3. Jaarstukken 2023 - jaarstukken

Op de website https://groei.regiofoodvalley.nl/ staan de online magazine Regio Foodvalley. In deze magazines worden projecten en initiatieven van Regio Foodvalley uitgelicht. Groei #11 en #12 hebben betrekking op 2023. II.a.3. Als onderdeel van de gemeenschappelijke regeling geeft Veenendaal mede invulling aan de overheidsgeleding van de Triple Helix regio Foodvalley (3 O’s: overheid, onderwijs, ondernemingen). Inhoud (indicator)

92

Inhoud (toelichting) De Economic Board (EB) Regio Foodvalley is de bestuurlijke samenwerking tussen ondernemers, onderwijs/kennisinstellingen en de overheid. Veenendaal is in deze EB vertegenwoordigd. Ondermeer de volgende onderwerpen zijn in 2023 aan bod geweest: regionale economie van de toekomst, voedselvoorziening van de toekomst, Regionaal Plan Landelijk Gebied en kantorenvisie Regio Foodvalley. Ook heeft de EB de opdracht gekregen om een nieuwe Strategische Agenda 2026-2030 op te leveren. Dit proces is in 2023 gestart.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.b Veenendaal is een betrouwbare samenwerkingspartner.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.b.1. We geven blijvend invulling aan de scharnierfunctie van Veenendaal in de Regio Foodvalley en tussen de provincies Utrecht en Gelderland. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Veenendaal heeft in 2023 actief geopereerd binnen de bestuurlijke netwerken in regionaal verband. Onze externe oriëntatie richtte zich primair op de beide provincies en op de Regio Foodvalley. II.b.2. We richten ons op Renswoude en Rhenen, maar zeker ook op de andere (buur)gemeenten zoals Ede, Wageningen, Woudenberg en Scherpenzeel. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De samenwerking met de buurgemeenten is conform de lopende afspraken en dienstverleningsovereenkomsten verlopen. Waar zich nieuwe ontwikkelingen voordoen die strekken voorbij de gemeentegrens, wordt veelvuldig contact gezocht met de genoemde gemeenten.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.c. Adequate sturing en controle ten aanzien van verbonden partijen waarin de gemeente Veenendaal deelneemt.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.c.1. De door de gemeenteraad vastgestelde Kadernota Verbonden partijen wordt gelijk voorgaande jaren ook in 2023 gemonitord en zo nodig geactualiseerd. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) De door de gemeenteraad vastgestelde Nota Verbonden Partijen is in 2023 gemonitord wat niet heeft geleid tot aanpassingen.

93

Thema III: Veiligheid samenleving Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.a Inwoners en ondernemers voelen zich veilig in de stad, in de wijken en op de bedrijventerreinen en weten hoe ze weerbaar zijn tegen veelvoorkomende criminaliteit, digitale criminaliteit en ondermijnende criminaliteit.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.a.1 Vaststellen van het IVP Heuvelrug 2023-2026 en uitvoering geven aan de activiteiten zoals beschreven in het IVP. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) In april 2023 werd het nieuwe Integaal Veiligheids Plan (IVP) Heuvelrug voor 2023-2026 door de raad vastgesteld. Het college bekrachtigde ook het onderliggend 2-jarig uitvoeringsprogramma. Zowel basisteam breed als lokaal is verder voortgeborduurd en ingezet op de in het IVP genoemde prioriteiten: ondermijning, digitale veiligheid en (het voorkomen van) maatschappelijke onrust. Dat doen we dichtbij en samen met onze inwoners en met bijzondere aandacht voor jeugd (het voorkomen van jonge aanwas). III.a.2. Het versterken van en invulling geven aan de samenwerking met ketenpartners, ondernemers en inwoners ter voorkoming van maatschappelijke onrust en diverse vormen van criminaliteit. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Voorbeelden van in 2023 integraal gerealiseerde interventies en maatregelen zijn enerzijds preventief. Denk aan de week tegen de ondermijning, de gezamenlijke training en tentoonstelling ‘Open je Ogen’ over mensenhandel, voorlichting voor senioren over digitale veiligheid, een bijeenkomst digitale veiligheid met ondernemers, Hackshield en gamen met de politie.

