3. Jaarstukken 2023 - jaarstukken

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) IV.b Ondersteuning meer op maat voor wie dat nodig heeft (MD06).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) IV.b.1 In 2023 hebben we ambulante jeugdhulp ingezet waar nodig, en beheersen we onze kosten. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De kosten van ambulante jeugdhulp stegen in 2023 opnieuw. We namen in het eerste kwartaal additionele maatregelen met als doel de stijging op ambulante jeugdhulp om te buigen. We gingen op casusniveau in gesprek met aanbieders van ambulante jeugdhulp waar de stijging moeilijk te verklaren is. Aanbieders gaven aan dat dit onder andere een naijl effect is van de corona-maatregelen. De instroom van jeugdigen (vooral meisjes) in de puberleeftijd die in de coronaperiode minder sociale vaardigheden hebben geleerd en sociale prikkels hebben verwerkt, verklaart mede deze stijging. IV.b.2 In 2023 hebben we jeugdhulp met verblijf ingezet waar nodig, en beheersen we onze kosten. Inhoud (indicator)

70

Inhoud (toelichting) In 2023 hebben de gemeente en het CJG alle dossiers geanalyseerd van jeugdigen in verblijf. Daar kwam uit naar voren dat de jeugdigen een passende plaats hebben en dat er geen aanleiding is om extra acties in te zetten. Wel is al langer duidelijk dat trajecten korter duren als er meer uitstroommogelijkheden zijn. Er zijn echter te weinig woningen voor deze jongeren beschikbaar in Veenendaal en de regio. Eind 2023 is daarom een kleinschalige woonvorm geopend. De groep zal gevuld gaan worden met jongeren die eerder buitenregionaal geplaatst zaten en liever dichter bij huis willen wonen. In 2024 starten de groepen.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) IV.c Verbinding versterken als dit een positief effect heeft op de kwaliteit, financiën en/of organisatie (MD08).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) IV.c.1 De gerealiseerde integrale werkwijze sociaal domein wordt in 2023 verder doorontwikkeld. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2023 is door lokaal en regionaal uitvoering te geven aan de Focusagenda 2021- 2025 de integrale werkwijze tussen onderwijs en jeugd verder doorontwikkeld. Het model Passende Samenwerking is breder onder de aandacht gebracht binnen het onderwijs, er is zicht en overzicht gecreëerd rondom de onderwijs zorgarrangementen en vanuit het Nationaal Programma Onderwijs zijn door de gemeente Veenendaal diverse programma's geïnitieerd.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) IV.d We willen meer sturen op kwaliteit en effectiviteit van aangeboden ondersteuning (MD10).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) IV.d.1 In 2023 is de sturing op aanbieders vergroot. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Binnen de regio heeft gemeente Veenendaal ook dit jaar bijgedragen aan de versterking van inkoop- en contractmanagement via de programma's Veiligheid, Ambulant, Jeugdhulp&Onderwijs en Verblijf. De programma's dragen bij aan ombuiging van kosten en verbetering van kwaliteit binnen de jeugdhulpsegmenten. Met deze programma's heeft ‘de inkoopstrategie’ een doorlopend karakter waar projectmatig aan wordt gewerkt, en waar doorlopend implementatie op plaatsvindt. De ontwikkelingen binnen de Hervormingsagenda en eventuele landelijke wijzigingen binnen de Jeugdwet worden gevolgd, zodat onze lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen op elkaar aansluiten. Voor Jeugd zijn de contractmanagementgesprekken in samenwerking met het Knooppunt regionaal gevoerd. Daarin komt ook onze Regiovisie Jeugd aan de orde. Lokaal zijn er ook gesprekken gevoerd met aanbieders die aan veel jeugdigen jeugdhulp leveren. Gesproken is over samenwerking met de voorliggende voorzieningen en de trends en ontwikkelingen van de Veenendaalse jeugd. We hebben gemonitord op het gebruik van jeugdzorg en op basis van deze inzichten geacteerd richting jeugdhulpaanbieders. 71

IV.d.2 In 2023 hebben we de gevolgen van de Hervormingsagenda (verwacht in november 2022) voor Veenendaal inzichtelijk gemaakt, en vertalen we de maatregelen die hieruit voortkomen naar lokaal en regionaal niveau. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De contouren van de Hervormingsagenda zijn in 2023 op hoofdlijnen duidelijk geworden. De grote thema's zijn nu bekend. Deze zijn echter nog zo abstract dat dit nog niet heeft kunnen leiden tot concrete acties en projecten. Een verdere concretisering volgt in 2024 vanuit VNG en het Rijk. Wel heeft de gemeente Veenendaal meegewerkt aan de uitvragen die vanuit de VNG en het Rijk zijn gekomen. Het doel hiervan was in beeld te brengen wat het startniveau is van elke gemeente en jeugdhulp regio. De VNG en het Rijk hebben nog geen vervolg gegeven aan de resultaten die ze hebben opgehaald. Ook hebben we op hoofdlijnen bekeken welke maatregelen die al uitgevoerd zijn/ worden rondom het gebruik van jeugdhulp terugkomen in de Hervormingsagenda. Hier gaan we mee door in 2024. We hopen hiermee inzichtelijk hoe groot de impact is van de Hervormingsagenda op de werkwijze en financiën van de gemeente Veenendaal.

Thema V: Onderwijs en ontwikkeling Wat willen we bereiken? (doelstellingen) V.a Een inclusievere samenleving (MD01).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) V.a.1 We geven uitvoering aan het uitvoeringsplan 2021-2024 gericht op de daling van het aantal laaggeletterde inwoners daalt. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Lokaal is door de werkgroep Taal en Geld invulling gegeven aan deze maatregel. Met deze werkgroep is een netwerkkaart verspreid voor inwoners, waarop alle gratis hulpaanbieders taal/geld staan. Daarnaast is via social media het onderwerp onder de aandacht gebracht tijdens de week Lezen en Schrijven. Verder is er binnen de gemeente een werkgroep van start gegaan over toegankelijke informatievoorziening. Vanuit de WEBregio is het werkgeversproject IW4 verder uitgerold. Ook is in 2023 het registratiesysteem ingevoerd waarmee beter kan worden gemonitord wat de impact van het Taalhuis is. V.a.2. Ieder kind met een ondersteuningsbehoefte krijgt passende ondersteuning om onderwijs te kunnen volgen. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Passend onderwijs legt een zorgplicht bij de scholen. Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs zorgen voor toekenning van extra hulp op school, zodat elk kind onderwijs kan volgen met de benodigde ondersteuning.

72

In 2023 heeft het op overeenstemming gericht overleg (OOGO) met de samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs drie keer plaatsgevonden. Er is gesproken over onderwijszorgarrangementen, waaronder het instellen van een zogenaamde 'opstapklas' waar kinderen uit de regio Foodvalley geplaatst worden. Deze kinderen hebben een grote en specifieke ondersteuningsvraag in het autistisch spectrum en kunnen op deze manier toch zo snel mogelijk onderwijs met bijbehorende passende zorg ontvangen. V.a.3. Alle kinderen van 0-13 jaar kunnen in een IKC een doorlopende leer- en ontwikkellijn volgen. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De ontwikkelingen in Veenendaal Oost hebben begin 2023 tot een vertraging geleid voor de uitvoering van de IKC vormingen. Halverwege 2023 zijn de in het Integraal Huisvesting geplande IKC vormingen uitgewerkt. In drie IKC vormingen, te weten IKC Dragonder Zuid, IKC SO/SBO/PO en IKC Noord is door de schoolbesturen gewerkt aan visievorming op de doorlopende leerlijn van 0-13 jaar. De verwachting is dat deze in Q4 2024 zijn afgerond. V.a.4. In 2023 starten de kernpartners met de IKC ontwikkeling conform de planning in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2020-2025.

Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Gezien de ontwikkelingen in Veenendaal Oost en de besluitvorming in de raad hebben de andere IKC projecten zoals opgenomen in het Integraal Huisvestingsplan vertraging opgelopen. In het proces naar de integrale afweging voor alle majeure projecten, waaronder alle IKC projecten, is planvorming gestart en een voorbereidingsbudget aangevraagd. V.a.5. In 2023 wordt de Verordening bekostiging leerlingenvervoer ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De Verordening Bekostiging Leerlingenvervoer Veenendaal is op 14 december 2023 vastgesteld door de raad.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) V.b Verbinding versterken als dit een positief effect heeft op de kwaliteit.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) V.b.1. Scholen ondersteunen bij de aanpak van coronavertragingen zoals beschreven in het Plan van aanpak NPO Veenendaal. Inhoud (indicator)

73

Inhoud (toelichting) In 2023 zijn verschillende activiteiten gestart die uitvoering geven aan de drie lijnen in het plan van aanpak. Voor deze activiteiten zijn subsidies toegekend aan verschillende organisaties. Er is gestart met inzetten op de werkwijze Met Andere Ogen en er zijn middelen toegekend aan bijvoorbeeld Scoren in de Wijk. Ook is in 2023 door de GGD extra ingezet op advisering en ondersteuning bij de gezonde school aanpak op bijvoorbeeld de thema's Welbevinden, Relaties & seksualiteit, Voeding, bewegen en sport, Milieu en natuur en Alcohol, roken en drugspreventie. Tevens is een NPO medewerker aangesteld bij Veens Welzijn om de samenwerking tussen scholen en het sociaal domein te onderzoeken. Inmiddels heeft deze medewerker een waardevol netwerk opgebouwd en vanuit het onderzoek is gestart met het inzetten op de werkwijze Met Andere Ogen. Drie scholen doen mee aan dit project waarna bekeken wordt hoe deze werkwijze ook door andere scholen gebruikt kan worden. Op 9 november heeft er een inspiratiebijeenkomst plaatsgevonden over Interprofessioneel samenwerken. Met de Van Leersumschool en De Windroos is samen met het CJG en Karakter op basis van jeugdhulpdata nagegaan welke problematiek er speelt en wat nodig is in de scholen. Ter versterking van de samenwerking levert het CJG vaste contactpersonen.

Thema VI: Sport Wat willen we bereiken? (doelstellingen) VI.a Een inclusievere samenleving (MD01).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) VI.a.1. Nieuw beleidskader Sport en Bewegen in samenwerking met Stichting Sportservice Veenendaal en sportaanbieders. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2023 is samen met Sportservice gestart met de voorbereiding op het nieuwe beleidskader Sport en Bewegen. In juni heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden met sportaanbieders in Veenendaal voor het herijken van het Sportakkoord. Daarnaast is de raad in november 2023 geconsulteerd. Ook is er een evaluatierapportage opgesteld over het beleidskader van de periode 2020-2023. Met alle opbrengsten uit de bijeenkomsten, de consultatieronde en de diverse onderzoeken naar sportparticipatie in Veenendaal wordt in maart 2024 een nieuw beleidskader aangeboden. VI.a.2. Uitvoering lokaal Sportakkoord 2020-2022 en borgen van de activiteiten die door corona niet of minder zijn uitgevoerd. Inhoud (indicator)

74

Inhoud (toelichting) In 2023 is het sportakkoord herijkt. Met de middelen uit het GALA wordt het sportakkoord tot en met 2026 gecontinueerd. In 2023 is uitvoering gegeven aan zowel de doelen uit 2022 (in verband met corona is de uitvoering een jaar opgeschoven) en is gestart met de uitvoering van het Sportakkoord 2. Zo is onder andere in 2023 de verenigingsondersteuner in gesprek gegaan met de sportverenigingen om te komen tot Open Clubs, is het project Vuist tegen Discriminatie gestart op vijf sportscholen, is bij GVVV een netwerkbijeenkomst georganiseerd voor alle sportaanbieders in Veenendaal en is een 2e bootcamp route geopend in Petenbos.

Thema VII: Cultuur Wat willen we bereiken? (doelstellingen) VII.a. Verhaallijn 1 : een stabiele basis.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) VII.a.1. We werken aan Verhaallijn 1: Een stabiele basis. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Er hebben verschillende onderzoeken plaatsgevonden in 2023. Namelijk een onderzoek naar cultuurgedrag en -behoefte en er is een culturele doelgroepenanalyse gemaakt. In het derde kwartaal zijn de resultaten hiervan gepresenteerd. In het eerste kwartaal 2024 verkennen we op welke wijze we deze gegevens verder kunnen inzetten ten behoeve van de ambities uit de cultuurvisie. Uit de onderzoeken komt naar voren dat driekwart (74%) van de inwoners minimaal één culturele activiteit in Veenendaal heeft bezocht. Ook buiten Veenendaal worden regelmatig culturele activiteiten ondernomen. Meer dan de helft van de Veense inwoners bezoekt bijvoorbeeld wel eens een museum buiten Veenendaal. Ditzelfde geldt voor de film. De grootste behoeften van de inwoners van activiteiten die ze vaker willen bezoeken zijn in kaart gebracht. Genoemd zijn voorstellingen, festivals, popconcerten en filmhuis . In 2023 heeft de programmaraad gewerkt aan het herijken van de rol van de programmaraad tot een netwerkfunctie en strategische partner van de gemeente. Dit traject is nog niet afgerond en in 2024 wordt hier verder invulling aan gegeven. De cultuurmakelaar is steeds meer in positie gekomen en vervult haar rol als verbinder.

Er is een start gemaakt met nieuw beleid op de beeldende kunst, welke volgend jaar wordt afgerond. Daarnaast zijn de mogelijkheden onderzocht om de zaalhuurregeling voor amateurkunst uit te breiden (opdracht uit cultuurvisie). Het daadwerkelijke besluit hierover wordt genomen in 2024. VII.a.2. We werken aan Verhaallijn 2: Cultuur in de wijken. Inhoud (indicator)

75

Inhoud (toelichting) In 2023 is er een nieuwe cultuurmakelaar gestart. In de korte tijd dat zij er is, heeft zij vooral ingestoken op diversiteit en inclusie en daarmee de brede toegankelijkheid van cultuur. Daarnaast zijn de culturele behoeften van de inwoners geïnventariseerd aan de hand van verschillende onderzoeken. Het gemiddelde cijfer dat onze Veense inwoners geven aan het culturele aanbod is een 6,8. 66% van de inwoners geeft aan dat er genoeg aanbod is en 15% van de inwoners zegt dat er onvoldoende cultureel aanbod in de woonplaats is. Jongeren zijn kritischer dan ouderen. Onder de 45 jaar vindt men vaker dat er onvoldoende aanbod is (21%). VII.a.3. We werken aan Verhaallijn 3: Iedereen doet mee. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Er zijn er in 2023 verschillende activiteiten uitgevoerd die een brede (leeftijd, kwetsbare groepen, groepen met migratieachtergrond) doelgroep trachten aan te trekken. Een belangrijk voorbeeld: Uitdagend Veenendaal. Ook is er tijdens de jaarlijks georganiseerde kunstroute samengewerkt met de kickstart ateliers om een jongere doelgroep aan te trekken. VII.a.4. We werken aan Verhaallijn 4: Jong geleerd, oud gedaan. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Binnen School en Cultuur is er, naast een medewerker voor het primair onderwijs, ook een medewerker voor het voortgezet onderwijs aangesteld.

Hierdoor wordt er ook binnen het voortgezet onderwijs steeds meer gebruik gemaakt van het aanbod van culturele educatieve projecten. VII.a.5. We werken aan Verhaallijn 5: Het verhaal van Veenendaal. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Sinds de vaststelling van de cultuurnota is gebleken dat voor de behoefte aan samenwerking tussen de erfgoedpartners een minder formele en meer wendbare vorm gewenst is. Daarom is gekozen om geen erfgoedplatform op te zetten, zoals staat in de cultuurvisie, maar tegelijkertijd wel de doelen uit de cultuurnota te blijven nastreven en dat in verbinding en samenwerking met erfgoedpartners. Een voorbeeld hiervan is dat in 2023 het educatieve aanbod is doorontwikkeld door onder andere de functie van een educatiemedewerker bij het archief. Deze medewerker wordt in 2024 geworven en gaat een nieuw lesaanbod ontwikkelen voor het primair, voortgezet en volwassenenonderwijs. Er wordt daarbij ook de samenwerking gezocht met externe partners.

76

Thema VIII: Welzijn Wat willen we bereiken? (doelstellingen) VIII.a Inwoners willen meer voor en met elkaar doen (MD03) .

