3. Jaarstukken 2024

Aangezien Veenendaal al langere tijd een zogenaamde ‘voordeelgemeente’ is (we ontvangen meer middelen van het Rijk dan we nodig hebben om de uitkeringen te betalen) is een deel van het BUIG budget een aantal jaren geleden structureel afgeroomd. Landelijke ontwikkelingen laten zien dat het aantal bijstandsgerechtigden stijgt. In 2024 ligt het instroom- en uitstroomcijfer van gemeente Veenendaal net iets hoger dan de ontwikkeling van het gemiddelde van Nederlandse gemeenten. Het instroomcijfer is 2,5% en het uitstroomcijfer is 2,2%. Het instroomcijfer is hoger dan het uitstroomcijfer, waardoor het bijstandsbestand groeit. De bijstandsontwikkeling landelijk is 100.7% en voor Veenendaal 103.5%. Armoedebeleid/minimaregelingen Via de Veenendaalpas geven we uitvoering aan de minimaregelingen. In juni 2024 heeft de gemeenteraad naar aanleiding van de Evaluatie Minimaregelingen 2023 de aangepaste Integrale Verordening Sociaal Domein vastgesteld. Door dit nieuwe beleid is het mogelijk voor inwoners om tegoeden te sparen op de pas en de Doe Mee-budgetten zijn ruimer inzetbaar. De mogelijkheden van het gebruik van de Veenendaalpas zijn daardoor breder geworden. Hierdoor is er meer keuzevrijheid gekomen en mensen kunnen het inzetten waarvoor zij het nodig hebben. Er zijn nu ongeveer 300 aanbieders aangesloten.

Het bedrag van de Regeling Meerkosten Chronisch Zieken en Gehandicapten was tijdelijk verhoogd door een aangenomen amendement naar € 500,-. Vanaf het nieuwe pasjaar (gestart per 1 juli) is dit weer € 200,-.

50

Voedselbank In 2024 is de nodige inspanning verricht om te komen tot passende huisvesting voor de Voedselbank. In december 2024 heeft dit geresulteerd in het ondertekenen van een nieuwe huurovereenkomst. De Voedselbank is nu voorzien in huisvesting aan de Gilbert van Schoonbekestraat tot 2034. Daarmee is voldaan aan de inspanning die is opgenomen in het Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2024-2027. Maatwerkbudget In juni 2024 is Stichting Urgente Noden (SUN) Veenendaal officieel gestart en is een overeenkomst met de gemeente getekend. SUN Veenendaal heeft een startbijdrage ontvangen als werkbudget waarmee ze maatwerk kan leveren aan inwoners die in urgente (financiële) nood zitten en landelijke en/of lokale voorzieningen niet toereikend zijn of tijdig genoeg uitkomst bieden. Het is daarmee een aanvulling binnen het gemeentelijk armoedebeleid. SUN Veenendaal heeft in de tweede helft van 2024 het netwerk opgebouwd en samenwerkingsovereenkomsten gesloten, wat hulporganisaties in staat stelt als intermediair een aanvraag te doen. De gevraagde hulp wordt zo lokaal mogelijk georganiseerd of ingekocht. Energietoeslag Inwoners konden de Eenmalige Energietoeslag 2023 tot 1 april 2024 aanvragen. Deze bedroeg in principe € 800,-. De toeslag is grotendeels ambtshalve toegekend aan de doelgroep die bekend was door toekenning van de Eenmalige Energietoeslag 2022.

Daarnaast was het ook mogelijk om een aanvraag te doen voor de toeslag vanaf half december 2023. Huishoudens die geen Eenmalige Energietoeslag 2022 hadden gehad en voldeden aan de criteria, kwamen in aanmerking voor € 1.300,-. Er zijn veel aanvragen ingediend, maar in de beoordeling bleek het vaak te gaan om dubbele aanvragen (inwoners die al ambtshalve een verstrekking hadden ontvangen) en aanvragen die niet voldeden aan de criteria en dus zijn afgewezen. Extra budget was niet nodig. Bijzondere bijstand/individuele inkomenstoeslag In 2024 zijn de kosten voor bijzondere bijstand toegenomen met 7% ten opzichte van 2023. Dat heeft te maken met hogere prijzen van producten en diensten. Het aantal cliënten is stabiel gebleven ten opzichte van 2023. In de toekenningen van Individuele Inkomenstoeslag zien we een toename van 8%. Deze toeslag is bedoeld voor inwoners die langere tijd een laag inkomen hebben en geen verbetering van het inkomen wordt verwacht. Schulddienstverlening Het aantal mensen dat door schulden in de problemen komt, neemt toe. In de afgelopen jaren was sprake van een lichte stijging van 7,7% in 2021 naar 8,8% in 2023. In 2024 bleef dit aantal ongeveer stabiel. Tegelijkertijd vragen mensen minder hulp aan voor hun schulden. Het beeld in Veenendaal is vergelijkbaar met het beeld in Nederland.

Wel was in Veenendaal sprake van een lichte stijging van het aantal mensen dat hulp vroeg. We hebben in 2024 een communicatieplan schulddienstverlening opgesteld en uitgevoerd. De boodschap die we wilden uitdragen was dat mensen geen schaamt hoeven voelen en dat ze niet schuldig zijn aan het vragen van hulp. Ook de inzet van vroegsignalering droeg bij aan het vragen van hulp; in 2024 was er weer sprake van een lichte stijging van het aantal mensen dat hulp accepteerden. Omdat we beter weten hoe we mensen moeten bereiken, daalde het aantal pogingen tot contact ook licht. In 2024 is de basisdienstverlening voor schuldhulp concreet geworden. Hiermee wordt hogere kwaliteit van dienstverlening in alle gemeenten nagestreefd. De basis bestaat uit acties op de korte, middellange en lange termijn. In Veenendaal voldoen we aan de acties op korte termijn. Vanaf 2025 zullen we de gevolgen van de acties op de middellange en lange termijn gaan merken. Zo wordt landelijk gestart met een andere manier van het delen van data over het effect van schuldhulpverlening. . Een tweede belangrijke ontwikkeling staat los van de basisdienstverlening. . Dat is het zgn. nulaanbod. In die gevallen waarbij geen aflossingscapaciteit aanwezig is, wordt een nulaanbod gedaan. Concreet betekent dit dat er wordt voorgesteld om alle schulden kwijt te schelden. 51

Participatiewet in balans (menselijke maat) Het wetsvoorstel Participatiewet in balans is op 27 juni 2024 aangeboden aan de Kamer. Het is de eerste stap naar een wet die eenvoudiger is en uitgaat van vertrouwen en de menselijke maat. Het wetsvoorstel is een samenhangend pakket met maatregelen die op relatief korte termijn zijn in te voeren en diverse prangende knelpunten in de huidige Participatiewet verhelpen of verzachten. Het huidige kabinet heeft enkele wijzigingen in het wetsvoorstel aangebracht. Het aanpassen van het wetsvoorstel heeft enige tijd in beslag genomen, waardoor het twijfelachtig is of per 1 juli 2025 kan worden gestart met de implementatie van het wetsvoorstel, zoals dit eerder was gecommuniceerd. Om te komen tot een goed werkende Participatiewet die aansluit bij de huidige maatschappij is ook een cultuuromslag en een ander mensbeeld nodig; van denken in systemen naar van wat mensen nodig hebben. Dit traject is landelijk gestart en loopt parallel aan de wijzigingen van de wet. Lokaal zijn we hier volop mee bezig. II.

