uit deze gelden betaald wordt, in 2024 minder ingezet is dan aanvankelijk was beoogd en doordat het budget diverse kosten in 2024 niet volledig is benut. 4. Integrale projecten Sociaal Domein (voordeel € 206.000) Bij de besluitvorming over de jaarrekening 2023 zijn voor de uitvoering van het vastgestelde Integraal Beleidskader Sociaal Domein middelen beschikbaar gesteld voor een maximale looptijd van 4 jaar (2024-2027). Het hier ontstane voordeel, ad € 206.000, wordt deels gecompenseerd door een nadelig resultaat van € 64.000 op taakveld Jeugdhulp begeleiding. Het resterende saldo, ad € 143.000, dient als dekking voor de uitvoering van het Integraal Beleidskader Sociaal Domein in de periode 2025-2027. Bij de jaarrekening 2023 is besloten om voor de uitvoering van het vastgestelde Integraal Beleidskader Sociaal Domein middelen te reserveren voor een maximale looptijd van 4 jaar (te weten 2024, 2025, 2026 en 2027). In lijn met dit besluit wordt voorgesteld om de resterende middelen uit 2024, ad € 143.000 voor dit doel en de onderliggende activiteiten te blijven bestemmen en daarmee beschikbaar te stellen in 2026 en 2027.

5. Overige afwijkingen (voordeel € 2.000) 86

Begeleiding (WMO): voordeel € 562.000 De totale uitgaven komen overeen met de prognose uit de derde bestuursrapportage 2024. In deze rapportage is gemeld dat in 2024 de totale uitgaven van de Wmo maatwerkvoorzieningen (waaronder de individuele begeleiding) naar verwachting ongeveer € 500.000 lager uitvallen. De uitgaven zijn lager dan begroot door intensiever contractmanagement en onder andere regietrajecten. Er zijn iets meer pgb's afgegeven dan verwacht. De ZIN-uitgaven waren lager dan verwacht. Dagbesteding (WMO): voordeel € 190.000 De totale uitgaven komen overeen met de prognose uit de derde bestuursrapportage 2024. In deze rapportage is gemeld dat in 2024 de totale uitgaven van de Wmo maatwerkvoorzieningen (waaronder de dagbesteding) naar verwachting ongeveer € 500.000 lager uitvallen. Er zijn in werkelijkheid in 2024 iets minder pgb's voor de dagbesteding afgegeven dan verwacht. Overige maatwerkarrangementen (WMO): voordeel € 94.000 In 2024 is er vanuit het CAK € 58.000 meer aan eigen bijdrage (abonnementstarief) ontvangen dan vooraf was begroot. Vanuit circulaires hebben wij in 2024 € 46.000 aan extra Rijks middelen ontvangen. Het was in 2024 nog niet noodzakelijk om deze extra middelen daadwerkelijk in te zetten. Voor 2025 en verder zullen deze wel nodig zijn om de verwachte uitgaven te kunnen bekostigen. Overige afwijkingen (nadeel van € 10.000).

Algemene toelichting 2e lijnszorg Jeugdhulpregio Foodvalley (JeugdFV) div. taakvelden : nadeel € 958.000 De 2e lijnszorg die door de Jeugdhulpregio Foodvalley (JeugdFV) wordt uitgevoerd heeft betrekking op de volgende taakvelden : Toegang en eerstelijnsvoorzieningen, Jeugdhulp begeleiding, Jeugdhulp behandeling, Jeugdhulp dagbesteding, Jeugdhulp zonder verblijf overig, Pleegzorg, Gezinsgericht, Jeugdhulp met verblijf overig, Behandeling GGZ zonder verblijf, Crisis/LTA/GGZ-verblijf, Gesloten plaatsing en Jeugdreclassering.). Vanwege de onderlinge afhankelijkheid en de leesbaarheid worden de afwijkingen van de eerdergenoemde taakvelden welke onderdeel zijn van de JeugdFV hieronder samengevat toegelicht. De 2e lijnszorgkosten wordt gefinancierd vanuit de Jeugdwet. Dit is een openeinderegeling. Wat betekent dat wanneer gemeente, gecertificeerde instelling, medisch specialist of huisarts een indicatie voor deze zorg afgeeft de gemeente dit moet betalen. Op basis van de definitieve jaarcijfers vanuit de Jeugdhulpregio Foodvalley is de overschrijding op de kosten voor zorg in natura € 2.126.000 ten opzichte van de gemeentelijke begroting 2024. Deze overschrijding hangt vooral samen met de gestegen kosten voor ambulante jeugdzorg. Dit geldt zowel voor de ambulante begeleiding en behandeling als ook voor de de ambulante GGZ hulp.