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) VIII.a.1 Versterken van de sociale basis. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2023 is door Veens Welzijn het keurmerk Goed geregeld behaald. Als organisatie werken zij structureel aan goed vrijwilligersbeleid en management. De vrijwilligers zijn belangrijk voor een sterke sociale basis. In 2023 is er extra inzet geweest op jongerenwerk en respijtzorg voor beginnend dementeren (Veense huiskamer). Ook zijn plannen ingediend om met de extra middelen vanuit Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) extra inzet te kunnen plegen. Welzijn op recept is in 2023 verder uitgebreid over meerdere huisartsenpraktijken. VIII.a.2 De inzet van vrijwilligers en het sociale netwerk is onderdeel van het normale leven. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2023 zijn er meerdere bijeenkomsten van de kenniskring en het vrijwilligersplatform geweest. Goede momenten om allerlei onderwerpen over en weer te bespreken. Een belangrijk agendapunt was de subsidieregeling. Deze is in 2023 aangepast en de aanvragen voor subsidie 2024 zijn conform de nieuwe regeling verstrekt. Ook is in 2023 gestart met het opzetten van een maatschappelijk netwerk in Veenendaal. Hier was volop enthousiasme voor. De communicatie over vrijwilligerswerk en het zichtbaar maken ervan is actief opgepakt in 2023.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) VIII.b Een inclusievere samenleving (MD01).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) VIII.b.1 Veenendalers nemen verantwoordelijkheid voor eigen zelfredzaamheid en eigen kwetsbaarheid, passend bij de levensfase. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2023 is rondom twee thema's een publiekscampagne uitgevoerd te weten Ouder worden in Veenendaal en Werken in Veenendaal. De derde campagne over 18-/18+ wordt in 2024 uitgevoerd.

77

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit programma: • • • •

BVO Valleihopper; Centrum Jeugd en Gezin Veenendaal (CJG); Stichting Veens Welzijn; Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Regio Utrecht (GGDrU).

Zie voor meer informatie paragraaf E Verbonden partijen.

Financiële programmarealisatie 2023 (bedragen x € 1.000) Programma 3 Sociale leefomgeving Primitief

Raming 2023 Na begrotingswijziging

Realisatie 2023

Saldo 2023

Lasten

111.162

129.320

131.607

-2.287

Baten

31.433

39.385

43.714

4.329

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

-79.728

-89.934

-87.893

2.041

Toevoeging aan reserve

6

2.468

2.526

-58

Onttrekking aan reserve

426

3.117

3.117

0

Gerealiseerd resultaat

-79.308

-89.286

-87.302

1.983

Toelichting op de financiële programmarealisatie (bedragen x € 1.000) Ten opzichte van de in de 3e bestuursrapportage 2023 aangepaste begroting, zijn de grootste afwijkingen:

78

Taakveld

Afwijking 2023

V/N

Arbeidsparticipatie

193 V

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

176 N

Geëscaleerde zorg 18+

89 N

Inkomensregelingen

377 N

Maatwerk-voorzieningen (WMO)

855 V

Musea

54 V

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

109 V

Onderwijshuisvesting

62 V

Samenkracht en burgerparticipatie

1.008 V

Sportbeleid en activering

83 V

Volksgezondheid

120 V

Hulp bij het huishouden (WMO)

541 N

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

1.782 V

Begeleiding (WMO)

276 V

Dagbesteding (WMO)

208 V

Maatschappelijke- en vrouwenopvang

200 V

Jeugdhulp begeleiding

294 N

Jeugdhulp behandeling

487 V

Jeugdhulp dagbesteding

5V

Jeugdhulp zonder verblijf overig

1.035 N

Pleegzorg

663 V

Gezinsgericht

316 N

Jeugdhulp met verblijf overig

2.617 N

Behandeling GGZ zonder verblijf

718 V

Crisis/LTA/GGZ-verblijf

582 N

Gesloten plaatsing

174 N

Jeugdreclassering

595 V

Beschermd wonen

832 V

Overige verschillen

6N

Totaal afwijkingen programma 3

2.041

Arbeidsparticipatie: voordeel € 193.000 Het voordelige saldo op het taakveld Arbeidsparticipatie bedraagt € 193.000. Bij het onderdeel Inburgering is bij het opstellen van de 3e bestuursrapportage 2023 rekening gehouden met een aantal extra uitgaven. Deze extra uitgaven hebben zich niet in de volle breedte voorgedaan. Daarnaast kon een aantal uitgaven van re-integratie alsnog ten laste van de specifieke uitkering Inburgering worden gebracht. Per saldo leidt dit tot een voordelige afwijking van € 193.000. Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie: nadeel € 176.000 Op dit taakveld is een nadelig resultaat gerealiseerd van € 176.000. Dit nadelige resultaat is hoofdzakelijk het gevolg van de leegstand in het Spectrum na het vertrek van de Volksuniversiteit. De gederfde huurinkomsten in 2023 bedragen € 186.000. Het overige (voordelige) verschil van € 10.000 heeft betrekking op een geringe onderuitputting bij onder andere de onderdelen 'vastgoed sociaal cultureel werk' en 'amateurkunstbeoefening'. Geëscaleerde zorg: nadeel € 89.000 Het nadelige saldo van het taakveld Geëscaleerde zorg bedraagt € 89.000. Dit wordt veroorzaakt door: 1. Beschermd Thuis PGB: nadeel € 296.000 De kosten voor Beschermd Thuis worden gedekt vanuit het centrumgemeente budget voor beschermd wonen.

De financiële dekking voor deze kosten zijn momenteel nog ondergebracht binnen taakveld 6.81A Beschermd wonen (WMO). Binnen dit budget zijn er voldoende middelen aanwezig om de uitgaven Beschermd Thuis op te kunnen vangen.

79

De stijging van uitgaven op het budget van Pgb Beschermd Thuis ten opzichte van 2022 heeft te maken met een administratieve verschuiving. Inwoners bij de wooninitiatieven hebben nu een juiste beschikking Beschermd Thuis ontvangen, in plaats van een ambulante beschikking Pgb. 2. Advies en Meldpunt Verward: voordeel € 184.000 In 2023 zijn de aanwezige gemeentelijke middelen binnen dit budget grotendeels uitgeruild met de incidenteel ontvangen IZA uitkering. Er wordt voorgesteld om de hiermee vrijgespeelde gemeentelijke middelen binnen het taakveld geëscaleerde zorg over te hevelen naar 2024 via de resultaatbestemming voor de uitvoering van de activiteiten voor 2024 en volgende jaren. 3. Overige posten /Innovatiemiddelen Opvang en beschermd wonen: voordeel € 23.000 Op de overige onderdelen binnen dit taakveld zijn afwijkingen zichtbaar voor een totaalbedrag van € 23.000. Inkomensregelingen: nadeel € 377.000 Het nadelige saldo op het taakveld Inkomensregelingen bedraagt € 377.000. Hiervan is afgerond € 98.000 het gevolg van financiële afwijkingen in het kader van de BUIG (bijstand). De bijstandsverstrekking is een openeinderegeling en ook de terugvorderingen en afboekingen van debiteuren vertonen in 2023 een onregelmatig patroon. Deze elementen hebben uiteindelijk geleid tot het nadelige effect van € 98.000.

De overige afwijking van afgerond € 279.000 heeft te maken met de uitvoering van de minimaregelingen c.q. het armoedebeleid in 2023. Ook dit zijn openeinderegelingen en het bereik en het aantal verstrekkingen is de laatste maanden van 2023 nog meer toegenomen dan dat bij de 3e bestuursrapportage 2023 was ingeschat. Maatwerkvoorzieningen: voordeel € 855.000 Het voordelige saldo van het taakveld Maatwerkvoorzieningen bedraagt € 855.000. Dit wordt veroorzaakt door: 1. Maatwerkvoorzieningen materieel WMO: voordeel € 388.000 Vanwege de verkoopopbrengst van materieel vanuit het depot door Meyra en Medipoint zijn de baten incidenteel € 73.000 hoger dan begroot. Rolstoel en vervoersvoorzieningen Het aantal cliënten met een rolstoelvoorziening is in 2023 lager dan in 2022, waardoor er in 2023 minder kosten zijn gemaakt. In totaal resulteert dit samen met de overige vervoersvoorzieningen in een onderbenutting van € 117.000. Woonvoorzieningen In 2023 is er voor € 137.000 aan GALA middelen uitgeruild tegen gemeentelijke middelen vanuit het budget woonvoorzieningen. Daarnaast zijn er minder woonvoorzieningen verstrekt dan in 2022. Een mogelijke oorzaak hiervoor is dat Wmo consulenten kritischer zijn gaan kijken naar (primaat van) verhuizing en dat VVE’s vaker aangesproken worden op hun eigen verantwoordelijkheid bij aanpassingen aan galerijen en deuropeners.