Sociaal domein – Participatie en re-integratie

Ontwikkelingen arbeidsmarktregio In 2024 is de krapte op de arbeidsmarkt iets afgenomen. Toch blijft er sprake van structurele krapte. Werkzoekenden hebben meer kans op een passende baan, voor werkgevers blijft het moeilijk om vacatures te vervullen. In de regio is dit een voortdurend aandachtspunt waarbij projecten worden opgestart of voortgezet om deze aansluiting te verbeteren, in de arbeidstoeleiding aan de basis van de arbeidsmarkt, als in Leven Lang Ontwikkelen, Van Werk naar Werktrajecten en een goede arbeidsmarktinfrastructuur. Door de veranderde situatie op de arbeidsmarkt ziet het kabinet de noodzaak om de 35 arbeidsmarktregio's te hervormen. hiervoor zijn vier maatregelen geformuleerd: 1. 2. 3. 4.

het creëren van één regionaal loket: het Werkcentrum het versterken van het van-werk-naar-werk-stelsel het meer centraal zetten van de ondersteuningsbehoefte het structureel borgen van een gezamenlijke publiek-private governance

In de Arbeidsmarktregio Foodvalley zijn we in afgelopen jaar begonnen met de benodigde voorbereidingen om in 2025 aan deze ontwikkeling vorm te geven. Simpel switchen De gemeente Veenendaal heeft zich ten doel gesteld te komen tot een doorlopende lijn van arbeidsparticipatie, zodat iedereen mee kan doen op de best passende plek. We ontwikkelen deze doorlopende lijn verder door aan te sluiten bij het landelijke programma Simpel Switchen 2024 - 2027. Met onze partners hebben we het project Simpel Switchen - Kansen voor Veenendaal ontwikkeld, waarmee we in de komende drie jaar inzetten op een veilige en laagdrempelige overgang tussen dagbesteding, vrijwilligerswerk en verschillende vormen van betaald werk. Hierdoor bieden we samen kansen aan mensen die toe zijn aan een volgende stap en een veilige stap terug voor wie werk (tijdelijk) niet mogelijk is. Participatie en re-integratie statushouders

Arbeidsparticipatie van inburgeraars wordt steeds belangrijker. Het is onderdeel van integratie en – mits op de juiste werkplaats – stimuleert het de Nederlandse taal te spreken, naast het volgen van formele lessen. Sinds 2024 monitoren we hoeveel mensen werken, naast een inburgeringstraject. Toch is het lastig om aan het werk te komen. Dat hangt samen met taalbarrières, niet-erkende diploma’s en een gebrek aan kennis over de Nederlandse arbeidsmarkt. Ook is het niet altijd te combineren met het volgen van taaltrajecten die we regionaal inkopen. Inburgeraars gaan drie dagdelen per week naar school en daarnaast veranderen de roosters regelmatig. De noodzaak om in de weekenden en avonden les te krijgen wordt steeds groter. 52

Hierover gaan we in gesprek met de taalscholen. Naast arbeidsparticipatie is maatschappelijke participatie belangrijk. Om meer grip en regie te krijgen op maatschappelijke begeleiding is in 2024 gestart met een pilot waarbij de gemeente zelf, met eigen vrijwilligers en is in samenwerking met ‘Veenendaal voor Vluchtelingen’ ongeveer 25 inburgeraars maatschappelijke begeleiding aanbiedt. Deze bevindingen worden gebruikt voor de inrichting van maatschappelijke begeleiding vanaf 2026. Beschut werk Het instrument beschut werk maakt onderdeel uit van de Participatiewet. Beschut werk is werk in een beschermde omgeving onder aangepaste omstandigheden en heeft altijd de vorm van een dienstbetrekking. Het UWV geeft hiervoor indicaties af en bepaalt of iemand hiervoor in aanmerking komt. De gemeente heeft vervolgens de opdracht om voor hen een geschikte plek te vinden. Waar deze dienstbetrekking wordt georganiseerd is een keuze van de gemeente. De gemeente streeft daarbij naar een inclusieve arbeidsmarkt. In Veenendaal krijgt dit voet aan de grond en inmiddels kennen we een divers scala aan sociale werkbedrijven vanuit verschillende bedrijfssectoren waar inwoners met een indicatie beschut werk aan het werk zijn. In 2024 waren 59 inwoners werkzaam met een beschut werken indicatie, terwijl onze taakstelling vanuit het Rijk 38 inwoners bedroeg.

Ondanks de toename in complexiteit van problematiek van de doelgroep, laten de cijfers zien dat wij vooruitstrevend zijn in het creëren van passend aanbod en het bieden van passende begeleiding voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Aansluiting Onderwijs en arbeidsmarkt We beschikken over een breed scala aan voorzieningen om jongeren in een kwetsbare positie verder te kunnen ondersteunen naar een succesvolle arbeidstoeleiding. Een regionaal onderzoek naar de ondersteuning aan jongeren in een kwetsbare positie heeft aanbevelingen gedaan die kunnen bijdragen aan een verdere doorontwikkeling van de succesvolle arbeidstoeleiding. Wij nemen deze aanbevelingen mee in ons huidige beleid en staan nauw in contact met onze lokale en regionale samenwerkingspartners die de doelgroep begeleiden. Daarnaast blijft de doelgroep met een indicatie voor het doelgroepenregister stijgen, hiervoor blijft passende ondersteuning noodzakelijk. We zijn in 2024 gestart met de voorbereidingen voor de nieuwe wet Van School naar Duurzaam Werk. Deze wet treedt inwerking per 1 januari 2026. De samenwerking tussen het onderwijs- en het arbeidsmarktdomein zal verder versterkt worden, onder andere door gezamenlijk een regionaal programma Voortijdig Schoolverlaters te maken en uit te voeren.

Hierdoor wordt de aanpak voor het tegengaan van voortijdig schoolverlaten en de overgang van school naar werk één aanpak. Het oorspronkelijke doel en de doelgroep van het regionaal VSV-programma wordt verbreed. Niet alleen meer gericht op voorkoming en bestrijding van voortijdig schoolverlaten, maar ook op de verbetering van de overgang van het onderwijs naar de arbeidsmarkt. Voor de gemeente betekent dit dat zij door het onderwijs of het Doorstroompunt Vallei eerder bij jongeren betrokken zullen worden voor de begeleiding naar werk. Dit vraagt nauwere samenwerking met onderwijsinstellingen en het Doorstroompunt. Hiervoor zijn vijf bijeenkomsten georganiseerd in 2024 om de samenwerking tussen de professionals die werken op het snijvlak onderwijs & arbeidsmarkt te verstevigen. Inburgering In 2024 was wederom sprake van een verhoogde instroom van inburgeraars. Samen met de instroom van de gemeenten Rhenen en Renswoude was de instroom ongeveer 100. Dit leidde tot een verhoogde werkdruk waarvoor extra formatie is ingezet. De verhoogde instroom leidt tot (landelijke) knelpunten in de inburgeringsketen, van het voeren van de brede intake tot het doen van examen en het afronden van de trainingen (MAP en PVT). Deze knelpunten leiden daardoor ook tot minder snelle uitstroom dan gepland; inburgeraars wachten op de afronding van hun traject. In 2023 en 2024 hebben we de knelpunten in

53

kaart gebracht, geanalyseerd waar we aanpassingen kunnen doen en vastgesteld waar de knelpunten opgelost kunnen worden. In 2025 starten we met een nieuwe aanbestedingsprocedure. Daarnaast maken we met de taalscholen (waar we regionaal een contract mee hebben afgesloten) nieuwe contractafspraken. III.

Sociaal domein – Wmo

Maatwerkvoorzieningen In 2024 hebben we ingezet op contractmanagement en regie op casusniveau door de Wmoconsulenten. Het contractmanagement heeft in 2024 vele acties uitgevoerd rondom rechtmatigheid en handhaving. Dit met als doel rechtmatige bestedingen van de Wmo gelden en ook handhaven op contractafspraken. Het contractmanagement heeft in 2024 vele acties uitgevoerd rondom rechtmatigheid en handhaving. Dit met als doel rechtmatige bestedingen van de Wmo gelden en ook handhaven op contractafspraken. Dat laatste kende uitdagingen door personele krapte, maar vanaf 2025 heeft de gemeenteraad een extra formatieplaats beschikbaar gesteld om de regie op casusniveau goed uit te kunnen voeren. Dit met als doel om € 100.000 te besparen op de uitgaven Wmo. De aantallen cliënten met een immateriële voorziening (begeleiding en dagbesteding) zijn mede door bovenstaande inzet stabiel gebleven. De aantallen cliënten schoonmaakondersteuning zijn conform verwachting gegroeid. Tijdens het jaar waren er wachtlijsten bij aanbieders van schoonmaakondersteuning, maar aan het eind van het jaar konden nieuwe cliënten binnen enkele weken worden geholpen. Daarnaast zijn de immateriële maatwerkvoorzieningen opnieuw ingekocht. De nieuwe contracten zijn ingegaan op 1 januari 2025.

Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang In 2024 is er een vervolg gegeven aan de beweging die is ingezet vanaf 2022, gericht op de afbouw van intramurale zorg rondom Beschermd Wonen naar een zelfstandig thuis in de wijk. Aan deze beweging wordt gewerkt middels zes pijlers zoals opgenomen in het uitvoeringsplan 2023-2026. Verder is de regionale inkoop Beschermd Wonen & Beschermd Thuis en Safehouses in de regio gerealiseerd. De contracten zijn gestart per 1 januari 2025. Ook is in 2024 een start gemaakt met de regionale inkoop Tijdelijk Verblijf die deze beweging ondersteund. Collectief vraagafhankelijk vervoer Het collectief vraagafhankelijk vervoer, dat wordt uitgevoerd door de Valleihopper, is in 2024 opnieuw aanbesteed. Voor Veenendaal blijft dezelfde vervoerder ook vanaf 1 januari 2025 actief. In de tweede helft van het jaar heeft het callcenter, onder andere door personele krapte, problemen gekend. De Valleihopper was hierdoor niet goed telefonisch bereikbaar. De aanbieder van het callcenter (Connexxion) heeft om deze problemen op te lossen alle telefonie gecentraliseerd. In 2024 is duidelijk geworden dat de Valleihopper het OV-Vangnet de komende jaren blijft uitvoeren in opdracht van de Provincie Utrecht. Het geplande onderzoek naar vrijwilligersvervoer heeft nog niet plaatsgevonden en is uitgesteld naar 2025.

Onafhankelijke cliëntondersteuning In 2024 was er een toename in het aantal inwoners dat gebruik heeft gemaakt van de onafhankelijke cliëntondersteuner van MEE. De instroom per kwartaal is gegroeid van ongeveer 30 inwoners naar ongeveer 40 inwoners. De verwachting is dat deze groei blijvend is. Daarnaast is er meerdere keren een artikel over de cliëntondersteuner in de Rijnpost verschenen. Gezondheidsbeleid Middels de financiële uitvoeringsregeling behorende bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ontvangt de gemeente sinds 2023 (tijdelijk) geoormerkte middelen om integraal in te zetten op diverse aspecten van gezondheid. In 2024 stond de uitvoering van GALA centraal. 54

De uitvoering van het GALA is onderdeel van het uitvoeringsplan van het IBK-SD en richt zich op de volgende hoofdthema's. - Terugdringen gezondheidsachterstanden - Een gezonde fysieke leefomgeving - Versterken van de sociale basis - Een gezonde leefstijl - Versterken van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid - Vitaal ouder worden Centraal binnen GALA staan de vijf ketenaanpakken gericht op Kansrijke Start, Valpreventie, Welzijn op Recept en de Ketenaanpakken overgewicht kinderen en volwassenen. In 2024 startte de uitvoering van het Regioplan in het kader van het IZA (Integraal Zorgakkoord). Veenendaal neemt deel in de regio Gelderse Vallei. Vanuit de regionale samenwerking rond gezondheid (Vitale Gelderse Vallei) zijn werkagenda's en plannen uitgewerkt in 5 coalities: • • • • •

Gezond opgroeien Vitaal ouder worden Mentaal vitaal Acute zorg Multiproblematiek

Vanuit de coalitie Mentaal vitaal is gewerkt aan een herstelaanbod voor inwoners met psychische kwetsbaarheid. Dit houdt in dat we trainingen, cursussen en activiteiten (waaronder een digitaal aanbod) ontwikkelen en organiseren die gericht zijn op persoonlijk herstel. Hiernaast is gewerkt aan de ontwikkeling van een coördinatie- en triagepunt voor de mentale gezondheid. IV.

Sociaal domein -Jeugd

Ontwikkelingen en risico’s Jeugd 2023-2026 Het gebruik van jeugdzorg lijkt zeer beperkt toe te nemen, maar de kosten stijgen fors. De verwachting is dat deze trend zich in de komende jaren voortzet. De Jeugdautoriteit beschrijft in ‘de Stand van de jeugdzorg 2024’ dat het gebruik van de jeugdzorg hoog blijft maar nauwelijks lijkt toe te nemen. De kosten stijgen desondanks fors. Dit betreft met name het deel ambulante zorg. De VNG houdt rekening met een snel oplopend tekort – in drie jaarnaar een totaal van 3,3 miljard in 2028. Ook in de gemeente Veenendaal zien wij dat de kosten harder stijgen dan het gebruik van de jeugdzorg. Hervormingsagenda In 2024 is duidelijk geworden dat de maatregelen van de Hervormingsagenda voor Veenendaal niet leiden tot een stabilisering of daling van de kosten. Daarop is aan de raad in het laatste kwartaal van 2024 toegezegd om in januari 2025 terug te komen met een procesvoorstel. Het doel is om met raad en college op verschillende momenten het gesprek te voeren en met elkaar te zoeken naar mogelijkheden om andere politieke keuzes te maken. Uiteindelijk kunnen deze onder andere vast worden gelegd in de verordening Jeugd. Daarbij roept het rapport Groeipijn op om de oplossingen vooral te zoeken in de aanpalende domeinen buiten de jeugdzorg. Zoals in het gezin, op school en in de samenleving.

Jeugdhulp is aanpalend aan de andere levensdomeinen, en niet andersom. Risico besparing coalitieakkoord Landelijk is er een onafhankelijke deskundigencommissie ingesteld onder leiding van Tamara van Ark. Deze commissie heeft eind januari 2025 een zwaarwegend advies uitgebracht. Het advies maakt duidelijk in welke mate het Rijk de gemeenten moet compenseren voor de tekorten in de Jeugdzorg en de ingeboekte besparingen vanuit de Hervormingsagenda. Het Rijk zal dit advies betrekken bij de voorbereiding van en besluitvorming over de Voorjaarsnota 2025. De financiële gevolgen zullen verwerkt worden 55

in de meicirculaire 2025. Op het moment van het opstellen van de ze rapportage is er nog geen eenduidige uitspraak van het Rijk en lopen de onderhandelingen nog. In een volgend P&C document komen we hier op terug. Risico proeftuin Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Binnen de proeftuin kind- en gezinsbescherming financieren we maatwerk in preventieve zorg met externe professionals. Er bestaat een risico dat de kosten voor veiligheid hoger uitvallen dan verwacht. In oktober 2024 werd op rijksniveau een koersbesluit genomen om het estafettemodel te doorbreken, met de oprichting van een decentraal stelsel. Het Regionaal Veiligheidsteam (RVT) wordt een publiekrechtelijke organisatie, waarbij taken van de Gecertificeerde Instellingen (GI), Veilig Thuis en de Raad voor de Kinderbescherming samenkomen. Jeugdreclassering blijft onder rijksverantwoordelijkheid. Echter, totdat de wetgeving is aangepast, moet er binnen de bestaande wetgeving worden gewerkt, wat integraal werken bemoeilijkt. Dit sluit niet aan bij de ontwikkelde werkwijze, en de periode tot nieuwe wetgeving wordt geschat op 2 à 3 jaar. Er wordt door de betrokken gemeenten van JeugdFV gewerkt aan een constructie ter overbrugging, tot het rijk met de benodigde wetgeving komt. De langlopende proeftuinen, waar JeugdFV bij betrokken is ervaren al grenzen, en juridische ondersteuning is beperkt.