Naast deze overschrijding zijn er incidentele voordelen voor afgerond in totaal € 1.168.000. Hierbij gaat het om € 696.000 voordeel door een teruggave vanuit de Jeugdhulpregio Foodvalley voor zorgkosten voorgaande dienstjaren (t/m 2023). Er is € 196.000 voordeel ontstaan doordat de 2e lijnszorgkosten voor Oekraïense jeugd worden gedekt uit het budget wat de gemeente ontvangt voor de opvang van Oekraïense inwoners. Tenslotte heeft de gemeente een incidenteel voordeel van € 277.000, o.a. als gevolg van ontvangen middelen bij de afrekening van zorgkosten (o.a. William Schrikkergroep en Veilig Thuis). Per saldo is er sprake van een tekort van afgerond € 958.000. In de decembercirculaire 2024 zijn door het Rijk meerdere bedragen die specifiek betrekking hebben op de jeugdbudgetten toegekend voor een totaalbedrag van € 167.000. Het gaat concreet om ‘Niet beoogde jeugdzorgkosten vanwege verblijf’ voor een bedrag van € 125.000, ‘Vrijval van middelen uit de subsidieregeling cruciale jeugdzorg’ voor € 19.000 en ‘Onbenutte middelen Hervormingsagenda jeugd’ voor € 23.000. De rijksvergoeding is verantwoord op programma 5 Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien.

87

Jeugdhulp begeleiding: nadeel € 2.080.000 Het nadelige resultaat op het taakveld jeugdhulp begeleiding bedraagt € 2.080.000. Hiervan heeft een nadelig saldo van € 2.017.000 betrekking op de 2e lijnszorg. Voor de toelichting wordt verwezen naar de algemene toelichting zoals die eerder in dit document is opgenomen. Het overige nadelig saldo van € 63.000 heeft betrekking op de programmakosten voor het sociaal domein. Jeugdhulp behandeling: voordeel € 985.000 Het voordelige resultaat op het taakveld jeugdhulp behandeling bedraagt € 985.000. Hiervan heeft een voordelig verschil van € 1.096.000 betrekking op de 2e lijnszorg. Voor de toelichting wordt verwezen naar de algemene toelichting zoals die eerder in dit document is opgenomen. Een nadelig saldo van € 111.000 wordt veroorzaakt door hogere uitgaven op de PGB's jeugd. (Op dit moment zijn de cijfers voor de PGB's nog in concept! Voor definitieve cijfers van de PGB's zijn we nog in afwachting van het jaaroverzicht 2024 van de SVB). Jeugdhulp dagbesteding: nadeel € 25.000 Het nadelige resultaat op het taakveld jeugdhulp dagbesteding bedraagt € 25.000. Voor de toelichting wordt verwezen naar de algemene toelichting zoals die eerder in dit document is opgenomen. Jeugdhulp zonder verblijf overig: nadeel € 551.000 Het nadelige resultaat op het taakveld jeugdhulp zonder verblijf overig bedraagt € 551.000.

Voor de toelichting wordt verwezen naar de algemene toelichting zoals die eerder in dit document is opgenomen. Pleegzorg: voordeel € 1.007.000 Het voordelige resultaat op het taakveld pleegzorg bedraagt € 1.007.000. Voor de toelichting wordt verwezen naar de algemene toelichting zoals die eerder in dit document is opgenomen. Gezinsgericht: nadeel € 1.199.000 Het nadelige resultaat op het taakveld gezinsgericht bedraagt € 1.199.000. Voor de toelichting wordt verwezen naar de algemene toelichting zoals die eerder in dit document is opgenomen. Jeugdhulp met verblijf overig: nadeel € 1.780.000 Het nadelige resultaat op het taakveld jeugdhulp met verblijf overig bedraagt € 1.780.000. Voor de toelichting wordt verwezen naar de algemene toelichting zoals die eerder in dit document is opgenomen. Behandeling GGZ zonder verblijf: voordeel € 925.000 Het voordelige resultaat op het taakveld behandeling GGZ zonder verblijf bedraagt € 925.000. Voor de toelichting wordt verwezen naar de algemene toelichting zoals die eerder in dit document is opgenomen. Crisis/LTA/GGZ-verblijf: nadeel € 766.000 Het nadelige resultaat op het taakveld jeugdhulp crisis/LTA/GGZ verblijf bedraagt € 766.000. Voor de toelichting wordt verwezen naar de algemene toelichting zoals die eerder in dit document is opgenomen.

