3. Jaarstukken 2024

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.f. De negatieve gevolgen van netcongestie te beperken door samen met de bedrijven te zoeken naar alle mogelijk oplossingen om de negatieve effecten van de congestie te verminderen.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.f.1. Samen met bedrijven, de netbeheerder en andere stakeholders werken aan slimme oplossingen voor netcongestie. We krijgen grip op de problematiek, communiceren daarover en sturen beleid en projecten bij waar mogelijk. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Als gemeente hebben we beperkt invloed op het probleem van netcongestie. In verschillende projecten, zoals op Nijverkamp en het Ambacht, werken we aan slimme oplossingen om meer ruimte binnen de bestaande netcapaciteit te creëren. Het probleem bij de netbeheerders wordt echter steeds groter en heeft dus ook een steeds grotere impact. Onze werkgroep netcongestie monitort, informeert en werkt aan slimme oplossingen waar dat kan. Via onze eigen kanalen en de regio zorgen we dat onze belangen bij de relevante partijen (o.a. netbeheerder en provincie) onder de aandacht worden gebracht. We horen bij de koplopergemeenten in de provincie als het gaat om netbewust bouwen en met twee vergevorderde verkenningen voor Smart Energy Hubs lopen we ook op dat gebied voorop. Ten slotte hebben we afgelopen jaar gelobbyd om onderstation Veenendaal I op de lijst van prioritaire projecten van de PMIEK te krijgen en met succes.

Dit zorgt ervoor dat als de landelijke netcongestie (op Tennet-niveau) is verholpen, het lokale net is toegerust om weer meer aansluitingen (en uitbreidingen) aan te kunnen.

28

II.f.2. Op bedrijventerrein Nijverkamp werken we samen met de provincie, Stedin en bedrijfsleven aan een proeftuin voor slimme, collectieve oplossingen voor netcongestie. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Het afgelopen jaar is met veel energie en in vertrouwen samengewerkt met de eerste groep van 12 bedrijven, BOV, provincie en netbeheerder om de kansen voor een Smart Energy Hub scherp te krijgen. Het vermaasde netwerk op Nijverkamp zorgt ervoor dat we genoodzaakt waren de bedrijven op te delen in kleinere groepjes die op dezelfde netring zitten. Voor twee van die groepen heeft de netbeheerder een aanbod gedaan voor een groepscontract, van daaruit zou de samenwerking geformaliseerd kunnen worden en de digitale en fysieke investeringen voorbereid worden. De voorwaarden van het groepscontract zijn echter zodanig, dat het voor bedrijven op dit moment niet interessant is om in te stappen. Dit speelt overigens in heel Nederland. We zoeken verder naar mogelijkheden om binnen de kaders toch tot een samenwerking tussen bedrijven op energie te komen en/of die kaders op te rekken. II.f.3. Op bedrijventerrein Factorij en de Vendel ondersteunen we de in 2023 opgerichte energiecoöperatie om te komen tot een Smart Energy Hub op het terrein.

Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In verschillende werkgroepen met ondernemers van het terrein zijn stappen gezet om energiebesparing, energieopwek en efficiënter gebruik van de netcapaciteit in beeld te brengen. Een eerste koplopersgroep bedrijven heeft van ons subsidie ontvangen om een Energiemanagementsysteem (EMS) te ontwikkelen waar op termijn meer bedrijven op het terrein op kunnen worden aangesloten . Eind 2024 is de stap gezet om in een gezamenlijk project met de provincie, netbeheerder, BOV en gemeente toe te gaan werken naar een SEH, net als op Nijverkamp. De voorwaarden vanuit de netbeheerder vormen ook hier echter een beperking (zie toelichting bij SEH Nijverkamp). II.f.4. Het inrichten van netbeheer ten behoeve van de energievoorziening in Veenendaal. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Ook voor dit toekomstig energiesysteem zal verzwaring van het elektriciteitsnet noodzakelijk zijn. Middels een 'wijkaanpak' werken we samen met Stedin aan de plaatsing van circa 150 nieuwe wijk- en buurtstations. En aan de uitbreiding van onderstation Veenendaal I, een prioritair project binnen de PMIEK. Zie ook II.f.1

29

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.g. Veenendaal wil een duurzame gemeente zijn, streeft naar doeltreffend gebruik van hernieuwbare grondstoffen en energie en geeft hier onder andere invulling aan door bestaande en toekomstige gebouwen te verduurzamen.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.g.1. We stellen routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed op met geactualiseerde strategische kaders voor het gemeentelijk vastgoed en het accommodatiebeleid Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De voorbereiding voor het opstellen van de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed zijn gestart. Benodigde gegevens zijn geïnventariseerd en benodigde energieonderzoeken zijn uitgevoerd. Het opstellen van de routekaart is onderdeel van de actualisatie van het vastgoedbeleid. Het vastgoedbeleid en de routekaart worden in 2025 opgesteld. II.g.2. Voor het zwembad/sporthal De Vallei, sporthal West, gemeentehuis en ‘t SpeelKwartier bereiden we de uitvoering van de duurzaamheidsmaatregelen voor. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Het onderzoek naar de benodigde verduurzamingsmaatregelen is afgerond. De maatregelen die op korte termijn zijn uit te voeren zijn opgenomen in het geactualiseerd vastgoedbeheerplan 2024. Dit geldt voor het gemeentehuis, zwembad/sporthal De Vallei en Sporthal West. De planning is om deze maatregelen in 2025 op te leveren. De maatregelen uit de onderzoeken die meer voorbereiding, tijd en middelen vragen worden verwerkt in de Routekaart verduurzaming gemeentelijke vastgoed die onderdeel is van het te actualiseren vastgoedbeleid. II.g.3.

We voeren overeenkomstig het Integraal duurzaam vastgoedbeheerplan de overige onderhouds- en verbeteringswerkzaamheden alleen gecombineerd met de noodzakelijk verduurzamingsmaatregelen uit. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Er is een uitvoeringsplan opgesteld voor een duurzame invulling van onderhouds- en verbeteringsmaatregelen. De uitvoering van dit plan loopt tot eind 2025.

30

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit programma: • • • • • • •

Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU); Duurzame Energie Veenendaal-oost BV (DEVO); Ontwikkelingsbedrijf Veenendaal-Oost BV (OVO); Afvalcombinatie De Vallei NV (ACV); Gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht (AVU); Stichting Ontmoetingshuis; Parkeervoorzieningen (Tricotage en Arie van Hensbergen).

Zie voor meer informatie paragraaf E Verbonden partijen.

Financiële programmarealisatie 2024 (bedragen x € 1.000) Programma 1 Fysieke Leefomgeving Primitief

Raming 2024 Na begrotingswijziging

Realisatie 2024

Saldo 2024

Lasten

43.452

49.625

63.484

-13.859

Baten

30.844

39.633

59.805

20.172

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

-12.608

-9.992

-3.679

6.313

2.069

9.662

16.954

-7.291

Onttrekking aan reserve

3.651

10.002

11.265

1.263

Gerealiseerd resultaat

-11.026

-9.652

-9.368

284

Toevoeging aan reserve

31

Toelichting op de financiële programmarealisatie (bedragen x € 1.000) Ten opzichte van de in de 3e bestuursrapportage 2024 aangepaste begroting, zijn de grootste afwijkingen: Taakveld

