3. Jaarstukken 2021-jaarstukken 2021

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.b. Inwoners van Veenendaal gebruiken duurzame vervoersalternatieven om binnen Veenendaal van a. naar b. te reizen.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.b.1. We monitoren de parameters aan de hand van CBS-cijfers en waar nodig sturen wij bij. Inhoud In de bestuursrapportages is reeds aangegeven dat de door het CBS geleverde gegevens te globaal zijn om op het niveau van de gemeente te kunnen monitoren en dat onderzocht wordt hoe wij deze gegevens wel beschikbaar kunnen krijgen. Op dit moment is hier nog geen uitvoering aan gegeven. II.b.2. We voeren bewustwordingscampagnes over duurzame vervoermiddelen. Inhoud De gemeente Veenendaal, Bedrijvenkring Ondernemend Veenendaal, Winkelstad Veenendaal en regio Foodvalley hebben in juni de fietsstimuleringscampagne 'Fiets Je Fit' gelanceerd. Deze campagne richt zich op het stimuleren van het fietsgebruik onder medewerkers van de Winkelstad Veenendaal en de bedrijventerreinen. Doel is om ervoor te zorgen dat medewerkers minimaal twee keer per week naar het werk fietsen. Inmiddels hebben zich 21 werkgevers uit de gemeente Veenendaal aangemeld voor ‘Fiets Je Fit’. De campagne zal ook in 2022 worden voortgezet. Eind juni zijn de gemeente en Sportservice Veenendaal met de uitvoering van het programma 'Doortrappen' gestart. Dit landelijke programma richt zich op de verkeersveiligheid van senioren op de fiets. Doel van het programma is om ervoor te zorgen dat ouderen zo lang mogelijk veilig blijven fietsen.

In het kader van Doortrappen zijn ook al een aantal activiteiten, waaronder een fietstocht voor senioren, uitgevoerd. II.b.3. We geven uitvoering aan Mobiliteitsconvenant regio Foodvalley. Inhoud We ondersteunen de Bedrijvenkring Ondernemend Veenendaal bij het uitvoering geven aan het mobiliteitsconvenant. Om het fietsgebruik onder medewerkers van de Winkelstad Veenendaal en de bedrijventerrein te stimuleren, hebben we samen de bewustwordingscampagne ‘Fiets Je Fit’ opgestart. Binnen de eigen organisatie wordt o.a.

25

invulling gegeven aan het convenant door ‘het Veense nieuwe werken’, waarbij we medewerkers stimuleren en faciliteren om deels thuis te blijven werken, ook na corona. II.b.4. Wij passen bij in- en uitbreidingsinitiatieven de nieuwe notitie parkeernormen (vastgesteld eind 2020) toe waarin wij het gebruik van fiets, deelauto en openbaar vervoer stimuleren. Inhoud De nieuwe notitie parkeernormen is in 2021 bij meerdere in- en uitbreidingsinitiatieven toegepast. Dit betreft zowel de kleine als de grote ontwikkelingen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van Het Ambacht van bedrijventerrein naar woonwijk of de ontwikkelingen in het Franse Gat. II.b.5 We geven uitvoering aan programma Energieneutraal Veenendaal 1e planperiode (2017-2021) met diverse projecten uit de pijler Mobiliteit (waaronder de hierboven genoemde activiteiten). Inhoud Zie toelichting bij onderdelen voor Programmaplan ENV 2050, t.b.v. doelstellingen bij mobiliteit.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.c. Veenendaal is beter bestand tegen klimaatveranderingen.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.c.1. We voeren stimuleringsacties uit voor het klimaatadaptief inrichten van particulier terrein, we streven hierbij naar het afkoppelen van 200 bestaande panden en het vergroenen/ontstenen van particulier terrein. Inhoud De subsidieregelingen en de regentonactie hebben als resultaat dat bewoners op verschillende manieren hun regenwater afkoppelen en/of hergebruiken. Onze regenwateradviseurs spelen een belangrijke rol bij het adviseren over het afkoppelen van regenwater en het vergroenen op particulier terrein. Tevens heeft de raad besloten om bij de aanleg van een regenwaterriool in het openbaar terrein in 2021 t/m 2025, in de

betreffende straten ook het afkoppelen op particulier terrein uit te voeren en te bekostigen. Geld Voor communicatie en afkoppelsubsidie is jaarlijks € 155.000 beschikbaar. Dit bestaat uit € 90.000 voor subsidie en € 65.000 voor communicatie en huisbezoeken door onze hemelwateradviseurs. Door COVID zijn huisbezoeken niet of nauwelijks mogelijk gebleven, in totaal wordt naar verwachting aan subsidie en communicatie € 65.000 besteed en blijft er een restant van € 90.000 over wat onbesteed blijft. Daarnaast is er sinds dit jaar een bijdrage voor proactief door de gemeente afkoppelen van regenpijpen op particulier terrein (besluit raad) van € 150.000 per jaar. De werkelijke kosten hiervan worden achteraf berekend en doorbelast. De eerste projecten hiermee zijn de reconstructies van de Regentesselaan en Hertogenlaan. De oplevering hiervan is februari 2022 dus de verrekening heeft nog niet plaats kunnen vinden. Formeel is daardoor in 2021 nog geen gebruik gemaakt van dit budget. Bij de bestuursrapportage hebben wij verzocht om het budget van dit jaar mee te kunnen nemen, tevens omdat de komende twee jaar veel afkoppelingen gepland staan. II.c.2. Wij maken een start met de realisatie van het plan van aanpak voor het ontstenen van de openbare ruimte van Veenendaal. Inhoud

26

Bij wegreconstructies kijken we naar mogelijkheden om extra groen aan te brengen op openbaar terrein. Geld Waar nu stenen van de gemeente liggen komt voor een deel openbaar groen terug. Hiervoor is geen extra budget benodigd, het komt uit het bestaande geraamde (MIP) projectbudget. Omschrijving (toelichting)

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.d. De afvalinzameling draagt bij aan een circulaire economie waarbij we in 2023 maximaal 100 kg restafval per inwoner per jaar hebben en in 2025 80 kg.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.d.1. Het plan voor gf+e inzameling bij hoogbouw wordt afgerond. Inhoud In 2021 zijn 122 nieuwe aanvragen afgehandeld, waarmee het totaal op 192 aanvragen komt. In totaal zijn er nu 203 GF+e containers geplaatst. Er lijken geen blinde vlekken te zijn. In de periode van het nieuwe beleidsplan huishoudelijk afval 2022-2025 gaan we onverminderd door met de uitrol van de mogelijkheden voor het gescheiden aanbieden van GF+e door de hoogbouw. Binnen deze periode is er een gemeentedekkende inzamelstructuur voor GF+e bij hoogbouw. Geld De kosten voor de uitrol van de GF+e voorzieningen zijn verwerkt in de Afvalstoffenheffing. In 2021 is € 13.850,- aan meerwerk besteed vanwege onvoorziene omstandigheden bij de plaatsing van een aantal containers. Omschrijving (toelichting) II.d.2. Wij actualiseren het afvalbeleidsplan. Inhoud In 2021 is het afvalbeleidsplan geactualiseerd. Het Beleidsplan huishoudelijk afval 20222025 is op 16 september 2021 vastgesteld door de raad. Hierin is ook de nascheiding van PMD en restafval in de huishoudelijke afvalstromen, inclusief de technische en financiële consequenties, als serieus alternatief voor bronscheiding uitgewerkt. Geld Met het opstellen van het Beleidsplan huishoudelijk afval 2022-2025 is geen extra geld gemoeid.

In het beleidsplan is ook opgenomen hoe de kosten voor de acties uit het bijbehorende Uitvoeringsprogramma worden gedekt. Omschrijving (toelichting)

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.e. In 2021 vormt circulariteit altijd een inkoopcriterium binnen aanbestedingen.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.e.1. In 5 projecten vormt circulariteit een belangrijke voorwaarde tijdens het inkoop/aanbestedingstraject. Inhoud

27

Er zijn dit jaar 5 projecten aanbesteed/ in aanbesteding waarbij circulariteit een rol heeft gehad in de inkoop: - Begin dit jaar zijn de twee bruggen bij de surfvijver opgeleverd. Deze bruggen zijn op basis van circulariteit gegund. - Het parkeerterrein Spitsbergenweg is op basis van Beste Prijs KwaliteitsVerhouding (BPKV) aanbesteed met onder andere duurzaamheid als criterium, waaronder circulariteit. - Het IKC Franse Gat is dit jaar op basis van circulariteit aanbesteed. - Voor de aanbesteding van de geluidsschermen Grote Beer is als voorwaarden in de aanbesteding de MKI waarde meegenomen. (Milieu Kosten Indicator: een fictieve prijs die de kosten weergeven inclusief de compensatie van de negatieve milieu-invloeden van de productie van een product). - De aanbesteding van de herinrichting wijk Dragonder-noord loopt momenteel. In de BPKV (Beste Prijs KwaliteitsVerhouding) uitvraag is meegenomen dat de gegadigde een plan moet aanleveren welke kansen hij ziet op het gebied van circulaire economie.