Gesloten plaatsing: nadeel € 108.000 Het nadelige resultaat op het taakveld gesloten plaatsing bedraagt € 108.000. Voor de toelichting wordt verwezen naar de algemene toelichting zoals die eerder in dit document is opgenomen. Jeugdreclassering: voordeel € 934.000 Het voordelige resultaat op het taakveld jeugdreclassering bedraagt € 934.000. Voor de toelichting wordt verwezen naar de algemene toelichting zoals die eerder in dit document is opgenomen. 88

Beschermd wonen: nadeel € 112.000 De ingezette beweging van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis is in 2024 verder zichtbaar geworden. Hierdoor zien we dat de kosten voor Beschermd Wonen teruglopen en dat de kosten voor Beschermd Thuis toenemen. De afname op het gebied van Beschermd Wonen zorgt ook voor een lichte afname van de inkomsten eigen bijdrage die deze groep cliënten betaalt. Per saldo ontstaat er op dit taakveld een nadeel maar dit wordt volledig gecompenseerd met het voordeel op Beschermd Thuis PGB welke binnen taakveld Geëscaleerde zorg 18+ is ondergebracht. Maatschappelijke-Overige en vrouwenopvangmaatwerkarrangementen (WMOWmo): voordeel € 181.000 Begeleide Huisvesting: Jongpakken Volwassenen (voordeel € 26.000) In 2024 is met Kwintes een lager uurtarief overeengekomen voor de gesubsidieerde activiteiten. Hierdoor is uiteindelijk ook een lager subsidiebedrag verleend ten opzichte van de eerder vastgestelde gemeentelijke begroting Overige verschillen: voordeel € 15.000 Reservemutaties Toevoegingen aan de reserves: nadeel € 325.000 In lijn met eerdere besluitvorming zijn de volgende toevoegingen aan de reserves, die afwijken van de begroting, verwerkt: • Een storting in de bestemmingsreserve meerjarige middelen van € 76.000 voor de werkzaamheden onderhoud lampegiet • Een storting in de bestemmingsreserve meerjarige middelen van € 55.000 diversiteit.

• Een storting in de bestemmingsreserve meerjarige middelen van € 58.000 innovatiemiddelen opvang en beschermd wonen. • Een storting in de bestemmingsreserve meerjarige middelen van € 143.000 voor de uitvoering programma sociaal domein integrale projecten. • Geen storting in de egalisatiereserve Rembrandt College van € 6.000 deze mutatie is abusievelijk neutraal begroot zie ook de toelichting hieronder bij de onttrekkingen. Onttrekking aan de reserves: nadeel € 23.000. • In de begroting is abusievelijk een storting en onttrekking begroot vanwege de egalisatiereserve Rembrandtcollege per saldo € 0. De negatieve storting ad € 22.700 en storting ad € 6.200 van totaal saldo € 28.900 is op het programma 3 begroot en de onttrekking van totaal € 28.900 op programma 2, dit resulteert in een afwijking op de reserve in deze programma’s.

89

Programma 4: Burger en Bestuur Visie We willen als gemeente samen met inwoners, bedrijven en organisaties bouwen aan de toekomst van Veenendaal. Dit doen we door te werken aan: 1.Goede dienstverlening en begrijpelijke communicatie De inzet van moderne geautomatiseerde systemen draagt bij aan het beter en sneller helpen van onze klanten. Daarnaast verbeteren we onze dienstverlening continu op basis van klanttevredenheidsonderzoek en signalen die we krijgen. Om te zorgen voor begrijpelijke communicatie ondernemen we verschillende acties. Zo zijn we aangesloten op het traject Laaggeletterdheid in de regio. Doel hiervan is om het aanvragen van producten en diensten makkelijker te maken en de leesbaarheid van teksten te verbeteren. In augustus 2023 spraken we met een aantal inwoners over de toegankelijkheid van onze dienstverlening en taalgebruik. Ook hebben we via een vragenlijst in kaart gebracht hoe we onze dienstverlening toegankelijker kunnen maken. Alle inwoners en ondernemers konden deze vragenlijst invullen. We probeerden in het bijzonder inwoners te bereiken die moeite hebben met lezen en schrijven of het verwerken van veel informatie. Op dit moment werken we aan een advies voor begrijpelijke en duidelijke taal, gebaseerd op de resultaten van de gesprekken met inwoners en de antwoorden op de vragenlijst. Het thema hangt ook sterk samen met ‘Inclusiviteit & Diversiteit‘.

