3. Jaarstukken 2021-jaarstukken 2021
Tekst van het document
JAARSTUKKEN 2021
Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE .............................................................................................................. 2 INLEIDING ............................................................................................................................ 4 SAMENVATTING.................................................................................................................. 5 DE CORONACRISIS (COVID-19) ....................................................................................... 10 JAARVERSLAG ................................................................................................................. 16 A. PROGRAMMAVERANTWOORDING ............................................................................. 17 PROGRAMMA 1: FYSIEKE LEEFOMGEVING .................................................................. 18 Thema I: Ruimtelijke ontwikkeling .................................................................................... 21 Thema II: Openbare ruimte .............................................................................................. 24 Thema III: Wijkgericht werken .......................................................................................... 28 Programma/project Energieneutraal Veenendaal.............................................................
30 Programma/project Omgevingswet .................................................................................. 32 Programma/project Grondexploitatie................................................................................ 33 Programma/project Hoogspanningslijn ondergronds ........................................................ 33 Programma/project Visie Stadspark ................................................................................ 34 Programma/project Nieuwe brandweerkazerne / verplaatsing wijkservice ....................... 34 PROGRAMMA 2: ECONOMIE, WERK EN ONTWIKKELING ............................................ 41 Thema I: Economische ontwikkeling en werkgelegenheid ............................................... 44 Thema II: Recreatie en toerisme ...................................................................................... 50 Programma/project ICT Campus...................................................................................... 55 Programma/project Vitale Binnenstad .............................................................................. 56 Programma/project Living Lab Regio Foodvalley Circulair ............................................... 58 PROGRAMMA 3: SOCIALE LEEFOMGEVING ..................................................................
63 Thema I: Inkomen ............................................................................................................ 75 Thema II: Sociaal domein - Participatie en re-integratie ................................................... 79 Thema III: Sociaal domein - WMO ................................................................................... 81 Thema IV: Sociaal domein - Jeugd .................................................................................. 87 Thema V: Onderwijs en ontwikkeling ............................................................................... 92 Thema VI: Sport............................................................................................................... 97 Thema VII: Cultuur ........................................................................................................... 98 Thema VIII: Welzijn .......................................................................................................... 99 PROGRAMMA 4: BURGER EN BESTUUR ...................................................................... 110 Thema I: Dienstverlening (extern) .................................................................................. 111 Thema II: Burger en samenwerking ...............................................................................
113 Thema III: Veiligheid samenleving ................................................................................. 115 PROGRAMMA 5: ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN .................... 121 Thema I: Treasury ......................................................................................................... 121 2
Thema II: OZB en belasting overige............................................................................... 122 Thema III: Uitkeringen gemeentefonds en algemeen ..................................................... 122 PROGRAMMA 6: BEDRIJFSVOERING ........................................................................... 125 Thema I: Dienstverlening (intern) ................................................................................... 128 Thema II: Security & informatiebeveiliging ..................................................................... 128 Thema III: Middelen ....................................................................................................... 128 Thema IV: Advisering en detachering ............................................................................ 128 Thema V: Bedrijfsvoering algemeen .............................................................................. 128 B. PARAGRAFEN ............................................................................................................ 131 Paragraaf A. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................... 131 Paragraaf B. Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................... 137 Paragraaf C. Financiering ..............................................................................................
145 Paragraaf D. Bedrijfsvoering .......................................................................................... 148 Paragraaf E. Verbonden partijen .................................................................................... 150 Paragraaf F. Grondbeleid .............................................................................................. 173 Paragraaf G. Lokale heffingen ....................................................................................... 175 JAARREKENING.............................................................................................................. 184 SISA-VERANTWOORDING .............................................................................................. 208 WET NORMERING BEZOLDIGING TOPFUNCTIONARISSEN PUBLIEKE EN SEMIPUBLIEKE SECTOR (WNT) .................................................................................... 226 BURGERJAARVERSLAG ................................................................................................ 228 BIJLAGEN ........................................................................................................................ 246 Bijlage 1: Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld .................................... 246 Bijlage 2: Specificatie van de resultaatbestemming 2021 ...............................................