Dit kan leiden tot teleurstelling bij medewerkers en het risico dat zij afhaken. Risico herijking tarieven In 2023 is gestart met het periodiek toetsen van het tarievenmodel Jeugdhulp. Tijdens de herijking zijn de productbeschrijvingen geoptimaliseerd en is de opbouw in lijn gebracht met het tarievenmodel. Met deze eerste herijking is er een nieuw tarievenmodel ontworpen, dat geschikt is voor de doorontwikkeling van de jeugdhulpproducten en toepasbaar is bij een volgende herijking. Het tarievenmodel is getoetst aan het voorlopig voorstel van de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) reële prijzen voor de Jeugdwet. Het uiteindelijke resultaat is door een extern adviseur beoordeeld en goedgekeurd op betrouwbaarheid en redelijkheid. Hiernaast zijn er andere inhoudelijke wijzigingen doorgevoerd. Herijking van de tarieven heeft als financieel effect dat de kosten met € 1,03 miljoen zijn gestegen. Dit is 3.29% van jeugdhulpkosten 2024 en gebaseerd op voorlopige cijfers. Bovenregionaal liep er in 2024 een gezamenlijke aanbesteding van ‘essentiële functies’. Dit zijn bovenregionaal gezamenlijk ingekochte plaatsen, die afhankelijk van de omvang en de inhoud als essentieel wordt gezien. Door de gehanteerde bekostigingsmethodiek kan dit een financieel risico betekenen (vanaf januari 2025).

Voor de gecertificeerde instellingen worden er met ingangsdatum 1 januari 2024 landelijke tarieven gehanteerd met een ingroeipad tot 1 januari 2026. Voor Jeugdregio FV zijn er grote afwijkingen t.o.v. de landelijke tarieven. Frictiekosten aanbieders We zien landelijk een afbouw van gesloten jeugdzorg. Dit is een gewenste ontwikkeling, maar deze ontwikkeling gaat sneller dan de tijd die organisaties nodig hebben om zich hierop te kunnen aanpassen. In 2024 hebben we deze frictiekosten ook werkelijkheid zien worden door een toelage op de tarieven, vooruitlopend op de ‘essentiële functies’ (per 1 januari 2025) bij een landelijke aanbieder. Doorontwikkeling veiligheidsketen Het veiligheidsdomein in de jeugdzorg is in beweging, met landelijk onderzoek dat wijst op gebreken in de jeugdbeschermingsketen en onvoldoende zorg voor kwetsbare kinderen. Dit wordt ook regionaal en lokaal herkend. Er is een toenemende behoefte aan verandering, mede doordat het werk in de zorg en jeugdbescherming minder aantrekkelijk wordt. Sinds april 2022 werkt de gemeente Veenendaal mee aan de Verbeteragenda Jeugdbescherming, die administratieve lasten wil verlagen en meer afstemming beoogt tussen gecertificeerde instellingen en het CJG. Het landelijk visiedocument benadrukt de noodzaak voor een eenvoudigere, gezinsgerichte, en lerende veiligheidsketen.

Dit vereist meer integrale samenwerking tussen de betrokken organisaties. Veenendaal is sinds oktober 2022 onderdeel van een proeftuin, waar een regionaal veiligheidsteam samen met het CJG

56

gezinnen eerder ondersteunt en voorkomt dat rechterlijke maatregelen nodig zijn. In 2024 is hiervoor extra capaciteit vrijgemaakt. Thema V - Onderwijs en ontwikkeling Lokale Educatieve Agenda (LEA)/lokaal onderwijsbeleid De Lokale Educatieve Agenda (hierna LEA) is een wettelijke overlegvorm tussen de gemeente en het onderwijs. In de gemeente Veenendaal bestaat de LEA naast het onderwijs ook uit kinderopvangorganisaties, die zijn verenigd in een Platform Kinderopvangorganisaties. In 2024 is een nieuw LEA beleidsplan ontwikkeld en vastgesteld. Een belangrijk element in de beleidsagenda LEA 2025-2029 is het gebruik van data ter ondersteuning van onze doelstellingen. We werken aan een ‘Staat van Educatie in Veenendaal’. Door middel van data kunnen we beter inzicht krijgen in de behoeften van onze jonge inwoners en kunnen we gerichte en effectieve interventies met elkaar bespreken. Welke specifieke data hiervoor gebruikt zullen worden, zal in samenwerking met alle betrokken partijen nog nader worden bepaald. Integrale Kindcentra (IKC) Een Integraal Kind Centrum is een organisatie voor kinderen van nul tot dertien jaar, waar onderwijs, opvang en welzijnsactiviteiten zijn samengevoegd.

Het is de ambitie van de gemeente, de schoolbesturen en de kinderopvangorganisaties om zoveel mogelijk Veenendaalse kinderen thuisnabij onderwijs te bieden in voorzieningen, waarin een doorlopende leerlijn voor kinderen van 0 jaar tot einde basisschoolleeftijd een plek heeft. De gemeente Veenendaal neemt bij de ontwikkeling van de IKC-visie nadrukkelijk een faciliterende rol in en laat de specifieke invulling, binnen de kaders van het IKC-Beleid, over aan de schoolbesturen. De scholen die betrokken zijn bij drie IKC’s in 2024, (IKC Dragonder Zuid, IKC SO/SBO/PO en het IKC Dragonder Noord) zijn zelf aan de slag gegaan met een inhoudelijke samenwerking en visievorming. Voor IKC Noord is zowel de visie als een samenwerkingsovereenkomst vastgesteld. De IKC vorming voor IKC SO/SBO/PO is in een vergevorderd stadium. Nationaal Programma Onderwijs In het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) is het afgelopen jaar ingezet op activiteiten die de sociale interactie bevorderen. Hierin is er samenwerking geweest met scholen, welzijn, jeugdhulp en sociale initiatieven. De programma's uit het plan van aanpak zorgden voor structurele verbeteringen in de ondersteuning van kinderen, jongeren en ouders in Veenendaal. Verbinding Onderwijs en jeugdhulp In 2024 hebben we verder gewerkt aan de versterking tussen onderwijs en o.a. het CJG.

Een voorbeeld hiervan zijn de brugfunctionarissen die gestart zijn in 2024 op een aantal basisscholen. Een aantal gefinancierd uit Rijksmiddelen en een aantal uit het budget van de samenwerkingsverbanden. Deze brugfunctionarissen trekken nauw op met de schoolcontactpersonen+ van het CJG die vanuit NPO ingezet worden. Thema VI – Sport Sporten zorgt voor een verbetering van de gezondheid, voor preventie van ziektes en helpt bij de deelname aan de maatschappij. Samen met Stichting Sportservice Veenendaal en alle sportaanbieders geven we uitvoering aan het beleidskader sport en bewegen 2024. Ook in het Gezond en Actief Leven Akkoord hebben we ruim aandacht voor sport en bewegen. We zetten hierbij in op preventie voor verschillende doelgroepen, zoals kwetsbare ouderen en jongeren. Het uitgangspunt is dat sport voor iedereen bereikbaar is. In 2024 is het nieuwe beleidskader Sport en Bewegen vastgesteld. Hierin zijn de nieuwe ontwikkelingen opgenomen op het gebied van JOGG, de integraliteit vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord en continuering van het Sportakkoord II. Daarnaast is de formatie voor 57

het ondersteunen van sportverenigingen en voor de intensivering van gezonde leefstijl interventies uitgebreid via de buurtsportcoachregeling. In 2024 is uitvoering gegeven aan de volgende beleidsdoelstellingen:

1. Verhogen sportparticipatie: door het organiseren van sportevenementen, aanbieden van passend sportaanbod en de tarieven van dit aanbod zo laag mogelijk, en daarmee toegankelijk, te houden; 2. Versterken sportfaciliteiten in Veenendaal: door de inzet van clubondersteuning bij sportaanbieders op specifieke thema's en kwalitatief goed beheer/onderhoud van bestaande faciliteiten; 3. We creëren een sportieve buitenruimte die uitdaagt tot bewegen: bijvoorbeeld via de gerealiseerde sportieve ontmoetingstuin; 4. We werken samen en zetten in op de maatschappelijke waarde van sport: onder andere door de actieve rol in de ketenaanpakken 'overgewicht' en 'valpreventie' en het stimuleren van samenwerking binnen en tussen sportaanbieders en andere, domein overstijgende, organisaties. Thema VII – Cultuur In 2024 zijn voor inwoners van Veenendaal volop kunstzinnige en culturele activiteiten georganiseerd. Enkele voorbeelden hiervan zijn de Lampegietersdagen, Theater bij de Buren, de Kickstart ateliers, BuitenBühne en de expositie van Marius van Dokkum in Stadsmuseum Veenendaal. Culturele activiteiten creëren op een laagdrempelige manier verbinding door ontmoeting. Voor veel mensen is het vanzelfsprekend om actief deel te nemen aan kunst- en cultuuractiviteiten.