Dit heeft geleid tot een overschot van € 198.000 op de woonvoorzieningen. 2. Groei en indexering: voordeel € 450.000 De verwachting was dat er in 2023 een groei zou zijn in het verstrekken van voorzieningen. Een bedrag van € 450.000 is hiervoor niet besteed omdat de groei minder sterk was dan verwacht. Voor 2024 e.v. gaan de prijzen stijgen als gevolg van indexeringen. Dit overschot zal hierdoor niet structureel zijn. 3. Collectief vervoer: voordeel € 25.000 In 2023 is er uitspraak gedaan in een lopende rechtszaak tussen de Provincie en regiovervoerder Willemsen de Koning. Dit is voornamelijk het gevolg van het stoppen van het uitvoeren van de werkzaamheden voor de Regiotaxi Gelderland in 2015 door het

80

achterblijven van de gerealiseerde vervoersvolumes. Veenendaal heeft als gevolg van deze uitspraak in 2023 een eenmalige schade-uitkering ontvangen van € 14.000. 4. Overige posten: nadeel € 8.000 Op de overige onderdelen binnen dit taakveld zijn geringe negatieve afwijkingen zichtbaar voor een totaalbedrag van € 8.000. Musea: voordeel € 54.000 Het voordelige resultaat op dit taakveld bedraagt € 54.000. Het budget Historisch archief is met ingang van 2023 structureel verhoogd met een bedrag van € 45.000 om uitvoering te kunnen geven aan de voornemens zoals beschreven in de Cultuurnota ' Het verhaal van Veenendaal'. In 2023 lag de focus echter op de restauratie van het Veenraadschapsarchief en de reguliere activiteiten conform de archiefwetgeving waardoor deze voornemens in 2023 nog niet gerealiseerd konden worden. Het totale incidentele voordeel bedraagt derhalve € 45.000. Daarnaast zijn geringe incidentele voordelen zichtbaar van in totaal € 9.000. Onderwijsbeleid en leerlingenzaken: voordeel € 109.000 Het voordelige saldo van het taakveld Onderwijsbeleid en leerlingenzaken bedraagt € 109.000. Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door de lagere kosten van het leerlingenvervoer voor een bedrag van € 61.000. In 2023 zouden oorspronkelijk twee producten (“De Reiskoffer” en Snelbinders”) ingekocht worden waarmee leerlingen zelfstandig kunnen leren reizen.

Het product Snelbinder is echter voor onbepaalde tijd onhold gezet in verband met onduidelijkheid rondom de aanbestedingsregels en de verhouding 'kosten versus efficiëntie' van het product. Het andere product De Reiskoffer, heeft forse vertraging opgelopen omdat het Data Protection Impact Assessment - onderzoek (DPIA) pas op 15 februari 2024 is gestart. Voor nu ligt de focus bij De Reiskoffer en is de intentie om de aankoopprocedure direct voort te zetten bij een positieve uitkomst van het DPIA-onderzoek. Daarnaast kwam er € 3.000 meer dan verwacht aan ouderbijdragen binnen voor leerlingenvervoer. De overige afwijkingen op dit taakveld (in totaal een voordeel van € 45.000) hebben betrekking op een geringe onderuitputting van onder andere het budget voor het algemeen onderwijsbeleid en het budget voor de regionale administratie van de leerplicht. Onderwijshuisvesting: voordeel € 62.000 Op het taakveld Onderwijshuisvesting is een voordelig resultaat gerealiseerd van € 62.000. Dit resultaat is voor een bedrag van € 85.000. het gevolg van een hogere bijdrage van de onderwijsinstellingen voor onder meer de materiële instandhouding. Op de overige posten is een nadelig saldo zichtbaar van € 23.000. Samenkracht en burgerparticipatie: voordeel € 1.008.000 Het voordelige saldo van het taakveld Samenkracht en burgerparticipatie bedraagt € 1.008.000. Dit wordt veroorzaakt door: 1.

Fonds Maatschappelijke Initiatieven (voordeel € 42.000) Net als in 2022 zijn er ook in 2023 minder aanvragen binnengekomen. Met ingang van 2024 is het beschikbare budget naar beneden bijgesteld. 2. Mantelzorgondersteuning (voordeel € 59.000) Het blijft ieder jaar lastig om precies in te schatten hoeveel mantelzorgers een compliment aanvragen. Het is een open einde regeling. Er zijn in 2023 minder Twinkelingen aan mantelzorgers verstrekt dan waar vooraf budgettair rekening mee was gehouden. De bestedingen 2023 zijn wel in lijn met die van voorgaande jaren. 3. Subsidieregeling vrijwilligers informele zorg Veenendaal (voordeel € 40.000) De gemeenteraad heeft besloten om structureel € 100.000 toe te voegen aan de waardering en subsidie vrijwilligers. In 2023 is dit extra bedrag niet volledig besteed. In 2024 blijkt er wel een hoger beroep op de regeling te worden gedaan. 4. Welzijn Veens (voordeel € 548.000) Het heeft enige tijd gekost voordat de juiste financiële constructie was uitgedacht om de

81

wooncoach adequaat te positioneren en te werven. Hierdoor kon er uiteindelijk pas in het laatste kwartaal van 2023 met het project worden gestart. Het restantbudget van € 87.114 willen we graag middels resultaatbestemming meenemen naar volgende jaren. Bij de decembercirculaire 2022 heeft het Rijk € 39.000 aan middelen beschikbaar gesteld voor het versterken van de sociale basis. Aangezien hier in 2022 geen uitvoering meer aan kon worden gegeven zijn deze middelen destijds meegenomen naar 2023. Bij de jaarrekening 2023 vragen wij om hiervan een bedrag van € 36.400 mee te mogen nemen als dekking voor het versterken van de sociale basis binnen het Integraal Beleidskader Sociaal Domein. In 2023 is er voor € 422.000 aan gemeentelijke middelen binnen dit budget geruild met de incidenteel ontvangen IZA (€ 286.000) en GALA (€ 136.000) uitkeringen. Er wordt voorgesteld om de hiermee vrijgespeelde gemeentelijke middelen via resultaatbestemming over te hevelen naar 2024 . Bovenstaande resultaatbestemmingen willen we o.a. inzetten voor het langer continueren van het extra jongerenwerk, verlengen van de Veense huiskamer, het opzetten van een Mantelzorgexpertisecentrum, de Wooncoach - woonmakelaar en innovatieprojecten vanuit het Integraal Beleidskader. 5.

Digitale inclusieve stad (voordeel € 150.000) In 2023 is geen uitvoering gegeven aan de activiteiten ten behoeve van de krapte op de arbeidsmarkt. Het was moeilijk om een projectleider aan te stellen. Inmiddels is dit gelukt en is gestart met het uitvoeren van activiteiten. Voorgesteld wordt het bedrag over te hevelen van 2023 naar 2024. 6. Algemene voorzieningen jeugd (burgerparticipatie) (voordeel € 20.000) Het budget voor burgerparticipatie is beschikbaar gesteld voor het faciliteren van de adviesraden vanuit jeugd. Deze adviesraden wisselen in samenstelling waardoor het ene jaar meer wordt uitgegeven dan het andere jaar. Het afgelopen jaar is wat minder besteed vanwege minder leden van de adviesraden en wat minder ambities en wensen waar financiële middelen voor nodig waren. 7. Kinderopvang (voordeel € 19.000). In 2023 is minder gebruikgemaakt van kinderopvang waar SMI (Sociaal Medische Indicatie) is ingezet. Dit levert een voordeel op van € 19.000. 8. Lagere uitgaven vastgoed kinderopvang (voordeel € 33.000 ); Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de lagere kosten van gasverbruik. 9. Lagere uitgaven crisisherstelfonds (voordeel € 35.000). In de 3e bestuursrapportage 2023 is een groot gedeelte voor de uitvoering van het crisisherstelfonds overgeheveld naar 2024.