Afwijkingen V/N

Afval

791 V

Begraafplaatsen

97 N

Beheer overige gebouwen en gronden

902 N

Cultureel erfgoed

53 V

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

850 V

Milieubeheer

1.850 V

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

303 V

Parkeerbelasting

325 N

Parkeren

297 V

Riolering

386 V

Ruimtelijke Ordening

70 V

Samenkracht en burgerparticipatie

116 N

Verkeer en vervoer

911 V

Wonen en bouwen

2.222 V

Overige verschillen

19 V

Totaal afwijkingen programma 1

6.313 V

Afval: voordeel 791.000 De Afval Combinatie de Vallei (€ 84.000) en Afval Verwijdering Utrecht (€ 273.000 ) geeft een totaal voordeel van € 357.000. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat de inzamelen verwerkingskosten lager zijn doordat de hoeveelheden fijn en grof huishoudelijk afval en GFT fors lager zijn gebleken dan begroot. Daarnaast zijn er positieve afrekeningen ontvangen over 2023 van in totaal € 302.700. De inkomsten uit de afvalstoffenheffing zijn € 246.500 hoger dan vooraf voorzien. Dit komt doordat er uiteindelijk meer aanslagen zijn opgelegd dan vooraf rekening mee is gehouden. De hogere inkomsten als gevolg van het variabele tarief komt ook door een betere scheiding en meer betaalde HHA aanbiedingen in plaats van gratis GHA. De afvalvergoeding is € 150.000 lager dan begroot. De oorzaak is dat over het 2e halfjaar 2024 nog niet bekend is wat de vergoedingen van Verpact zullen zijn. In 2025 zullen we indien nodig bij één van de bestuursrapportages hierop terugkomen. Daarnaast zijn per saldo de uitgaven € 34.800 lager geweest dan begroot. Begraafplaatsen: nadeel € 97.000 In de 3e bestuursrapportage 2024 hebben we het te verwachten tekort op de begraafplaats en rouwcentrum over 2024 gemeld als risico. Het aantal begrafenissen was in 2024 beduidend lager.

Dat heeft impact op zowel de grafrechten (nadeel € 47.100) als het gebruik van het rouwcentrum (nadeel € 74.800). Dat het aantal begrafenissen zou gaan dalen is volgens de verwachting. Mede daarom is er in 2024 een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar een crematorium op de Munnikenhof. De bestuurlijk-politieke uitkomst van dit traject zal bepalend worden voor de toekomstvisie en de exploitatie. Door de daling van het aantal begrafenissen zijn de kosten per saldo € 24.900 lager uitgevallen dan begroot. Beheer overige gebouwen en gronden: nadeel € 902.000 Het resultaat op het taakveld beheer overige gebouwen en gronden wordt veroorzaakt door 32

diverse grondverkopen in 2024 voor een bedrag van € 216.500. Daarnaast zijn er minder huurinkomsten ontvangen dan begroot en heeft er een extra dotatie aan de onderhoudsvoorziening € 1.096.237 plaatsgevonden. Overige uitgaven: nadeel 17.500. Cultureel erfgoed: voordeel € 53.000 Het budget voor gevelsubsidie is niet volledig gebruikt. Het voordelige saldo van € 34.000 komt ten bate van de algemene middelen. Door middel van een RIB, waarin we een korte terugkoppeling hebben gegeven over het gebruik van de subsidiemogelijkheid, is de raad inhoudelijk geïnformeerd. Verder zijn er in 2024 negen subsidies voor instandhouding van gemeentelijke monumenten verstrekt. Hiervoor was een bedrag begroot van € 73.000, de werkelijke kosten waren € 56.000, dit resulteert in een voordeel van € 17.000. Overige verschillen: voordeel € 2.000. Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen): voordeel € 850.000 Bij de grondexploitaties over 2024 is per saldo ten opzichte van de begroting een voordeel gerealiseerd van afgerond € 850.000. Dit voordelige saldo wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

33

Milieubeheer: voordeel € 1.850.000 Op de post van programma 'EnergieNeutraal Veenendaal' is het totaal van de middelen voor meerjarig gebruik beschikbaar gesteld (Project). Op deze post moeten de inkomsten en de uitgaven samen bezien worden. Voorgesteld wordt het saldo van € 908.000 te storten in de reserve meerjarige middelen. De middelen die we van het Rijk ontvangen (subsidies) lopen niet een op een met het bestedingsritme van het project. Vandaar dat wordt voorgesteld een deel over te hevelen naar 2025. Naast het saldo van € 908.000 is een deel van de subsidie € 1.600.000 al als vooruitontvangen subsidie geboekt en weer in 2025 beschikbaar gesteld. Het uitvoeringsplan van de ODRU is volgens de begroting gerealiseerd. De projecten zijn duurder uitgevallen dan in eerste instantie verwacht werd, omdat rekening werd gehouden met minder bezetting bij de ODRU. Dit waren onder andere projecten op het gebied van Geluidsadvies en Energiecontroles. Hierdoor is een nadeel ontstaan van € 68.000. Budgetten geactualiseerde maatregelen van het vastgoedbeheerplan voor investeringen in duurzaamheid en functionele aanpassingen. (voordeel € 775.930) Op 1 oktober 2024 heeft het college de budgetten voor de geactualiseerde maatregelen van het vastgoedbeheerplan voor investeringen in duurzaamheid en functionele aanpassingen vrijgegeven.

Een deel van de budgetten zijn op de exploitatiebegroting begroot. Deze budgetten hebben een meerjarig karakter daarom stellen wij voor om het restant € 775.930,te storten in de reserve meerjarige middelen en deze weer vrij te geven op 1 januari 2025. Budgetten circulair, klimaatadaptief en waterrobuust Veenendaal (voordeel € 192.110) Bij het vaststellen van de programmabegroting zijn middelen opgenomen om te komen tot een circulair, klimaatadaptief en waterrobuust Veenendaal. Om de doelen te realiseren stellen wij voor de niet benutte middelen van € 192.110 over te hevelen van 2024 naar 2025 via de reserve meerjarige middelen ten gunste van de opgave Duurzaam Veenendaal Overige verschillen: voordeel € 18.000 Openbaar groen en (openlucht) recreatie: voordeel € 303.000 Binnen het taakveld Openbaar groen en (openlucht) recreatie is het resultaat ultimo 2024 € 303.000 voordelig. Dit wordt onder andere veroorzaakt door lagere lasten op onderhoud van sloten en vijvers, openbaar groen, speelvoorzieningen en materieel voertuigen/afvoeren afval. Openbaar groen (voordeel € 143.000) Vanwege capaciteitsgebrek in de werkvoorbereiding is het niet gelukt om de herplant van bomen nog voor het einde van het jaar af te ronden. De bomen zijn in 2024 om veiligheidsredenen gekapt.

Vervolgens zijn de nieuwe groeiplaatsen ingericht met bomengrond en in februari-maart 2025 heeft de herplant plaatsgevonden. Om deze herplant te financieren is het noodzakelijk om € 92.000 over te hevelen naar 2025. Voor het groenonderhoud worden medewerkers van IW4 gedetacheerd bij de gemeente. In 2024 waren er niet voldoende medewerkers beschikbaar en is hiervoor werk aan derden uitbesteed. Door de weersomstandigheden is er wel minder inzet nodig geweest voor groenonderhoud, dit heeft per saldo geresulteerd in een voordeel van € 51.000. Speelvoorzieningen (voordeel € 75.555) De raad heeft bij de begrotingsbehandeling in 2022 budget ter beschikking gesteld voor de aanleg van de BOSS plek aan de Adriaan van Ostadelaan in het Franse Gat. Het ontwerpen participatieproces is in 2024 afgerond. In 2025 vindt de aanleg plaats. Voorgesteld wordt dit resterende budget in 2025 opnieuw beschikbaar te stellen. Materieel voertuigen en afvoer afval (voordeel € 34.000) Het afval wordt niet meer gestort in een container op de gemeentewerf maar wordt rechtstreeks naar het afvalstation gebracht. Hierdoor zijn minder diensten nodig van de ACV,. Hierdoor is een voordeel ontstaan van € 14.000,-.

34

Daarnaast zijn er minder onderhouds- en verbruiksmaterialen nodig geweest en zijn een aantal dure reparaties doorgeschoven naar 2025. Door de verkoop van oude materialen en voertuigen is in totaal € 20.000 ontvangen. Overige verschillen: voordeel € 15.000. Parkeerbelasting: nadeel € 325.000 De invoering van het nieuwe parkeervergunningssysteem heeft gezorgd voor een langere periode waarin niet gehandhaafd kon worden. Het aantal geraamde naheffingen op straat is ook bij volledige handhaving minder geweest dan verwacht omdat de betalingsbereidheid snel hoger is geworden door de komst van het scanvoertuig. Hierdoor is een nadeel ontstaan van € 290.200. In 2024 zijn er minder opbrengsten van € 34.800 door lagere opbrengst van parkeergelden, abonnementen en parkeervergunningen. Parkeren: voordeel € 297.000 De lagere lasten ontstaan op diverse onderdelen binnen de parkeer exploitatie zoals de kapitaallasten (120.000,-), van verzekeringen, belastingen (55.000,-) tot beheerkosten (126.000,-) Riolering: voordeel € 386.000 Het totale voordeel op het taakveld riolering is € 1.030.130 Na verwerking van de personeelskosten, de kwijtscheldingen, BCF en de voorstellen om € 380.230 mee te nemen naar 2025 resteert per saldo een positief saldo van € 649.900 Dit bedrag is gestort in de voorziening riolering.