Voor een even grote groep is dit niet vanzelfsprekend omdat zij drempels ervaren, zoals minima, laaggeletterden en inwoners met een niet-westerse achtergrond. De gemeente heeft zich op verschillende manieren ingezet om deze drempels weg te nemen. Cultuur is, met de kunstuitingen daarbinnen, een krachtig instrument om in te zetten voor de samenleving. Kunst en cultuur dragen bij aan zingeving, persoonlijke ontwikkeling, betrokkenheid bij de samenleving, meer begrip voor elkaars normen en waarden en (culturele) achtergronden en een positieve gezondheid van de inwoners. In 2024 hebben we hier volop op ingezet via de diverse verhaallijnen uit de cultuurvisie. Het geplande onderzoek rondom samenwerking tussen culturele partijen is in 2024 gestart en zo vormgegeven dat dit bijdraagt aan de uitvoering van het amendement 'Eén cultuurbedrijf' (aangenomen op 9 juli 2024 door de raad). Het amendement beoogt om tot één Centraal Veenendaals Cultuurbedrijf te komen per 2028. In de tweede helft van 2024 zijn de eerste processtappen gezet om tot uitvoering van dit amendement te komen. Er zijn gesprekken gevoerd met culturele partijen, desk research is uitgevoerd en op 26 november 2024 heeft een beeldvormende avond plaatsgevonden. In het derde kwartaal van 2024 is door de gemeenteraad ingestemd met de realisatie van een nieuw theater met een grote en een kleine zaal, film- en popfunctie.

De komende periode worden deze plannen verder uitgewerkt. Thema VIII – Welzijn Versterken sociale basis Het versterken van de sociale basis in Veenendaal heeft in 2024 op diverse onderdelen extra aandacht gehad. De methode Welzijn op Recept is uitgebreid naar alle huisartsenpraktijken in Veenendaal. In elke huisartsenpraktijk is een Welzijnscoach actief. Deze uitbreiding is mogelijk gemaakt dankzij financiering vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). De uitvoeringsorganisatie Veens Welzijn speelt een belangrijke rol in het versterken van de sociale basis. Dit doet Veens Welzijn onder andere door de sociale cohesie in wijken te vergroten en ontmoetingen in de wijken en buurten te faciliteren. In 2024 heeft de 58

organisatie zich laten scholen in de methode Assset Based Community Development (ABCD methode) om de rol in community building verder te professionaliseren. Ook dit traject is gefinancierd vanuit GALA middelen. De ondersteuning aan vrijwilligersorganisaties en mantelzorgers is verder uitgebreid. Veens Welzijn is in 2024 gestart met de ontwikkeling van een mantelzorgexpertisecentrum; een steunpunt dat voorziet in informatieverstrekking, het bundelen van kennis en het faciliteren van samenwerking tussen netwerkpartners. De totstandkoming van dit expertisecentrum wordt eveneens mogelijk gemaakt door inzet van middelen uit het GALA. De pilot Hulplijn Veenendaal waarbij hulpvragers in contact worden gebracht met vrijwilliger is geëvalueerd en de Hulplijn Veenendaal wordt gecontinueerd. De Rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar de uitvoering van het welzijnsbeleid in Veenendaal. De Rekenkamer ziet kansen om de doelen van het welzijnsbeleid in Veenendaal concreter en meetbaarder te maken. Dit biedt de mogelijkheid om beter inzicht te krijgen in de behaalde resultaten en effecten. Daarnaast kan de sturing op resultaten bij Stichting Veens Welzijn worden versterkt door naast ingezette uren en middelen ook de maatschappelijke impact in kaart te brengen. Als grootste uitvoerder van het welzijnsbeleid speelt Veens Welzijn een cruciale rol in het realiseren van maatschappelijke doelen.

In 2024 is het project ‘meetbaar en merkbaar welzijn’ opgestart met als doel het ontwikkelen van een meetinstrument om de impact van het welzijnsbeleid, uitgevoerd door Veens Welzijn, zichtbaar te maken. In 2025 volgen hiervan de eerste resultaten. Vrijwillige inzet In 2024 is de Kenniskring geëvalueerd door Veens Welzijn. De deelnemers zijn tevreden en zij gaan graag door met de Kenniskring. Tevens is ook de Vrijwilligerscampagne geëvalueerd. Deze campagne liep in 2023 en 2024 met als doel om meer vrijwilligers te werven en vrijwilligers te waarderen. Op basis van de feedback van de organisaties die de vragenlijst hebben ingevuld is gebleken dat deze campagne nauwelijks tot geen nieuwe vrijwilligers heeft opgeleverd. Wel heeft de meerderheid van deze organisaties aangegeven veel positieve reacties te hebben gekregen op het bericht in de Rijnpost. Sommige benoemen ook dat het goed heeft gewerkt voor de naamsbekendheid. Daarnaast heeft een aantal vrijwilligersorganisaties een brief gestuurd met de titel ‘Vrijwilligerswerk onder druk’. In deze brief schetsen de vrijwilligersorganisaties in Veenendaal een perspectief van toenemende druk op vrijwilligers en uiten zij hun zorgen omtrent het duurzaam in standhouden van het vele vrijwilligerswerk in Veenendaal.

We zijn met de ondertekenaars in gesprek om te verkennen of en hoe we de onderlinge samenwerking nog beter vorm kunnen geven en welke gezamenlijke acties opgepakt kunnen worden in Veenendaal. Inclusie en diversiteit In 2024 is in het bijzonder gewerkt aan een aantal aspecten rondom diversiteit en inclusie. De Week van de Toegankelijkheid is in samenwerking met inwoners en professionele partners georganiseerd. Er was weer veel te beleven doordat er een heel weekprogramma van activiteiten was. Daarnaast is ingezet op het versterken van het contact met de samenleving via netwerken en groepen inwoners. Door dat contact weten we als gemeente beter wat er speelt, welke behoeftes of ongenoegens er zijn. Door ons te richten op een diversiteit aan mensen, sluiten we aan op zowel diversiteit en inclusie als op het tegengaan van polarisering. Als gemeente hebben we een wettelijke taak om discriminatie tegen te gaan. Dit doen we in samenwerking met de anti-discriminatie voorziening. Naast het behandelen van meldingen, geven zij advies bij specifieke vraagstukken en organiseren zij samen met ons de zogenaamde 'On Tour': informatie over discriminatie verspreiden en het gesprek aangaan met inwoners. Een inwonersinitiatief op het gebied van dialogen, heeft ervoor gezorgd dat we ook als gemeente het gesprek in de samenleving stimuleren en faciliteren.

Het doel is om een netwerk van dialoogtafels op te zetten; daar is in 2024 een begin mee gemaakt. 59

Als een rode lijn liep het opstellen van de visie op diversiteit en inclusie ('Verbindend en veelzijdig') hier doorheen. Deze visie is namelijk opgesteld met behulp van een uitgebreid participatietraject. Binnen de organisatie zijn alle medewerkers uitgenodigd workshops te volgen en vanuit hun vakgebied input te geven. En in Veenendaal zijn inwoners en organisaties gevraagd input te geven. Dit heeft geleid tot een gedragen inhoud en heeft bijgedragen aan het versterken van netwerken en bewustwording over discriminatie. Ten slotte is de subsidie Diversiteit en Inclusie verstrekt waarbij er voldoende aanvragen waren om bijna het gehele budget van 2024 te kunnen toekennen aan initiatieven die inclusie versterken.