Als het gaat om rust in onze samenleving wordt nadrukkelijk samen opgetrokken met het sociaal domein (diversiteit en inclusie) en met netwerken in de wijken en buurt. Daarnaast zorgen we dat we voorbereid zijn voor wanneer dat nodig is. Bijvoorbeeld afgelopen jaar door een (interne) masterclass over de bevoegdheden en ons handelingsperspectief in het geval van (ernstige en/of nieuwe vormen van) maatschappelijke onrust. In deze lijn heeft ook polarisering, radicalisering en extremisme de continue aandacht gekregen. Zowel structureel, als ook in relatie tot actuele gebeurtenissen (inter)nationaal. III.a.3. Samen met ketenpartners acteren en inzet plegen op complexe zorg- en veiligheidsvraagstukken, veiligheidsproblematiek, maatschappelijke onrust of overlast, diverse vormen van criminaliteit en/of rampen en crises. Inhoud (indicator)

94

Inhoud (toelichting) Anderzijds wordt natuurlijk ook repressief opgetreden. Voorbeelden in 2023 liggen in de lijn van het inzetten van bestuurlijke maatregelen: van last onder dwangsommen voor inbrekerswerktuigen tot en met woningsluitingen in verband met drugs. Of bijvoorbeeld het interveniëren op jeugdoverlast via de groepsaanpak jeugd. De inzet op casuïstiek (zowel op het gebied van openbare orde en veiligheid als zorg en veiligheid) loopt continu door. Er werd in 2023 ook weer bijgedragen aan een veilig verloop van (jaarlijks terugkerende) evenementen (zoals voetbalwedstrijden en de jaarwisseling). III.a.4. Actueel houden, implementeren en toepassen van de wet- en regelgeving binnen het veiligheidsdomein. Inhoud (indicator) Inhoud (toelichting) Voor het uitvoeren van het werk, het inzetten van bevoegdheden en het nemen van maatregelen is een actueel beleidsmatig kader en het toepassen van actuele wet- en regelgeving een randvoorwaarde. Generiek, maar ook thema-specifiek of naar aanleiding van nieuwe regels of ontwikkelingen, actualiseren en passen we werkwijzen en beleid aan. Één van de voorbeelden is dat de integrale aanpak van lachgas afgelopen jaar (naar aanleiding van het landelijk verbod) is herijkt. Zowel qua (lokale doorvertaling van) wet- en regelgeving als qua concrete samenwerkingsafspraken met (lokale) (veiligheids-)partners.

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit programma: • •

Regio Foodvalley; Veiligheidsregio Utrecht (VRU).

Zie voor meer informatie paragraaf E Verbonden partijen.

Financiële programmarealisatie 2023 (bedragen x € 1.000) Programma 4 Burger en Bestuur Primitief

Raming 2023 Na begrotingswijziging

Realisatie 2023

Saldo 2023

Lasten

8.045

13.412

12.163

Baten

1.019

7.139

7.573

434

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

-7.026

-6.273

-4.590

1.683

Toevoeging aan reserve

112

3.487

4.475

-988

Onttrekking aan reserve

146

2.424

2.424

0

Gerealiseerd resultaat

-6.992

-7.336

-6.641

695

95

1.249

Toelichting op de financiële programmarealisatie (bedragen x € 1.000) Ten opzichte van de in de 3e bestuursrapportage 2023 aangepaste begroting, zijn de grootste afwijkingen als volgt: Taakveld

Afwijking 2023

Bestuur

V/N 200 V

Burgerzaken

15 V

Crisisbeheersing en Brandweer

1.387 V

Openbare orde en Veiligheid

81 V

Totaal afwijkingen programma 4

1.683

Bestuur: voordeel € 200.000 Binnen het taakveld zijn er meerdere relatief kleine afwijkingen. Zo zijn de budgetten voor raadsbijeenkomsten, kinderburgemeester en opleidingskosten voor (schaduw-)raadsleden voor een totaalbedrag van € 43.000 onbenut gebleven. Ook de ondersteunende raadsgriffie is erg efficiënt met de beschikbare middelen omgegaan, zodat er een voordeel is ontstaan van ruim € 30.000. De decentrale rekenkamer heeft in 2023 een 2-tal onderzoeken uit laten voeren: 'strategische personeelsplanning en inhuurbeleid' en 'Veens welzijn'. De beschikbare middelen zijn in 2023 niet volledig besteed. De onderzoeken worden in 2024 afgerond. Daarom zal de Raad verzocht worden een bedrag van € 28.250 via de resultaatbestemming beschikbaar te stellen voor de resterende uitgaven in 2024. Het onderzoek 'de menselijke maat' werd in 2023 afgerond. Tot slot werd een voordeel binnen de primaire en secundaire loon- en overige kosten van het College een voordeel behaald van € 38.000. De bijdrage aan de regio Foodvalley bestaat uit een inwonerbijdrage voor de kosten van het regiokantoor, de kosten van het programmamanagement, de bijdragen aan de werkprogramma’s strategische agenda en een bijdrage aan het mobiliteitsfonds. Op het taakveld bestuur worden de kosten verantwoord van de inwonerbijdrage aan het regiokantoor en de het programmamanagement voor de diverse werkprogramma’s.