Duurzaam Veenendaal (voordeel € 170.230) Bij het vaststellen van de programmabegroting zijn middelen opgenomen om te komen tot een circulair, klimaatadaptief en waterrobuust Veenendaal. Om de doelen te realiseren stellen wij voor de niet benutte middelen van € 170.230 over te hevelen van 2024 naar 2025 ten gunste van de opgave Duurzaam Veenendaal. Afkoppelen van woningen (voordeel €175.000 ) De raad heeft tevens middelen beschikbaar gesteld voor het afkoppelen van woningen van het riool bij reconstructiewerkzaamheden. Deze reconstructies hebben een meerjarig karakter en de bijdrage aan de investeringsbudgetten wordt achteraf vastgesteld wanneer definitief bekend is hoeveel woningen er zijn afgekoppeld. Diverse werken lopen nog door in 2025 waardoor voorgesteld wordt €175.000,- mee te nemen naar 2025. Plaatsen Hekwerk (voordeel € 35.000) Het hekwerk langs de watergang aan het Gele Rijderspad in Dragonder Oost dient om veiligheidsredenen vervangen te worden. De voorbereiding is gestart in 2024. De uitvoering vindt plaats in 2025. Om dit te financieren is het noodzakelijk om € 35.000 over te hevelen naar 2025. Opbrengst rioolheffingen (voordeel € 361.000) In 2024 is € 361.000 meer inkomsten gegenereerd aan rioolheffing door gerealiseerde in uiten inbreidingsplannen zoals in Veenendaal-oost.

Opbrengst rioolaansluitingen (voordeel € 188.000) In 2024 zijn meer rioolaansluitingen geweest dan begroot plus dat jaarlijks achteraf bij onder meer het uitbreidingsplan OVO de rioolaansluitingen in rekening worden gebracht. Dit geeft op de baten een voordeel van € 188.000. Electraverbruik (voordeel € 152.000) Als gevolg van o.a. de crises in Oekraïne zijn de ramingen in de begroting verhoogd voor het

35

energieverbruik. In 2023 zijn hoge voorschotten door de leveranciers in rekening gebracht voor het energieverbruik. In 2024 zijn diverse afrekeningen ontvangen over 2022 en 2023 met een positief resultaat van € 121.000. Daarnaast zijn de in rekening gebrachte voorschotten in 2024 lager dan begroot. Diversen, personeelskosten en BCF (nadeel €51.100) Ruimtelijke ordening: voordeel € 70.000 Invoering Omgevingswet (Voordeel Lasten € 79.000) Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Hoewel we inmiddels werken volgens de doelstellingen van de Omgevingswet, moeten de komende jaren de bestemmingsplannen die nu van rechtswege zijn overgegaan naar het Omgevingsplan nog worden omgezet naar de nieuwe systematiek. Voorgesteld wordt dit resterende budget in 2025 opnieuw beschikbaar te stellen. Overige verschillen: nadeel € 9.000. Samenkracht en burgerparticipatie : nadeel € 116.000 Leefbaarheid (voordeel € 29.000) Voor de bestrijding van maatschappelijke overlast en verloedering is door het Rijk meerjarig geld beschikbaar gesteld, welke uitsluitend voor dit doel aangewend mag worden. Het restant budget (€ 29.000,-) is in 2024 niet besteed. Vastgoed Ontmoetingshuis (nadeel 135.000) Het nadeel ontstaat voornamelijk vanwege hogere toegerekende kapitaallasten voor het Ontmoetingshuis. Per saldo is de toerekening € 135.000 hoger aan dit taakveld voor de kapitaallasten.

De toelichting op de kapitaallasten wordt verstrekt bij het programma bedrijfsvoering/treasury. Overige verschillen: nadeel € 10.000 Verkeer en vervoer: voordeel € 911.000 In 2024 is er een hoger bedrag aan schade-uitkering ontvangen voor schade aan het wegmeubilair voor een bedrag van € 145.000. Hier staan echter ook hogere herstelkosten tegenover. De definitieve afrekening van de provincie voor de aanleg van fietsvoorzieningen bij bushaltes is ontvangen hierdoor resteert een positief saldo in 2024 van € 39.000. Verder is er een voordeel ontstaan door lager electriciteitsverbruik voor de technische voorzieningen in de openbare ruimte van € 53.000 en zijn er in 2024 minder kosten nodig geweest voor het bewegwijzering- en bordenplan hierdoor is een voordeel ontstaan van € 84.000. Openbare verlichting Het budget voor elektriciteitsverbruik voor de openbare verlichting en technische installaties is niet geheel besteed, van € 95.000. Een deel van de kosten december 2024 zijn echter nog niet gefactureerd en ook de jaarafrekening 2024 is nog niet ontvangen. Mocht de afrekening financieel tegenvallen dan komen we daar in 2025 in de 1e bestuursrapportage op terug. In de jaarrekening 2024 is € 155.000 overgeheveld voor het versneld vervangen van de openbare verlichting naar LED eventueel in combinatie met slimme verlichting.

Echter is hiervoor met de heroverweging kadernota 2025 pas extra investeringsbudget toegekend van € 1.000.000,- in begrotingsjaar 2025. Daarom wordt voorgesteld om dit restantbudget nog eenmaal over te hevelen van 2024 naar 2025 zodat deze middelen ingezet kunnen worden om de waarde van de huidige armaturen af te boeken. Wegen, straten en pleinen In 2024 is een achterstand in herstel van schadegevallen ingelopen en zijn er meer schadegevallen gemeld en hersteld. Hierdoor wordt het budget overschreden met € 32.000. Aan de inkomsten kant zien we ook hogere inkomsten door het terughalen van de herstelkosten bij de veroorzakers. Op de kosten van het beheer van de openbare ruimte door ACV zit een onderschrijding van totaal € 92.000 doordat de positieve afrekening 2023 in boekjaar 2024 is verwerkt van 36

€ 43.000. Daarnaast is voor 2024 ook voor het beheer minder besteed. Voor de gladheidbestrijding is door de zachte winter begin 2024 voor € 21.000,- minder gestrooid en zijn de kosten voor het vegen en reinigen van de openbare ruimte € 28.000 lager uitgevallen. Voor de reiniging van de openbare ruimte is € 96.000 minder noodzakelijk geweest. Vanwege capaciteitsproblemen in 2023 hadden de werkzaamheden ten behoeve van de aanleg van drempels in de Veenderij vertraging opgelopen waardoor de uitvoering in 2024 heeft plaatsgevonden. Hiervoor is € 250.000 budget beschikbaar gesteld. De totale kosten in 2024 zijn € 157.000 Voordeel 93.000. In september 2022 is een inloopbijeenkomst gehouden voor het instellen van parkeerverboden op de bedrijventerreinen Faktorij/De Vendel, Compagnie en Compagnieoost. Voor drie straten op de Faktorij/De Vendel waar parkeerproblemen waren, zijn inmiddels de verkeersbesluiten onherroepelijk en ook zijn de maatregelen uitgevoerd. Er is daar inmiddels wel vraag om het gebied met parkeerverboden verder uit te breiden. Voor de Compagnie en Compagnie-oost is in november 2023 (na aanpassingen en/of weerleggen van zienswijzen) het definitieve verkeersbesluit gepubliceerd. Tegen dit besluit is in januari 2024 beroep aangetekend. In september is dat beroep door de rechtbank niet-ontvankelijk verklaard. Er was toen nog een termijn om in cassatie te kunnen gaan.