Thema III: Wijkgericht werken Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.a. Bewoners nemen zelf initiatief voor schoon, heel en veilig in de buurt.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.a.1. We gaan in 2021 verder met het stimuleren en faciliteren van bewonersinitiatieven in de buurt, onder andere door een website ‘bewonersinitiatieven’, een digitale participatietool en een fysiek loket in iedere wijk. Inhoud Het digitaal initiatievenloket wordt gecontinueerd, er is gestart met een fysiek loket in iedere wijk en er is gewerkt aan een participatietool die in 2022 wordt gelanceerd (zie pagina 6). Gemiddeld zijn er tussen de 10 tot 20 initiatieven ontstaan per wijk op jaarbasis. Het gaat daarbij om veel verschillende initiatieven zoals: • • • • • • • •

Initiatieven van inwoners om hun omgeving te vergroenen, door het planten en onderhouden van bomen en planten. Vuilprikgroepen, waardoor de problemen rondom afval zijn verminderd. Voorstellen en adviezen vanuit inwoners zijn opgepakt, waardoor er minder overlast van onder meer scooters en luidruchtige veroorzakers van zwerfvuil tegen zijn gegaan. Inwoners die samen met de gemeente een plan hebben opgesteld voor meer groen in de straat, waarbij de gemeente zorgt voor plantvakken en bomen. Bewoners regelen de planten en verzorgen het onderhoud Buurtbewoners die activiteiten organiseren in de wijk om op die manier met mensen in gesprek te komen. Ook zijn initiatieven van vorig jaar gecontinueerd of uitgebreid. Initiatieven rondom kunstwerken in verschillende wijken. Initiatieven die er toe geleid hebben dat de speeltuinen zijn verbeterd of zijn aangepast aan de wensen van de buurtbewoners.

III.a.2. We verhogen de medeverantwoordelijkheid voor de leefbaarheid in de wijk bij organisaties en inwoners. Inhoud

28

Het wijkteam blijft wijkbewoners uitdagen om deel te nemen aan initiatieven, mensen om te vormen van klagers naar dragers, mensen samenbrengen en activeren rondom hun wijk. Dit wordt o.a. gedaan door het verzenden van wijknieuwsbrieven en door de PR campagne, www.verbeterjewijk.nl. Het aantal abonnees op de wijknieuwsbrief blijft nog steeds stijgen. De nieuwsbrieven worden goed gelezen, gemiddeld worden de nieuwsbrieven door 80 % geopend. En van die 80% leest tussen de 80% en 100% de nieuwsbrief daadwerkelijk. Het aantal bezoekers dat verbeterjewijk.nl bezocht blijft ook nog steeds stijgen.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) lll.b. Bewoners voelen zich veiliger in hun buurt.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.b.1. Inwoners/organisaties meer betrekken bij onze werkwijze Inhoud Ondanks de coronamaatregelen, zijn er dit jaar toch nieuwe bewonersinitiatieven gestart en hebben er verschillende burgerparticipatietrajecten plaatsgevonden. Daarnaast werden de inwoners door middel van de digitalewijk nieuwsbrief, de PR campagne en in geoportaal via de productenkaart burgerparticipatie op de hoogte gehouden van hetgeen er speelt in de wijk/buurt, welke werkzaamheden er in de wijk gaan plaatsvinden en op welke manier de inwoners hierbij betrokken (kunnen) worden.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.c. meer betrokkenheid van inwoners voor elkaar en/of voor hun buurt op het gebied van schoon, heel, leefbaar en toegankelijkheid.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.c.1. We gaan in 2021 verder met het stimuleren en faciliteren van burgerparticipatie op het gebied van schoon, heel, leefbaarheid en toegankelijkheid in de buurt. Inhoud Bewonersparticipatie gaat gestaag door. Diverse reconstructies zijn gestart en bewoners participeren mee via www.meedoeninveenendaal.nl. Daarnaast zijn er diverse thema’s in de buurten waarvoor de wijkmanager of wijkteam een (digitale) bijeenkomst heeft gepland om naar de bewoners te luisteren en om te kijken naar mogelijke oplossingen van geconstateerde problemen. Enkele voorbeelden hiervan zijn: •

• •

•

•

Start van het BOSS project (Bewegen, Ontmoeten, Spelen, Sporten) in Dragonder Noord. Kinderen van het Handjesgras en het Beemdgras konden in de wijk aangeven waar ze graag spelen en wat ze leuk vinden aan de huidige speeltuinen. Ongeveer 20 kinderen hebben deelgenomen. Op basis van de input uit de wandeling wordt het plan opgesteld voor het vernieuwen van de speeltuinen. Er heeft een inloop plaatsgevonden om een vervolg te geven aan het kunstproject in Veenderij. In het laatste kwartaal heeft er wederom een gesprek plaatsgevonden tussen bewoners uit Veenderij m.b.t. verkeer. In het eerste kwartaal van volgend jaar worden de plannen gepresenteerd aan de bewoners van de eilanden D, F e G via meedoeninveenendaal. In Molenbrug zijn inwoners bevraagd over de verkeerssituatie rondom de Calvijnschool en Montessorischool Aan de Basis, net als de ouders van kinderen op deze scholen. Op basis hiervan is een conceptplan opgesteld dat begin 2022 met betrokkenen zal worden besproken. Eerste gesprekken rondom het zakgeldproject vuurvlinder zijn gestart. 29

•

Er zijn een aantal participatietrajecten geweest rondom de speeltuin Oleander en Koraalzwam.

III.c.2. Samen met inwoners wijkplannen opstellen die zich richten op schoon, heel, leefbaar, veilig en toegankelijkheid. Inhoud Het wijkplan 2020/2021 is ondanks de coronamaatregelen zoveel mogelijk uitgevoerd. In 2022/2023 gaan we werken met een dynamisch digitaal wijkplan. We zijn in het najaar gestart met het opstellen van dit wijkplan. De eerste versie zal eind februari 2022 worden opgeleverd. Helaas konden door de coronamaatregelen de fysieke bijeenkomsten met inwoners in het najaar niet plaatsvinden. De bijeenkomsten willen we fysiek doen, omdat we op die manier andere inwoners benaderen en op een andere manier input kunnen krijgen voor de wijkplannen. Zodra het mogelijk is, zullen deze bijeenkomsten alsnog plaatsvinden en worden de uitkomsten toegevoegd aan de digitale wijkplannen. Wel hebben inwoners mee kunnen denken via het leefbaarheidsonderzoek, input kunnen aanleveren via verbeterjewijk.nl, via contact en gesprekken met inwoners en wijkmanagers

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.d. De openbare ruimte en gebouwen in de buurten en wijken van gemeente Veenendaal zijn toegankelijk.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.d.1. Bij reconstructies en grote onderhoudswerkzaamheden inventariseren we met de inwoners de beperkingen die worden ervaren in de toegankelijkheid. Tijdens de werkzaamheden worden deze beperkingen zoveel mogelijk aangepakt. Inhoud Bij iedere reconstructie is aandacht gegeven aan het verbeteren van de toegankelijkheid.