Thema I: Inkomen Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.a We willen meer sturen op kwaliteit en effectiviteit van aangeboden ondersteuning (MD10).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.a.1 Onrechtmatig gebruik van ondersteuning in het sociaal domein voorkomen we of sporen we op en pakken we aan. Dit plan heeft betrekking op het gehele sociaal domein, dus op PW, WMO en Jeugd. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) We kennen een integraal rechtmatigheidsplan Sociaal Domein 2022-2025. Dit vormt het uitgangspunt bij de verdere uitwerking binnen de verschillende wetten. Per 1 januari 2024 is begonnen met een nieuwe heronderzoekssystematiek Participatiewet. De nieuwe aanpak is gericht op een rechtmatige verstrekking van een uitkering met een menselijke maat. Dit vertaalt zich in een andere onderzoeksfrequentie, maar ook de toon van gesprekken, zonder daarbij het aspect van rechtmatigheid uit het oog te verliezen. Zo is voorzien in een extra gesprek na zes maanden. Daarmee wordt de dienstverlening aan de bijstandsontvanger vergroot en draagt dit bij aan het voorkomen van onrechtmatig gebruik van uitkeringen. In 2024 is een handhandhavingsplan Wmo opgeleverd en dit heeft geresulteerd in nieuwe werkinstructies en processen zoals: • • • • • •

het bieden van duidelijke informatie en voorlichting aan het beging van het proces; het formuleren van heldere eisen waar aanbieders aan moeten voldoen (en controleren we de naleving hiervan); het controleren van jaarrapportages van zorgaanbieders om onrechtmatigheden op te sporen; een structureel overleg tussen toezichthouder rechtmatigheid sociaal domein en contractmanagement; het controleren van Wmo-aanbieders naar aanleiding van signalen; het inrichten van een meldpunt zorgfraude in 2024.

60

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.b Een inclusievere samenleving (MD01).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.b.1. We zetten in op het verkleinen van de effecten van inkomensongelijkheid. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Door middel van de inzet van verschillende instrumenten binnen het armoedebeleid proberen we de effecten van inkomensgelijkheid te verkleinen. We zien dat het bereik van de Individuele Inkomenstoeslag is toegenomen. De bijzondere bijstand is ongeveer gelijk gebleven, maar de uitgaven zijn toegenomen vanwege stijgende kosten. De mogelijkheden om de Veenendaalpas te gebruiken zijn verruimd en de uitgaven via de pas zijn toegenomen ten opzichte van vorig jaar. De criteria voor de Regeling Meerkosten Chronisch Zieken en Gehandicapten zijn aangepast. Het effect hiervan zal in de loop van 2025 duidelijker worden. Ten opzichte van 2023 namen meer inwoners deel aan de Gemeentepolis via Menzis. In juni 2024 is Stichting Urgente Noden Veenendaal gestart en zij richten zich op urgente financiële noden waarbij (voorliggende) voorziening niet/tijdig beschikbaar zijn. Een groter bereik van de regelingen betekent in financiële zin ook een hogere uitgave. I.b.2 In de gemeente Veenendaal hebben we meer inwoners met problematische schulden bereikt dan in het voorgaande jaar. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2024 hebben we het communicatieplan Schulddienstverlening uitgevoerd.

Op basis van dit plan hebben we diverse artikelen in de Rijnpost geplaatst. We hebben de website verbeterd en we zijn gestart met de ontwikkeling van animatiefilmpjes om onze dienstverlening op een begrijpelijke manier kenbaar te maken. I.b.3 Het traject naar een schuldenvrije toekomst (d.m.v. een schuldregeling) komt eerder tot stand dan het voorgaande jaar. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Met het verkorten van de duur van de schuldregeling van 36 maanden naar 18 maanden en rekening houdend met een werkelijke aflossingscapaciteit, is de drempel verlaagd om hulp te vragen bij het oplossen van de schulden. Daarnaast is het schuldenknooppunt in 2024 operationeel geworden, waardoor makkelijker met schuldeisers gecorrespondeerd wordt. In 2024 is gestart met het uitwerken van de visie van de gemeente als schuldeiser.

61

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.c Verbinding versterken als dit een positief effect heeft op kwaliteit, financiën en/of organisatie (MD08).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.c.1 Gezamenlijk (gemeente, verbonden partijen en externe partijen) geven we uitvoering aan het IBK-SD 2024-2027. Uitvoeringsplannen worden vormgegeven en in afstemming uitgevoerd. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Voor de verdere uitwerking van het IBK 2024-2027 en het behalen van de maatschappelijke doelen zoeken we nadrukkelijk contact met externe partijen. Daar worden onder andere sociaal domein brede bijeenkomsten voor georganiseerd. De bijeenkomsten zijn bedoeld voor organisaties die een bijdrage willen leveren aan de maatschappelijke doelen van het IBK. De bijeenkomsten staan in het teken van ontmoeten, inspireren, kennis delen en samenwerken. Deze bijeenkomsten vonden plaats op 24 juni en 14 november 2024. Daarbij is nadrukkelijk aan partijen gevraagd om een bijdrage te leveren in de plannen voor 2025 en de uitvoering daarvan. Inmiddels zijn verschillende gezamenlijke werkgroepen daarvoor opgericht.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.d De gemeente neemt bij voorkeur een faciliterende rol aan om de rol van inwoners en de kracht van de samenleving te stimuleren (MD09).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.d.1 De deskundigheidsbevordering tussen uitvoerende partijen in het sociaal domein is gefaciliteerd. Daarbij zal aandacht zijn voor het toepassen van "de menselijke maat" Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Ten behoeve van de deskundigheidsbevordering hebben we diverse acties ingezet en georganiseerd, zoals: • • • • •

er is een sociaal domein dag voor de uitvoering van W&I, Budgetloket, CJG en Wmo georganiseerd; er is een lunchbijeenkomst voor de uitvoering van W&I, Budgetloket, CJG en Wmo georganiseerd; we hebben voorlichting gegeven aan de vrijwilligers van Veens Welzijn; er is een aandachtsfunctionaris Menselijke Maat (Werk & Inkomen) aangesteld; er is een document vormgeving Menselijke Maat (Werk & Inkomen) opgesteld.

62

Thema II: Sociaal domein - Participatie en re-integratie Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.a Meer mensen vinden een plek op de arbeidsmarkt (MD05).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.a.1 We gaan verder met de ontwikkeling van een doorlopende lijn arbeidsparticipatie. Samen met onze partners maken we het simpel om te switchen tussen dagbesteding, vrijwilligerswerk en betaald werk en tussen werk en uitkering. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Er zijn meer zorgaanbieders (van één naar vier) gestart met Simpel Switchen trajecten. We hebben bij de aanbesteding van dagbesteding simpel switchen opgenomen in de productbeschrijving voor dagbesteding met perspectief. We hebben voor 2025 tien aanbieders voor dit product gecontracteerd. We hebben samenwerking gerealiseerd tussen het Wmo loket en het UWV, zodat we ook voor de Wajong/Wia doelgroep - voorafgaand aan een ondersteuningsaanbod dagbestedingkunnen onderzoeken of een re-integratietraject beter past bij de mogelijkheden van de inwoner. Ook de samenwerking tussen Werk en Inkomen en het Wmo loket is steeds vanzelfsprekender geworden. We hebben samen met Veens Welzijn gesproken met de Kenniskring Vrijwilligersorganisaties. We hebben een aantal knelpunten in kaart gebracht die een succesvolle inzet voor vrijwilligerswerk kunnen belemmeren en trekken samen op om deze op te lossen.