Door deze beroepszaak is de uitvoering vertraagd. We hadden de hoop in november/december de markeringen alsnog te kunnen aanbrengen. Maar vanwege de weersomstandigheden was dat niet mogelijk. Voorgesteld wordt om het restant van circa € 22.000 over te hevelen van 2024 naar 2025. Bij het vaststellen van de programmabegroting 2023 heeft de raad € 50.000 beschikbaar gesteld voor participatie van bewoners inzake de verkeersproblematiek rondom de Van Essenlaan. In 2023 en 2024 is in samenwerking met een externe partij onderzocht welke oplossingen tot gedragsverandering mogelijk zijn. Dit heeft tot nu toe niet geleid tot concrete (creatieve) oplossingen die een oplossing kunnen bieden voor de Van Essenlaan. Aangezien concrete oplossingen voor de Rondweg Oost nog geruime tijd op zich laten wachten stellen wij voor dit budget over te hevelen naar 2025 en in te zetten als er concrete acties worden voorgesteld. Via de programmabegroting 2023 is incidenteel in 2023 een budget va € 200.000 beschikbaar gesteld om initiatieven uit de samenleving in te kunnen vullen. Het uitgangspunt is dat reguliere budgetten worden ingezet om deze initiatieven honoreren. In die gevallen dat dit niet mogelijk is, maar de wijkmanagers het initiatief wel zinvol achten voor de wijk, wordt er budget uit Quick Wins ingezet. In 2023 en 2024 is hiervan € 150.000 besteed.

In 2025 zijn geen middelen beschikbaar voor de Quick Wins. Voorgesteld wordt het restantbudget van € 50.000 mee te nemen naar 2025. Omdat tijdens de derde berap afgelopen jaar het saldo nog niet bekend was, is dit toen niet benoemd. Wonen en bouwen: voordeel € 2.222.000 Project Verkabeling hoogspanningslijn 2e fase Op de post van Project verkabeling hoogspanning 2e fase is het totaal van de middelen voor meerjarig gebruik beschikbaar gesteld. We krijgen subsidie-ontvangsten en deze lopen niet 1-op-1 met het bestedingsritme van het Project maar we verantwoorden ze in het boekhoudkundig jaar waarin ook de uitgaven gedaan worden. Op deze post moeten de overschrijdingen op) inkomsten en de uitgaven samen bezien worden. De overschrijding op de geraamde uitgaven van € 517.000 worden gedekt door de overschrijding op de inkomsten van € 517.000.. Bovenwijkse voorzieningen (voordeel € 1.190.000) In 2024 heeft er een verrekening voor de storting gebiedsoverstijgende investeringen plaatsgevonden van € 1.190.167. Dit bedrag is in de bestemmingsreserve Bovenwijkse voorzieningen gestort. 37

Bouwleges (voordeel € 141.000) Vooruitlopend op het inwerkingtreden van de Omgevingswet per 1-1-2025 zijn in het laatste kwartaal van 2024 veel grote aanvragen ingediend. Hierdoor is extra inhuur noodzakelijk geweest. Dit heeft per saldo geresulteerd in een voordeel van € 141.000. Wonen en leven omgevingsaanvragen algemeen (voordeel € 36.000) Met ingang van 1 januari 2024 is de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen in werking getreden. Als gevolg van deze wet wordt de technische toetsing van de aanvragen omgevingsvergunning en het toezicht op de uitvoering in opdracht van de initiatiefnemer uitgevoerd door een kwaliteitsborger. Voor de implementatie van deze wet hebben wij invoeringsgelden ontvangen. Aangezien de wet gefaseerd in werking treedt zijn er minder aanvragen dan verwacht. Opgave Groei en Bloei (voordeel € 124.000) Van het budget voor het programma Groei en Bloei resteert eind 2024 nog een saldo van € 124.000. Dit komt omdat het zetten van stappen in dit programma afhankelijk is van de stappen die met de regiogemeenten gezet worden, alsook de provinciale arrangementen. Dit heeft geleid tot een bestuurlijke opdracht tot verdere scenario-uitwerking van De Klomp en de Meent. Voorgesteld wordt dit resterende budget in 2025 opnieuw beschikbaar te stellen. Startersleningen (voordeel € 753.000) Dit voordeel komt hoofdzakelijk omdat er een eenmalige correctie is doorgevoerd.

Deze is budgetneutraal, het positieve saldo is in de reserve startersleningen gestort. Doordat een groeiend aantal startersleningen rente is gaan genereren, is het totale saldo bij SVN toegenomen. Deze ontwikkeling heeft ervoor gezorgd dat de gemeentelijke administratie niet meer volledig aansloot op de administratie van SVN. Hierdoor is er eenmalig een aanvullende resultaat neutrale mutatie verwerkt. Aangezien er sprake is van een revolverend fonds worden terugbetalingen opnieuw ingezet voor nieuwe leningen. Overige verschillen: nadeel € 22.000 Overige verschillen: voordeel € 19.000 Reservemutaties Toevoegingen aan de reserves: nadeel € 7.291.000 In lijn met eerdere besluitvorming zijn de volgende toevoegingen aan de reserves, die afwijken van de begroting, verwerkt: • Een storting in de bestemmingsreserve meerjarige middelen van € 75.500 voor de aanpak van de BOSS plek aan de Adriaan van Ostadelaan in het Franse Gat. • Een storting van € 124.000 in de bestemmingsreserve meerjarige middelen van het resterende budget voor de meerjarige opgave Groei en Bloei. • Een storting van € 969.000 in de bestemmingsreserve meerjarige middelen van het resterende budget voor het programma Energieneutraal Veenendaal 2035. • Een storting van € 79.200 in de bestemmingsreserve meerjarige middelen van het resterende budget voor het invoering omgevingswet.

• Een storting van € 362.400 in de bestemmingsreserve meerjarige middelen van het resterende budget voor het uitvoeringsprogramma klimaat adaptief Veenendaal. • Een storting van € 775.000 in de bestemmingsreserve meerjarige middelen van het resterende budget voor uitgaven rondom duurzaamheid en functionele aanpassingen . • Een storting van het resultaat op afval in de egalisatiereserve afvalverwijdering en verwerking van € 941.000; Het resultaat op afval totaal bestaat naast het taakveld afval nog uit kwijtscheldingen, interne doorbelasting van uren inclusief overhead en verrekening BTW. • Een storting in de risicoreserve grondexploitaties van € 3.293.000 zijnde het batige saldo (inclusief de winstnemingen) van de bouwgrondexploitaties in 2024. • Een storting van €1.190.000 in de bestemmingsreserve bovenwijkse voorzieningen voor de dekking van lasten van bovenwijkse voorzieningen. 38

• Een storting van € 952.000 in de bestemmingsreserve starters- en blijversleningen • Geen storting in de reserve verkabeling hoogspanning € 1.469.0000, in de begroting is een onttrekking en storting opgenomen van dit bedrag aan de reserve verkabeling hoogspanning. Deze mutatie is ten onrechte begroot en daarmee niet gemuteerd. Onttrekkingen aan de reserves: nadeel € 1.263.000. In lijn met eerdere besluitvorming zijn de volgende onttrekkingen aan de reserves, die afwijken van de begroting, verwerkt: • Een hogere onttrekking aan de bestemmingsreserve starters- en blijversleningen van € 199.000, vanwege minder uitgaven door onvoorzien. • Een hogere onttrekking aan risicoreserve grondexploitaties € 2.412.000. Deze afwijking staat in relatie met het hierboven genoemde voordeel. • Een hogere onttrekking aan de egalisatiereserve begraafplaatsen van € 98.000. • Een hogere onttrekking aan de reserve parkeren € 21.000. • Geen onttrekking aan de reserve verkabeling hoogspanning € 1.469.0000, zie ook de toelichting onder de toevoegingen.