Programma/project Energieneutraal Veenendaal Wat willen we bereiken? (doelstellingen) Om een energieneutrale gemeente te worden waarin evenveel energie opgewekt wordt als er verbruikt wordt, hebben we voor de periode tot en met 2021 een aantal doelen bepaald en deze blijven ook nadrukkelijk gehandhaafd.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) 1. Voor de energieopwek- en besparingsdoelstelling voor bewoners voeren we diverse projecten uit: zoals het energie-adviesloket, de duurzaamheidslening, kenniskring verduurzamen VVE’s, RRE-subsidies met warmtescans en energieadviezen aan huis Inhoud Mede door de recent sterk gestegen energieprijzen, zijn meer inwoners actief bezig met energiebesparing en opwek. We merken dit aan een sterke toename van de vraag naar warmtescans, bezoeken aan het Trefpunt#duurzaam, aangevraagde energieadviezen en aanvragen van de Duurzaamheidslening. De in 2021 opgeleide energievrijwilligers in het Trefpunt zorgen voor een goede ondersteuning en laagdrempelig advies hierbij. 2. Voor de energieopwek- en bespaardoelstelling voor bedrijven voeren we diverse projecten uit zoals het energieconvenant met bedrijven, advisering bedrijven bij activiteitenbesluit en de collectieve BV Zon-op-bedrijfsdaken. Inhoud

30

In het afsluitende jaar van het energieconvenant waarbij meer dan 100 bedrijven zijn aangesloten, heeft het energieloket in het najaar 2021 via een belronde alle aangesloten bedrijven nog 1 maal benaderd voor hulp en advies bij energiebesparingsmaatregelen en mogelijkheden van rijks- en provinciale subsidies en bijdragen o.a. ten behoeve van het uitvoeren van het Activiteitenbesluit en de Label-C verplichting voor kantoren in 2023. Vanaf 2022 stopt de aanjaagfunctie met de intensievere begeleiding vanuit het Energieconvenant maar kunnen alle bedrijven nog steeds gebruik maken van het energieloket voor bedrijven. Daarnaast zal het regionale energie-expertisecentrum vanaf 2022 met specifieke expertise ondersteuning gaan bieden aan bedrijven. 3. Voor de energieopwek- en bespaardoelstelling voor mobiliteit voeren we diverse projecten uit. Inhoud In het kader van het verduurzamen van de mobiliteit is o.a. de Fiets-je-fit-campagne voor bedrijven gestart, waaraan de gemeente zelf ook deelneemt. Ook zijn verdere stappen gezet voor het realiseren van 1 of meer waterstof-vulpunten en een waterstof-tankstation. Het opstellen van de laadvisie, met daarin een meer proactief beleid voor het plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte, draagt ook bij aan het verduurzamen van de mobiliteit. 4.

Voor de energieopwek- en bespaardoelstellingen voor de gemeente zelf (inclusief de maatschappelijke instellingen) voeren we diverse projecten uit. Inhoud In het, in het voorjaar van 2021, door de raad vastgestelde Duurzaam Meerjaren Onderhoudsplan (DMOP) voor het gemeentelijk vastgoed zijn de verduurzamingsmaatregelen gekoppeld aan de natuurlijke momenten van onderhoud en renovatie van de panden. Ook is in het najaar door de raad besloten de renovatie van de oudbouw van het gemeentehuis te combineren met extra energiebesparing en extra zon-opdak en opwekpanelen aan de gevel. In 2021 is ook versneld de 'verledding' van de verlichting in het gemeentehuis doorgevoerd. Via de certificering van de CO2-prestatieladder kunnen we monitoren wat de voortgang is van de energiebesparing door de genomen maatregelen. 5. Voor het vergroten van de bewustwording en stimuleren van gedragsverandering naar energiebesparing en duurzame energieopwek van bewoners en bedrijven voeren we diverse projecten uit. Inhoud In de eerste helft van 2021 hebben veel bewustwordingsacties door corona gedwongen via (sociale) media plaatsgevonden. De informatie op de website wordt intensief bekeken. Er heeft veel communicatie plaatsgevonden rondom het nieuwe Programmaplan 2022-2025, de Transitievisie Warmte en de Regionale Energiestrategie (RES).

Vanaf het najaar heeft een inhaalslag plaatsgevonden door met name de Weken van Duurzaam Veenendaal in oktober met o.a. de informatiemarkt en de duurzaamheidskrant (huis-aan-huis verspreid). Hierna werd ook het Trefpunt#Duurzaam vaker bezocht. 6. Voor de transitie naar aardgasvrije woningen, kantoren en bedrijven stellen we de Transitievisie Warmte op en starten we met het opstellen van Wijkuitvoeringsplannen voor de aardgasvrije startwijken. Inhoud De (ontwerp-) Transitievisie Warmte en het (ENV-)programmaplan 2022-2025 hebben tot begin september ter inzage gelegen en zijn eind 2021 definitief vastgesteld door de raad. Met het nieuwe programmaplan start in 2022 een volgende fase met een grotere (rijks)opdracht voor de energietransitie en de warmtetransitie naar aardgasvrije wijken. Hierbij is grotere programmaorganisatie ingericht die in samenwerking met de externe partners zoals de woningcorporaties en de Bedrijvenkring Ondernemend Veenendaal, de vele projecten zal coördineren en aansturen richting de doelen in het programma. De 31

voorbereidingen voor de eerste buurtuitvoeringsplannen van de buurten de Faktorij & de Vendel en Dragonder Oost zijn gestart, met in het najaar de indiening van de proeftuinsubsidie voor aardgasvrije wijken voor Factorij - de Vendel en begin 2022 start de nadere buurtinventarisatie met o.a. buurtgesprekken in Dragonder Oost. 7. Wij geven uitwerking aan de opdracht om als regio een deel van de landelijke energieopwek doelstelling voor 2030 en 2050 te realiseren door in Regio Foodvalley samen te werken aan een Regionale Energie Strategie (RES 1.0). Inhoud In 2021 is de concept-RES in samenwerking met de regio Foodvalley verder uitwerkt tot een RES 1.0. In juni 2021 is deze RES 1.0 door de raad vastgesteld. Ons bod in de RES 1.0 is samen met de amendementen van de diverse gemeenten in juli 2021 naar de minister gestuurd. In het kader van de uitvoering van de RES 1.0 richt Veenendaal zich op het leveren van een bijdrage aan de regionale energie-opwek d.m.v. zon-op-dak, zon-opparkeerplaatsen en in de openbare ruimte. Hiervoor is bij de opstelling van het programmaplan ENV 2022-2025 (vaststelling juni 2021) een programmapijler ingericht die zich specifiek toelegt op het aanjagen en coördineren van deze opwek-initiatieven, onderzoeken en uitvoeringsprojecten, mogelijk in samenwerking met de provincie en / of buurgemeenten.

Programma/project Omgevingswet Wat willen we bereiken? (doelstellingen) Het is de bedoeling dat op 1 juli 2022 de Omgevingswet in werking zal treden. Deze wet geldt vanaf dat moment ook voor de gemeente Veenendaal. Organisatie en bestuur bereiden zich voor op de implementatie.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) 1. In 2021 stelt de gemeenteraad het Omgevingsplan deel I vast. Inhoud De invoeringsdatum van de Omgevingswet treedt naar verwachting in op 1 juli 2022. In juni 2021 is de raad geconsulteerd over het Omgevingsplan deel 1. In oktober 2021 heeft de raad het ontwerp Omgevingsplan deel 1 vastgesteld. De definitieve vaststelling van Omgevingsplan, deel I zal in februari 2022 plaatsvinden. Het gaat om een nieuw instrument dat naar aard en inhoud complex is. Geld Inzet ambtelijke uren. 2. In 2020 en volgende jaren wordt bij de totstandkoming van het omgevingsplan en de uitvoering daarvan invulling gegeven aan participatie door samenleving en andere stakeholders. Inhoud In het proces van vaststelling van het Omgevingsplan deel I is gekozen voor de formele route van participatie, te weten "ter inzagelegging". In het Omgevingsplan deel I wordt een paragraaf opgenomen over participatie door initiatiefnemers bij de initiatieven die zij ondernemen. 3. De gemeente sluit zich in 2021 aan op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (landelijke voorziening). Inhoud De gemeente is, via haar softwareleveranciers, aangesloten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet- Landelijke Voorziening (DSO-LV). 32

4. De organisatie is zodanig ingericht dat vanaf 1 juli 2022 de Omgevingswet adequaat uitgevoerd kan worden. Inhoud Om te voldoen aan de wettelijke eisen van de Omgevingswet is het hoofdproces Omgevingswet opgesteld en gekoppeld aan Centric voor Leefomgeving, het vergunningenregistratiepakket. In de komende maanden vinden ketentesten plaats met onze samenwerkingspartners zoals de ODRU en de VRU.