We hebben in 2024 met onze maatschappelijke partners het project Simpel Switchen Kansen voor Veenendaal ontwikkeld waarmee we vanaf 2025 een impuls geven aan de doorlopende lijn van arbeidsparticipatie. II.a.2 We realiseren in 2024 de kwantitatieve doelstellingen m.b.t. de Participatiewet (in- en uitstroom). Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Landelijke ontwikkelingen laten zien dat het aantal bijstandsgerechtigden stijgt. In 2024 ligt het instroom- en uitstroomcijfer van gemeente Veenendaal net iets hoger dan de ontwikkeling van het gemiddelde van Nederlandse gemeenten. Het instroomcijfer is 2,5% en het uitstroomcijfer is 2,2%. Het instroomcijfer is hoger dan het uitstroomcijfer, waardoor het bijstandsbestand groeit. De bijstandsontwikkeling landelijk is 100.7% en voor Veenendaal 103.5%. Het verhoogde instroomcijfer heeft verschillende oorzaken: de verhoogde taakstelling statushouders, de verruiming van de kostendelersnorm, het afzwakken van de krapte op de arbeidsmarkt, faillissementen van bedrijven en het relatief hogere aantal aan sociale huurwoningen. Het Centraal Bureau voor de Statistiek onderschrijft de lichte stijging in werkloosheid in de loop van 2024. Ook de arbeidsmarktregio Foodvalley geeft aan dat de voortdurende groei van het aantal vacatures is afgezwakt.

Het UWV verwachtte voor 2024 en 2025 een kleine groei van het aantal banen: 0,8% in 2024 en 0,7% in 2025. Ondanks de afzwakking van de

63

groei van het aantal banen, blijft de krapte op de arbeidsmarkt structureel. Hierdoor is instroom in de bijstand vanuit werk veelal kortdurend en ontstaan nieuwe kansen voor mensen die voorheen geen toegang tot werk hadden. Daarvoor blijft maatwerk door het inzetten van de juiste voorzieningen essentieel. Wij beschikken over een breed palet aan re-integratie instrumenten om personen met een korte of lange afstand tot de arbeidsmarkt te ondersteunen en zetten deze gericht in. Voorbeelden zijn: trainingen/begeleiding voor specifieke doelgroepen (waaronder jobcoaching), leerwerktrajecten bij lokale sociale ondernemers, productenboek bij sociaal werkbedrijf IW4, loonkostensubsidie, proefplaatsingen, aanpassingen werkplek en vakgerichte opleidingen. Zo proberen wij voor iedereen een passende plek op de arbeidsmarkt te vinden. II.a.3 De samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt is versterkt. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In de arbeidsmarktregio Foodvalley werken gemeenten, UWV, werkgeversorganisaties, onderwijs en vakbonden aan een inclusieve arbeidsmarkt. De aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt maakt hiervan onderdeel uit. In samenwerking met de arbeidsmarktregio Foodvalley hebben we in 2024 een bijdrage geleverd aan diverse projecten zoals het leerwerkloket dat inwoners advies geeft over (om-) scholing en leerwerktrajecten.

Hierbij worden ook werkzoekenden door gemeenten, UWV, WerkgeversServicepunt (WSP) en het regionale mobiliteitsteam voor advies doorverwezen. Er is een netwerkcoördinator aangesteld die zorgdraagt voor een goede verbinding tussen PRO/VSO scholen, gemeenten, het leerwerkloket en het programma Voortijdig Schoolverlaters. Er is extra subsidie verstrekt aan Aan de Slag vanwege de toenemende behoefte aan begeleiding terug naar school en werk. Bovenop deze subsidie is een regionale subsidie versterkt aan Aan de Slag vanwege succesvolle voortzetting van de pilot om meerjarige schooluitvallers te begeleiden. Daarnaast zijn we in 2024 gestart met de voorbereidingen voor de nieuwe wet Van School naar Duurzaam Werk. Deze wet treedt in werking per 1 januari 2026. De samenwerking tussen het onderwijs- en het arbeidsmarktdomein zal verder versterkt worden, onder andere door gezamenlijk een regionaal programma Voortijdig Schoolverlaters te maken en uit te voeren. Hierdoor wordt de aanpak voor het tegengaan van voortijdig schoolverlaten en de overgang van school naar werk één aanpak. Hiervoor zijn vijf bijeenkomsten georganiseerd in 2024 om de samenwerking tussen de professionals die werken op het snijvlak onderwijs & arbeidsmarkt te verstevigen.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.b Een inclusievere samenleving (MD01).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.b.1 Inburgeraars die als nieuwe Veenendalers worden opgenomen in de samenleving, doen daadwerkelijk mee. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Vanaf 1 januari 2024 stelt Vluchtelingenwerk een plan maatschappelijke begeleiding op. Doel van dit plan is om na twaalf maanden vast te kunnen stellen of de inburgeraar ook daadwerkelijk meedoet en te bepalen welke vervolgstappen gezet moeten worden. De 64

uitvoering en verantwoording door Vluchtelingenwerk is nog in ontwikkeling. In 2024 zijn we ook gestart met een pilot waarbij maatschappelijke begeleiding door onze eigen organisatie wordt uitgevoerd. Het doel van de pilot is te ervaren hoe maatschappelijke begeleiding kan worden vormgegeven zodat nieuwkomers daadwerkelijk binnen een tijdvak van gemiddeld twaalf maanden meedoen.

Thema III: Sociaal domein - WMO Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.a. We willen meer sturen op kwaliteit en effectiviteit van aangeboden ondersteuning.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.a.1 In 2024 is de sturing en handhaving op zorgaanbieders vergroot. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2024 hebben de contractmanagers Sociaal Domein de gecontracteerde zorgaanbieders tijdens de contractgesprekken gesproken. We hebben de toezichthouders kwaliteit en rechtmatigheid onder de aandacht gebracht. Bij signalen zijn we gaan handhaven wanneer nodig. Ook is het onderwerp bij het team uitvoering onder de aandacht gebracht. Wanneer er signalen zijn over zorgaanbieders worden deze gemeld bij de contractmanagers. We kunnen aan de hand van data over de zorgaanbieders meer sturen en wanneer nodig handhaven op bijvoorbeeld het declaratie gedrag van een zorgaanbieder. III.a.2. In 2024 implementeren we de WAMS (wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein) die per 1 juli 2024 van kracht wordt. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De WAMS is nog niet aangenomen. Of en wanneer deze wet wordt ingevoerd is op het moment van schrijven nog niet bekend. III.a.3. In 2024 zetten we meer in op de rechtmatige besteding van Wmo-gelden. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De contractgesprekken, continuïteit in contractmanagement en de doorontwikkeling van contractmanagementapplicatie Basisbeeld hebben in 2024 bijgedragen aan een rechtmatige besteding van Wmo-gelden.

Daarnaast is vanuit de Wmo-consulenten gestuurd op de te behalen doelen van de inwoner. Ook heeft de toezichthouder Rechtmatigheid enkele onderzoeken uitgevoerd.

65

III.a.4. In 2024 besteden we de woonvoorzieningen opnieuw aan. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2024 zijn we gestart met de voorbereidingen van de aanbesteding woonvoorzieningen. In 2025 ronden we de aanbesteding af. III.a.5. In 2024 werken we verder aan maatregelen om grip te houden op de toestroom van schoonmaakondersteuning en bijbehorende kostenstijging. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2024 bleef de vraag naar schoonmaakondersteuning toenemen. Binnen de huidige weten regelgeving is het lastig grip te krijgen. Extra grip krijgen op de stijgende vraag kan nog door het verstevigen van de toegang. Vanaf 2025 is een extra formatieplaats beschikbaar om de intakes voor schoonmaakondersteuning weer bij inwoners thuis te laten plaatsvinden in plaats van telefonisch. De verwachting is dat dit leidt tot kwalitatief betere gesprekken en daarmee een betere inschatting van wat de inwoner nodig heeft. III.a.6. In 2024 besteden we de immateriële ondersteuning Wmo opnieuw aan Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2024 hebben we de immateriële ondersteuning voor de Wmo opnieuw aanbesteed. Het gaat om hulp bij huishouden, begeleiding individueel, dagbesteding en kortdurend verblijf. De nieuwe contracten zijn op 1 januari 2025 ingegaan.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.b Ondersteuning meer op maat voor wie dat nodig heeft.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.b.1. Er zijn innovatieve ondersteuningsmogelijkheden samen met de uitvoerende partijen. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De proeftuin VAK-werkt (een samenwerking tussen Kwintes, Abrona, Santé Partners en Veens Welzijn) in de Engelenburg liep tot en met 2024. Deze partijen ontvingen subsidie om inwoners van de Engelenburg op een innovatieve manier te ondersteunen. Op basis van de geleerde lessen uit de proeftuin is in de aanbesteding Wmo immateriële ondersteuningstaken een uitvraag naar hybride teams opgenomen. Een hybride team is een samenwerking van verschillende zorgaanbieders en een welzijnspartij die de Wmoondersteuning op een innovatieve manier vormgeven. Vanaf 2025 gaan Kwintes, Abrona, Sante Partners en Veens Welzijn in de Engelenburg en Schrijverswijk met een hybride team aan de slag.