39

Programma 2: Economie, Werk en Ontwikkeling Visie Vanuit het raadsakkoord 'Samen werken in vertrouwen' bleef onze inzet gericht op het behoud en uitbreiden van de lokale werkgelegenheid. Veenendaal willen we aantrekkelijk houden als vestigingsplaats voor ondernemers, zowel voor de bedrijventerreinen, de binnenstad als voor de winkelcentra. We continueerden hierbij investeringen in tijd en geld voor activiteiten die een bijdrage leverden aan een aantrekkelijke vestigingsplaats, een goed ondernemersklimaat en een betere ondernemersdienstverlening. Een goede samenwerking met het georganiseerde bedrijfsleven om dit mogelijk te maken bleef daarbij voorop staan. Waar mogelijk ondersteunden we individuele ondernemers en richtten we ons op het behouden van bestaande en binnenhalen van nieuwe bedrijven in onze gemeente. Hierbij hielden we rekening met de beperkte ruimtelijke (uitbreidings-) mogelijkheden op met name de bedrijventerreinen.

Thema's De visie van het Programma Economie, Werk en Ontwikkeling omvat twee thema’s: I. Economische ontwikkeling en werkgelegenheid II. Recreatie en toerisme I. Economische ontwikkeling en werkgelegenheid Intensivering bedrijventerreinen Bedrijven die uitbreidingswensen hebben kunnen wij in onze gemeente geen nieuw bedrijfsterrein aanbieden en we moeten , om deze bedrijven voor onze gemeente te behouden, kijken naar intensiveringsmogelijkheden. Veelal zijn er mogelijkheden om op de grond of in de lucht uit te breiden. We hebben met diverse bedrijven de mogelijkheden bekeken en hierover geadviseerd. Een aantal keren is hier de Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (OMU) bij betrokken geweest. OMU kan eventueel een financieringsmogelijkheid aanbieden wanneer het bedrijf zelf de investering niet rond kan krijgen. Uiteindelijk is geen gebruik gemaakt van de financieringsmogelijkheden van de OMU en zijn de bedrijven zelfstandig in staat gebleken hun intensivering te realiseren. We hebben waar mogelijk een faciliterende rol gespeeld in de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden. Duurzaam ondernemen en circulaire economie De gemeente heeft in 2024 via eerdere werkgroepen en programma’s energieneutraal en duurzaam ondernemen bevorderd. Dit wordt de komende jaren voortgezet.

Vanuit het Innovatiefonds, dat eind 2024 is opgeheven, zijn bijdragen verstrekt aan Bedrijvenkring Ondernemend Veenendaal (BOV) voor een drietal projecten waaronder een verduurzamingsproject op de Compagnie en de realisatie van een Energie Management Systeem voor het bedrijfsleven. Op de uitvoering van de Energiebesparingsplicht en de maatregelen die Veenendaalse bedrijven hiervoor moeten nemen, wordt toezicht gehouden door de Omgevingsdienst Utrecht (ODRU). Met de ODRU is een structureel kwartaaloverleg om de resultaten van de ODRU te bespreken en hierop te acteren. De inzet voor label C heeft geresulteerd in een percentage van meer dan 90% van de kantoren in Veenendaal die voldoet aan label C. Om dit percentage nog hoger te krijgen wordt samengewerkt met de ODRU en de BOV. Circulaire Economie We hebben deelgenomen aan de Versnellingskamer van het Living Lab (Regio Foodvalley) en de lokale projectgroep Circulair Veenendaal. Het lokale programmaplan is momenteel in 40

de conceptfase. Het regionale Living Lab bestaat al veel langer en de vorderingen lopen op schema. De doelstellingen zijn vrijwel allemaal gerealiseerd en de Communities of practice komen op regelmatige basis bijeen voor de thema's Circulaire bouw, Industrie, Circulaire Voedselketens en Waterstof. Spin offs worden verder uitgewerkt in Circulair Beton, Teelt en inzet Biobased materialen, Opdrachtgevers in circulaire bouw (woningcorporaties), Voedselverspilling in de horeca en een Vulpunt voor vrachtwagens op waterstof. Zowel bedrijven, overheid en scholen zijn hierbij betrokken en ook de Regio Foodvalley (Strategische agenda), beide provincies, scholen in het betonakkoord en er is een global goals scan voor bedrijven. Regelmatig komen ook de ambtenaren uit de regio, die zich bezig houden met circulariteit, samen om good practises uit te wisselen. Netcongestie Voor bedrijventerrein Nijverkamp is een werkgroep Netcongestie actief om samen met ondernemers en de provincie te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om netcongestie voor bedrijven te beheersen. Er zijn stappen gemaakt om te komen tot een energy hub op bedrijventerrein Nijverkamp. Ook is er een werkgroep Proeftuin Nijverkamp gestart. Zij onderzoeken welke mogelijkheden er zijn op Nijverkamp om alternatieve energievormen in te zetten voor de bedrijven op bedrijventerrein Nijverkamp.

Starters en ondernemersdienstverlening In 2024 is een startersevent georganiseerd in samenwerking met de gemeenten Renswoude en Rhenen. Daarnaast is er geïnvesteerd in de communicatie rondom de promotie en profilering van het startersevent. Binnen deze activiteiten is ook de doelgroep ZZP meegenomen. In 2024 is ook een inventarisatie gemaakt van het speelveld en de gevolgen van het toenemend aantal ZZP’ers, waaruit aanbevelingen zijn gekomen. Voor het project Verbeteren Ondernemersdienstverlening is in 2024 een interne uitvraag gedaan onder medewerkers die zich bezig houden met dienstverlening aan ondernemers. Daarnaast heeft een externe uitvraag onder ondernemers plaatsgevonden. Hiermee is kwantitatieve en kwalitatieve input opgehaald over de huidige ondernemersdienstverlening. Daarmee is de eerste fase van het project Verbeteren Ondernemersdienstverlening afgerond. Werkgelegenheid Tekorten aan voldoende en gekwalificeerd personeel, naast een tekort aan bedrijfsruimte, werken belemmerend op economische groei. Het blijft lastig om dit te kwantificeren maar het blijft een aandachtspunt. De werkgelegenheidscijfers over 2024 laten zien dat er een groei is in het aantal arbeidsplaatsen van 34.496 (2023) naar 34.673 (2024). Een groei van 0,5%. De groei is voornamelijk in de sectoren bouwnijverheid en gezondheids- en welzijnszorg.

We zien een daling in arbeidsplaatsen in de sector Industrie. De Regio Foodvalley blijft één van de landelijke regio’s waar het tekort aan arbeidskrachten het grootst is. We hebben regionaal geïnvesteerd in het ontwikkelen en organiseren van projecten om de aansluiting tussen vraag en aanbod van personeel en ondernemers te verbeteren. Er is ook meer inzet gepleegd op het inzichtelijk maken van het zogenaamde onbenutte arbeidspotentieel. Veenendaal profileerde zich in de regio als ICT-gemeente. Vitale Binnenstad De binnenstad is voortdurend in beweging. Veel dingen gaan goed. Tegelijkertijd blijft het voor ondernemers in de binnenstad een uitdagende tijd. Er zijn zorgen over de alsmaar stijgende kosten voor ondernemers waarvan lang niet alle kosten doorberekend kunnen worden aan de klanten. Een aantal ondernemers heeft het afgelopen jaar helaas de deuren moeten sluiten. Tegelijkertijd zijn er ook weer nieuwe bedrijven in de binnenstad gestart. Onder deze nieuwe bedrijven zitten ook relatief veel niet-winkels. Dat past binnen de ambitie van een complete binnenstad waar een divers pallet aan functies samen op een goede manier met elkaar functioneren. Waar de leegstand in onze binnenstad de afgelopen jaren fors is teruggelopen zagen we de leegstand in de tweede helft van 2023 al iets oplopen en ook in 2024 is de leegstand weer iets verder opgelopen.