Programma/project Grondexploitatie Wat willen we bereiken? (doelstellingen) De grondexploitaties dragen bij aan de gemeentelijke beleidsdoelstellingen door onder andere:

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) Jaarlijks worden de grondexploitaties herzien en vastgesteld door de gemeenteraad bij het projectenboek. Inhoud Het Projectenboek 2021, met herzieningen van de grondexploitaties, is vastgesteld in de raadsvergadering van 24 juni 2021. Besluitvorming over het Projectenboek 2022 inclusief de herzieningen van de grondexploitaties staat gepland voor de raadsvergadering van 23 juni 2022.

Programma/project Hoogspanningslijn ondergronds Wat willen we bereiken? (doelstellingen) Verkabeling van de bovengrondse 150KV hoogspanningslijn, tussen de Slaperdijk en de Rondweg Oost.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) In juli 2020 is de Realisatieovereenkomst met TenneT gesloten. Naar verwachting zal de aanleg van de kabels in het tweede kwartaal van 2023 gaan starten. Inhoud Het Basisontwerp uit 2019 is nader uitgewerkt in een Functioneel Ontwerp, waarin naar aanleiding van participatie enkele optimalisaties zijn doorgevoerd. De uitwerking naar een Voorlopig Ontwerp, met technische uitwerking van de 2 opstijgpunten en de werkterreinen van de boorlocaties, is in volle gang. In 2021 is een bestemmingsplanwijziging voorbereid om meer borging voor de veiligheid van de ondergrondse lijnen te krijgen. Dit proces heeft langer geduurd dan verwacht, doordat onderzoeken meer tijd kostten en door beperkte capaciteit. De uitloop in de tijd kan nog binnen de totale projectplanning worden opgevangen, waardoor ingebruikname van de ondergrondse verbinding nog steeds in 2024 zal plaatsvinden. Het bestemmingsplan zal in mei 2022 ter vaststelling aan de raad worden aangeboden. Geld Financieel loopt het voorbereidingstraject op schema. Binnen het project liggen financiële risico's met name in de realisatiekosten, zoals uitvoerings- en materiaalkosten. Hierover verwachten we in 2022 meer duidelijkheid als aanbestedingstrajecten zijn doorlopen.

33

Programma/project Visie Stadspark Wat willen we bereiken? (doelstellingen) Het Stadspark wordt minder gebruikt, benut en beleefd dan mogelijk is. Dit is een gemiste kans. Meerdere signalen vanuit de samenleving geven de wens weer om het Stadspark meer tot zijn recht te laten komen.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) In 2021 wordt de visie voor park inclusief omgeving (bijv. surfvijver), die in coproductie met de omgeving wordt vormgegeven, ter vaststelling aan de raad voorgelegd. Inhoud Het participatieproject is inmiddels uitgevoerd. De inventarisatie heeft geresulteerd in een schets waarin veelgenoemde wensen een plek hebben gekregen. Dit is te beschouwen als een referentiemodel. Op basis van dit model is een kostenraming uitgevoerd. Om te komen tot een goede ontwerpopgave moesten er echter nog een aantal onderwerpen verder worden uitgezocht. Deze onderwerpen zijn eind 2021 uitgezocht en verwerkt in de visie die in februari 2022 aan de raad wordt voorgelegd. Geld In het raadsvoorstel dat in februari 2022 aan de raad wordt voorgelegd, zal de actualisatie (verhoging) van de kostenraming gegeven worden. Bij het opstellen van de Programmabegroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 zal dit worden meegenomen in de integrale afweging.

Programma/project Nieuwe brandweerkazerne / verplaatsing wijkservice Wat willen we bereiken? (doelstellingen) Duurzame inzet van de brandweer mogelijk maken en tevens afronding van de ruimtelijke ontwikkeling van het plan Stationskwartier.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) Op basis van het besluit dat de raad in 2020 zal nemen omtrent de ontwikkeling van een nieuwe brandweerkazerne en verplaatsing van Wijkservice zal hier in 2021 en verder uitvoering aan worden gegeven. Inhoud In 2021 is de aanbesteding voor de nieuwbouw van Wijkservice gelukt. In december 2021 is de sloop van het huidige IW4-pand gestart, opdat in februari 2022 de nieuwbouw van Wijkservice, IW4 en de oefenlocatie voor de brandweer kan starten. Voor de nieuwbouw van de brandweerkazerne is in december 2021 een Europees aanbestedingstraject gestart, waarbij in 2022 een gegadigde wordt geselecteerd voor de nieuwbouw van de brandweerkazerne en de ontwikkeling van woningbouw op het perceel achter de brandweerkazerne.

34

Beleidsindicatoren Veenendaal

Landelijk

Taakveld

Indicator

Eenheid

Bron

Beschrijving

2019 2020 2021 2019 2020 2021

7.3 Afval

Omvang huishoudelijk restafval

Kg/inwoner

CBS

Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval.

88

nb

nb

161

nb

nb

7.4 Milieubeheer

Hernieuwbare elektriciteit

%

RWS

5,2

nb

nb

20

nb

nb

Aantal nieuwbouwwoningen, 19,6 8,6 per 1.000 woningen.

nb

9,1

8,8

nb

8.1 Ruimtelijke Nieuw gebouwde Aantal per ordening woningen 1.000 woningen

Basisregistratie adressen en gebouwen

Verbonden partijen Zie voor een toelichting de paragraaf verbonden partijen.

Financiële programmarealisatie 2021 (bedragen x € 1.000,-) Programma 1 Fysieke Leefomgeving Primitief

Raming 2021 Na begrotingswijziging

Realisatie 2021

Saldo 2021

Lasten

37.794

39.559

55.913

-16.354

Baten

30.007

31.237

50.803

19.566

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

-7.788

-8.322

-5.110

3.212

19

2.876

10.563

-7.687

Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve

1.608

3.075

7.161

4.086

Gerealiseerd resultaat

-6.198

-8.122

-8.512

-390

Toelichting op de financiële programmarealisatie (bedragen x € 1.000,-) Ten opzichte van de in de 3e bestuursrapportage 2021 aangepaste begroting, zijn de grootste afwijkingen als volgt: Taakveld

Afwijking 2021

Afval

V/N 1.407 V

Begraafplaatsen

137 V

Beheer overige gebouwen en gronden

228 V

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

872 V

Maatwerkdienstverlening 18-

30 V

Milieubeheer

263 V

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

75 N

Parkeerbelasting

561 N

Parkeren

264 V

Riolering

29 V

Ruimtelijke Ordening

168 V

Samenkracht en burgerparticipatie

56 V

Wonen en bouwen

395 V

Overige verschillen

3N

Totaal afwijkingen programma 1

3.212 V

Het saldo van de taakvelden Parkeerbelasting/Parkeren, Riolering, Begraafplaatsen en Afval wordt afgewikkeld met de hiervoor ingestelde voorziening c.q. egalisatie reserve. Het uiteindelijke saldo van deze taakvelden wordt bepaald door: 1. De werkelijke baten en lasten op het desbetreffende taakveld (programma fysieke 35

leefomgeving); 2. De toegerekende bedrijfsvoeringskosten inclusief overhead (programma bedrijfsvoering); 3. De werkelijke lasten c.q. gederfde inkomsten vanwege kwijtscheldingen (programma economie, werk en ontwikkeling). De bovengenoemde componenten dienen op basis van het BBV op verschillende taakvelden verantwoord te worden, ofschoon ze allen onderdeel uitmaken van de integrale kostprijs c.q. het tarief. Voor het bepalen van de werkelijke kosten en opbrengsten (en de afwikkeling van het saldo naar de voorziening c.q. egalisatiereserve) worden deze componenten daarom meegenomen in de berekening van het uiteindelijke resultaat. In de onderstaande toelichtingen op de betreffende taakvelden vindt u deze berekeningen terug. Afval: voordeel € 1.407.000 De ACV/AVU (AfvalCombinatie de Vallei/ Afval Verwijdering Utrecht) geeft een voordeel van € 1.029.000. In 2021 is er minder brandbaar afval verwerkt via de AVU door het vervallen van het KWD-afval (kantoor-, winkel- en dienstenafval) via ACV en het weigeren van bouw, puin en sloopafval en bedrijfsmatig afval. Dit afval wordt bij het afvalbrengstation geweigerd. De invoering van de gf+e (groente-, fruit- en tuinafval + etensresten) voorzieningen bij de hoogbouw heeft geleid tot een daling van het brandbaar afval en tot stijging van het GFT (groente-, fruit- en tuinafval) .