We werken op dit moment aan een visie/agenda rond deze thema’s. 2. Veilig en leefbaar Veenendaal Veiligheid en leefbaarheid zijn en blijven belangrijke thema’s. We hebben ons in 2024, in lijn met het veiligheidsbeleid (Integraal veiligheidsplan), gericht op het bestrijden van criminaliteit en overlast. Ondermijning, digitale veiligheid en voorbereid zijn op maatschappelijke onrust waren (en blijven) de belangrijkste aandachtspunten. Daarbij is het uitgangspunt dat inwoners en ondernemers zo veilig mogelijk kunnen wonen, werken en leven in Veenendaal en zij zich ook veilig voelen. Dit geldt ook voor tijdelijke en/of toekomstige inwoners. Denk hierbij aan de opvang en begeleiding van verschillende groepen vluchtelingen en statushouders waar in 2024 vanuit het programma Opvang integraal aan werd gewerkt. 3. Transparante bestuursstijl en samenwerking in de regio Ook bij het besturen van de gemeente betrekken we de samenleving. We hanteren daarbij een open en onbevangen bestuursstijl. Om te kunnen bouwen aan Veenendaal is We blijven een betrouwbare samenwerkingspartner in het zuidoosten van Utrecht. In de Regio Foodvalley, maar ook in de relatie met andere overheden.

Thema's De visie van het Programma Burger en Bestuur komt tot uiting in drie thema’s: I. Dienstverlening (extern) II. Bestuur & samenwerking III. Veiligheid samenleving III.

Veiligheid samenleving

Opvang Oekraïense vluchtelingen In 2024 zijn er 249 Oekraïense vluchtelingen opgenomen in de negen verschillende gemeentelijke opvanglocaties. Door de blijvende stroom vluchtelingen uit Oekraïne en de daarbij behorende provinciale taakstelling, hebben we gezien dat het noodzakelijk en gewenst was om meer vluchtelingen een veilig onderkomen te geven. Om hieraan een 90

bijdrage te blijven leveren is in 2024 een nieuwe locatie aangekocht waar de bewoners vanaf april 2025 kunnen gaan wonen. Naast deze groep zijn er ook 49 Oekraïense vluchtelingen opgevangen bij gastgezinnen in Veenendaal. De locatiecoördinatoren richten zich onder andere op de ondersteuning van de bewoners binnen de gemeentelijke opvanglocaties. Vanaf 2024 zijn de coördinatoren in dienst bij de gemeente, daarvoor waren zij in dienst bij Veens Welzijn. We hebben hierdoor als gemeente nu meer zelf de regie en de lijnen zijn kort. We weten daardoor goed wat er speelt binnen de diverse locaties. Werkende Oekraïense vluchtelingen betalen sinds december 2024, in lijn met landelijk beleid, mee aan hun opvang. De financiële bijdrage die de gemeente vanuit het Rijk ontvangt is bijgesteld. In 2024 was dit € 61,- per bed per dag, vanaf 1 januari 2025 is dit € 44,- per bed per dag. De kosten voor verbouwingen van locaties worden door het Rijk volledig vergoed via een zogenaamde transitiekostenvergoeding. Crisisnoodopvang Sinds augustus 2022 heeft Veenendaal een crisisnoodopvang onder verantwoordelijkheid van het college. Begin 2024 zijn er een tweetal grote aanpassingen gedaan op de opvanglocatie: de sanitaire unit is aangepast en ook hebben asielzoekers nu de mogelijkheid om zelf te koken. Met deze aanpassingen is het mogelijk geweest om het aantal opvangplekken te verhogen tot 236.

Sinds half 2023 en doorlopend in 2024 is gekozen voor meer kwalitatieve ondersteuning van de bewoners. Onder begeleiding van Veenendaal voor Vluchtelingen zijn op wekelijkse basis verschillende activiteiten georganiseerd, variërend van taalonderwijs tot sport en spelletjesavonden. Er is een barbecue georganiseerd en aan het eind van 2024 hebben we met de bewoners een brunch georganiseerd om vooruit te blikken naar het nieuwe jaar. Ook bijvoorbeeld op Koningsdag wordt door bewoners, begeleiding en de grote groep vrijwilligers stilgestaan bij deze feestelijke dag. Met het COA hebben we overeenstemming over de tijdelijke opvanglocatie in de huidige vorm tot 1 juli 2025. Tot die datum is er ook financiering vanuit het rijk voor deze vorm van opvang. De door de gemeente gemaakte kosten worden volledig vergoed door het COA. Transitieperiode en Spreidingswet De onderhandelingen met het COA -gericht op het realiseren van een langjarige opvanglocatie- zijn voortgezet. De Spreidingswet is in februari 2024 ingegaan. Op grond van deze wet heeft de gemeente een taakstelling om -gebaseerd op het verdeelbesluit van 20 december 2024- 370 asielzoekers op te vangen, waaronder 24 alleenstaande minderjarige asielzoekers (AMV’ers). Indien de locatie aan de Wageningselaan 2 wordt voortgezet als een langjarige opvanglocatie, dan kunnen daar zo’n 250 asielzoekers wonen.