Bezoekers wisten de binnenstad het

41

afgelopen jaar gelukkig nog goed te vinden en over het algemeen zijn de omzetten ook nog goed. Samen met onze belanghebbenden in de binnenstad geven we uitvoering aan het door de raad vastgestelde programmaplan Vitale Binnenstad. Verschillende projecten zijn uitgevoerd om onze binnenstad meer vitaal te maken. Meer informatie over de binnenstad is te lezen onder het doel ‘uitvoering van het programma Vitale Binnenstad’ (I.f.1.). Digitalisering Gemeente Veenendaal neemt deel aan de Regio Deal Foodvalley via ICT Campus. De bijdrage van ICT Campus binnen de regio deal is voornamelijk op het gebied van cross-over innovaties tussen agri-food en ICT. Met enkele partners binnen ICT Campus is gewerkt aan de bouw van een dataplatform voor het meten van stikstofemissie binnen stallen. Een novum. De betrouwbaarheid van de data wordt verzorgd door de Wageningen Universiteit. Er is nauw samengewerkt met boeren en LTO, zodat er draagvlak en vertrouwen is vanuit de gebruikers en primaire belanghebbenden van een dergelijk platform. Het dataplatform vormt de basis voor verdere innovatie gericht op de reductie van stikstofemissies. Mede daarom is gestart met een grotere groep aan belanghebbenden binnen de Regio Foodvalley en daarbuiten en ook het Rijk, om vervolgens te kijken naar de manier waarop het dataplatform opgeschaald kan worden.

Naast deze belangrijke innovatie, is er ook aandacht geweest voor het versterken van de ICT-bedrijven in Veenendaal in hun vraag naar menselijk kapitaal. Hier is er voornamelijk gekeken naar de kleinere bedrijven die een behoefte hebben om een strategische personeelsplanning te maken. De aandacht voor de Human Capital Agenda in ICT (HCAICT) is ook vertaald naar een aanbieding naar het Rijk. ICT Campus (Veenendaal) heeft samen met U-Tech community (regio Utrecht), onder regie van provincie Utrecht) ingezet op een provinciale aanpak voor de HCA-ICT. Deze aanpak maakt onderdeel uit van de Rijksaanpak om in 2030 te streven naar één miljoen banen in de ICT. II. Recreatie en toerisme Uitvoering actieplan visie Recreatie en Toerisme Op 21 maart 2024 heeft de raad de Visie Recreatie en Toerisme 2024-2028 vastgesteld. De ambities uit de visie zijn in 2024 uitgewerkt in concrete projecten. Tijdens de behandeling van de kadernota op 9 juli 2024 heeft de raad besloten om vanaf 2026 structureel € 56.000,te bezuinigen op het uitvoeringsbudget voor recreatie en toerisme. Door deze bezuiniging is vanaf 2026 vrijwel geen uitvoeringsbudget meer beschikbaar voor de uitvoering van de visie. Wij hebben er daarom voor gekozen om geen uitgebreid uitvoeringsplan op te stellen voor de gehele looptijd van het beleid. Voor 2024 en 2025 is wel nog voldoende budget beschikbaar.

Op 3 december 2024 is de raad op detailniveau geïnformeerd over de uitvoering van het beleid door middel van een raadsinformatiebrief. Een paar voorbeelden van projecten die zijn uitgevoerd in 2024 zijn: starten met de inrichting van een ontdekcentrum Kwintelooijen, opzetten van een campagne om de Grebbelinie op de kaart te zetten, realisatie van een digitale stadswandeling in het centrum van Veenendaal met Jaap Pilon en de uitbreiding van de website Dit is Veenendaal met toeristische content. Evenementenbeleid Na een uitvoerig participatietraject is voor de jaren 2024 en volgend daarna nieuw beleid opgesteld met daarin onder andere aandacht voor duurzaamheid en gezondheid, locaties, veiligheid, geluidsnormen en levendigheid. Het is van belang om een goede balans te vinden tussen de levendigheid van de stad en het voorkomen van overlast. Dit doen we onder andere door het stellen van duidelijke kaders, het vroegtijdig betrekken van omwonenden en het borgen van de veiligheid van inwoners tijdens evenementen. Het nieuwe evenementenbeleid is in juni 2024 door de raad vastgesteld en hier wordt de komende jaren uitvoering aan gegeven. In de nog lopende projecten en ontwikkelingen zoals de herinrichting Stadspark/evenemententerrein, de uitvoering nieuwbouw Theater Lampegiet en de upgrade van de Markt wordt ook aandacht besteed aan ruimte en voorzieningen voor evenementen.

42

Thema I: Economische ontwikkeling en werkgelegenheid Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.a. Veenendaal is een aantrekkelijke stad om te werken en ondernemen.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.a.1. We stimuleren en faciliteren startende ondernemers door o.m. organiseren van een jaarlijks startersevent en het informeren en ondersteunen van starters bij vragen. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Op 25 september 2024 heeft het jaarlijkse startersevent plaats gevonden in samenwerking met de gemeenten Rhenen en Renswoude. Het startersevent heeft in 2024 een nieuwe uitstraling gekregen met een eigen huisstijl en marketingcampagne. Het startersevent trok meer bezoekers dan de voorgaande editie. We monitoren de effecten van dit event. We hebben verkennende gesprekken met de gemeenten Ede en Wageningen gevoerd om ook die gemeenten in de toekomst aan te haken bij de regionale organisatie van het startersevent.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.b. Behouden en uitbreiden werkgelegenheid voor Veenendaal.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.b.1. We faciliteren en ondersteunen bestaande en nieuwe ondernemers door inzet van onze accountmanager, periodieke overleggen met het bedrijfsleven, zorgen voor een goede doorgeleiding en coördinatie van afhandeling van ondernemersvraagstukken. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Onze inzet was erop gericht om lokale bedrijven gevraagd en ongevraagd te ondersteunen via onze accountmanager bedrijven. Hierbij coördineerden en ondersteunden we bij complexe en/of beleidsoverstijgende vraagstukken om processen vlot te trekken. Vragen van nieuwe ondernemers hebben we zo snel en goed mogelijk beantwoord. Contacten met het bedrijfsleven leggen we vast in ons bedrijfsvolgsysteem. Maandelijks is er een bestuurlijk overleg geweest met het georganiseerde bedrijfsleven waar op dat moment relevante agendapunten aan de orde kwamen.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.c. Samen met de Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (OMU) intensiveren we de bedrijventerreinen waardoor er een hogere verdichtingsgraad ontstaat ofwel meer mensen kunnen werken op een m².

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.c.1. Bedrijventerreinen, kantoorlocaties en binnenstad worden aantrekkelijker gemaakt in 2024, gericht op een optimaal vestigings- en investeringsklimaat. Inhoud (indicator)

43

Inhoud (toelichting) In 2024 is op verschillende manieren gewerkt aan het verbeteren van het vestigingsklimaat in Veenendaal. Er is gewerkt aan een plan van aanpak voor een integrale en gebiedsgerichte aanpak van de ambities die volgen uit Visie Bedrijventerreinen Veenendaal 2023. Verder is er een Green Deal gesloten tussen gemeente Veenendaal en Bedrijvenkring Ondernemend Veenendaal (BOV). Als onderdeel hiervan zijn de bedrijventerreinen Het Ambacht en Nijverkamp geselecteerd als Ambassadeursterrein in het kader van het landelijke programma Werklandschappen van de Toekomst. Dit richt zich op het toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen op het gebied van vergroening,

klimaatadaptatie en innovatie. Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.d. ICT Campus faciliteert regionale samenwerkingen tussen bedrijfsleven, overheid en onderwijs.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.d.1. We geven uitvoering aan het programma ICT Campus, waarbij acquisitie van ICTbedrijven in lijn is met toekomstgerichte nieuwe economie. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Voor de uitvoering van het programma ICT Campus hebben de activiteiten zich voornamelijk gericht op de zogenaamde Human Capital Agenda in de ICT sector. Er is een financiële aanvraag voorbereid voor indiening bij het Rijk en er zijn gesprekken gevoerd met ICTbedrijven (tot 50 fte’s) voor het helpen opstellen van hun strategische personeelsplanning. Daarnaast is de eerste versie van het dataplatform opgeleverd voor het meten van de stikstofemissies in stallen. Ten aanzien van acquisitie van ICT bedrijven in lijn met de toekomstgerichte nieuwe economie, hebben twee onderzoeken de basis gelegd voor de acquisitie van bedrijven die de toekomst moeten vormen van de Veenendaalse bedrijven. De sectoren ICT en Food komen als top 3 kansrijke sectoren naar voren.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.e. We willen uitbreiding van het aantal bedrijventerreinen.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.e.1. In samenspraak met provincie Utrecht, Regio Foodvalley en met de Groene Metropool onderzoeken we welke uitbreidingslocatie voor bedrijventerreinen mogelijk zijn. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In de regio Foodvalley is in 2024 afgesproken om te starten met het regionaal ruimtelijk programmeren. Hierbij zijn er negen gebieden (deels landelijk en deel stedelijk gericht) waarbij onderzoek plaatsvindt naar de mogelijkheden voor uitbreiding van wonen en werken. Dit traject is gericht op plannen maken en monitoren, maar vooral met focus hoe we naar uitvoering kunnen komen. In 2025 worden de eerste resultaten verwacht.