De kosten van de werkprogramma’s en het mobiliteitsfonds worden op andere taakvelden verantwoord. Op dit taakveld is er een voordeel van € 46.700 dat enerzijds wordt veroorzaakt door een ontvangst van € 13.900 voor de extra uren die een programmamanager mobiliteit in 2022 heeft gemaakt. Anderzijds is de inwonerbijdrage voor de kosten van het regiokantoor lager uitvallen dan begroot, dit geeft een voordeel van € 32.800. Burgerzaken: voordeel € 15.000 De organisatie van de verkiezingen voor Leden van de Tweede Kamer in november 2023 heeft € 48.000 meer gekost dan vooraf rekening mee was gehouden. Er is tijdens deze verkiezingen onder andere extra ingezet op het welzijn van de stembureauleden. Het aantal stembureaus werd aanzienlijk uitgebreid van 24 bij de verkiezingen in maart 2023 naar 40 bij de verkiezingen in november waardoor lange wachtrijen werden voorkomen. Daarnaast werd het aantal leden per bureau fors uitgebreid en werd er gewerkt in zogenaamde shifts, waardoor de stembureauleden gedurende de gehele zitting zonder noemenswaardige problemen hun werkzaamheden konden uitvoeren. Ook de centrale telling op de dag na de verkiezingen heeft geleid tot extra kosten. Alle inspanningen wierpen zijn vruchten af want de verkiezingen in november verliepen uitstekend. Daarnaast zijn er een aantal budgettaire voordelen behaald.

Er zijn namelijk minder huwelijken (uitgebreide ceremonies) gesloten dan vooraf was ingeschat (voordeel € 16.000), de kosten voor de kwaliteit van de BRP (Basisregistratie Personen) bleven achter bij de raming ( € 17.000 voordeel) en er werden meer documenten aan inwoners van Veenendaal verstrekt waardoor er binnen de gemeenteleges een voordeel is ontstaan van € 32.000. Het taakveld 0.2 Burgerzaken sluit, op de directe kosten, af met een positief saldo van € 15.000.

96

Crisisbeheersing en brandweer: voordeel € 1.387.000 Het voordelige saldo van het taakveld Crisisbeheersing en brandweer bedraagt € 1.387.000. Dit wordt veroorzaakt door: 1. Huisvesting Brandweerkazerne Industrielaan (voordeel € 115.000) Het pand de Brandweerkazerne wordt momenteel gesloopt en nieuwbouw volgt. Voor de incidentele kosten is door de raad € 564.000 beschikbaar gesteld. Omdat dit een jaaroverschrijdend project is, wordt voorgesteld hiervan € 60.000 over te hevelen naar 2024. Daarnaast waren er lagere exploitatielasten van € 75.000 geweest, omdat alleen het hoogst noodzakelijke onderhoud aan het pand is uitgevoerd. 2. Opvang vluchtelingen Oekraïne (voordeel € 1.174.000) De totale kosten voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne zijn in 2023 uitgekomen op € 2.299.000, terwijl een bedrag van € 3.238.000 was begroot. Dit levert een voordelig verschil op van € 939.000. Voor 2023 is van het ministerie van Justitie en Veiligheid in het kader van de bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne een bedrag ontvangen van € 5.235.000. In de derde bestuursrapportage is uitgegaan van een inkomst van € 5.000.000 een positief verschil van € 235.000. Daarbij dient vermeld te worden dat de indirecte personeelskosten welke verantwoord zijn op het programma Bedrijfsvoering, ook bekostigd worden vanuit de rijksvergoeding.