Er zijn in de laatste maanden van 2023 geen uitgaven geweest en geen beschikkingen verleend aangezien de regeling pas op 14 december 2023 in werking is getreden De restantmiddelen, ad € 35.000, worden via de reserve meerjarige middelen overgeheveld naar 2024 (energiecompensatieregeling) 10. Lagere uitgaven coronaherstelfonds (voordeel € 30.000). Het voordelige resultaat is het gevolg van de terugvordering van eerder verstrekte subsidies in het kader van het coronaherstelfonds. 11. Overige posten: voordeel € 32.000 Op de overige onderdelen binnen dit taakveld zijn positieve afwijkingen zichtbaar voor een totaalbedrag van € 32.000. Sportbeleid en activering: voordeel € 83.000 Op dit taakveld is een voordeel van € 83.000 gerealiseerd. Dit komt voornamelijk omdat de afrekening van de SPUK Sport 2021 en 2022 voordeliger uitvalt. De afrekening van 2021 en 2022 is hoger vastgesteld dan verwacht, namelijk op 100% reden hiervoor is de onderuitputting op het totaal van de regeling SPUK Sport, waardoor het Rijk het te compenseren percentage alsnog hoger heeft vastgesteld.

82

Het totale voordeel bedraagt hierdoor afgerond € 41.000. Daarnaast ontstaat er een voordeel ad. € 42.000 vanwege onderuitputting op diverse onderdelen binnen het sportbeleid. Naast bovengenoemde afwijkingen zijn er budgetneutrale afwijkingen op de baten en lasten Deze worden voornamelijk veroorzaakt door de volgende mutaties. Er zijn minder lasten en baten vanwege de Brede Spuk GALA. De volledige Spuk GALA 2023 (ten behoeve van het sportakkoord, de leefomgeving en de brede regeling combinatiefuncties) is begroot, echter conform de regeling is het toegestaan 20% over te hevelen naar 2024. Hiervan is dan ook gebruikgemaakt, waardoor er een afwijking op zowel de baten en lasten ontstaat van circa € 84.000. Ook is er een aanvullende uitkering van het Rijk ontvangen inzake meerkosten energie openbare zwembaden, (Spuk MEOZ ad € 93.000. Dit bedrag is beschikbaar gesteld aan stichting Sportservice Veenendaal. Deze gelden waren niet begroot, aangezien het bedrag pas laat in 2023 bekend werd. Volksgezondheid: voordeel € 120.000 1. GGD regio Utrecht (nadeel € 38.000) De GGDrU heeft in haar laatste begrotingswijzing 2023 per abuis het budget voor het onderdeel toezicht en handhaving/controle kinderopvang verlaagd. Aangezien de kosten in 2023 onveranderd zijn gebleven is hierdoor een nadeel van € 36.125 ontstaan.

De GGDrU gaat deze fout in de eerstvolgende begrotingswijzigingsmogelijkheid meerjarig herstellen. Het overige nadeel komt voort uit hogere kosten vanuit de eindafrekening van de Twijn 2022. 2. GIDS gelden - Clean-FrisValley (voordeel € 134.000) Bij de decembercirculaire 2022 is er voor de impuls kansrijke start € 32.000 ontvangen. Deze middelen zijn samen met de € 62.600 aan overige restantmiddelen via resultaatbestemming meegenomen naar 2023. Halverwege 2023 zijn de SPUK GALA middelen beschikbaar gekomen waardoor € 73.000 van deze meegenomen middelen niet langer noodzakelijk waren. Ook de € 61.000 aan eigen middelen waren in 2023 door het verkrijgen van deze GALA middelen niet langer noodzakelijk. Daarom zijn deze middelen reeds teruggegeven bij de programmabegroting 2024-2027. 3. Gezondheidsbeleid (voordeel € 17.000) Vanaf 2024 hebben we geen aparte lokale nota Volksgezondheid meer. We hebben ervoor gekozen om het lokale volksgezondheidbeleid integraal onderdeel te laten zijn van het Integraal Beleidskader Sociaal Domein (IBK). In 2023 is er geen uitvoering gegeven aan de subsidieregeling voor AED's. Hierdoor is € 16.000 niet besteed. Onze lokale partner voor de uitvoering, stichting HartslagNu Veenendaal, besloot te stoppen en de stichting op te heffen. We hebben onderzoek gedaan naar alternatieven en afspraken gemaakt met de landelijke stichting HartslagNu.

In 2024 gaan we hier uitvoering aan geven met de middelen die reeds voor 2024 begroot staan. 4.

Overige posten: voordeel € 7.000.

Hulp bij het huishouden (Wmo): nadeel € 541.000 1. Schoonmaakondersteuning (nadeel € 701.000) De uitgaven voor schoonmaakondersteuning zijn hoger dan begroot. De landelijke trend blijft een stijging, voornamelijk vanwege de aanzuigende werking van het abonnementstarief. Dit zien we ook in de gemeente Veenendaal dit jaar opnieuw terug. Daarnaast zien we dat een aantal cliënten vanuit BI licht naar schoonmaakondersteuning verschuift. 2. PGB WMO schoonmaakondersteuning (voordeel € 35.000) In 2023 hebben er minder verstrekkingen van schoonmaakondersteuning in PGB vorm plaatsgevonden dan er was gebudgetteerd. 3. Hulp gedupeerde toeslagen (voordeel € 125.000) Het voordelige saldo bij de hulp aan gedupeerden is in 2023 € 125.000. Dit wordt veroorzaakt door een hogere rijksvergoeding.

83

Bij de uitvoering van de hulp aan gedupeerden valt Veenendaal alsnog in een gunstige klasse voor de hoogte van de rijksvergoeding. Daarnaast is regeling gewijzigd, wordt de rijksvergoeding vanaf 2024 jaarlijks vergoed en zijn deze middelen niet voor volgende jaren noodzakelijk. Derhalve vallen de restantmiddelen vrij in deze jaarstukken. Toegang en eerstelijnsvoorzieningen: voordeel € 1.782.000 1. Uitgaven 2e lijns-zorg (voordeel € 1.359.000) Een belangrijk onderdeel van dit taakveld is de toegang voor jeugdhulp, die onderdeel uitmaakt van de totale 2e lijnszorgkosten jeugd (zorg in natura). Alle taakvelden die te maken hebben met de 2e lijnszorgkosten jeugd worden in totaliteit verderop in dit document toegelicht Het resterende voordeel op dit taakveld (exclusief toegang jeugdhulp) bedraagt op dit moment afgerond € 423.000 (directe baten en lasten) en wordt voornamelijk veroorzaakt door: 2. CJG (voordeel € 196.000) Op basis van de jaarrekening CJG over 2023 zal in het kader van de subsidieverstrekking een bedrag van € 159.000 worden teruggevorderd van het CJG. Het voordelige saldo ultimo 2023 bedraagt € 179.000 Van dit overschot is € 20.000 gestort in de egalisatiereserve van het CJG (tot maximaal 10% van de gemeentelijke bijdrage in 2023). Resteert € 159.000.

Dit saldo kan als volgt worden verklaard: • Gedurende het jaar 2023 heeft het CJG-middelen gereserveerd voor de eerste inrichting van het nieuwe pand (volgens afspraak met de gemeente). Het gaat om een kostenpost van afgerond € 65.000. Deze middelen zijn in 2023 betaald, maar mogen niet worden verwerkt in de verlies- en winstrekening van het boekjaar 2023. De investeringen voor de eerste inrichting hebben een meerjarig economisch nut en moeten daarom geactiveerd worden. De investeringen worden in 5 jaar afgeschreven. Voorgesteld wordt deze € 65.000 via de resultaatbestemming bij de gemeentelijke Jaarstukken 2023 voor het CJG in 2024-2028 beschikbaar te stellen. Deze middelen zullen worden gebruikt om de afschrijvingslasten van de investeringen voor de eerste inrichting in de komende 5 jaar te dekken. • Een ander deel van het saldo afgerond € 94.000 kan grotendeels worden verklaard doordat in- en uitdiensttreding van personeel niet altijd direct op elkaar aansluit, waardoor vrijval in personeelslasten is ontstaan. En voor een aantal medewerkers die zwangerschapsen/of ouderschapsverlof hebben gehad, is een UWV-bijdrage ontvangen. Niet in alle gevallen is vervanging gerealiseerd. Daarnaast is er nog een voordeel van € 37.000 die komt voornamelijk door de uitruil van de SPUK IZA (integraal Zorg akkoord) middelen van 2023 voor het Familiehuis.

We kunnen namelijk een aantal reguliere werkzaamheden ten laste van de SPUK IZA in 2023 brengen. Voorgesteld wordt om een deel van het voordelige saldo voor een bedrag van € 25.750 over te hevelen naar 2024. 3. Algemene voorzieningen jeugd (voordeel € 44.000) Er is in 2023 minder gebruikgemaakt van de algemene voorzieningen voor jeugd. 4. Integrale projecten Sociaal Domein (voordeel € 125.000) Het plan was om het budget voor integrale projecten binnen het sociaal domein, ad € 125.000, in 2023 incidenteel binnen het welzijnswerk als ontwikkelbudget in te zetten, maar daar is om moverende redenen vanaf gezien. En de ideeën die er bij zorgaanbieders waren voor de inzet van deze middelen, zijn vanuit andere budgetten gefinancierd. Voorgesteld wordt daarom om dit bedrag over te hevelen naar 2024 tot en met 2027 voor de bekostiging van innovatieve integrale projecten binnen het sociaal domein. 5. Vastgoed Markt 20 (CJG) (voordeel € 52.000) Bij de 2e bestuursrapportage 2023 heeft de raad € 55.000 beschikbaar gesteld voor de verbouwingskosten van het pand Markt 20 ten behoeve van het CJG. Hiervan is € 52.000

84

nog niet benut. Voorgesteld wordt dit bedrag over te hevelen naar 2024. Overigens loopt de verbouwing van het pand aan de Markt 20 door in 2024. 6. Overige afwijkingen (voordeel € 6.000) Op de overige onderdelen binnen dit taakveld zijn geringe positieve afwijkingen zichtbaar voor een totaalbedrag van € 6.000. Begeleiding (Wmo): voordeel € 276.000 1. Begeleiding (voordeel € 110.000) De uitgaven voor begeleiding individueel zijn iets lager dan begroot. De landelijke trend is een stijging. Hier zijn enkele verklaringen voor. Er vindt een daling plaats van het aantal cliënten BI Licht. Dit is een verschuiving naar Schoonmaakondersteuning. Daarnaast vindt door de steviger regie vanuit het Wmo-loket en het scherper sturen op doelen een afschalende beweging plaats van Begeleiding Individueel Zwaar naar begeleiding Individueel Midden. Tot slot worden er gemiddeld minder uren beschikt dan eerdere jaren. De uitnutting blijft tegelijkertijd stabiel. De stabiele uitnutting heeft waarschijnlijk te maken met het beter naleven van contractafspraken. 2. PGB WMO begeleiding (voordeel € 210.000) In 2023 ontvingen minder mensen een PGB voor individuele begeleiding dan in 2022. Daardoor zijn de uitgaven lager dan begroot. 3.

WMO meerkostenregeling Covid (nadeel € 56.000) Er hebben in 2023 nog uitbetalingen plaatsgevonden voor de regeling coronameerkosten die betrekking hadden op aanvraagjaar 2022. 4. Overige posten (voordeel € 12.000) Dagbesteding (Wmo): voordeel € 208.000 1. Dagbesteding (voordeel € 129.000) Er is in 2023 een kleine afwijking van de uitgaven dagbesteding ten opzichte van het budget. Hier zijn twee verklaringen voor. Ten eerste is het aantal cliënten dagbesteding in 2023 licht gedaald ten opzichte van de jaren ervoor. Dit komt met name door de werkwijze van het Wmo-loket waarbij meer gestuurd wordt op doelen en doordat de uitstroom naar de WLZ is gestegen. De tweede verklaring is de daling van de uitnutting. Dit wordt waarschijnlijk onder andere veroorzaakt door het verstevigen van contractmanagement en het beter nakomen van contractafspraken. 2. PGB WMO dagbesteding (voordeel € 79.000) De uitgaven voor PGB groepsgerichte ondersteuning zijn lager dan begroot, maar vergelijkbaar met eerdere jaren. Het aantal cliënten was in 2023 gelijk aan het aantal in 2022. Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO): voordeel € 200.000 Dit voordeel bestaat uit diverse onderdelen: € 11.000 voor Begeleide Huisvesting Jong Volwassenen, € 117.000 voor Licht Verstandelijke Beperking, € 26.000 voor verward gedrag, € 15.000 voor WvGGZ, € 31.000 maatje achter de voordeur.

Voor maatje achter de voordeur nemen we een bedrag van € 31.000 mee als resultaatbestemming om dit project langer uit te kunnen voeren. De overige middelen kunnen vrij vallen in de algemene reserve. Algemene toelichting 2e lijnszorg (div. taakvelden) : nadeel € 1.744.000 en overige afwijkingen voordeel € 551.000 Dit betreft diverse taakvelden : Toegang en eerstelijnsvoorzieningen, Jeugdhulp begeleiding, Jeugdhulp behandeling, Jeugdhulp dagbesteding, Jeugdhulp zonder verblijf overig, Pleegzorg, Gezinsgericht, Jeugdhulp met verblijf overig, Behandeling GGZ zonder verblijf, Crisis/LTA/GGZ-verblijf, Gesloten plaatsing en Jeugdreclassering.) De 2e lijnszorgkosten worden gefinancierd vanuit de Jeugdwet. Dit is een openeinderegeling. Dit betekent dat wanneer gemeente, gecertificeerde instelling, medisch specialist of huisarts een indicatie voor deze zorg afgeeft de gemeente dit moet betalen. De overschrijding van de zorgkosten in 2023, ad € 1.744.000, is ontstaan doordat onder andere

85

de kosten van begeleiding stijgen. Dit wordt met name veroorzaakt door een stijging van het aantal jeugdigen dat hiervan gebruik maakt. Naast het stijgende aantal zien we ook een lichte stijging in de intensiteit (de uren per maand) van de trajecten. De stijging van de kosten op behandeling zit met name in de toenemende intensiteit en de duur van de trajecten. Jeugdigen krijgen een langere behandeling en per behandeling neemt het aantal uren per maand toe. Het aantal jeugdigen dat een behandeling krijgt, stijgt dus niet. De kosten voor residentiële jeugdhulp blijven stijgen. Aan de ene kant neemt de intensiteit van de begeleiding van jeugdigen toe. Kleinere behandelgroepen zorgen voor intensievere begeleiding /behandeling per jeugdige. Maar de kosten stijgen minder sterk omdat het aantal jeugdigen in residentieel verblijf wel blijft afnemen. Tot slot zien we een daling in de kosten op jeugdbescherming en jeugdreclassering. Het aantal jeugdigen waarbij een GI betrokken is, daalt. Dit verklaart ook de daling op de kosten. Overige afwijkingen: Naast de afwijkingen op de 2e lijnszorg zijn op onderstaande taakvelden ook de volgende afwijkingen verantwoord: Programmakosten sociaal domein (voordeel € 58.000), PGB's jeugd (voordeel € 234.000) en algemene voorzieningen jeugd (voordeel € 259.000).

Jeugdhulp begeleiding: nadeel € 294.000 Het nadelige resultaat op het taakveld jeugdhulp begeleiding bedraagt € 294.000. Hiervan heeft een nadelig saldo van € 352.000 betrekking op de 2e lijnszorg. Het overige voordelig saldo van € 58.000 heeft betrekking op de programmakosten voor het sociaal domein. Dit bedrag wordt, in lijn met voorgaande jaren, via de reserve meerjarige middelen, overgeheveld naar 2024. Jeugdhulp behandeling: voordeel € 487.000 Het voordelige resultaat op het taakveld jeugdhulp behandeling bedraagt € 487.000. Hiervan heeft een nadelig verschil van € 6.000 betrekking op de 2e lijnszorg. Een voordelig saldo van € 234.000 wordt veroorzaakt door lagere uitgaven op de PGB's jeugd. Er hebben in 2023 minder verstrekkingen van ambulant en verblijf in PGB vorm plaatsgevonden dan was gebudgetteerd. Tevens is een voordelig saldo van € 259.000 zichtbaar bij de algemene voorzieningen jeugd, specifiek bij de bijdrage aan het Knooppunt. In 2023 is sprake van een onderbesteding van het budgettair kader van het Knooppunt dat alle facturatie/ contractmanagement taken jeugdhulp uitvoert. Dit komt onder andere door de krappe arbeidsmarkt, waardoor er vacatures waren, en het lager uitvallen van andere begrootte bedragen.

Een gedeelte van dit restant van de bedrijfsvoeringkosten 2021 en 2022 en 2023, wil het Knooppunt jeugd reserveren voor een aantal projecten / functies in 2024 (w.o. de kosten die gemaakt gaan worden voor de vorming van een gemeenschappelijke regeling). Voorgesteld wordt om de kosten voor het aandeel Veenendaal in 2024, afgerond ad € 82.000 via de resultaatbestemming bij de jaarrekening 2023 over te hevelen van 2023 naar 2024. Aan andere gemeenten in de jeugdhulpregio is hetzelfde verzoek gedaan. Jeugdhulp dagbesteding: voordeel € 5.000 Het voordelige resultaat op het taakveld jeugdhulp dagbesteding bedraagt € 5.000. Jeugdhulp zonder verblijf overig: nadeel € 1.035.000 Het nadelige resultaat op het taakveld jeugdhulp zonder verblijf overig bedraagt € 1.035.000. Pleegzorg: voordeel € 663.000 Het voordelige resultaat op het taakveld pleegzorg bedraagt € 663.000. Gezinsgericht: nadeel € 316.000 Het nadelige resultaat op het taakveld gezinsgericht bedraagt € 316.000.

86

Jeugdhulp met verblijf overig: nadeel € 2.617.000 Het nadelige resultaat op het taakveld jeugdhulp met verblijf overig bedraagt € 2.617.000. Behandeling GGZ zonder verblijf: voordeel € 718.000 Het voordelige resultaat op het taakveld Behandeling GGZ zonder verblijf bedraagt € 718.000. Crisis/LTA/GGZ-verblijf: nadeel € 582.000 Het nadelige resultaat op het taakveld Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ verblijf bedraagt € 582.000. Gesloten plaatsing: nadeel € 174.000 Het nadelige resultaat op het taakveld Gesloten plaatsing bedraagt € 174.000. Jeugdreclassering: voordeel € 595.000 Het voordelige resultaat op het taakveld jeugdreclassering bedraagt € 595.000. Beschermd wonen (voordeel € 832.000) Eigen bijdrage Beschermd wonen voordeel € 99.000 De eigen bijdrage voor beschermd wonen vanuit het CAK is hoger dan begroot aangezien er in 2023 nog een nabetaling heeft plaatsgevonden over het boekjaar 2022. Beschermd wonen voordeel € 1.351.000 en voor Beschermd thuis nadeel € 623.000 Een deel van het hier gerealiseerde voordeel dient als financiële dekking voor de beschermd thuis kosten (€ 296.000) welke in taakveld 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ zijn opgenomen. Veenendaal ontvangt jaarlijks via de centrumgemeente Ede een vastgesteld budget voor Beschermd Wonen.

Deze middelen worden ingezet om de ondersteuning voor inwoners vanuit Veenendaal met een indicatie voor Beschermd Wonen of Beschermd Thuis te bekostigen. In 2023 zijn de Beschermd Thuis middelen voor een laatste keer aangevuld met een incidenteel budget van € 285.934,40 vanuit de oude centrumgemeente Amersfoort. Deze middelen waren ter dekking van de zorgkosten voor de groep inwoners met een Beschermd Thuis indicatie van voor 1 januari 2022. Vanaf 2024 vervalt deze afspraak en zal Veenendaal alle kosten voor Beschermd Thuis moeten dekken vanuit de middelen die zij jaarlijks vanuit Ede ontvangt. Risico op dalen van inkomsten Daarnaast spelen binnen het dossier Beschermd Wonen verschillende landelijke ontwikkelingen, en daarbij horende financiële onzekerheden. Op dit moment is nog onduidelijk of er een herberekening gaat plaatsvinden richting gemeenten als gevolg van de hogere cliëntenuitstroom dan verwacht naar de Wet langdurige Zorg (Wlz). Als dit het geval is, wordt het budget van de decentralisatie-uitkering lager voor gemeenten en wordt dit doorberekend in het budget voor Veenendaal. Risico op stijgen kosten Om de hogere toestroom naar de Wlz te remmen, is de toelating tot de Wlz heel beperkt. Dit kent voor Veenendaal een financieel risico, aangezien inwoners (langer) beroep doen op de Wmo.

De verwachting is dat het prijspeil voor Beschermd wonen en Beschermd thuis vanaf 2025 met de nieuwe inkoop, met uitzondering van indexatie, ongeveer gelijk zal blijven. Overige posten: voordeel € 5.000 Op de overige onderdelen binnen dit taakveld zijn geringe positieve afwijkingen zichtbaar voor een totaalbedrag van € 5.000. Overige verschillen: nadeel € 6.000

87

Reservemutaties Toevoegingen aan de reserves: nadeel € 58.000. In lijn met eerdere besluitvorming zijn de volgende toevoegingen aan de reserves, die afwijken van de begroting, verwerkt: -

Een storting van € 58.000 in de bestemmingsreserve meerjarige middelen van het resterende budget in 2023 van het opgave budget voor het programma ‘Sociaal Domein’.

88

Programma 4: Burger en Bestuur Visie Veenendaal wil een gemeente zijn waarin inwoners, bedrijven en organisaties zich samen met de gemeente inzetten voor het bouwen aan de toekomst van Veenendaal. Daarbij is een heldere en eenduidige dienstverlening van belang. De inzet van moderne geautomatiseerde systemen draagt bij aan het beter en sneller helpen van onze klanten. Bij het besturen van de gemeente betrekken we de samenleving en hanteren daarbij een open en onbevangen bestuursstijl. Veenendaal blijft een betrouwbare samenwerkingspartner in het zuidoosten van Utrecht, in de regio Foodvalley, maar ook in de relatie met andere overheden. Veiligheid en leefbaarheid zijn en blijven belangrijke thema’s in Veenendaal. Hierbij zijn het tegengaan van criminaliteit en ondermijning en digitale veiligheid belangrijke aandachtspunten. Net zoals het tegengaan van, en voorbereid zijn op maatschappelijke onrust en de veiligheidsbeleving van onze inwoners.

Thema's De visie van het Programma Burger en Bestuur komt tot uiting in drie thema’s: I. Dienstverlening (extern) II. Bestuur & samenwerking III. Veiligheid samenleving Thema II - Bestuur & samenwerking Twee verkiezingen in 2023 In maart 2023 werden de Provinciale Staten en Waterschapsverkiezingen gehouden. Door de hoge opkomst en naar verhouding te weinig stembureaus werd het tellen op partijniveau nachtwerk en de volgende dag de centrale stemopname ook een forse klus. Het verkiezingsteam was nauwelijks bijgekomen toen minister-president Rutte begin juli de val van het Kabinet aankondigde. Hierdoor werden eind november 2023 de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen gehouden. Deze werden succesvol georganiseerd en afgerond. Thema III – Veiligheid samenleving Opvang ontheemden Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne, maart 2022, vangt de gemeente Veenendaal (als onderdeel van de Veiligheidsregio Utrecht) ontheemden uit Oekraïne op. Dit deden wij, in 2023, op 8 verschillende locaties gemeentelijke opvanglocaties (GOO) en bij een groot aantal gastgezinnen (POO). Vanaf begin augustus 2022 worden er asielzoekers opgevangen in het (voormalig) Belcompany gebouw. De opvang van Oekraïense ontheemden gaat niet alleen over fysieke zaken (bed, bad en brood), maar strekt zich uit over een breder scala aan verantwoordelijkheden.

Denk aan kosten van levensonderhoud, onderwijs voor kinderen, taalonderwijs en gezondheidszorg, etc. Bij de tijdelijke opvang van asielzoekers, in de crisisnoodopvang, geldt dit in veel beperktere mate. Voor de bekostiging van de verschillende vormen van opvang door het Rijk gelden, in 2023, separate regimes: • Voor de kosten opvang ontheemden uit Oekraïne geldt voor de aangeboden opvangplekken binnen de gemeentelijke opvanglocaties (GOO) een specifieke uitkering van € 83,- per dag. Dit is onder meer bedoeld voor de opvangkosten, het leefgeld en de uitvoeringskosten van of namens de gemeente. Voor de opvang bij gastgezinnen (POO) wordt het verstrekte leefgeld vergoed. Als een opvanglocatie verbouwd dient te worden hiervoor de daadwerkelijke kosten vergoed.

89

Voor de afzonderlijke kostensoort als onderwijs (-huisvesting), het leerlingenvervoer, buitengewone (zorg)kosten en ook de kosten voor de veiligheidsregio’s en de GGDrU en 1e lijnsgezondheidszorg gelden separate regelingen en al dan niet rechtstreekse vergoedingen. • Voor de kosten van de crisisnoodopvang geldt dat de daadwerkelijk gemaakte kosten vergoed worden door het Rijk. De consequenties voor de programmabegroting zijn hiermee neutraal. Met de spreidingswet, in combinatie met het nationale en regionale transitieplan, wordt (asiel)opvang een structurele taak van gemeenten. Ook de opvang van Oekraïense vluchtelingen is een taak die voorlopig nog behoort tot het takenpakket van de gemeente. Deze combinatie vraagt om lokale inbedding in beleid en organisatie van de gemeente Veenendaal, dat zich uitstrekt over meerdere beleids- en uitvoeringsteams van de gemeentelijke organisatie, waarbij ook maatschappelijke partners betrokken worden. Ook de (mogelijke) samenwerking op dit onderwerp met andere gemeenten (bijvoorbeeld Rhenen en Renswoude) vraagt om aandacht en een visie op langere termijn. Per 1 januari 2024 is daarom ook het programma Opvang in Veenendaal actief. We zetten in op een toekomstbestendige aanpak met als doel meer integrale en brede inbedding in de reguliere organisatie.

Integraal veiligheidsplan In 2023 werd op verschillende thema’s en prioriteiten binnen het veiligheidsdomein werk verzet (preventief en repressief). Dit in combinatie met dat de kernteams opvang Oekraïne en Crisisnoodopvang in 2023 ook nog vanuit veiligheid getrokken werden. Het nieuwe IVP Heuvelrug voor 2023-2026 als belangrijk kader voor het werk werd in april 2023 door de raad vastgesteld. Het college bekrachtigde ook het onderliggend 2-jarig uitvoeringsprogramma. Naast regulier werk is zowel basisteambreed als lokaal verder voortborduurt en ingezet op ondermijning, digitale veiligheid en (het voorkomen van) maatschappelijke onrust. Dat doen we dichtbij en samen met onze inwoners en met bijzondere aandacht voor jeugd (het voorkomen van jonge aanwas).

Thema I: Dienstverlening (extern) Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.a. De eerstelijns dienstverlening is klant-, service- en oplossingsgericht, waardoor er balans is tussen efficiënte inrichting en klantbeleving.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.a.1. Jaarlijks worden balie en telefonie gemeten op bereikbaarheid (telefonie, social media en website), toegankelijkheid (balie, o.a. openingstijden, werken op afspraak), middels een klanttevredenheidsonderzoek. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2023 heeft geen klanttevredenheidsonderzoek plaatsgevonden. De resultaten van de jaren daarvoor met een score van een 8 gemiddeld voor de dienstverlening aan de balie en telefonie gaven niet direct aanleiding voor een nieuw onderzoek. Klachten komen binnen via de klachtencoördinator (in Mozard) en worden direct aan de balie of telefoon opgepakt. Klachten van klanten worden doorgaans direct opgepakt door de teamleider KCC in samenwerking met de medewerkers om te zorgen voor een adequate en snelle terugkoppeling aan de klant. De terugkoppeling vindt altijd telefonisch plaats in het kader van hoor en wederhoor mocht dat nodig zijn, het geven van extra informatie of duidelijke verwijzing of uitleg.

90

Meldingen over niet (goed) werkende website of webformulieren worden direct teruggekoppeld met team Communicatie. Dit geldt ook voor vindbaarheid van onderwerpen of eventuele onduidelijkheid over de informatie op de website. I.a.2. Signalen die voortkomen uit onderzoeken of rechtstreeks van klanten oppakken om de dienstverlening blijvend te optimaliseren. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Resultaten worden zorgvuldig bekeken. Daar waar noodzakelijk en gegrond worden aanpassingen gedaan ter verbetering van de dienstverlening. Tussentijdse meldingen van klanten worden direct bekeken, beoordeeld en indien gegrond verklaart een passende oplossing voor gezocht of direct doorgevoerd. I.a.3. Innovatieve service aanbieden aan onze klanten via digitaal loket, de balie en telefonie (particulieren, bedrijven en instellingen). Landelijke ontwikkelingen worden gevolgd zoals ediensten en wet- en regelgeving op dit gebied. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Landelijke ontwikkelingen worden gevolgd. DAR (Digitale Aanvraag Rijbewijs) Zo is gemeente Veenendaal per 1 augustus 2023 het zogeheten DAR gestart (Digitale Aanvraag Rijbewijs). DAR wordt per 1 oktober 2024 landelijk verplicht voor gemeenten. Het doel is dat de klant een rijbewijs digitaal kan aanvragen. Bij een in Nederland op DAR aangesloten fotograaf (bijv.

in de plaats waar je werkt, vakantie viert, woont etc.) kan de klant zijn pasfoto laten maken, deze uploaden met de online aanvraag bij de RDW en digitaal betalen. Door de identificatieplicht haalt de klant het rijbewijs aan de balie op in het gemeentehuis. Dit kan binnen de reguliere vijf werkdagen en is op vrije inloop. De klant ontvangt een sms-bericht zodra het rijbewijs binnen is bij de gemeente. Dit kan ook eerder dan de vijf werkdagen zijn. Per aangevraagd document ontvangen we een bijdrage van de RDW van € 14,95. Dit heeft ten gunste van het boekjaar geresulteerd in een opbrengst van ruim vierduizend euro voor het uitreiken van 283 rijbewijzen. eDiensten In 2023 is een offerte opgevraagd voor een bundel van 10 eDiensten voor bijvoorbeeld het voor de inwoner digitaal doorgeven van verhuizingen en het aanvragen VOG of uittreksel BRP. Een partij zou deze diensten conform een aangeboden offerte kunnen leveren voor een (jaarlijks) bedrag van € 85.000.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.b. We streven naar steeds meer zelfregie voor de klant om zijn zaken met de gemeente (digitaal) zelf te kunnen regelen.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.b.1. Meten van gebruik webformulieren. Inhoud (indicator)

91

Inhoud (toelichting) De resultaten van de metingen van het gebruik van webformulieren worden gebruikt voor het optimaliseren van de website. Indien noodzakelijk worden webformulieren ter verbetering van de digitale dienstverlening. Zie ook I.a.1.

Thema II: Burger en samenwerking Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.a. Veenendaal zet zich (ook) in 2023 in voor de verdere ontwikkeling van de regio Foodvalley.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.a.1. Veenendaal levert een (ambtelijke) bijdrage aan het in de tweede helft van 2022 en in 2023 binnen de regio invulling geven aan de Regiodeal Foodvalley. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De Regio Deal Foodvalley richt zich op een regionale en integrale aanpak om de transitie naar een duurzaam en gezond voedselsysteem te versnellen en de daaraan gekoppelde economische kansen te benutten. We werken daarmee aan de brede welvaart voor inwoners en bedrijven. We realiseren deze impact via drie thema’s: 1. Versnelde transitie van de landbouw, 2. Voeding en gezondheid, 3. Versterking kennis- en innovatiecluster. Door te participeren in verschillende projecten heeft Veenendaal, net als de 2e helft van 2022, ook in 2023 (ambtelijk bijgedragen) aan uitvoering van de Regiodeal Foodvalley. II.a.2. Eind 2020 is de geactualiseerde Strategische Agenda Foodvalley 2020 – 2025 vastgesteld. De komende jaren wordt in Triple Helix-verband vormgegeven aan de uitvoering van deze Strategische Agenda. Veenendaal levert hieraan zijn bijdrage. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Veenendaal heeft ook in 2023 bijgedragen aan de uitvoering van Strategische Agenda Foodvalley 2020 – 2025. Als gemeente zijn we, zowel bestuurlijk als ook ambtelijk, actief betrokken.