44

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.f. Veenendaal is een aantrekkelijke stad om te wonen, werken en leven.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.f.1. We geven uitvoering aan het programma Vitale Binnenstad met aandacht voor een divers pallet aan functies, toegankelijkheid, vergroening en verduurzaming, innovaties en versterking van de uitvoeringsstructuur. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2024 is er gewerkt aan het stimuleren van de vitaliteit van onze binnenstad. Er zijn concrete stappen gezet voor de gewenste transformatie van de Tuinstraat naar een binnenstedelijke woonstraat. Meerdere initiatieven worden begeleid en inmiddels is begonnen met de bouw van Corridor fase 1. Ondertussen nadert Brouwerspoort haar voltooiing. Het laatste bouwblok is in 2024 afgerond. In de 1e helft van 2025 wordt de gracht en de openbare ruimte nog afgemaakt. In november 2024 heeft de raad een besluit genomen over de nieuwbouw van De Lampegiet en het Masterplan nieuw theater in de Duivenweide als gewenst eindbeeld voor het gebied vastgesteld. Om de binnenstad te vergroenen is op de plek van de voormalige kiosk in de Hoofdstraat een groenperk gerealiseerd en zijn in de Van Kreelpoort geveltuintjes aangelegd. Mede door de prijs die het Stadsstrand heeft gewonnen mocht Veenendaal de landelijke Dag voor de Binnenstad organiseren. In samenwerking met Winkelstad Veenendaal, MAAK, Sportservice Veenendaal en andere organisaties zijn er tal van activiteiten en evenementen georganiseerd.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.g. We realiseren in Foodvalley verband een volledig circulaire economie in 2050. 50% minder gebruik van primaire grondstoffen (metalen, fossiel, mineralen) in 2030.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.g.1 We voeren het regionale plan van aanpak uit en richten ons daarbij op: - duurzamer gebruik van grondstoffen - meer concurrerend vermogen - Regio Foodvalley als innovatieve kennisregio voor circulaire economie Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De focus van het Living Lab (regio Foodvalley Circulair) lag in 2024 op de vaste thema's in de Communities of Practice (Circulaire Bouw, Industrie, Circulaire voedselketens en Waterstof). Daarnaast zijn we in de regio actief geweest op het gebied van Woningbouw, Transitie Landbouw, Bedrijventerreinen, Meetbaarheid en digitalisering en een Circulair ambachtscentrum. Dat leverde het afgelopen jaar resultaten op in Circulair beton, Teelt en de inzet van biobased materialen in de bouw, Opdrachtgevers in circulaire bouw (woningbouwcorporaties), Voedselverspilling horeca en een Vulpunt voor vrachtwagens op waterstof. Tot slot werkten we samen met andere partijen zoals Cirkelstad.

45

Thema II: Recreatie en toerisme Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.a. Veenendaal heeft een aantrekkelijke binnenstad waar bezoekers uit de regio en toeristen graag op bezoek komen.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.a.1. Via het Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT) zetten we (de binnenstad van) Veenendaal en de ons omringende regio op de kaart. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Veenendaal neemt deel aan het Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT) Heuvelrug & Vallei. Namens de aangesloten gemeenten zet het RBT de regio op de kaart met daarbij ook aandacht voor de specifieke kenmerken van elke gemeente. In 2024 is het RBT gestart met een uitgebreide campagne om de Grebbelinie extra aandacht te geven. De verdere ontwikkeling van de Grebbelinie tot een recreatief-toeristische bestemming is voor RBT Heuvelrug & Vallei een meerjarige prioriteit. Het RBT heeft hiervoor subsidie ontvangen van Provincie Utrecht en de negen deelnemende gemeenten. De samenwerkingsovereenkomst met het RBT loopt nog tot eind 2026.

Verbonden partijen Niet van toepassing voor dit programma.

Financiële programmarealisatie 2024 (bedragen x € 1.000) Programma 2 Economie, Werk en Ontwikkeling Primitief

Raming 2024 Na begrotingswijziging

Realisatie 2024

Saldo 2024

Lasten

2.221

2.971

2.617

Baten

1.043

1.068

1.056

323 19

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

-1.178

-1.903

-1.561

342 -41

Toevoeging aan reserve

0

713

753

Onttrekking aan reserve

723

2.033

2.004

-29

Gerealiseerd resultaat

-455

-583

-310

272

Toelichting op de financiële programmarealisatie (bedragen x € 1.000) Ten opzichte van de in de 3e bestuursrapportage 2024 aangepaste begroting, zijn de grootste afwijkingen als volgt:

Taakveld

Afwijking 2024

V/N

Bedrijfsloket en -regelingen

44 V

Economische ontwikkeling

209 V

Economische promotie

114 V

Overige verschillen

25 N

Totaal afwijkingen programma 2

342 V

46

Bedrijfsloket en -regelingen: voordeel € 44.000 Binnen het taakveld Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen is het resultaat ultimo 2024 € 44.000. Dit wordt veroorzaakt door kleine afwijkingen (lagere lasten) op diverse onderdelen, zoals (o.a. Markten, Innovatiefonds en Ondernemersfonds). Economische ontwikkeling: voordeel € 209.000 Op het taakveld Economische ontwikkeling is het resultaat ultimo 2024 afgerond € 209.000 voordelig. Programma 3e Fase ICT Campus (voordeel € 57.000) Van het budget voor het programma ICT Campus fase 3 resteert € 57.000. Deze middelen zijn voor meerjarig gebruik beschikbaar gesteld. Voorgesteld wordt dit resterende budget in 2025 opnieuw beschikbaar te stellen. Economische ontwikkeling (voordeel € 201.000, resultaatbestemming € 67.000) Er is sprake van een voordelig resultaat van € 201.000. Dit komt onder andere doordat voor het marketing en promotieplan € 20.000 vanuit 2023 was overgeheveld naar 2024. De kosten hiervan zijn echter nog in 2023 betaald en dit is per abuis niet eerder gecorrigeerd. Verder is gebleken dat in 2024 geen gebruik meer is gemaakt van het Van Kreelfonds. Tevens is deels sprake van middelen die voor meerjarig gebruik beschikbaar zijn gesteld.

Voorgesteld wordt om het restant van deze middelen a € 67.000 middels een resultaatbestemming beschikbaar te stellen in 2025 ten behoeve van onder andere het actualiseren van beleid en het continueren van een aantal projecten. Vitale Binnenstad (nadeel € 16.000, correctie via meerjarige middelen) Op het totale budget (inkomsten en uitgaven) van het programma Vitale Binnenstad is een overschrijding (over jaarschijf 2024) van het budget van € 16.000. De werkelijke kosten die nog in 2024 plaats hebben gevonden bleken iets hoger dan ten tijde van de derde bestuursrapportage ingeschat. Bij de derde bestuursrapportage zijn deze programmagelden -die voor de looptijd van het programma beschikbaar zijn gesteld-, op basis van een inschatting van de resterende kosten in 2024, overgeheveld naar 2025. In deze jaarstukken is de € 16.000 gecorrigeerd via de reserve meerjarig middelen, zodat het totale beschikbare budget voor dit programma ongewijzigd blijft. Economische promotie: voordeel € 114.000 Binnen het taakveld economische promotie is het resultaat ultimo 2024 € 114.000 voordelig. Dit komt voort uit lagere lasten op het onderdeel evenementenbeleid en hogere baten op de onderdelen Promotie en Toeristenbelasting. Toeristenbelasting (voordeel € 29.000): Op het onderdeel Toeristenbelasting is een voordeel ontstaan van € 29.000.