66

Daarnaast is de Veense Huiskamer in 2024 voortgezet door Veens Welzijn. Het concept is verder uitgebreid. Er zijn nu drie locaties. De Veense Huiskamer is laagdrempelige, beschikkingsvrije voorziening waar mensen met een zorgvraag en hun mantelzorgers welkom zijn. Het biedt ontmoeting, informatie en een luisterend oor. III.b.2 We continueren in 2024 de zorg voor personen met verward/onbegrepen gedrag en de taken van de WvGGZ. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Vanuit het meldpunt onbegrepen gedrag is zorg gecoördineerd voor inwoners met onbegrepen gedrag. Hiernaast is vanuit het meldpunt verplichte geestelijke gezondheidzorg geboden als dit nodig was. Het meldpunt is als pilot gestart en inmiddels heeft het meldpunt haar meerwaarde meer dan bewezen. In 2024 is een plan van aanpak opgesteld inclusief planning om het meldpunt in 2025 te borgen zodat het een vast onderdeel blijft in het sociaal domein op het kantelpunt van zorg en veiligheid.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.c Een inclusievere samenleving (MD01).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.c.1 Veenendalers wonen zo lang mogelijk thuis. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Begin 2024 is een regionale visie geschreven waarbij omschreven staat hoe we als regio de ondersteuning van mensen met een psychische kwetsbaarheid willen vormgeven en toekomstbestendig willen maken (een dekkend zorglandschap). Dit heeft geleid tot een specificering van producten: inkoop Beschermd wonen en (geclusterd) Beschermd Thuis, safehouses (jong volwassenen met verslavingsproblematiek die vanuit een ontwenningskliniek doorstromen naar een safehouse om naast verslavingsproblematiek ook te werken aan andere levensdomeinen) en Tijdelijk Verblijf waarbij clienten tijdelijk 24 uurs zorg kunnen krijgen tijdens een slechte episode en daarna weer terug kunnen naar hun oude situatie of gezocht kan worden naar een beter passende zorg. Daarnaast zijn er meer gegunde aanbieders gekomen met ieder hun expertise waardoor we tot een goed dekkend regionaal zorgaanbod kunnen komen.

III.c.2. In 2024 leveren we een brede, integrale Visie Diversiteit en Inclusie op. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Om tot een gedragen visie te komen, is er een uitgebreid participatietraject georganiseerd. Uit de samenleving hebben veel verschillende mensen input kunnen geven op hoe zij een inclusieve toekomst zien. Daarnaast is ook binnen de organisatie veel opgehaald zodat is besproken in hoeverre de gemeente zelf kan bijdragen aan zo'n inclusieve toekomst. Dit heeft geresulteerd in de visie 'Verbindend en Veelzijdig' waar de raad in april 2025 een

besluit over heeft genomen. 67

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.d Inwoners willen meer voor- en met elkaar doen (MD03).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.d.1. In 2024 wordt er een regionale logeervoorziening gerealiseerd zodat mantelzorgers hun taken met beter welbevinden blijven uitvoeren. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2024 hebben de betrokken gemeenten de subsidie toegekend aan zorgaanbieder Charim om een regionale logeervoorziening op te zetten zodat mantelzorgers hun taken met beter welbevinden blijven uitvoeren. De officiële opening van de logeervoorziening was in het eerste kwartaal van 2025. Inwoners uit de regio kunnen nadat zij een indicatie hebben voor de logeervoorziening deze onder andere bij zorgaanbieder Charim inzetten.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.e De gemeente neemt bij voorkeur een faciliterende rol aan om de eigen rol van inwoners en kracht van de samenleving te stimuleren (MD09).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.e.1 De stijging van het aantal maatwerkvoorzieningen is niet hoger dan de landelijke groeitrend. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De vraag naar schoonmaakondersteuning is in 2024 gestegen. Dit is volgens verwachting. De vraag naar overige Wmo voorzieningen is overall stabiel gebleven. Landelijk groeit de vraag naar alle Wmo-voorzieningen.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.f. Verder versterken opvoed- en opgroeiklimaat (MD02).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.f.1. Vroegtijdige interventies bij opvoed-, financiële, woon- en/of psychosociale gezondheidsvraagstukken, om zo problematische vraagstukken (en dus maatwerkvoorzieningen) in 2024 te voorkomen. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2024 hebben we vervolg gegeven aan de ketenaanpak Kansrijke Start (onderdeel van het Gezond en Actief Leven Akkoord, GALA). Deze ketenaanpak was in Veenendaal al eerder ingericht en vormde ook in 2024 een stevig netwerk rondom jonge gezinnen. Middels multidisciplinaire overleggen werken professionals uit de geboortezorg nauw samen, wordt er tijdig gesignaleerd en kunnen passende, laagdrempelige interventies ingezet worden. Zoveel mogelijk wordt er gekozen voor erkende interventies waar de effectiviteit reeds onderzocht is. Het gaat hier bijvoorbeeld om preventieve interventies als Nu Niet Zwanger, Prenataal Huisbezoek en Stevig Ouderschap.

68

III.f.2. In 2024 stellen we een nieuw uitvoeringsplan huiselijk geweld en kindermishandeling op voor 2025 - 2029. Op basis van de regionale visie 'Voor een Veilig Thuis'. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Vanwege formatiekeuzes is het uitvoeringplan huiselijk geweld alleen ambtelijk in concept opgesteld, maar nog niet bestuurlijk besproken en vastgesteld. Dit gebeurt in het eerste kwartaal van 2025.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.g Vroeger signaleren en handelen en dit dichtbij de inwoner organiseren (MD04) .

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.g.1. We geven uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2024 is lokaal uitvoering gegeven aan alle thema's uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). We lichten hier een aantal thema's uit: •

Er is gebouwd aan een stevig fundament voor preventie, door het inrichten en deels al uitvoeren van de vijf ketenaanpakken (gericht op valpreventie, welzijn op recept, kansrijke start, overgewicht en obesitas volwassenen). Voor de ketenaanpak gericht op overgewicht is gewerkt aan netwerkvorming, wat de basis is voor verdere stappen.

•

Een belangrijk onderdeel van de lokale uitvoering van het GALA is de aanpak 'Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)'. Met OKO werken we samen aan een positieve leefomgeving voor jongeren, met als doel het voorkomen van middelengebruik en het gezond en gelukkig opgroeien van jongeren. Samen met een brede afvaardiging vanuit de samenleving zijn speerpunten uitgewerkt, gericht op de domeinen vrije tijd, school en gezin.

•

In 2024 is de lokale coalitie tegen eenzaamheid gevormd en is succesvol aandacht gegeven aan de week tegen eenzaamheid. Hiermee geven we uitvoering aan het landelijke actieprogramma Eén tegen eenzaamheid.

•

Er is samen met het fysiek domein een hitteplan opgesteld om kwetsbare inwoners te beschermen in periodes van hitte.

69

Thema IV: Sociaal domein - Jeugd Wat willen we bereiken? (doelstellingen) IV.a Verder versterken opvoed- en opgroeiklimaat (MD02).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) IV.a.1. In 2024 werken we verder in de proeftuin Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2024 zijn er belangrijke stappen gezet in een proeftuinproject, waarin verschillende organisaties samenwerken om de hulp voor gezinnen beter en eenvoudiger te maken. Hierbij is ingezet op één werkwijze voor inwoners, een basishandelingskader voor