247 Bijlage 3: Over te hevelen restantinvesteringsbedragen, de niet-uitgevoerde investeringen en af te sluiten investeringen per 31-12-2021 ................................................................ 254 Bijlage 4: Overzicht incidentele baten en lasten ............................................................. 269 Bijlage 5: Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ........... 271 Bijlage 6: Staat van reserves en voorzieningen.............................................................. 273 Bijlage 7: Overzicht van de verleende subsidies 2021 ................................................... 277 Bijlage 8: Verslag van de medebewindstaken ................................................................ 289 Bijlage 9: Overzicht reservemutaties afwijkend van de begroting ................................... 314 Bijlage 10: Gedetailleerd financieel overzicht van de gevolgen van de coronacrisis ....... 318
3
Inleiding Algemeen Voor u liggen de Jaarstukken 2021. Daarmee legt het college verantwoording af aan de raad over de uitvoering van het beleid en de financiële gevolgen daarvan in 2021. De basis voor deze Jaarstukken ligt in artikel 197 van de Gemeentewet. De uitwerking heeft plaatsgevonden met inachtneming van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). De jaarstukken zijn het sluitstuk van de budgetcyclus van 2021. Op 5 november 2020 stelde de raad de Programmabegroting 2021 en meerjarenraming 2022-2024 vast. In drie bestuursrapportages is de raad geïnformeerd over de tussentijdse inhoudelijke en financiële ontwikkelingen. Deze rapportages zijn vastgesteld in de raadsvergaderingen van 24 juni, 14 oktober en 16 december 2021. De informatie die in deze jaarstukken is opgenomen, geeft een cijfermatig beeld van de situatie per 31 december 2021. In de teksten worden de ontwikkelingen gedurende het jaar toegelicht. In de financiële overzichten zijn de bedragen in de meeste gevallen opgenomen per duizend euro (€ 1.000). Hierdoor zijn er in enkele gevallen afrondingsverschillen ontstaan die leiden tot een geringe afwijking van € 1.000.
Leeswijzer In deze Jaarstukken treft u allereerst een samenvatting aan. Vervolgens vindt u in een apart hoofdstuk de gevolgen van de coronacrisis in 2021 terug. Hierop volgt het Jaarverslag. Daarin worden per begrotingsprogramma de resultaten en de baten en lasten uiteengezet. Verder worden in de paragrafen A tot en met G dwarsdoorsnedes op een aantal onderwerpen gepresenteerd. In paragraaf A zijn bovendien ook de (verplichte) financiële kengetallen volgens het BBV opgenomen. Vervolgens is de Jaarrekening aan de orde, met de balans per 31 december 2021, de samenvatting van de programmarekening, de grondslagen van de jaarrekening en de SISA verantwoording. Daarna is het Burgerjaarverslag 2021 opgenomen. Tenslotte volgt een aantal bijlagen: • • • • • • • • • •
Bijlage 1 bevat het overzicht van gerealiseerde baten en lasten per taakveld. Bijlage 2 geeft een specificatie van de resultaatbestemming 2021. Bijlage 3 bevat een overzicht van de naar 2022 over te hevelen restantinvesteringsbedragen, de niet-uitgevoerde investeringen en af te sluiten investeringen. Bijlage 4 geeft een overzicht van de incidentele baten en lasten. Bijlage 5 betreft het overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Bijlage 6 geeft de staat van reserves en voorzieningen weer. Bijlage 7 is een overzicht van de in 2021 verleende subsidies. Bijlage 8 is het verslag van de medebewindstaken 2021. Bijlage 9 bevat een overzicht van reservemutaties afwijkend van de begroting. Bijlage 10 betreft een gedetailleerd financieel overzicht van de gevolgen van de coronacrisis.