De opbrengsten van het papier zijn enorm gestegen door de opleving van de oud papiermarkt vanaf begin 2021. In de afrekening afval over voorgaande jaren zijn voor bijna € 188.000 extra inkomsten ontvangen. Dit bestaat uit extra inkomsten uit PMD (plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drankkartons) onder het Ketenregiemodel, extra inkomsten uit PDM onder het bronscheidingsmodel en extra inkomsten uit papier en glas. De inkomsten uit heffing afvalstoffen 2021 zijn €171.000 hoger dan vooraf voorzien. Het resterend voordeel van € 19.000 bestaat uit diverse kleine posten. Begraafplaatsen: voordeel € 137.000 In de exploitatiebegroting is € 60.000 gereserveerd voor een onderzoek op de begraafplaats naar de mogelijkheid tot omvorming naar wandelpark. De verwachting is dat het onderzoek in 2022 zal plaatsvinden. Voorgesteld wordt dit bedrag mee te nemen naar 2022. De hogere inkomsten op de algemene begraafplaats worden voornamelijk veroorzaakt doordat er meer rechten om gedurende 30 jaar te begraven zijn afgegeven (€ 55.000) en het verlengen van de grafrechten met 10 jaar (€ 36.000) en meer begrafenissen van 12 jaar en ouder (€ 54.000). Deze worden gestort in de egalisatiereserve begraven.

Beheer overige gebouwen en gronden: voordeel € 228.000 In de exploitatiebegroting van vastgoed is jaarlijks € 80.000 opgenomen voor het onderhouden van panden die leeg staan en/of op de nominatie staan voor de verkoop, zoals voormalige schoolgebouwen. In 2021 waren de kosten hiervoor € 34.000. Dit jaar is hierdoor € 47.000 van het budget niet benut. Tevens is voor het onderhoud van het WKD aan de kanaalweg in 2021 € 11.000 minder nodig geweest. Naast lagere lasten zijn er meer baten gerealiseerd vanwege de verkoop van een parkeerterrein nabij de Grote pekken. De opbrengst bedroeg €139.000,- en extra baten vanwege de verkoop en/of huur van kleine strookjes onroerende goederen ad € 24.000. Daarnaast zijn er nog enkele kleine afwijkingen van circa € 7.000 voordelig. Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen): voordeel € 872.000 Bij de grondexploitaties over 2021 is per saldo ten opzichte van de begroting een voordeel gerealiseerd van € 872.000 .

36

Dit voordelige saldo wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen: 1.Saldi bestaande complexen De volgende saldi op bestaande complexen zijn conform het projectenboek 2021 in deze jaarstukken verwerkt: winstneming cpl 1 Ontw.pos. cf projectenboek 2022

56.215

winstneming cpl 2 Veenendaal Oost cf projectenboek 2022

786.026

winstneming cpl 8 1e Melmseweg cf projectenboek 2022

86.965

winstneming cpl 30 Balkons cf projectenboek 2022

1.766.836

winstneming cpl 39 Vrijkomend Vastgoed cf projectenboek 2022

281.593

winstneming cpl 92 Lindewijck cf projectenboek 2022

55.500

Batig liquidatie saldo cpl 21 oksel A12 cf projectenboek 2022

361.682

Batig liquidatie saldo cpl 71 Boveneind/Pampagras cf projectenboek 2022

375.257

Batig liquidatie saldo cpl 86 Veeneind cf projectenboek 2022

137.057

Batig saldo cpl 90 Restanten geliquideerde complexen

7.905

Fabricagerekening (batig saldo facilitaire grexen en meerjarige projecten)

1.002.911

Totaal saldo

4.917.947

Storting voorziening grondexploitaties tbv Ambacht cf projectenboek 2022

4.071.080-

Totaal saldo afwijkingen

846.867

Op basis van eerdere besluitvorming is van het totale resultaat van afgerond € 846.867 op de bestaande complexen het volgende in deze Jaarstukken verwerkt: - een bedrag van € 847.000 is per saldo gestort in de risicoreserve grondexploitaties. 2. Overige saldi: Het saldo van de verkoop van schoolwoningen aan de Mispel wijkt € 25.000 af van de begroting. De geraamde kosten die gepaard gaan met de verkoop zijn in 2021 deels uitgegeven. Derhalve is dit saldo in de algemene reserve gestort en zal in 2022 ingezet worden voor de verwachte uitgaven in 2022. Maatwerkdienstverlening 18-: voordeel € 30.000 Op dit taakveld is een voordeel ontstaan omdat de kosten voor wijkgerichte aanpak zijn verantwoord bij het opgavebudget sociaal domein als onderdeel van programma 3 Sociale Leefomgeving. Het (incidentele) opgavebudget sociaal domein kent zijn herkomst als programmabudget. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar Programma 3 Sociale Leefomgeving. Milieubeheer: voordeel € 263.000 Voor de projecten Stikstofdossier, energievoorziening Groenpoort en het programma Energieneutraal Veenendaal 2035 blijft per saldo een bedrag over van € 210.000. Deze middelen zijn voor meerjarig gebruik beschikbaar gesteld. Deze restant gelden worden via

37

de meerjarige middelen overgeheveld naar 2022. Daarnaast is er binnen dit taakveld een voordeel ontstaan vanwege de leges voor bodemgesteldheidsonderzoek deze hebben tot een voordeel geleid van € 33.000. De overige budgetten (Milieu algemeen, Gelderse Vallei project, duurzaamheid en Regionale Energievisie Regio Foodvalley) geven per saldo een voordeel van ca. € 20.000. Openbaar groen en (openlucht) recreatie: nadeel € 75.000 Het aandeel van de overschrijding op het taakveld wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door hogere kosten voor het uitbesteden van het werk voor groen onderhoud voor € 182.000. Door lagere eigen beheerkosten van € 87.000 wordt dit nadeel deels opgevangen. Van het budget voor het project Visie stadspark resteert € 15.400. Deze middelen zijn voor meerjarig gebruik beschikbaar gesteld. Dit resterende budget wordt via de reserve meerjarige middelen in 2022 opnieuw beschikbaar gesteld. Resteert een voordelig effect van € 5.000 bij het budget voor onderhoud van het materieel voor de groenvoorziening. Parkeerbelasting: nadeel € 561.000 Ten gevolge van de coronaomstandigheden zijn de inkomsten (sterk) achtergebleven bij de prognose. Dit geldt zowel voor de inkomsten uit parkeren als voor de naheffingen. In totaal zijn de inkomsten € 561.000 lager dan begroot. Dit tekort is boven de prognose uit de derde bestuursrapportage 2021.

Dit wordt veroorzaakt doordat in de traditioneel sterke decembermaand, sprake was van een lock-down. Dit tekort wordt gecompenseerd vanuit de coronamiddelen. Parkeren: voordeel € 264.000 Met betrekking tot de uitgaven is een voordeel gerealiseerd van € 264.000. Dit voordeel is met name gerealiseerd door lagere kapitaallasten (€ 96.000) en lagere kosten voor onder andere (niet planmatig) onderhoud (€ 50.000), energie (€ 31.000) en beheer schoonmaakkosten (€ 43.000). Dit wordt verklaard doordat er minder gebruik is gemaakt van de voorzieningen, ook het dagelijks onderhoud kon worden beperkt. Hierdoor is er ook aan belastingen/heffingen in totaal circa € 35.000 minder uitgegeven. Daarnaast zijn er nog diverse kleine afwijkingen van in totaal circa € 9.000 voordelig. Riolering: voordeel € 29.000 Voor het project “baggerwerkzaamheden 2016-2021” wordt jaarlijks het gemeentelijk aandeel opgenomen in de exploitatiebegroting. Een bedrag van € 63.000 kan nog toegekend worden aan het project omdat de facturen betaald worden in 2022. Het project heeft een meerjarig karakter wordt gefaseerd uitgevoerd en zal doorlopen na 2021. Conform eerdere besluitvorming zijn deze middelen overgeheveld naar 2022. Er zijn per saldo € 23.000 meer inkomsten gegenereerd dan uitgaven rioolaansluitingen door uit- en inbreidingsplannen.

Doordat er werken/reconstructies later uitgevoerd worden dan in 2021 gepland, zijn er voor € 150.000 lagere kapitaallasten. Na verwerking van de personeelskosten en de kwijtscheldingen resteert per saldo een bedrag van € 207.000. Dit bedrag is gestort in de voorziening riolering. Ruimtelijke Ordening: voordeel € 168.000 Het voordeel ontstaat voornamelijk door minder uitgaven vanwege de invoering van de Omgevingswet ad € 177.000. Dit implementatiebudget voor de Omgevingswet wordt ingezet voor alle voorbereidende werkzaamheden die nodig zijn om conform de Omgevingswet te kunnen werken, zodra deze Wet van kracht wordt. Het voordeel van € 177.000 wordt beleidsconform gestort in de bestemmingsreserve meerjarige middelen en komt in 2022 weer beschikbaar voor de uitvoering van de Omgevingswet. Daarnaast zijn er enkele voor- en nadelen op de volgende onderdelen. Herziening en ontwikkeling van bestemmingsplannen (nadeel € 22.000). Binnen dit budget worden de kosten geboekt die te maken hebben met diverse bestemmingsplanprocedures. De hieraan gekoppelde inkomsten volgen pas op een later moment. Tevens zijn hier de kosten geboekt voor het verplaatsen van 5 Tilia’s aan de Bevrijdingslaan (€ 11.400). Stedebouwkundige structuurvisies (nadeel € 19.000). Een deel van het budget is bij de 3e bestuursrapportage 38

2021 toegevoegd aan het budget 2022. Echter de werkelijke kosten voor de gebiedsvisie Franse Gat blijken in 2021 toch hoger te zijn dan verwacht. Kadaster (voordeel € 38.000). Het voordelig saldo voor het Kadaster wordt voornamelijk verklaard door de lagere uitgaven voor terrestrische inwinningen dan begroot. Het overige voordeel van € 6.000 betreft diverse kleine afwijkingen op het budget ontwikkeling buitengebied. Samenkracht en burgerparticipatie: voordeel € 56.000 Op het budget leefbaarheid zijn de kosten en inkomsten verantwoord van de digitale oud- en nieuw show van DJ Nicky Romero. De totale kosten voor deze show zijn € 104.200, vanuit de budgetten cultuur- en evenementenbeleid is € 62.500 bijgedragen en de gemeenten Utrechtse Heuvelrug, Zeist, De Bilt en de provincie Utrecht hebben aan dit initiatief een bijdrage betaald van in totaal € 44.900. Per saldo resteert een bedrag van € 3.200, de inzet voor ambtelijke uren is hier niet in opgenomen. Tevens zijn op het budget leefbaarheid de kosten en de ontvangen subsidie geboekt van het project 'Perspectief voor de Jeugd met MDT (Maatschappelijke Dienst Tijd)'. Bij de subsidieaanvraag is uitgegaan van een kostenraming van € 36.600, de werkelijke kosten zijn uitgekomen op € 19.600. Dit bedrag is ook aan subsidie ontvangen.

Voor de bestrijding van maatschappelijke overlast en verloedering is door het Rijk meerjarig geld beschikbaar gesteld, welke uitsluitend voor dit doel aangewend mag worden. Het restant budget (€ 29.000) is in 2021 niet besteed. Dit wordt als resultaatbestemming meegenomen. Wonen en bouwen: voordeel € 395.000 Door extra inhuur voor de afhandeling van het hoge aantal aanvragen omgevingsvergunningen zijn de uitgaven € 16.000 hoger uitgevallen. Deze kosten worden gedekt uit de hogere inkomsten op de WABO-leges. Door een toename in het aantal aanvragen in het laatste kwartaal van 2021 bedraagt de meeropbrengst van de WABO-leges € 149.500. Rekening houdend met de uitgaven voor extra inhuur resulteert een overschot van € 133.500. In de 3e bestuursrapportage 2021 was de verwachting dat het overschot € 50.000 zou bedragen. Bij de resultaatbestemming wordt voorgesteld het saldo van het overschot in de egalisatie reserve bouwleges te storten. Dit kan in 2022 en latere jaren worden ingezet ter dekking van de invoeringskosten van de Wet kwaliteitsborging en de verwachte lagere opbrengsten van de WABO-leges. Aan de lastenkant wordt de afwijking (€ 455.000 positief ) grotendeels veroorzaakt doordat er in 2021 minder kosten zijn gemaakt voor het project verkabeling hoogspanningslijn en opgave Groei en Bloei. Deze middelen zijn voor meerjarig gebruik beschikbaar gesteld.

Voorgesteld wordt dit resterende budget via de reserve meerjarige middelen in 2022 opnieuw beschikbaar te stellen. Op de overige budgetten bij dit taakveld is per saldo de afwijking € 15.000 (nadelig). Voor het project verkabeling hoogspanningslijn is een ontvangst geboekt van de Provincie Utrecht als bijdrage in de kosten voor het project van 2020 en 2021. Het restant van de verwachte bijdrage over 2021 (€ 86.000) wordt in 2022 ontvangen. Op de overige budgetten is de afwijking minder dan € 25.000. Overige verschillen: nadeel € 3.000 Reservemutaties Toevoegingen aan de reserves: nadeel € 7.687.000 In lijn met eerdere besluitvorming zijn de volgende toevoegingen aan de reserves, die afwijken van de begroting, verwerkt: - een storting in de algemene reserve vanwege de verkoop van de Mispel voor een bedrag van € 26.000. - een storting in de reserve meerjarige middelen van het resterende budget voor het project verkabeling hoogspanning voor een bedrag van € 203.000; - een storting in de reserve meerjarige middelen van het resterende budget voor het maatschappelijke overlast voor een bedrag van € 29.000; 39

- een storting in de reserve meerjarige middelen van het resterende budget voor het meerjarige project baggerwerkzaamheden voor een bedrag van € 63.000; - een storting in de reserve meerjarige middelen van het resterende budget in 2021 van het programma ‘Visie Stadspark’ voor een bedrag van € 15.400; - een storting in de reserve meerjarige middelen van het resterende budget in 2021 vanwege restant gelden voor het stikstofdossier ’ voor een bedrag van € 18.600; - een storting in de reserve meerjarige middelen van het resterende budget in 2021 van het programma ‘Veenendaal Energieneutraal’ voor een bedrag van € 426.300; - een storting in de reserve meerjarige middelen van het resterende budget in 2021 van de middelen planstudie rondweg-oost voor een bedrag van € 3.600; - het positieve saldo van het budget voor de invoering van de Omgevingswet in 2021 ad € 177.000 is gestort in de bestemmingsreserve meerjarige middelen. ; - een storting in de reserve parkeren van het saldo van de taakvelden parkeren en parkeerbelasting voor een bedrag van € 275.000. - een storting in de egalisatiereserve begraafplaatsen van het saldo voor een bedrag van € 158.000.

- een storting van het resultaat op afval in de egalisatiereserve afvalverwijdering en verwerking van € 1.375.000; Het resultaat op afval totaal bestaat naast het taakveld afval nog uit kwijtscheldingen, interne doorbelasting van uren inclusief overhead en verrekening BTW; - een storting in de risicoreserve bouwgrondexploitaties van € 4.917.000 zijnde het batige saldo (inclusief de winstnemingen) van de bouwgrondexploitaties in 2021. Onttrekkingen aan de reserves: voordeel € 4.086.000 In lijn met eerdere besluitvorming zijn de volgende onttrekkingen aan de reserves, die afwijken van de begroting, verwerkt: - een aanvullende onttrekking aan de reserve starters- en blijversleningen ter dekking van de uitgaven van de starters- en blijversleningen voor een bedrag van € 15.000; - een onttrekking aan de risicoreserve bouwgrondexploitaties van € 4.071.000 zijnde ter dekking van de ophoging van de voorziening grondexploitaties voor het Ambacht.

40

Programma 2: Economie, Werk en Ontwikkeling Visie De economische groei leidt tot het versterken in brede zin van het economische klimaat in Veenendaal in relatie met het behoud en uitbreiden van de lokale en regionale werkgelegenheid. Het is van belang om Veenendaal aantrekkelijk te houden als vestigingsplaats voor ondernemingen. Een goed vestigingsbeleid, ondernemersklimaat en goede werkgeversdienstverlening dragen hieraan bij. Uitgangspunt hierbij is de verbinding tussen het stimuleren van de lokale economie en het aanbieden van kwalitatieve en kwantitatieve werkgelegenheid op alle onderscheiden niveaus. Inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt stimuleren en begeleiden we om volledig of in deeltijd deel uit te kunnen maken van het arbeidsproces. Dit levert een wezenlijke bijdrage aan de participatie van de Veenendaalse samenleving. Daarnaast onderscheiden we binnen dit begrotingsprogramma de volgende onderwerpen; de opgave Informatiesamenleving (waaronder programma ICT-Campus), het regionale programma Circulaire economie (Living Lab Regio Foodvalley Circulair), het programma Vitale Binnenstad en de visie bedrijventerreinen. Circulaire economie wordt landelijk aangedragen (Nederland circulair 2050) en lokaal uitgewerkt. Het kabinet Rutte II lanceerde in 2016 het rijksbrede Programma Circulaire Economie.

Deze bevat de volgende doelstellingen: • Een volledig circulaire economie in 2050. • 50% minder gebruik van primaire grondstoffen (metalen, fossiel, mineralen) in 2030. Binnen de opgave Informatiesamenleving, waaronder het ICT Campus-programma valt, zijn grote successen geboekt. De koppeling van ICT-onderwijs met de arbeidsmarkt heeft geleid tot innovatieve ideeën met toegepaste ICT-oplossingen voor agro-food bedrijven. Het event Digital Days is mede daardoor genomineerd door het ICT-blad Computable in de categorie Onderwijs-Arbeidsmarkt en heeft het Ministerie van EZ de status van Digitale Werkplaats gegeven aan het initiatief van ICT Campus om in de komende 3 jaren 160 MKB bedrijven te helpen met digitale transformatie. ICT Campus heeft samen met NL Groeit een groei programma opgezet voor bestaande ICT bedrijven met een omzet van meer dan een miljoen euro. Bijna 60 ICT bedrijven van binnen en buiten de Regio Foodvalley hebben zich ingeschreven voor dit groeiprogramma, hetgeen innovaties bevordert en aantrekkelijkheid van de Regio versterkt als ICT regio. Om dergelijke successen van de triple helix samenwerking verder te verzilveren, wordt het ICT Campus-programma vanaf 2022 voortgezet in een gewijzigde vorm. De samenwerking wordt gecontinueerd, echter in een onafhankelijke Stichtingsvorm. De financiering wordt gediversifieerd.

Er wordt ingezet op een sterke profilering van een onderscheidende economische cluster op het snijvlak van ICT en agro/food/health. Dit is goed voor de verdere groei en innovaties binnen de ICT-bedrijven in Veenendaal, de agro/food-sector in de Regio Foodvalley en voor de provincies Utrecht en Gelderland. De economische cluster die ontstaat door een focus op ICT in combinatie met agro/food/health kan een toegevoegde waarde leveren die goed is voor een jaarlijks extra groei van ongeveer 150 banen in de ICT, boven op de autonome en vervangingsvraag van 450. Vanaf 2021 worden de bestaande zeven programmalijnen geconsolideerd naar vier hoofdactiviteiten: • Het bevorderen van het vestigingsklimaat; • Optimaliseren van de arbeidsmarkt en onderwijs koppeling; • Bevorderen van ondernemerschap bij startups en scale-ups; • Aanjagen van innovaties op het snijvlak van ICT en agro/food/health We zijn gestart met de uitvoering van het eind 2020 door de raad vastgestelde programmaplan Vitale Binnenstad. Diverse projecten zijn opgestart om onze binnenstad meer compleet en comfortabel te maken. Zo is er voor het gebied Duivenweide een 41

gebiedsvisie opgesteld om het gebied aantrekkelijker te maken om er te verblijven en te ontmoeten. Ook zijn er op diverse plekken zoals het Zwaaiplein en het Raadhuisplein concrete aanpassingen gedaan om deze pleinen te vergroenen en te verlevendigen. Tevens is eind 2021 het nieuwe Stadsstrand opgeleverd. In de 2e helft van 2021 is een onderzoek naar de toekomst van theater Lampegiet uitgevoerd en heeft de raad een voorkeurscenario benoemd welk in 2022 verder uitgewerkt wordt. Helaas hebben door de aanhoudende coronamaatregelen veel ondernemers een lastig jaar achter de rug. Het aantal bedrijfssluitingen is gelukkig beperkt gebleven. En omdat een behoorlijk aantal nieuwe ondernemers zich heeft gevestigd in de binnenstad is de leegstand per saldo iets afgenomen. Ondanks de beperkte ruimtelijke mogelijkheden streven we ernaar om Veenendaal aantrekkelijk te houden voor bestaande en nieuwe bedrijven. Met het oog op thema’s als verduurzaming, vergroening, circulair ondernemen, maar ook de Omgevingsvisie waar wordt ingezet op arbeidsintensieve werkgelegenheid, neemt de druk op de ruimte op de bedrijventerreinen toe. Om een juiste balans tussen deze verschillende ontwikkelingen te vinden en de bedrijventerreinen toekomstbestendig te houden is in samenwerking met het lokale bedrijfsleven een visie bedrijventerreinen opgesteld.

Deze visie biedt een leidraad voor de toekomstige ontwikkelingen voor de bedrijventerreinen en is eind 2021 vastgesteld.

Thema's De visie van het Programma Economie, Werk en Ontwikkeling komt tot uiting in twee thema’s: I. Economische ontwikkeling en werkgelegenheid II. Recreatie en toerisme Thema I – Economische ontwikkeling en werkgelegenheid Algemeen Binnen dit thema staat behoud en uitbreiding van werkgelegenheid centraal. In tegenstelling tot de eerdere verwachtingen zijn de effecten van de coronacrisis op de werkgelegenheid relatief gering gebleken. De branches horeca, detailhandel, evenementen en recreatie en toerisme hebben weliswaar zwaar geleden onder de lockdownmaatregelen, maar in zijn totaliteit is de werkgelegenheid lokaal en regionaal toegenomen. Ook is het uitkeringsbestand na een stijging in het voorjaar weer op het niveau gekomen van voor de coronacrisis en zien we in de regio een percentage WW-gerechtigden dat onder het landelijk gemiddelde zit. Ook het aantal faillissementen is lager dan verwacht, maar met het stopzetten van de steunmaatregelen is het de vraag in hoeverre deze aantallen stijgen. De uiteindelijke cijfers worden in de loop van 2022 bekend gemaakt. Met het georganiseerde bedrijfsleven zoals de Bedrijvenkring Ondernemend Veenendaal en Stichting Winkelstad is er intensief en veelvuldig contact geweest inzake informatieuitwisseling, kennisdeling en het organiseren van digitale activiteiten.

Eind 2021 is, op basis van een uitgebreid participatietraject, de Visie Bedrijventerreinen door de gemeenteraad middels aangenomen amendement vastgesteld. Hiermee is een visie vastgesteld waarbij ambities en acties voor de komende jaren zijn benoemd. Deze zijn onder meer gericht op het stimuleren arbeidsintensieve bedrijven, optimaal ruimtegebruik en stimuleren duurzame en circulaire bedrijvigheid. Deze visie heeft vooralsnog een looptijd van een jaar omdat de raad via een amendement een mobiliteitsparagraaf wil toevoegen en de betreffende visie in lijn wil brengen met de Omgevingsvisie qua evaluatiemomenten en looptijd. Deze nieuwe visie wordt eind 2022 aan de raad aangeboden. Samen met andere partijen binnen de Regio Foodvalley is ook in 2021 gewerkt aan een optimaal vestigingsklimaat, waarbij de insteek is geweest om ons te presenteren als aantrekkelijke regio voor ondernemen in brede zin. Hierbij hebben we ons gericht op het transformeren van kansarme locaties en uitbreiden van kansrijke locaties in de vorm van een campus of door segmentering. Acties uit de regionale kantorenvisie en het Regionaal 42

Programma Werklocaties (RPW) zijn uitgevoerd en er is afstemming geweest over vestigingsverzoeken in de regio. We hebben input en capaciteit geleverd bij de totstandkoming en uitwerking van de Verstedelijkingsstrategie. Regiodeal Gemeente Veenendaal levert een bijdrage aan de Regio Deal via ICT Campus. Overeenkomstig de Samenwerkingsovereenkomst, is deze bijdrage bedoeld voor de "ICTondersteuning van de Regio Deal" en in het bijzonder voor de sporen 1 (transitie in de landbouw) en 2 (gezonde voeding). Bij het beschrijven van de inhoudelijke werkzaamheden van de verschillende werkpakketten van de twee sporen, was het voor geen van de partijen helder op welke wijze en welke activiteiten onder deze ICT-ondersteuning zouden vallen. In de loop van 2021 is de inhoudelijke bijdrage voor spoor 1 duidelijk geworden. Er wordt een meetnetwerk aangelegd voor de sensoren die de emissies van stikstof en fijnstof gaan meten. Dit meetnetwerk zal op een dataplatform worden ontsloten, waarmee universiteiten de data kunnen interpreteren en valideren. In de loop van 2022 wordt zowel het prototype hiervoor opgeleverd als mede ook het eindproduct. Ook voor spoor 2 zijn constructieve gesprekken gaande en zullen de eerste activiteiten in de loop van 2022 worden uitgevoerd.

Hierbij is ook een team van de gemeente aangesloten zodat er gezamenlijke stappen gezet kunnen worden voor het bevorderen van de positieve gezondheid. Thema II – Recreatie en toerisme Via diverse samenwerkingsverbanden hebben we aan de toeristische ontsluiting van de binnenstad, Veenendaal en de regio gewerkt. Door de voortdurende coronamaatregelen zijn evenementen en activiteiten afgeschaald en/of anders ingericht. Het afgelopen jaar heeft het Regionaal Bureau Toerisme Heuvelrug en Vallei zich in samenspraak met aangesloten gemeenten vooral toegelegd op toeristische informatievoorziening passend bij de 1,5 meter samenleving. Er is met name aandacht geweest voor gastvrijheid, fietsen en wandelen in de regio. Vanuit #ditisveenendaal is een fietscampagne gevoerd, waarbij Veenendaal landelijk als fietsstad onder de aandacht is gebracht. Samen met het Routebureau Utrecht werken we aan het beheer van de fietsknooppuntennetwerk en aansluiting op het wandelknooppunten netwerk. Dit jaar is het convenant wandelknooppuntennetwerk ondertekend, waarmee op termijn ruim 800 kilometer wandelroute wordt toegevoegd aan het oostelijk deel van de provincie. Wat betreft het fietsknooppuntennetwerk zijn dit jaar voorbereidingen getroffen voor aanpassingen in het fietsknooppuntennetwerk in 2022.

In samenwerking met de gemeente Rhenen werken we aan het behouden van en het uitbreiden van de gebruiksmogelijkheden van het recreatieterrein Kwintelooijen. Dit jaar zijn de werkzaamheden rondom het masterplan Kwintelooijen afgerond. De realisatie en opening van de horecavoorziening wordt in 2022 verwacht. Samen met de Grebbeliniegemeenten en de provincie wordt gewerkt aan het vergroten van de naamsbekendheid van de Grebbelinie. Het afgelopen jaar is een activiteitenplan ontwikkeld door het bezoekerscentrum en provincie en gemeenten hebben subsidies toegezegd. Tevens is via een subsidie aanvraag de marketing van het Grebbeliniegebied geregeld. Deze wordt uitgevoerd door het RBT Heuvelrug en Vallei. Er is een start gemaakt met de visie op recreatie en toerisme, echter door de voortdurende coronamaatregelen zijn veel bedrijven in de vrije tijd sector getroffen. Daarmee is dit niet het goede moment om samen met stakeholders te werken aan het opstellen van een visie en actieplannen. Het schrijven van de visie en het opstellen van actieplannen wordt in 2022 verder opgepakt.

43

Thema I: Economische ontwikkeling en werkgelegenheid Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.b. Behouden en uitbreiden werkgelegenheid in Veenendaal (MD05, IBK BE13).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.b.1. We realiseren een jaarlijkse toename van de werkgelegenheid op basis van het aantal arbeidsplaatsen in vergelijking met het voorgaande jaar Inhoud Activiteiten om groei van werkgelegenheid te stimuleren zijn een continu proces. In juni 2021 heeft de provincie Utrecht de werkgelegenheidscijfers gepubliceerd. Uit deze cijfers blijkt dat de werkgelegenheid in 2020 is toegenomen (31.785 arbeidsplaatsen) in vergelijking met 2019 (31.221 arbeidsplaatsen). Deze groei van 1,8% ligt in lijn met de landelijke groei in dezelfde periode. Met het aflopen van de landelijke steunmaatregelen per 1 oktober 2021 is het de vraag of deze toename van de werkgelegenheid zich doorzet. Onder de activiteiten ter stimulering van de werkgelegenheid vallen zaken als het organiseren van de Startersdag, matchen van werknemers die door de coronacrisis hun baan kwijt zijn geraakt met werkgevers die personeel zoeken en de reguliere hulptrajecten bij uitbreidingsvraagstukken en vestigingsvraagstukken van bedrijven. De landelijke vraag naar personeel ontgaat ook Veenendaal niet. De gemeente krijgt veel signalen binnen dat bedrijven hard op zoek zijn naar personeel. Dit geldt voor alle sectoren. Er zijn inmiddels nieuwe steunmaatregelen voor bedrijven.

De gemeente monitort de werkgelegenheidscijfers van de provincie Utrecht om te zien wat de effecten zullen zijn. Geld Inzet ambtelijke uren I.b.2. Stimuleren en faciliteren (startend) ondernemerschap door organiseren startersevent, ondernemersschool, gerichte informatie aanbieden over startend ondernemen, aanbieden startpunt Inhoud Gedurende het hele jaar worden starters geholpen en ondersteund bij hun hulpvraag. Afhankelijk van de behoefte wordt de starter binnen de gemeente verder geholpen. Dit doen we bijvoorbeeld door mee te denken over een gepaste locatie of vragen over de gemeentelijke dienstverlening te beantwoorden. Indien wij binnen de gemeenten niet de passende hulpmogelijkheden hebben verwijzen we de startende ondernemer door naar andere instanties die hen verder kunnen helpen, zoals de KVK of een bank. In oktober 2021 heeft de tweede editie van het digitale Startersevent plaatsgevonden. Tijdens dit event heeft de gemeente samen met het lokale bedrijfsleven vragen van startende ondernemers beantwoord en hebben we potentiële ondernemers gemotiveerd daadwerkelijk te starten met ondernemen. De Ondernemersschool en de cursus Toekomstgericht Ondernemen hebben in 2021 niet plaatsgevonden door de coronamaatregelen en prioritering van werkzaamheden. In 2022 worden beide wel georganiseerd.

Geld Ondersteuning starters: inzet ambtelijke uren Startersevent: inzet ambtelijke uren en € 8.500 productiekosten

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.c. Bedrijventerreinen, kantoorlocaties en binnenstad zijn aantrekkelijker gemaakt in 2021, gericht op een optimaal vestigings- en investeringsklimaat.

44

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.c.1. Aanpak van enkele grote leegstaande kantoorpanden (meer dan 1.500 m2) samen met de OMU. Inhoud De kantorenleegstand werd afgelopen jaren hoofdzakelijk gedomineerd door een vijftal grotere kantoorpanden. The Wave is inmiddels grotendeels gevuld. Ook is een groot kantoorpand gekocht door een ICT-bedrijf en het voormalige pand van Belcompany wordt getransformeerd naar woningen. Voor de paar resterende grote leegstaande kantoren zijn we met de vastgoedeigenaren in gesprek om te bezien of deze kunnen worden ingedeeld in flexibeler kleinere kantoorunits. Dit hebben wij ook als actieplan in onze visie Bedrijventerreinen vastgelegd. Geld Ambtelijke uren. Omschrijving (toelichting) I.c.2. Door regelmatig in gesprek te blijven met de kantorenmarkt werken aan behoud van een leegstandscijfer voor kantoren < 10%. Inhoud Om zicht te blijven houden in de kantorenmarkt hebben wij regelmatig contact met de vastgoedeigenaren. Dit om te horen wat er speelt en waarbij wij eventueel kunnen faciliteren. We leggen bedrijfsbezoeken af, bespreken eventuele uitbreidingswensen en leggen een verbinding tussen ondernemers en vastgoedeigenaren. Dit heeft afgelopen jaar voor een aantal bedrijven geresulteerd in overeenstemming. Waar nodig faciliteren wij het vergunningentraject.