De aanslagen worden achteraf, in het volgende boekjaar opgelegd. Er was rekening gehouden met een opbrengst over 2023 van afgerond € 114.000, maar op basis van de ontvangen data vanuit de diverse hotels etc. is uiteindelijk voor een bedrag van afgerond € 143.000 aan aanslagen opgelegd. Promotie (voordeel € 20.000, resultaatbestemming) Het betreft de bijdragen van de partners van het merk Veenendaal. Bij het innen van deze bijdragen is vertraging ontstaan (november in plaats van juli). Hierdoor konden deze middelen niet meer worden ingezet ten behoeve van stadspromotie activiteiten in 2024. het betreft hier dus de bijdrage van derden: de gemeente is in dit geval de penningmeester en beheert de kas van #ditisveenendaal (netwerkorganisatie). Voorgesteld wordt deze middelen middels een resultaatbestemming beschikbaar te stellen in 2025 ten behoeve van marketing en branding projecten. Evenementenbeleid (voordeel € 67.000) Het bestuur van Veenendaal on Ice (VOI) heeft in 2023 te kennen gegeven het evenement vanaf 2024 niet meer zelf te willen organiseren, maar wel alle medewerking te willen verlenen in het oprichten van een nieuw bestuur/nieuwe organisatie. 47

Helaas is men er in 2024 niet in geslaagd een nieuw bestuur te vinden, dan wel een nieuwe organisator voor de ijsbaan te vinden. Overige verschillen: nadeel € 25.000 Reservemutaties Toevoeging aan de reserves nadeel € 41.500 en storting in de reserve nadeel € 28.900. In lijn met eerdere besluitvorming zijn de volgende toevoegingen aan de reserves, die afwijken van de begroting, verwerkt: •

Een storting van € 56.700 in de bestemmingsreserve meerjarige middelen van het resterende budget in 2023 van het budget ICT Campus Fase 3

•

Een lagere storting van € 16.200 vanwege het project Vitale binnenstad.

•

In de begroting is abusievelijk een storting en onttrekking begroot vanwege de egalisatiereserve Rembrandtcollege per saldo € 0. De negatieve storting ad € 22.700 en storting ad € 6.200 van totaal saldo € 28.900 is op het programma 3 begroot en de onttrekking van totaal € 28.900 op programma 2, dit resulteert in een afwijking op de reserve in deze programma’s.

48

Programma 3: Sociale leefomgeving Visie Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2024 Inleiding Het jaar 2024 markeert de start van het nieuwe Integraal Beleidskader Sociaal Domein 20242027 (IBK-SD). Op 16 november 2023 heeft de gemeenteraad dit beleidskader vastgesteld. Dit kader bouwt voort op het IBK-SD 2020-2023 en blijft gebaseerd op de bestaande visie sociaal domein en het Model Veenendaal 2020. In 2024 hebben we een belangrijke stap gezet in de uitvoering van het nieuwe beleidskader. Nadat we in 2023 breed wensen en verwachtingen uit de samenleving hebben opgehaald, hebben we dit proces doorgezet door in gezamenlijkheid met onze partners vorm en inhoud te geven aan de uitvoering van de ambities als het gaat om deze integrale doelen. In 2024 hebben we op verschillende momenten zowel interne collega’s, adviesraden als externe partners betrokken bij het vorm en inhoud geven van het uitvoeringsplan voor 2025. Dit is gebeurd via uiteenlopende methoden, onder andere middels de sociaal domein brede bijeenkomsten die in 2024 hebben plaatsvonden. We hebben hierbij zowel bestaande samenwerkingspartners als nieuwe relevante partijen betrokken om samen te kijken waar we uitvoering aan gaan geven in 2025.

We zijn daarbij actief op zoek gegaan naar partners die nog geen deel uitmaakten van eerdere samenwerkingen, maar die wel essentieel zijn vanwege hun rol in het behalen van onze gemeenschappelijke doelen. Deze brede benadering is mede ingegeven door de uitdagingen en ambities waarvoor we als gemeente staan, gecombineerd met de krapte in beschikbare middelen. Juist daarom zien we het belang van een intensieve samenwerking, zodat we onze slagkracht kunnen vergroten en onze maatschappelijke doelen en de ambities die daarbij horen, effectief kunnen realiseren. We hebben op verschillende onderwerpen werkgroepen gecreëerd van interne collega's en externe partners/organisaties om nog beter samen te kunnen werken aan de maatschappelijke doelen. Dit onderstreept onze inzet om samen met inwoners en betrokken partijen te werken aan een sterke en toekomstbestendige sociale basis. Maatschappelijke Doelen Voor de periode 2024-2027 richten we ons op drie centrale maatschappelijke doelen: • • •

Bestaanszekerheid voor alle inwoners; Bevorderen van zelfredzaamheid; Kwalitatief goede ondersteuning voor inwoners die dit nodig hebben.

In 2024 is het Programma Sociaal Domein opgezet. Het IBK 2024-2027 vormt de basis voor dit programma. Door deze programmatische aanpak versterken we de samenhang en effectiviteit binnen het sociaal domein en vergroten we de impact van ons beleid, met als uiteindelijk doel een toekomstbestendige en beter georganiseerde sociale infrastructuur. Eind 2024 hebben we een belangrijke stap gezet in de ontwikkeling van de ‘Staat van Veenendaal’. Dit instrument biedt een gedetailleerd inzicht in de stand van zaken binnen het sociaal domein en ondersteunt ons bij het maken van gerichte beleidskeuzes. Door op een meer datagedreven manier te werken, kunnen we ontwikkelingen beter monitoren en tijdig inspelen op veranderende omstandigheden. Daarnaast stimuleert dit instrument de samenwerking met externe partijen, doordat we gezamenlijk werken vanuit een gedeeld beeld van de belangrijkste opgaven en uitdagingen. In 2025 zullen we dit voortzetten. In de programmabegroting 2025 zijn inspanningen op de beoogde effecten opgenomen die zijn afgeleid uit het integraal beleidskader 2024-2027. De hierin opgenomen 3 maatschappelijke doelen vormen hiervoor de basis. We rapporteren in deze jaarstukken nog op basis van de doelen vanuit het oude IBK, in de P&C cyclus 2025 is het nieuwe IBK de onderlegger. 49

Thema's De visie van het Programma Sociale Leefomgeving komt tot uiting in acht thema’s: I. Inkomen II. Sociaal domein – Participatie en re-integratie III. Sociaal domein – WMO IV. Sociaal domein – Jeugd V. Onderwijs en ontwikkeling VI. Sport VII. Cultuur VIII. Welzijn I.

Inkomen

Hersteloperatie toeslagenaffaire De afwikkeling van de toeslagenaffaire is complexer dan gedacht. Hierdoor duurt de afhandeling langer dan vooraf gedacht. Inmiddels kunnen ook ex-partners en nabestaanden een beroep doen op ondersteuning. Ook in 2024 heeft een zaakwaarnemer samen met gedupeerden een plan van aanpak opgesteld over materiële en immateriële vergoeding. Verder zijn in 2024 de gedupeerden via landelijke en lokale acties benaderd voor ondersteuning. Bovendien is lokaal een lotgenotencontactgroep gestart. Deze acties hebben in 2024 bijgedragen aan een groter bereik, nl. 35% van de totale groep gedupeerden. Aanpak Geldzorgen, armoede en schulden Het kabinet Rutte IV heeft de aanpak van geldzorgen, armoede en schulden vastgesteld. Het kabinet Schoof heeft deze aanpak voortgezet. In 2024 zijn op landelijk niveau de volgende resultaten bereikt: subsidieverlening voor het omgaan met geld voor jongeren, het vergroten van het bereik van mensen met schulden, het afspreken van een basisniveau aan schuldhulpverlening en de vaststelling van een Rijksincassovisie. Inkomensvoorziening Participatiewet, IOAW, IOAZ, BBZ Ten behoeve van de bijstandsuitkeringen ontvangen we van het Rijk het BUIG-budget (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten).