3. Jaarstukken 2023 - jaarstukken

49

Toekomstbestendige en inclusieve arbeidsmarkt De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft in juli 2022 plannen gepresenteerd om de arbeidsmarkt toekomstbestendig te maken. Samen met werkenden, werkgevers en ondernemers werkt het kabinet langs 5 thema's aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt, met inkomens- en roosterzekerheid voor werkenden en wendbaarheid voor werkgevers. Ook de hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur maakt hier onderdeel van uit. De verschillende deelonderwerpen zijn of worden verder uitgewerkt in afzonderlijke wetsvoorstellen. Besluitvorming is voorzien in 2024 met een uitloop naar 2025. Breed offensief/Individuele studietoeslag Het breed offensief is een brede agenda om de arbeidsmarktkansen voor mensen met een arbeidsbeperking te vergroten. Doelen van de maatregelen uit het breed offensief zijn: • het makkelijker maken voor werkgevers om mensen met een arbeidsbeperking aan te nemen; • mensen met een arbeidsbeperking voor langere tijd aan het werk krijgen; • werk voor mensen met een arbeidsbeperking aantrekkelijker maken (bijvoorbeeld door meer inkomen); • zorgen dat werkgevers en werkzoekenden elkaar makkelijker vinden. Op 1 juli 2023 is de wet Uitvoeren Breed Offensief in werking getreden.

De wijzigingen uit de wet zijn verwerkt in de Integrale Verordening Sociaal Domein, waarbij de harmonisatie van werkgeversinstrumenten in de arbeidsmarktregio gehandhaafd is. De wijzigingen dragen bij aan de gemeentelijke ambitie van een doorlopende lijn van arbeidsparticipatie. Naast de wetswijziging zijn daarvoor ook inspanningen verricht om belemmeringen weg te nemen tussen verschillende vormen van participatie. Een andere inspanning die daarvoor is gedaan, is het vergroten van de inzet van het diagnosetraject DOOR voor inwoners op het snijvlak tussen dagbesteding en betaald werk. In 2023 is het aantal deelnemers verdubbeld van 5 naar 10. Ook zijn er meer zorgaanbieders gevonden die willen participeren (van 1 naar 4). In 2023 is de landelijke subsidieregeling voor Individuele Plaatsing en Steun (IPS) gestart. Met deze regeling kunnen twee- of driejarige re-integratietrajecten worden geboden aan inwoners die in behandeling zijn binnen de GGZ. In 2023 zijn 6 trajecten toegekend voor inwoners van Veenendaal. De wijziging van de studietoeslag per 1 april 2022 is één van de maatregelen die uit het Breed Offensief naar voren is gehaald. Het effect van de wijziging is een sterk verbeterd bereik en gebruik van deze regeling. In 2023 zijn 22 aanvragen toegekend. Een substantiële stijging ten opzichte van voor de wijziging: 12 toekenningen in 2021.

Beschut werk Het instrument beschut werk maakt onderdeel uit van de participatiewet. Beschut werk is werk in een beschermde omgeving onder aangepaste omstandigheden en heeft altijd de vorm van een dienstbetrekking. Het UWV geeft hiervoor indicaties af en bepaalt of iemand in aanmerking komt voor beschut werk. De gemeente heeft vervolgens de opdracht om een geschikte plek te vinden. Waar deze dienstbetrekking wordt georganiseerd is een keuze van de gemeente. De gemeente streeft daarbij naar een inclusieve arbeidsmarkt. In Veenendaal krijgt dit voet aan de grond en inmiddels kennen we een aantal sociale werkbedrijven. Het merendeel van de kandidaten (22) gaat aan de slag bij IW4. De overige 13 kandidaten zijn geplaatst bij andere sociale werkbedrijven. Gemeenten ontvangen middelen voor de begeleiding en werkaanpassingen voor doelgroep beschut werk uit het participatiebudget. Verschillende onderzoeken onderschrijven het belang van het verhogen van de begeleidingskosten voor beschut werk. Het onderzoek van Significant APE concludeert dat er per beschutte werkplek € 10.000,- tekort is. De begeleidingsvergoeding was in 2023 € 8.600 per werkplek per jaar en wordt per 1 januari 2024 verhoogd naar € 10.757. Ondanks deze verhoging blijft het tekort bestaan.

50

Inburgering De Wet inburgering is op 1 januari 2022 in werking getreden. Inburgeraars (asiel- en gezinsmigranten) doorlopen een individueel traject, waarbij ze de taal leren spreken en meer leren over de normen en waarden in Nederland. De inburgeraar heeft een inburgeringstermijn van maximaal 3 jaar. Na deze termijn dient de inburgeraar financieel, sociaal en economisch zelfredzaam te zijn. Vanaf eind 2022 is de uitvoering echt op gang gekomen. Door een tekort aan taaldocenten ontstonden er wachtlijsten. Inmiddels is het de taalscholen gelukt om voldoende docenten te werven en zijn de wachtlijsten teruggebracht naar acceptabele wachttijden. Eind 2023 krijgen 200 inburgeraars begeleiding bij taal en inburgering. Ongeveer 20% hiervan wacht nog op een taaltraject. Circa 50% volgt de B1 route en de overige 30% volgt ofwel de Onderwijsroute dan wel de Zelfredzaamheidsroute (Z-route). Ook de overige onderdelen van het inburgeringstraject zijn van start gegaan: circa 80 inburgeraars hebben het Participatieverklaringstraject (PVT) afgerond en ongeveer 20 inburgeraars de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP). Als gevolg van de verhoogde instroom is de formatie tijdelijk uitgebreid, echter is de totale caseload hoger dan begroot. Dit houdt verband met de wachtlijsten bij de taalscholen, waardoor er stagnatie is ontstaan in de uitstroom van inburgeraars.

In 2024 voeren we een evaluatie uit op basis van de ervaringen sinds de inwerkingtreding van de Wet inburgering. III.

Sociaal domein – Wmo

Wmo-immaterieel In 2023 heeft het Wmo-Loket de werkwijze met opdrachtgeverschap verder vorm gegeven. Dit heeft onder andere geresulteerd in het meer bereiken van doelen, een beperking van de kostenstijging en een beheersbare werkvoorraad. Bij deze werkwijze hoort ook dat er langere beschikkingen worden afgegeven en dat er tussentijds wordt geëvalueerd. Aan het eind van het jaar liep door personele omstandigheden de werkvoorraad weer op. Hierdoor kwam het tijdig doen van tussenevaluaties en daarmee het bijsturen op de ondersteuning onder druk te staan. In het voorjaar is besloten om met ingang van 1 januari 2025 de immateriële ondersteuning opnieuw in te kopen. Het inkooptraject is gestart en eind 2023 is het Wmo-Forum om advies gevraagd over het Startdocument. Schoonmaakondersteuning In 2023 is het aantal inwoners dat schoonmaakondersteuning ontvangt opnieuw gestegen. Hierdoor zijn ook de kosten verder gestegen. Binnen de kaders van de wet zijn er vrijwel geen aanvullende mogelijkheden om deze kostenstijging te beperken. In 2026 gaat de nieuwe eigen bijdrageregeling in. Het is momenteel nog onduidelijk wat de impact hiervan op de vraag naar schoonmaakondersteuning zal zijn. Materieel In 2023 is het contract met de nieuwe hulpmiddelenleverancier ingegaan. De uitvoering van het contract loopt goed.

Contractmanagement Met de gecontracteerde zorgaanbieders die de Wmo uitvoeren, zijn afgelopen jaar gesprekken gevoerd door de contractmanagers. Er is veel input opgehaald voor de nieuwe aanbesteding om tot een goed opdrachtgever- nemer relatie te komen. Het kwaliteitstoezicht, uitgevoerd door de GGDrU, levert veel informatie op voor de contractmanagers waardoor de kwaliteit van zorg wordt verbeterd. Ook de toezichthouder rechtmatigheid van de gemeente Veenendaal draagt hieraan bij. Beschermd Wonen en Beschermd Thuis In 2023 is de regiovisie 'Beschermd Wonen en Beschermd Thuis in de Valleiregio 2024 t/m 2029' in regionaal verband opgesteld en naar alle raden in routing gebracht (in Veenendaal in de raadsvergadering van 25 januari 2024 vastgesteld).

51

Deze regiovisie sluit op inhoud aan bij het eerder, op 4 april 2023, door het college vastgestelde lokale uitvoeringsplan 'Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis 2023 2026'. Daarmee is zowel de regionale als de lokale beleidsrichting voor de komende jaren vastgesteld. Vanuit verschillende pijlers wordt gewerkt aan goede en passende zorg voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid en het bevorderen van inclusie en deelname aan de samenleving. Naast het clientperspectief is oog en aandacht voor de randvoorwaarden en de ondersteuning aan buurt en omgeving. Vanaf 2025 sluit Veenendaal aan bij de regionale inkoop van Beschermd Wonen en Beschermd Thuis. In 2023 zijn de voorbereidingen gestart om tot een regionale inkoop te komen. Valleihopper Begin 2023 is bestuurlijk gesproken over het nemen van beheersmaatregelen om regionaal het aantal reizigers beheersbaar te houden. Doordat de reizigersaantallen na corona lager zijn gebleven dan voor corona zijn deze maatregelen on hold gezet. Wel is besloten om het vervoer en het callcenter per 1 januari 2025 opnieuw in te kopen, onder andere omdat één van de taxivervoerders het contract niet meer wilde verlengen. Er is een regionale aanbesteding gestart en de raad is eind 2023 geïnformeerd over de concept-Nota van Uitgangspunten.

Gezondheidsbeleid In 2023 is het gezondheidsbeleid en de aanpak van gezondheidsverschillen herzien en onderdeel geworden van het Integraal Beleidskader (IBK) sociaal domein. Op deze wijze borgen we een integrale aanpak van preventie, gezondheid en gezondheidsverschillen. In 2023 waren twee grote externe ontwikkelingen van invloed op het beleid van de gemeente. Met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en bijbehorende budgetten (SPUKuitkering) is lokaal ingezet op doelen gericht op sport, gezondheid en de sociale basis. Deze zijn tevens onderdeel van het IBK. Daarnaast speelde het Integraal Zorgakkoord een grote rol in 2023. Er is regionaal een regiobeeld en regioplan ontwikkeld welke in 2024 nadere uitwerking krijgt. Beide akkoorden beogen een beweging naar de voorkant, meer inzet op preventie, vroegsignalering, laagdrempelig aanbod en een stevige sociale basis. IV.

Sociaal domein -Jeugd

Autonome ontwikkelingen jeugdhulp Er waren een aantal autonome ontwikkelingen in 2023. Zo blijven de kosten van de jeugdhulp stijgen. Zowel op duur als intensiteit van de zorg zien we groei. Dit is voornamelijk op het groepsaanbod en de jeugdggz. De zorg stagneert ook, omdat jongeren die nu in jeugdhulp met verblijf zitten niet naar lichtere of eigen woonvoorzieningen kunnen doorstromen. De stijging van de zorgkosten zitten niet alleen in het gebruik van jeugdzorg, maar ook in de jaarlijkse indexaties van tarieven. Dat is een opdracht vanuit het Rijk waar we geen invloed op hebben. Hervormingsagenda jeugd In 2023 zijn de inhoudelijke contouren van de Hervormingsagenda jeugd duidelijk geworden. Gemeenten worden geacht in te gaan zetten op: jeugdhulp voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen, dat jeugdhulp verbonden wordt aan aanpalende domeinen, dat we toewerken naar stevige lokale teams en toegang, dat jeugdigen zo thuis of nabij mogelijk wonen, kwaliteitsverbetering van jeugdhulp, verbeteren en vereenvoudiging van de organisatie en inkoop van jeugdzorg en ontwikkeling monitoring. Kansrijke Start In 2023 heeft de coalitie Kansrijke Start gewerkt aan het ontwikkelen van nieuwe zorgpaden, zijn multidisciplinaire overleggen uitgevoerd en zijn stakeholders betrokken middels een brede bijeenkomst Kansrijke Start.

In het kader van Kansrijke Start voerden we in 2023 meerdere erkende interventies uit. Zo is bijvoorbeeld een start gemaakt met de implementatie van de erkende interventie 'Nu niet zwanger'.

52

Hiermee is een basis gelegd om in 2024 verder toe te werken naar 'Nu niet zwanger' als regionale basisvoorziening in de regio Utrecht. Deze interventie biedt de vroegste vorm van preventie door met mannen en vrouwen in een kwetsbare positie het gesprek aan te gaan over (het voorkomen van ongewenste en ongeplande) zwangerschap, kinderwens en anticonceptie. Thema V - Onderwijs en ontwikkeling Lokale Educatieve Agenda (LEA)/lokaal onderwijsbeleid De Lokale Educatieve Agenda (hierna LEA) is een wettelijke overlegvorm om het lokaal onderwijsbeleid vorm en inhoud te geven. Een agendacommissie LEA, met daarin vertegenwoordigers namens het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het Platform Kinderopvangorganisaties bereidt het LEA voor. In april 2023 en september 2023 zijn in de twee LEA vergaderingen de wettelijke onderdelen besproken zoals het Onderwijskansenbeleid en het Huisvestingsprogramma. Ook zijn de in de beleidsagenda opgenomen thema's zoals het tekort aan medewerkers, Wetenschap en techniek en Doorlopende Leerlijn besproken. Tevens is er een evaluatie van het LEA uitgevoerd. De uitkomsten van deze evaluatie, zoals het nog meer bespreken van de wettelijke thema's, is besproken op het LEA van september 2023.

Op basis van een plan van aanpak is eind 2023 een projectgroep geformeerd vanuit de verschillende disciplines van het LEA om na te denken over thema's voor de nieuwe beleidsperiode LEA 2025 -2028. Er is op verzoek van de LEA-deelnemers een extra vergadering geweest met het thema Veiligheid. Dit thema is ook in de LEA-nieuwsbrieven belicht. Nationaal Programma Onderwijs (NPO) In 2023 hebben we de implementatie in samenwerking met onder andere scholen, kinderopvang, (jeugdgezondheids(zorg), bibliotheek en welzijn voortgezet. Aan verschillende projecten en activiteiten is vanuit de NPO-gelden een bijdrage geleverd, zoals het traject Met Andere Ogen. Aan dit traject nemen nu drie scholen deel, namelijk de Joh. Calvijnschool, Aan de basis en De Vlieger. Samen met ketenpartners VeensWelzijn, CJG en GGD is in een lerende praktijk invulling gegeven aan interprofessioneel samenwerken. Op 9 november is een bijeenkomst geweest met professionals over het interprofessioneel samenwerken. Vanuit de NPO-gelden is een bijdrage geleverd aan Scoren in de Wijk en aan de Sportzomerweek, waardoor extra activiteiten konden worden uitgevoerd. In 2023 is een start gemaakt met het organiseren van inloopateliers om kunst en cultuur dichter bij jongeren te brengen. Daarbij zijn de middelbare scholen in Veenendaal betrokken. Het Fablab heeft een bijdrage ontvangen om extra aanbod te creëren.

De ambulant Jongerenwerkers die in 2022 zijn gestart, zijn regelmatig op de scholen te vinden in de pauzes en na schooltijd. Eind 2023 heeft Veens Welzijn een Jongerenbus aangeschaft. Tevens is aan Veens Welzijn de opdracht verstrekt voor de uitvoering van het project Restart. Dit project, uitgevoerd door Youth for Christ, is bedoeld voor jongeren van 12-23 jaar. Op 3 middagen kunnen jongeren terecht bij Restart voor een afwisselend programma. Er is aandacht voor huiswerk maken en er zijn groepsactiviteiten. Er wordt ingezet op mentale gezondheid en sociale vaardigheden om jongeren ondersteuning te geven in hun ontwikkeling. Ook is vanuit de NPO-gelden een bijdrage geleverd aan het project Get Up & Enjoy. Het doel hiervan is om een actieve ontmoetingsplek te blijven creëren met coaching en competentiegerichte begeleiding voor jongeren tussen de 16 en 27 jaar. De GGD kan scholen ondersteunen bij de gezonde school aanpak. Ter versterking van de samenwerking tussen CJG en het gespecialiseerd onderwijs heeft een jeugdhulppartner de training de-escalerend handelen verzorgd. Verbinding Onderwijs en jeugdhulp/passend onderwijs In 2023 hebben we gewerkt aan de verbetering van de samenwerking tussen (passend)onderwijs en jeugdhulp. We voeren onder andere in regionaal verband Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO), dat in 2023 driemaal plaatsgevond.

De onderwerpen die we daar als gemeente met de samenwerkingsverbanden bespraken zijn onder andere de pilot Opstapklas (een onderwijszorgarrangement voor kinderen met een autistisch spectrum), overeenstemming over het ondersteuningsplan van het 53

samenwerkingsverband Berseba, leerlingenvervoer en meer inzetten op zelfstandig reizen en de toename in het aantal thuiszitters in de regio. Daarnaast zijn de begroting en de jaarstukken van het OOGO vastgesteld. Vanuit Veenendaal leveren we een inhoudelijke bijdrage aan de werkgroepen Doorontwikkeling Model Passende Samenwerking en Onderwijszorgarrangementen. In 2023 hebben we vanuit Veenendaal kritische kanttekeningen geplaatst bij de Regionale Focusagenda Onderwijs - Jeugd Foodvalley en de governance structuur en de onderlinge samenwerking. De structuur blijkt niet altijd helpend in de samenwerking; daarom hebben de bestuurders besloten om de Focusagenda en het OOGO te evalueren begin 2024. Medio april 2024 moet duidelijk worden wat de conclusies zijn uit de bestuurlijke evaluatie. Integrale Kindcentra (IKC) Een Integraal Kindcentrum in Veenendaal is een voorziening van organisaties als onderwijs, kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang. Het is de ambitie van de gemeente, de schoolbesturen en de kinderopvangorganisaties om zoveel mogelijk Veenendaalse kinderen thuisnabij onderwijs te bieden in voorzieningen, waarin een doorlopende leerlijn voor kinderen van 0 jaar tot einde basisschoolleeftijd een plek heeft.

De gemeente Veenendaal neemt bij de ontwikkeling van de IKC-visie nadrukkelijk een faciliterende rol in en laat de specifieke invulling, binnen de kaders van het IKC-Beleid, over aan de schoolbesturen. Door de gemeenteraad is op 23 maart 2023 besloten dat de extra benodigde locatie voor de overloop van Veenendaal Oost en Dragonder Oost op een nieuwe locatie in Dragonder Zuid komt. Eveneens is besloten dat het CPOV van deze locatie in Dragonder Zuid gebruik gaat maken. Het CPOV heeft in 2023 nagedacht op welke wijze de locatie ingezet kan worden, zodat deze een bijdrage kan leveren aan de buurt. De ontwikkeling van de locatie Dragonder Zuid is als eerste opgepakt in 2023. De scholen die betrokken zijn bij de drie IKC's, (IKC Dragonder Zuid, IKC SO/SBO/PO en het IKC Dragonder Noord) zijn in 2023 zelf aan de slag gegaan met een inhoudelijke samenwerking en visievorming. Onderwijskansenbeleid/Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) In 2023 is aan kinderen die opgroeien in een ongunstige economische, sociale of culturele omgeving ondersteuning geboden, waardoor hun onderwijskansen zijn vergroot. Veens Welzijn heeft het afgelopen jaar uitvoering gegeven aan de VVE ouderprogramma's als onderdeel van de voor- en vroegschoolse educatie. In 2023 is er een kwantitatief voldoende en kwalitatief goed aanbod van peuteropvang met en zonder voorschoolse educatie aanwezig geweest.

De aanbieders van peuteropvang hebben conform de subsidieregeling de middelen ontvangen om de benodigde kindplaatsen te realiseren. Ook in 2023 hebben we overleg gevoerd met de aanbieders. Gezamenlijk is een kwaliteitskaart ontwikkeld die in 2023 nog gebruikt kon worden. Onderwerpen in dit kader zijn bijvoorbeeld professionaliseringsactiviteiten, signalering en toeleiding en ouderbetrokkenheid. In Veenendaal zijn een aantal zogenaamde VVE-scholen. Op deze scholen bieden VVE-specialisten extra ondersteuning aan de kinderen en ze versterken de doorlopende ontwikkellijn met de voorscholen. Deze specialisten hebben tevens een trekkersrol en stimuleren kennisdeling tussen de VVE-scholen. In 2023 is toezicht gehouden op de kinderopvang, zoals de wet dat voorschrijft. De GGD heeft verschillende onderzoeken uitgevoerd. De rapportage die voortkomt uit het bezoek van de GGD wordt altijd gedeeld en besproken met de betreffende kinderopvang die dan de eventuele tekortkomingen kan herstellen. Leerlingenvervoer De Verordening bekostiging leerlingenvervoer Veenendaal is op 14 december vastgesteld door de raad. Het leerlingenvervoer, en het zelfstandig reizen, is onderwerp van gesprek met de Samenwerkingsverbanden passend onderwijs. In 2023 is gestart met een pilot Opstapplaats bij het zwembad. Zowel ouders en kinderen als de vervoerder zijn tevreden over de centrale opstapplaats.

Hiermee werken we aan de zelfstandigheid van kinderen.

54

Thema VI – Sport 2023 heeft in het teken gestaan van het schrijven van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Sport en bewegen is een groot onderdeel van dit GALA, met name op de herijking van het Sportakkoord en de wijzigingen rondom de Brede Regeling Combinatiefuncties. Sportakkoord 2 In juni is het Sportakkoord 2, samen met Stichting Sportservice Veenendaal (SSV) opgesteld. Het Sportakkoord is een landelijk initiatief dat in 2018 is gestart om de samenwerking tussen sportaanbieders, gemeenten en andere partners te verbeteren en de sportparticipatie te bevorderen. Ook de gemeente Veenendaal heeft zich in 2020 aangesloten bij het Sportakkoord en heeft zich, samen met onze partners, ingezet om de ambities uit het akkoord te vertalen naar lokale doelstellingen. We bouwen met het Sportakkoord 2 voort op de succesvolle samenwerking van het Sportakkoord 1 en versterken op een aantal onderdelen de maatschappelijke waarde van sport en bewegen in Veenendaal. Samen met lokale partners hebben we gekeken naar wat er goed gaat en wat er beter kan. Op basis van deze input hebben we de lokale doelstellingen aangescherpt, speerpunten afgevinkt en nieuwe speerpunten toegevoegd. Een belangrijk wijziging vanuit het landelijke Sportakkoord is het inzetten op een verstevigd fundament, een groter bereik en het goed kunnen volgen van de toegevoegde waarde aan het hernieuwde Sportakkoord.

In ons nieuwe Sportakkoord hebben we hier veel aandacht voor om echt het verschil te kunnen maken. Wijzigingen Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) Met de wijzigingen vanuit het GALA zijn er ook wijzigingen voor de BRC. Dit betreft het op details anders organiseren en uitvoeren van de combinatiefuncties. En er is met de wijzigingen meer budget gekomen voor lokale inzet. Met deze uitbreiding is ingezet op het verstevigen van clubondersteuning en het uitbreiden van het aanbod Leefstijlcoaching. Sportservice is op basis van de verenigingsmonitor in gesprek met alle sportaanbieders om ze te ondersteunen op maat. Er zijn in 2023 meerdere ondersteuningstrajecten uitgevoerd. Die richten zich op het verbeteren van het beleidsplan van de vereniging tot het stimuleren van sportverenigingen om meer samen te werken. Door de verbreding van het aanbod voor leefstijlcoaching kunnen meer inwoners in Veenendaal worden ondersteund bij het verbeteren van hun leefstijl. Denk daarbij aan ondersteunen en toewerken naar passend sportaanbod en het aanpassen van voeding. Doordat de wijzigingen vanuit GALA en de BRC pas in het laatste kwartaal van 2023 konden worden doorgevoerd, heeft voornamelijk de voorbereiding voor deze wijzigingen plaatsgevonden in 2023. Vanaf 2024 wordt de formatie ook daadwerkelijk uitgebreid.

De clubondersteuning heeft in 2023 wel plaatsgevonden vanuit een pilot van het sportakkoord. Aanpassingen toegangssystemen Sportaccommodaties De toegangssystemen van de binnensportlocaties worden aangestuurd middels een IT Module. Eind 2022 heeft de toenmalige leverancier hiervan aangegeven dat zij per 1 januari 2024 stopt met het ondersteunen van deze IT Module. Het gevolg hiervan was dat de toegangssystemen van de binnensportaccommodaties niet meer konden functioneren zonder aanpassingen. In de zomer van 2023 heeft Sportservice de toegangspoorten en bijbehoren omgebouwd. De totale kosten hiervoor bedroegen ca. €300.000. Door het plotseling stoppen van de oude leverancier waren deze kosten niet begroot. Op basis van de geldende demarcatieafspraken tussen de gemeente en Sportservice is voor het ombouwen van de systemen een bedrag van €170.000,- beschikbaar gesteld. Nieuw beleidskader Sport en Bewegen De termijn van het beleidskader Sport is verlopen. Daarom wordt in 2024 een nieuw beleidskader voorgelegd aan de Raad. In 2023 hebben de voorbereidingen hiervoor plaatsgevonden. Hiervoor zijn onze partners en sportverenigingen gevraag om input te leveren, onder meer via een bijeenkomst voor Sportaanbieders in het kader van het nieuwe

55

Sportakkoord, via de Sportverenigingsmonitor van Sportservice Veenendaal en via een digitale enquête aan alle sportaanbieders in Veenendaal. Ook hebben diverse onderzoeken plaatsgevonden in 2023 • • •

KISS rapportage (geeft inzicht in het aantal sport-lidmaatschappen in Veenendaal) Sportverenigingsmonitor Sportservice Veenendaal 2023 (geeft inzicht in de vitaliteit van sportaanbieders) Burgerpanel (geeft inzicht in de wensen en behoeften van onze inwoners ten aanzien van nieuw sportbeleid)

De raad heeft in november via een consulatie memo aangeven zich unaniem te kunnen vinden in de volgende uitgangspunten: 1. Meer focussen op de groepen waarvan we weten dat zij minder vaak voldoen aan de beweegnorm. Deze wijziging houdt onder andere voor de uitvoering in dat we iets anders kijken naar de aangeboden activiteiten en deze meer doelgroep- en wijkgericht aanbieden. 2. Proactief verbinden van ambities en doelstellingen vanuit het sociaal domein (zie IBK) en de fysieke leefomgeving. Dit houdt onder andere in dat we sportaanbieders meer bewust willen maken van hun toenemende rol in het maatschappelijk veld en hun daarbij gaan helpen. 3. De duurzaamheidsuitdaging voor ons eigen sportvastgoed én voor de sportaccommodaties die in eigendom zijn van de verenigingen meenemen in het sportbeleid. Daarbij brengen we per accommodatie in kaart welke verduurzamingsmaatregelen er getroffen kunnen worden (routekaart duurzaamheid) en hoe we hiervoor dekking vinden als het gaat om ons eigen vastgoed. Ook brengen we in kaart voor de komende tien jaar welke vervangingsmomenten van ons sportareaal we zien en willen aangrijpen voor het behalen van onze ambities. Deze uitgangspunten vormen de basis voor het nieuwe sportbeleidskader.

Onderzoek naar Ruimte voor de Sport in Veenendaal In 2023 is opdracht verstrekt aan het Mulier Instituut om in kaart te brengen in hoeverre er voldoende ruimte is voor sport in Veenendaal. Specifiek is daarbij gekeken naar de beschikbaarheid van binnensportaccommodaties voor het bewegingsonderwijs en de binnensporten. Ook is onderzocht in hoeverre het buitensportareaal voldoende ruimte biedt voor onze inwoners, nu en in de toekomst. Algemeen kan geconcludeerd worden dat het sportareaal in Veenendaal voldoende ruimte biedt voor de sportbehoefte. Wel is er op enkele plekken een tekort een voldoende ruimte voor het bewegingsonderwijs en is er sprake bij een aantal verenigingen van te weinig bespeelbare velden/banen. De conclusies en aanbevelingen worden meegenomen in het nieuwe sportbeleid. Thema VII – Cultuur In 2023 zijn voor inwoners van Veenendaal volop kunstzinnige en culturele activiteiten georganiseerd. Culturele activiteiten creëren op een laagdrempelige manier door ontmoeting en verbinding. Voor miljoenen mensen is het vanzelfsprekend om actief deel te nemen aan kunst- en cultuuractiviteiten; voor een even grote groep is dit niet vanzelfsprekend omdat zij drempels ervaren.

Minima kunnen kampen met een financiële drempel, laaggeletterden met informatieve en digitale drempels, inwoners met een beperking ervaren vaak fysieke drempels en inwoners met een niet-westerse achtergrond vinden niet vanzelfsprekend aansluiting bij de (overwegend) westerse cultuur.

56

Cultuur is, met de kunstuitingen daarbinnen, een krachtig instrument om in te zetten voor de samenleving. Kunst en cultuur dragen bij aan zingeving, zelfvertrouwen, individuele ontplooiing en ontwikkeling, saamhorigheidsgevoel, betrokkenheid bij de samenleving, meer begrip voor elkaars waarden, normen en (culturele) achtergronden en positieve geestelijke en fysieke gezondheid van de inwoners. In 2023 hebben we hier volop op ingezet via de diverse verhaallijnen uit de cultuurvisie. Thema VIII – Welzijn Versterken sociale basis Het versterken van de sociale basis in Veenendaal heeft in 2023 op diverse onderdelen extra aandacht gehad. De methode Welzijn op recept is verder uitgebreid in Veenendaal. Mede met de middelen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) is nadrukkelijker ingezet op de verbinding jeugd-onderwijs-welzijn. In het Integraal beleidskader sociaal domein is de sociale basis een belangrijk beleidsuitgangspunt gebleven. De uitvoeringsorganisatie Veens Welzijn heeft met een koersplan voor de komende jaren duidelijk gemaakt wat haar leidende principes voor (toekomstige) taken zijn. De leefbaarheid en ontmoetingen in de wijken en buurten en het bieden van ondersteuning aan vrijwilligersorganisaties en mantelzorgers zijn en blijven kerntaken. In 2023 is gestart met de ontwikkelingen van nieuwe IKC's waar ook het welzijnswerk onderdeel van uitmaakt.

Vrijwilligers In 2023 is gestart met het maatschappelijk netwerk Veenendaal. Dit is een netwerk van zowel vrijwilligersorganisaties als maatschappelijke organisaties. Vrijwilligersorganisaties komen samen in de Kenniskring en in het vrijwilligersplatform. Daar is ook de aanpassing van de subsidieregeling meerdere keren besproken en hebben de betrokken organisaties input op gegeven. Op verzoek van de vrijwilligersorganisaties is gesproken over ondersteuning om fondsaanvragen in te kunnen dienen. Voor 2024 zijn hier afspraken met Veens Welzijn over gemaakt. Veens Welzijn heeft in 2023 het keurmerk Goed Geregeld behaald. Een bevestiging van goed beleid en management voor vrijwilligers werkzaam in de organisatie. Jongerenwerk Jongerenwerk past bij preventief jeugdbeleid. In 2023 is meer jongerenwerk ingezet en is ook een kinderwerker gestart. In 2024 wordt deze extra inzet geëvalueerd om te bekijken of deze extra inzet structureel wenselijk is.

Thema I: Inkomen Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.a We willen meer sturen op kwaliteit en effectiviteit van aangeboden ondersteuning (MD10).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.a.1 Onrechtmatig gebruik van ondersteuning in het sociaal domein voorkomen we of sporen we op en pakken we aan. Dit plan heeft betrekking op het gehele sociaal domein, dus op PW, WMO en Jeugd. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2023 hebben we uitvoering gegeven aan het rechtmatigheidsplan sociaal domein. In dat kader is een aantal acties ondernomen: Het fraudemeldpunt Participatiewet wordt omgebouwd naar een algemeen fraudemeldpunt.

57

Voor 2024 is een handhavingsbeleidsplan Wmo opgesteld. Daarbij worden ook de werkprocessen beschreven. In 2023 is verder geïnvesteerd in contractmanagement en voorlichting en er lopen verschillende fraudeonderzoeken bij zorgaanbieders. De heronderzoekssystematiek Participatiewet is aangepast. Per 2024 wordt gewerkt met een ander concept, waarbij elke nieuwe bijstandsontvanger na een half jaar wordt gesproken. Dit wordt meer een dienstverleningsgesprek dan een controlegesprek. Zo wordt ook gekeken of betrokkene schulden maakt en/of gebruik maakt van inkomensondersteunende voorzieningen. De regels die bij het ontvangen van een uitkering horen worden doorgenomen en er wordt gekeken of deze worden nageleefd. I.a.2. Financiële kaders vormen geen belemmering voor integraal werken. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De afgelopen jaren is er onderzoek gedaan naar de invoering van een maatwerkbudget. De gedachte hierbij was dat met een eenmalige tegemoetkoming de persoonlijke situatie van een inwoner structureel wordt verbeterd. Hierbij liepen we echter tegen diverse juridische problemen aan wanneer de gemeente de uitvoering ervan zelf ging doen. Daarom is er in 2023 gewerkt aan het oprichten van een zelfstandige lokale Stichting Urgente Noden (SUN). Naar verwachting start deze stichting in het eerste kwartaal van 2024.

Daarnaast is er in 2023 een lokale stichting Leergeld opgericht. Beide stichtingen kunnen maatwerk leveren waar we dit als gemeente niet mogen. Anders geldt dat bij CJG en Wmo. Daar is wel ruimte voor maatwerk met een apart budget.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.b Een inclusievere samenleving (MD01).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.b.1. Veenendalers nemen meer deel aan de samenleving. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Om inwoners met een lager inkomen te ondersteunen zodat ook zij deelnemen aan de samenleving heeft onze gemeente de Veenendaalpas geïntroduceerd als uitvoeringsinstrument van de minimaregelingen. Met deze pas krijgen inwoners een budget dat, afhankelijk van de samenstelling van het huishouden en de hoogte van het inkomen, gebruikt kan worden voor de aanschaf van producten of korting op maatschappelijke activiteiten. Sinds de start van de Veenendaalpas (1 december 2021) is het aantal inwoners dat hiervan gebruik maakt sterk toegenomen. Er is een nieuwe groep die gebruik maakt van de diverse minimaregelingen. Door de hoge inflatie is er meer urgentie om gebruik te maken van de regelingen. Daarnaast is de doelgroep groter geworden doordat het aanvragen van de energietoeslag gekoppeld is aan de Veenendaalpas.

58

I.b.2 In de gemeente Veenendaal is het aantal inwoners met problematische schulden lager dan landelijk gemiddeld. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Vroegsignalering is een relatief nieuw instrument waarmee startende schuldenproblematiek in een vroeg stadium wordt opgespoord. Het aantal meldingen (1.750 in 2023) is vergelijkbaar met vorig jaar. Naar aanleiding van deze meldingen hebben we in totaal 4.500 contactpogingen ondernomen, tegenover 3.500 contactpogingen in 2022. Dit heeft geresulteerd dat in 2023 14% van de inwoners met betalingsachterstanden (120 inwoners) hulp heeft geaccepteerd na het leggen van contact in het kader van vroegsignalering. Landelijk is dit percentage 8%. In 2023 is duidelijk geworden dat ook Veenendaalse ondernemers het financieel moelijker hebben dan eerder. Dit blijkt uit het aantal meldingen via de Nederlandse Schuldhulproute, het contact met Over Rood en de signalen die binnenkomen bij het Ondernemersloket. In lijn met deze ontwikkelingen hebben we het aanbod voor ondernemers verruimd. Met het aanschrijven van alle zzp-ers in Veenendaal proberen we deze doelgroep zo goed mogelijk te informeren over het aanbod van ondersteuningsmogelijkheden. I.b.3 Het traject naar een schuldenvrije toekomst (d.m.v. een schuldregeling) komt eerder tot stand dan het landelijke gemiddelde.

Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Uit onderzoek blijkt dat er sneller schuldenrust ontstaat door het inzetten van saneringskredieten. Naar aanleiding van een evaluatie in 2022 is dit instrument in 2023 doorontwikkeld met als resultaat dat er steeds meer kredieten worden ingezet. Daarnaast is per 1 juli 2023 de termijn van de wettelijke schuldregeling (Wsnp) verkort van 36 maanden naar 18 maanden. Verder zijn we in 2023 aangesloten bij het schuldenknooppunt. Met dit instrument komen we sneller in contact met schuldeisers.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.c Verbinding versterken als dit een positief effect heeft op kwaliteit, financiën en/of organisatie (MD08).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.c.1 In 2023 is een integrale werkwijze sociaal domein binnen de gemeente en tussen gemeentelijke partijen en externe partijen gerealiseerd. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In Veenendaal werken we in het sociaal domein sinds 2021 met een uniforme toegang voor individuele hulpvragen. Voordat inwoners bij de gemeente terechtkomen stimuleren we ze eerst zelf een oplossing te vinden binnen hun eigen omgeving en netwerk. Vervolgens kan gekeken worden naar de 'sociale basis': dat zijn alle direct toegankelijke algemene voorzieningen. Als daar geen oplossing wordt gevonden, kan de inwoner in gesprek met één van de loketten. Deze lokketten (werk en inkomen, budgetloket, CJG en Wmo) hebben ieder hun eigen expertise maar werken met een uniforme werkwijze.

59

In 2023 hebben we bij het opstellen van het Integraal Beleidskader 2024-2027 (IBK) en de uitvoeringsplannen voor 2024 nadrukkelijk de verbinding gelegd met externe partijen om dit gezamenlijk verder uit te bouwen.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.d De gemeente neemt bij voorkeur een faciliterende rol aan om de rol van inwoners en de kracht van de samenleving te stimuleren (MD09).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.d.1 De deskundigheidsbevordering tussen uitvoerende partijen in het sociaal domein is gefaciliteerd. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Op 23 november 2023 heeft er een interactieve bijeenkomst plaatsgevonden voor alle uitvoerende medewerkers van de vier loketten in het Sociaal Domein, te weten Budgetloket, Wmo, CJG en Werk en Inkomen. Tijdens deze bijeenkomst zijn we ingegaan op het belang van integraal samenwerken en zijn de maatschappelijke baten toegelicht door een externe spreker. In kleinere groepen zijn we verder met elkaar in gesprek gegaan over de samenwerking en hoe deze verder geoptimaliseerd kan worden.

Thema II: Sociaal domein - Participatie en re-integratie Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.a Meer mensen vinden een plek op de arbeidsmarkt (MD05).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.a.1 Er is sprake van een doorlopende lijn arbeidsparticipatie in samenwerking met onze partners. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) We hebben in 2023 de doorlopende lijn van onderwijs naar werk verder verbeterd. Bij de overgang van school naar werk draagt de pilot vroegtijdige jobcoach bij aan een kansrijke en duurzame uitstroom naar werk van PRO/VSO-leerlingen. Deze pilot is het eerste project uit het plan van aanpak van de Arbeidsmarktregio Foodvalley om alle jongeren te laten meedoen op een passende plek. De mogelijkheden van doorstroom tussen dagbesteding en werk zijn uitgebreid door meer dagbestedingsorganisaties aan te laten sluiten op de diagnosemogelijkheden van het project DOOR. De resultaten daarvan worden naar verwachting in 2024 zichtbaar. In oktober 2023 hebben we tijdens een brede bijeenkomst met zorgaanbieders, vrijwilligersorganisaties, sociale werkbedrijven, gemeente en UWV een gezamenlijke ambitie geformuleerd voor een doorlopende lijn van arbeidsparticipatie. Deze wordt met een aantal partners uitgewerkt in het plan van aanpak Simpel Switchen - Kansen voor Veenendaal. Dit plan zal in het eerste kwartaal van 2024 worden voorgelegd aan alle betrokken partners.

60

II.a.2 We realiseren in 2023 de kwantitatieve doelstellingen m.b.t. de Participatiewet (in- en uitstroom). Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) We hebben de ambitie om bij de ontwikkeling van het bijstandsbestand beter te presteren dan het landelijk gemiddelde. Hiervoor toetsen wij onze prestaties gedurende het jaar aan de landelijke trend met behulp van de Divosa Benchmark. Wij presteren in lijn met de landelijke ontwikkelingen en zien hierin dat het aantal bijstandsgerechtigden stijgt. Het instroomcijfer is hoger dan het uitstroomcijfer. Dit resulteert in een toename van het bijstandsbestand. De toename over het kalenderjaar 2023 bedraagt 3,2%. Het verhoogde instroomcijfer kan verschillende oorzaken hebben zoals de verhoogde taakstelling huisvesten statushouders, het verruimen van de kostendelersnorm, een toename van faillissementen en reorganisaties bij bedrijven. Ook het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) onderschrijft de lichte stijging in werkloosheid in de loop van het jaar. De arbeidsmarktregio Foodvalley geeft aan dat de voortdurende groei van het aantal vacatures is afgezwakt. Overigens is er nog steeds sprake van een krappe arbeidsmarkt. Dit gaat de komende jaren naar verwachting niet veranderen. Vanwege de vergrijzing zijn er naar verhouding minder arbeidskrachten beschikbaar en neemt de vraag naar arbeidskrachten toe.

De ontwikkeling van het bijstandsbestand geeft geen financiële risico’s. II.a.3 De samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt is versterkt. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In de arbeidsmarktregio Foodvalley werken gemeenten, UWV, werkgeversorganisaties, onderwijs en vakbonden aan een inclusieve arbeidsmarkt. De aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt maakt hiervan onderdeel uit. Op het gebied van samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt werken we aan bevordering van de instroom vanuit onderwijs naar werk, maar ook aan (om-)scholing van werkzoekenden en werkenden. In de arbeidsmarktregio ligt de focus op ondersteuning van inwoners die kwetsbaarder zijn op de arbeidsmarkt. In samenwerking met de arbeidsmarktregio Foodvalley hebben we in 2023 een bijdrage geleverd aan diverse projecten zoals het leerwerkloket dat inwoners advies geeft over (om-) scholing en leerwerktrajecten. Hierbij worden ook werkzoekenden door gemeenten, UWV, WerkgeversServicepunt (WSP) en het regionale mobiliteitsteam voor advies doorverwezen. Er is een netwerkcoördinator aangesteld die zorgdraagt voor een goede verbinding tussen PRO/VSO scholen, gemeenten, het leerwerkloket en het programma Voortijdig Schoolverlaters.

Verder is er een regionale subsidie verstrekt aan Stichting Aan de Slag met als doel om meerderjarige schooluitvallers uit onze regio te begeleiden naar werk, een reële opleiding of een combinatie van beide. II.a.4 We implementeren de maatregelen uit het wetsvoorstel Uitvoeren Breed Offensief. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De wijzigingen ten gevolge van de Wet Breed Offensief zijn verwerkt in de Integrale Verordening Sociaal Domein zoals deze in december is vastgesteld door de gemeenteraad. 61

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.b Een inclusievere samenleving (MD01).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.b.1 Inburgeraars die als nieuwe Veenendalers worden opgenomen in de samenleving, doen daadwerkelijk mee. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2022 zijn we gestart met de uitvoering van de Wet inburgering 2021. Door een tekort aan taaldocenten was er vorig jaar vertraging ontstaan bij de taallessen. Inmiddels is het tekort opgelost en zijn de wachtlijsten beperkt tot individuele inburgeraars die wachten op een passende leerklas. In 2023 is er gestart met lessen in Veenendaal en gaat een aantal inburgeraars naar de avondles. Met het Taalhuis zijn afspraken gemaakt om waar mogelijk een collectief aanbod te doen als oplossing voor het tekort aan vrijwilligers. Met de huidige aanbieder van maatschappelijke begeleiding van statushouders zijn in 2023 nieuwe afspraken gemaakt om de inzet van vrijwilligers (onder regie van de gemeente) efficiënter in te zetten door te kiezen tussen een licht traject of een zwaar traject. Verder dient de aanbieder onze gemeente een volledige inzage te geven in het effect van de inzet op individueel niveau.

Thema III: Sociaal domein - WMO Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.a. We willen meer sturen op kwaliteit en effectiviteit van aangeboden ondersteuning.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.a.1 In 2023 is de sturing op aanbieders vergroot. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2023 is met alle zorgaanbieders Wmo gesproken. Er is onderscheid gemaakt in frequentie. Er zijn gesprekken gevoerd met de gezamenlijke zorgaanbieders op themaniveau. Er zijn bijeenkomsten met de materiële aanbieders geweest en met de aanbieders van schoonmaakondersteuning is meerdere keren gesproken. In 2023 is het project aanbesteding immateriële ondersteuning gestart. Hiervoor is met zorgaanbieders een marktconsultatie gehouden. De aanbesteding heeft ook als doel om meer sturing te kunnen geven aan de uitvoering bij zorgaanbieders. De toezichthouder rechtmatigheid heeft in 2023 signaalgestuurde onderzoeken uitgevoerd. Als gevolg van de resultaten zijn door contractmanagement meerdere maatregelen aan zorgaanbieders opgelegd. Als gevolg van de door GGDrU uitgevoerde kwaliteitsonderzoeken zijn er opnieuw bij meerdere zorgaanbieders maatregelen opgelegd.

62

III.a.2. In 2023 treffen we de voorbereidingen om de WAMS (wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein) die per 1 januari 2024 van kracht wordt te implementeren. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De nieuwe wet WAMS, die als doel heeft om knelpunten weg te nemen die gemeenten en andere organisaties in het sociaal domein ervaren als zij persoonsgegevens uitwisselen bij het aanpakken van meervoudige problematiek, is controversieel verklaard en de invoering van de wet zal niet voor 1 januari 2025 plaatsvinden.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.b Ondersteuning meer op maat voor wie dat nodig heeft.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.b.1. Er zijn innovatieve ondersteuningsmogelijkheden samen met de uitvoerende partijen. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2023 zijn we een samenwerking aangegaan met twee zorgaanbieders voor een pilot Domein Overstijgend Samenwerken gericht op ouderen. In deze pilot zoekt een centraal persoon (zorgarrangeur) informele en formele oplossingen uit verschillende zorgdomeinen voor de cliënt. De pilot ondersteunt het beleid van langer thuis wonen. Naar verwachting leidt deze samenwerking tot betere zorg thuis. Hierbij maken we gebruik van de specifieke uitkering van het Rijk. III.b.2 We continueren de zorg voor personen met verward gedrag en de taken van de WvGGZ. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2023 is door professionals regelmatig een beroep gedaan op het Advies-en Meldpunt Verward met onbegrepen gedrag. Professionals weten het meldpunt heel goed te vinden. De meeste verzoeken van ondersteuning en vragen komen van de politie. In het kader van de WvGGZ zijn onderzoeken uitgevoerd door medewerkers van het Meldpunt. Op verschillende momenten in 2023 is aandacht besteed aan mentale gezondheid en psychische kwetsbaarheid.

In april met de expositie Fotovoice , op 1 juni is samen met Veens Welzijn een voorlichtingsbijeenkomst voor inwoners georganiseerd en van 20 november tot 18 december hebben de portretten van de tentoonstelling Kind van ... in het centrum gestaan. In de bibliotheek is op zowel de volwassenen als de kinderafdeling informatie beschikbaar gesteld over mentale gezondheid. Ervaringsdeskundigen zijn actief betrokken bij de aanpak. III.b.3 Het aantal meerderjarigen dat begeleiding ontvangt waar behandeling passender is, is afgenomen. Inhoud (indicator)

63

Inhoud (toelichting) N.a.v. de onderzoeksfase welke interventie het meest passend is voor personen die op de wachtlijst staan van de GGZ is naar voren gekomen dat er behoefte is om breder te kijken naar het inzetten van ervaringsdeskundigheid. Dit vraagt om nader onderzoek. De planning hiervan is nog niet helder en zal in 2024 verder uitgewerkt worden.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.c Een inclusievere samenleving (MD01).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.c.1 Veenendalers wonen zo lang mogelijk thuis. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2023 is uitvoering gegeven aan het lokale uitvoeringsplan Beschermd Wonen en Beschermd Thuis 2023-2026. We benoemen het belangrijkste resultaat dat is behaald. Het aanstellen van een wooncoach om de doorstroming naar een geschikte woning te versnellen. De aanbesteding voor beschermd wonen is niet gerealiseerd in 2023. Dit wordt op basis van de in 2023 opgestelde regiovisie in 2024 uitgevoerd. III.c.2. In 2023 wordt onderzoek gedaan naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een gemeente-brede, integrale visie op diversiteit en inclusie. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De wenselijkheid is onderzocht. Op basis van dit onderzoek is in 2023 besloten een project te starten met als opdracht een gemeentebrede integrale visie op diversiteit en inclusie te ontwikkelen.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.d Inwoners willen meer voor- en met elkaar doen (MD03).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.d.1 Mantelzorgers blijven actief met passende ondersteuning om overbelasting te voorkomen. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Ook in 2023 heeft Veens Welzijn invulling gegeven aan de opdracht ondersteuning bieden aan de mantelzorgers in Veenendaal. Hierbij hoort ook de jaarlijkse uitreiking van het mantelzorgcompliment. In 2023 is het project mantelzorg en werkgeverschap gestart. Het initiatief Veense huiskamer is verder doorontwikkeld. Er zijn nu drie locaties in Veenendaal waar de hulpvrager met hun mantelzorgers terecht kunnen.

64

Daarnaast is gestart met het opzetten van een mantelzorgexpertisecentrum vanuit de extra middelen Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). III.d.2. In 2023 wordt er een regionale logeervoorziening gerealiseerd zodat mantelzorgers hun taken met beter welbevinden blijven uitvoeren. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2023 is een subsidieregeling opgesteld waar zorgaanbieders een beroep kunnen doen voor een subsidie om het logeerhuis te realiseren. Afhankelijk van de aanvragen die hierop binnen gaan komen, weten we welke aanbieder het logeerhuis gaat realiseren, waar en op welke locatie in de regio.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.e De gemeente neemt bij voorkeur een faciliterende rol aan om de eigen rol van inwoners en kracht van de samenleving te stimuleren (MD09).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.e.1 De stijging van het aantal maatwerkvoorzieningen is niet hoger dan de landelijke groeitrend. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Het aantal aanvragen voor schoonmaakondersteuning was in 2023 hoger dan verwacht. De aanvragen voor de andere maatwerkvoorzieningen ontwikkelden zich conform verwachting.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.f. Verder versterken opvoed- en opgroeiklimaat (MD02).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.f.1. Vroegtijdige interventies bij opvoed-, financiële, woon- en/of psychosociale gezondheidsvraagstukken, om zo problematische vraagstukken (en dus maatwerkvoorzieningen) te voorkomen. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2023 werkten de partners uit de coalitie Kansrijke Start verder samen aan het vroegtijdig signaleren en tijdig doorverwijzen. De multidisciplinaire overleggen waren hierbij een passend middel. Op inhoud werd er met elkaar meegedacht en samengewerkt. Zowel binnen als buiten deze overleggen weten partners die betrokken zijn bij zwangeren en jonge gezinnen elkaar goed te vinden. Er zijn meerdere interventies en aanpakken beschikbaar om bij signalen naar te verwijzen. Voorbeelden hiervan zijn Nu Niet Zwanger en Stevig Ouderschap.

65

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.g Vroeger signaleren en handelen en dit dichtbij de inwoner organiseren (MD04) .

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.g.1. Preventie draagt bij aan een gezondere leefstijl en we geven uitvoering aan het preventieakkoord. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In Veenendaal maken we steeds meer de beweging naar preventie en zetten we in op diverse preventieve interventies. De inzet van de JOGG-aanpak is een goed voorbeeld van hoe preventie bijdraagt aan een gezondere leefstijl van kinderen en hun ouders. In 2023 werd het thema gezonde leefstijl op zoveel mogelijk plekken geagendeerd, gezonde keuzes werden gestimuleerd en makkelijker gemaakt. Voor de toelichting op de uitvoering van het Preventieakkoord zie III.g.3. 'We geven uitvoering aan het lokale Preventieakkoord Veenendaal middels het opzetten van een preventienetwerk en uitvoering van erkende interventies voor een gezonde leefstijl'. III.g.2. We integreren het thema gezondheidsverschillen in nieuw te ontwikkelen gezondheidsbeleid in 2023. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In 2023 is besloten dat gezondheid en gezondheidsverschillen onderdeel worden van het Integraal Beleidskader Sociaal Domein. Beide staan niet op zichzelf en door opname in het IBK worden deze integraal verbonden met andere thema’s in het IBK, zoals armoede en schulden. Het IBK is inclusief deze thema’s in 2023 vastgesteld. III.g.3.

We geven uitvoering aan het lokaal preventieakkoord Veenendaal middels het opzetten van een preventienetwerk en uitvoering van erkende interventies voor een gezonde leefstijl (zoals de Gezonde School aanpak en Stevig Ouderschap). Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Eind 2023 is de uitvoering van het Preventieakkoord gestopt. Dit akkoord was voor drie jaar gesloten (2020 - 2023). De activiteiten krijgen echter wel een vervolg onder het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) waarmee we in het laatste kwartaal van 2023 zijn gestart. Terugkijkend op de uitvoering van het Preventieakkoord in 2023 zien we dat de samenwerkingen en interventies een stevig fundament vormen voor de uitvoering van GALA. In 2023 heeft er tweemaal een bijeenkomst van het netwerk preventie plaatsgevonden. Professionals en vrijwilligers uit medisch en sociaal domein konden elkaar ontmoeten rond een actueel thema. Dit werd digitaal ondersteund door de Networkapp. De interventie Stevig Ouderschap, uitgevoerd door de Jeugdgezondheidszorg van de GGDrU, werd in 2023 uitgebreid naar 29 trajecten. De inzet van Iriszorg voor verslavingspreventie werd gecontinueerd met onder andere aanbod op middelbare scholen en preventieve consulten. Veenendaal als JOGG-gemeente kreeg steeds meer bekendheid wat eraan bijdraagt dat opgroeiende kinderen steeds vaker de kans krijgen om gezonde keuzes te maken. 66

Ook de Gezonde School aanpak kreeg vervolg in 2023. Eind 2023 maakten 18 scholen in Veenendaal gebruik van het ondersteuningsaanbod van de GGDrU. Het Preventieakkoord heeft dit een impuls gegeven waarna er ook middelen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs toegevoegd werden en ook enkele scholen zelf de landelijke subsidie hebben aangevraagd.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.h. We continueren de zorg voor personen met verward gedrag en de taken van de WvGGZ.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.h.1. In 2022 realiseren we definitieve borging van het Advies en Meldpunt Verward. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Met de gemeenten Renswoude en Rhenen zijn afspraken gemaakt over de definitieve inrichting van het Advies- en Meldpunt Verward en is een samenwerkingsovereenkomst ondertekend. Ook het Verkennend Onderzoek in het kader van de Wvggz blijft het Adviesen Meldpunt uitvoeren voor Renswoude, Rhenen en Veenendaal. De gemeenten en ketenpartners zijn tevreden met het Advies- en Meldpunt omdat we hierdoor inwoners met verward gedrag beter en sneller kunnen helpen. Tevens is door het Advies en Meldpunt de ketensamenwerking versterkt. III.h.2. We onderzoeken de mogelijkheden voor aansluiting bij de GGZ-pilot Buiten de lijntjes (Pro Persona, Iriszorg, Gelderse Vallei en gemeente Ede). Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De pilot GGZ Buiten de lijntjes is opgezet in de gemeente Ede. Pro Persona, Iriszorg, ziekenhuis de Gelderse Vallei en RIBW zetten hier een samenwerking op. Hierdoor verbetert de samenwerking rond inwoners met psychiatrische, verslavings- en somatische problematiek. Het opzetten van de samenwerking is een complex proces. Begin 2024 was er nog geen zicht op wanneer inwoners van de gemeente Veenendaal gebruik kunnen maken van deze samenwerking. III.h.3.

In 2022 verbeteren we de ketensamenwerking rond de zorg voor personen met verward gedrag. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Elk kwartaal hebben we met ketenpartners verschillende casussen besproken en ontwikkelingen gesignaleerd. Hierdoor is de samenwerking verbeterd. Onze partners bevestigen dit.

67

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.i. Er zijn innovatieve ondersteuningsmogelijkheden samen met de uitvoerende partijen (MD9, IBK BE25).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.i.1. De pilot 'VAK werk(t) voert in 2022 55 casussen uit waarbij combinaties gemaakt zijn tussen maatwerkvoorzieningen en algemene voorzieningen. (Innovatie in samenwerking met: Wmo-loket - sociale basis - Wmo-zorgaanbieders). Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De deelnemende partijen in VAK werkt (Kwintes, Abrona en Santé Partners) hebben 61 inwoners begeleid. In 2023 werd VAK werkt voorgezet in een proeftuin transformatie maatschappelijke ondersteuning. De raad is daarover in september 2022 geïnformeerd. III.i.2. We onderzoeken de mogelijkheden van een vrij toegankelijke vorm van dagbesteding. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Stichting Veens Welzijn en Goed voor elkaar zijn de Veense huiskamer gestart. Er is een daginvulling voor inwoners met beginnende dementie die nog geen indicatie hebben. Daarnaast is er ook ruimte voor mantelzorgers om mee te komen en ondersteuning te ontvangen. Inmiddels is de Veense huiskamer uitgebreid naar 3 huiskamers. III.i.3. We onderzoeken hoe ondersteuning voor ouderen in een vroeg stadium integraal kan worden vormgegeven vanuit verschillende domeinen. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Verschillende zorgaanbieders anticiperen op de vergrijzing. Daarom zijn ze met voorstellen en ideeën voor het integraal vormgeven van ondersteuning voor ouderen bij de gemeente gekomen.

Daardoor was het niet mogelijk met één aanbieder aan de slag te gaan en hadden we meer tijd nodig om de ideeën te beoordelen en een afwegingskader te ontwikkelen. Hier gaan we in 2024 mee verder. Wel zijn we in 2023 gestart met de pilot Domeinoverstijgend Samenwerken. Dit is een samenwerking tussen de gemeente, het zorgkantoor en zorgaanbieders. Deze samenwerking leidt naar verwachting tot betere zorg thuis, waardoor zorg in verpleeghuizen en andere zorginstellingen kan worden uitgesteld of voorkomen.

68

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.j. Ten opzichte van 2019 is er een daling van ongeveer 10% van het aantal maatwerkvoorzieningen (MD9, IBK BE24).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.j.1. We onderzoeken mogelijke maatregelen om de kostenstijging van schoonmaakondersteuning te remmen, binnen de door de raad meegegeven kaders. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De kosten van schoonmaakondersteuning zijn aan het stijgen. Dit wordt vooral veroorzaakt door de invoering van het abonnementstarief. We nemen een aantal maatregelen om de kostenstijging te beperken. Zo toetsen we scherper om alleen schoonmaakondersteuning te bieden aan inwoners die het echt nodig hebben. Wanneer de Wet langdurige zorg een passender oplossing is verwijzen we inwoners daarnaar. Daarnaast hebben we de mogelijkheden om de kostenstijging verder te beperken in kaart gebracht. Hieruit blijkt dat de kaders van de wet weinig mogelijkheden bieden. Het Rijk is voornemens om in 2025 de inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor schoonmaakondersteuning opnieuw in te voeren. We hebben via de internetconsultatie aangeven dat we verwachten dat de kosten hierdoor niet voldoende gaan dalen. Daarnaast hebben we aangegeven dat er meer nodig is om de houdbaarheid van de Wmo te blijven garanderen voor onze inwoners die het op eigen kracht echt niet redden. III.j.2. We werken aan het beperken van de instroom en waar mogelijk de doorstroming naar lichtere ondersteuning en/of de sociale basis.

Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Bij de eerste melding van een inwoner bij het Wmo-loket wordt zoveel mogelijk nagegaan of een inwoner ook anders dan via een maatwerkondersteuning op een passende manier geholpen kan worden. Er wordt verwezen naar voorzieningen in de sociale basis en naar eigen mogelijkheden van de inwoner. Ook hebben we bij de uitvoering een nieuwe werkwijze ingevoerd. Hierbij voeren we meer regie op de ondersteuning en schalen we af waar mogelijk en op waar nodig. Tijdens contractgesprekken sporen we aanbieders aan om samen te werken met de sociale basis. III.j.3. We sturen op doorstroming naar de Wlz, daar waar de ondersteuning vanuit de Wmo niet meer toereikend is in relatie tot de hulpvraag van de cliënt. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Hier is in 2021 extra op geïnvesteerd. Dit leidt ertoe dat meer cliënten een passende oplossing vinden binnen de Wet langdurige zorg. Deze werkwijze is in 2022 structureel geborgd.

69

Thema IV: Sociaal domein - Jeugd Wat willen we bereiken? (doelstellingen) IV.a Verder versterken opvoed- en opgroeiklimaat (MD02).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) IV.a.1 Jeugdigen groeien gezond en veilig op; we stimuleren en ondersteunen ouders om te zorgen voor een gezonde ontwikkeling van kinderen en een veilig opgroei- en opvoedklimaat. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In het veiligheidsdomein is de netwerksamenwerking in 2023 verder doorontwikkeld met de inzet van het regionaal veiligheidsteam en een vroegtijdige samenwerking met het CJG als het om veiligheidsproblematiek gaat in gezinnen. Veiligheidspartners als de Raad voor de Kinderbescherming, Veilig Thuis, Save en de William Schrikker Stichting werken samen met de gezinnen om factoren van onveiligheid terug te dringen en werkzame factoren in de gezinnen te verstevigen. Daarbij werken we met elkaar steeds meer vanuit één gezamenlijke visie die aansluit op het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Tot slot zetten we in de domeinen gezondheid, sport, welzijn en cultuur op allerlei manieren in om preventief te werken aan een gezond opgroei- en leefklimaat voor jongeren. Daarover meer onder de andere programma's.