Aan indirecte personeelslasten is in 2023 € 186.000 meer geboekt dan begroot. Hierdoor resteert een positief saldo bij de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne van € 988.000. In de derde bestuursrapportage 2023 is voorgesteld om een bedrag van € 3.224.000 in de reserve ontheemden te storten, dit bedrag bestaat uit de restant middelen 2022 en een ingeschat voordeel over 2023. In deze jaarrekening wordt voorgesteld om de resterende middelen over 2023 van € 988.000 middels een resultaatbestemming toe te voegen aan de reserve ontheemden. 3. Project crisisnoodopvang (voordeel € 96.000) In de derde bestuursrapportage is voor het project crisisnoodopvang zowel aan de uitgavenkant als inkomstenkant een raming opgenomen van € 1.050.000. De kosten die de gemeente maakt, worden volledig door het Centraal Orgaan voor Asielzoekers (COA) vergoed. De werkelijke directe kosten zijn uitgekomen op € 1.092.000, van het COA is aan declaraties een bedrag ingediend van € 1.188.000, per saldo geeft dit een voordelig resultaat van € 96.000. Daarbij dient vermeld te worden dat de indirecte personeelskosten, welke verantwoord zijn op het programma Bedrijfsvoering, ook bekostigd worden vanuit de vergoeding door het COA. Aan indirecte personeelslasten is in 2023 € 90.000 meer geboekt dan begroot. Hierdoor resteert een bedrag van € 6.000 wat nog bij het COA wordt gedeclareerd.

Openbare orde en veiligheid: voordeel € 81.000 Het voordeel ontstaat onder andere vanwege minder uitgaven voor maatwerkinterventies, namelijk circa € 45.000. In het afgelopen jaar zijn binnen het Interventieteam minder 'maatwerkinterventies' noodzakelijk geweest. Maatwerkinterventies, of anders gezegd; 'doen wat nodig is', zorgt voor fluctuerende jaarlijkse uitgaven. Ernstige, vastgelopen, complexe casuïstiek is vooraf niet vast te stellen in aantallen, slechts in prognoses en verwachtingen uit eerdere jaren. Het overige voordeel ontstaat voornamelijk op de uitgaven voor veiligheidsbeleid, waaronder aanpak radicalisering ad € 17.000 en camerabeelden ad € 15.000. Het budget radicalisering is bedoeld voor de lokale aanpak radicalisering en extremisme en er wordt voorgesteld deze gelden voor 2024 te benutten. Door ontwikkelingen op dit dossier in de afgelopen jaren en de prioriteit die uitging naar alles wat daarachter weg kwam is het budget nog niet volledig ingezet. Het uitkijken van camerabeelden op politiebureau Veenendaal stond voor 2023 gepland. In dit traject zijn we afhankelijk van ook besluitvormings- en veiligheidsprocedures bij de politie die wat langer duren dan verwacht. Het voor dit project bestemde budget nemen we mee naar 2024 zodat realisatie dit jaar kan plaatsvinden. Het overige verschil van € 4.000 omvat verschillende kleine afwijkingen binnen het taakveld.

97

Reservemutaties Toevoegingen aan de reserves: nadeel € 988.000 In lijn met eerdere besluitvorming zijn de volgende toevoegingen aan de reserves, die afwijken van de begroting, verwerkt: •

Een hogere storting van € 988.000 in de reserve ontheemden voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne dan bij de 3e bestuursrapportage was ingeschat.

98

Programma 5: Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien Visie Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten van een gemeente waarvoor geen bestedingsdoel is bepaald. Dat betekent dat de gemeente deze vrij kan besteden. Algemene dekkingsmiddelen zijn bedoeld om de programma’s uit te voeren die de gemeenteraad heeft vastgesteld. Deze middelen bestaan uit: • algemene uitkering uit het Gemeentefonds; • opbrengsten van de lokale heffingen; • opbrengst uit deelnemingen (dividend); • rente-inkomsten van de reserves en het renteresultaat.

Thema's De visie van het Programma Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien komt tot uiting in drie thema’s: I. Treasury II. OZB en belastingen overige III. Uitkeringen en gemeentefonds en algemeen

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit programma: • •

Vitens; Bank Nederlandse Gemeenten NV (BNG).

Zie voor meer informatie paragraaf E Verbonden partijen.

Financiële programmarealisatie 2023 (bedragen x € 1.000) Programma 5 Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien Primitief Raming 2023 Na begrotingswijziging

Realisatie 2023 Saldo 2023

Lasten

6.934

3.066

2.623

443

Baten

155.190

159.960

160.324

364

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

148.255

156.894

157.701

807

535

12.527

12.678

-151

Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve

7

17.563

17.563

1

Gerealiseerd resultaat

147.728

161.930

162.586

656

Toelichting op de financiële programmarealisatie (bedragen x € 1.000) Ten opzichte van de in de 3e bestuursrapportage 2023 aangepaste begroting, zijn de grootste afwijkingen als volgt: Taakveld

Afwijking 2023

V/N

Belastingen Overig

92 V

Overige baten en lasten

517 V

OZB niet-woningen

303 N

OZB woningen

313 V

Treasury

185 V

Overige verschillen

2V

Totaal afwijkingen programma 5

807

99

Belastingen overig: voordeel € 92.000 In 2023 zijn er veel aanmaningen en dwangbevelen verzonden omdat veel verzonden nota's en dwangbevelen door burgers, bedrijven en instellingen niet of niet op tijd betaald werden. Voor de kosten van deze aanmaningen en dwangbevelen worden de openstaande vorderingen verhoogd. In 2023 is er voor reguliere debiteuren en belastingdebiteuren respectievelijk € 32.000 en € 116.000 ontvangen. Dit is € 80.000 meer dan geraamd. Daarnaast valt de opbrengst van honden- en reclamebelasting binnen dit taakveld. Het hondenbestand leek groter dan verwacht waardoor de opbrengst € 13.000 hoger was. Aan reclamebelasting is € 27.000 minder opgelegd. Deze opbrengst is voor de gemeente Veenendaal nagenoeg budgettair-neutraal, omdat hij grotendeels wordt uitgekeerd aan Stichting Ondernemersfonds Veenendaal. Overige baten en lasten: voordeel € 517.000 Op dit taakveld vinden we de budgetten ‘Algemene baten en lasten’ en ‘Reserveringen’. Op eerstgenoemd budget zijn de incidentele middelen voor de BTW-suppletie begroot. De werkelijke kosten zijn op de betreffende budgetten, verdeeld over meerdere taakvelden, verantwoord, waardoor op dit taakveld een voordeel is ontstaan van € 126.000. Vanuit de post ‘onvoorziene uitgave’ is twee keer een bijdrage verstrekt aan hulpverleningsorganisaties in verband met de aardbevingen in Turkije/Syrië en Marokko.

Het restant van het budget ad € 14.000 valt hier vrij. Dat geld ook voor het restant van de middelen die beschikbaar waren voor het Coronaherstelfonds. Van de stelpost is € 79.000 onbenut gebleven. Tot slot is er in verband met oninbaarheid een onttrekking uit de voorziening dubieuze debiteuren gedaan van € 73.000. Om de voorziening op pijl te houden is er een dotatie gedaan van € 168.000. Binnen de post ‘Reserveringen’ resteren op de stelpost groei een bedrag van € 33.000, op de stelpost energie een bedrag van € 59.000 en op de stelpost prijsstijgingen een bedrag van € 311.000. Deze bedragen vallen vrij in het rekeningsaldo van boekjaar 2023. OZB: voordeel 10.000 (OZB niet-woningen: nadeel € 303.000 en OZB woningen: voordeel € 313.000) De opbrengst van Onroerende-zaakbelasting (OZB) van eigenaren van niet-woningen is achtergebleven bij de raming. Op dit onderdeel van de belastingheffing is een nadeel ontstaan van € 303.000. Landelijk zien we dit jaar dat veel burgers bezwaar aantekenen op de WOZ-beschikkingen. Een groot deel hiervan dient daarna een beroepschrift in. De druk op het team is daardoor extreem groot geweest. Om extra capaciteit in te huren zijn extra middelen beschikbaar gesteld. Deze zijn deels ingezet binnen dit taakveld, deels binnen het taakveld Overhead. Binnen dit taakveld is een voordeel ontstaan van ruim € 300.000.

Dit voordeel wordt tenietgedaan binnen het taakveld Overhead omdat daar de inzet van externe medewerkers is verantwoord. Het budget voor het vervaardigen van alle documenten voor de aanslagoplegging en invordering van de gemeentelijke belastingen is ruimschoots overschreden. Een deel hiervan wordt middels de dienstverleningsovereenkomsten aanvullend in rekening gebracht bij de gemeenten waarmee Veenendaal een samenwerkingsverband heeft. Ondanks de vele bezwaar- en beroepszaken is de opbrengst de Onroerende-zaakbelasting (OZB) voor eigenaren van woningen € 188.000 hoger dan geraamd. Treasury: voordeel € 185.000 Binnen het taakveld onderscheiden we een drie-tal posten. Op de post Renten is een voordeel ontstaan van € 38.000 omdat hier een opbrengst van een borgstelling is verantwoord die niet begroot was. Daarnaast is op deze post een nadeel ontstaan doordat de stand van de voorzieningen hoger was dan begroot waardoor de toerekening van de rente aan de voorzieningen € 107.646 hoger is uitgevallen.

100