4
Samenvatting Algemeen In de Jaarstukken 2021 legt het college verantwoording af aan de raad over de uitvoering van het beleid en de financiële gevolgen daarvan in 2021. In deze samenvatting worden de belangrijkste resultaten, afwijkingen, gevolgen en voorgestelde besluiten – op hoofdlijnen – toegelicht. Kort samengevat sluit de gemeente Veenendaal het jaar 2021 af met een gerealiseerd resultaat van € 8.919.000 voordelig, ten opzichte van de bij de 3e bestuursrapportage bijgestelde begroting 2021. De raad neemt op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) een besluit over het bestemmen van het gerealiseerde resultaat. Hierna wordt dat verder toegelicht.
Financieel resultaat Jaarrekening 2021 (bedragen x € 1.000,-) Samengevat ziet het resultaat van 2021 er als volgt uit: Resultaat 2021
Lasten
Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
220.701
227.599
Baten Saldo 6.899
Mutaties in reserves
16.697
18.717
2.020
Gerealiseerd resultaat
8.919
Saldo voorgestelde resultaatbestemmingen
5.264
Gerealiseerd resultaat na voorgestelde resultaatbestemming (excl. algemene reserve)
3.655
Uit de tabel blijkt dat het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten € 6.899.000 voordelig bedraagt. Na verwerking van de mutaties in de reserves bedraagt het gerealiseerd resultaat € 8.919.000 voordelig. Voorgesteld wordt om in totaal € 5.264.000 te bestemmen voor nog uit te voeren activiteiten in 2022 en volgende jaren. Daarna resteert een positief resultaat van € 3.655.000. Wij stellen de raad voor het positieve rekeningresultaat van € 3.655.000 te storten in de algemene reserve. Net als voorgaande jaren wordt het gerealiseerd resultaat nog nader geanalyseerd op eventuele structurele budgettaire effecten. Conform de afspraken worden die structurele effecten meegenomen bij de opstelling van de 1e bestuursrapportage 2022 en de Programmabegroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026.
Resultaat per programma (bedragen x € 1.000,-) Resultaat jaarrekening 2021 1. Fysieke leefomgeving
Begroting na wijziging
Realisatie
Verschillen
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten Baten
39.559
31.237
-8.322
55.913
50.803
-5.110
-16.354 19.565 3.211
Saldo
2. Economie, Werk en Ontwikkeling
2.092
876
-1.216
1.902
954
-948
189
78
267
3. Sociale Leefomgeving
108.694
31.427
-77.266 106.635
33.436
-73.199
2.058
2.009
4.067
4. Burger en Bestuur
8.061
1.131
-6.930
7.728
1.350
-6.378
333
218
552
5. Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
2.237
135.685 133.447
1.586
137.483 135.897
652
1.798
2.450
6. Bedrijfsvoering
48.807
2.983
-45.824
46.936
3.574
-43.362
1.871
591
2.462
Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
209.450 203.340
-6.110
220.701 227.599
6.899
-11.251 24.260 13.009
1. Fysieke leefomgeving
2.876
3.075
199
10.563
7.161
-3.401
-7.687
4.086
-3.600
2. Economie, Werk en Ontwikkeling
865
1.858
993
1.206
1.858
651
-341
0
-341
3. Sociale Leefomgeving
1.905
6.025
4.119
2.028
6.025
3.996
-123
0
-123
4. Burger en Bestuur
209
226
17
209
226
17
0
0
0
5. Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
2.307
1.603
-704
2.332
1.603
-729
-25
0
-25
6. Bedrijfsvoering
359
1.844
1.485
359
1.844
1.485
0
0
0
Mutaties reserves
8.521
14.631
6.110
16.697
18.717
2.020
-8.176
4.086
-4.090
Gerealiseerd resultaat
217.971 217.971
237.397 246.316
8.919
-19.425 28.346 8.919
5
0
Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten komt uit op € 6.899.000 voordelig. In de gewijzigde begroting 2021 werd een nadelig resultaat voorzien van € 6.110.000. Uiteindelijk zijn er voor € 11.251.000 hogere lasten gerealiseerd, en zijn er voor € 24.260.000 hogere baten gerealiseerd. Per saldo leidt dit tot een voordeel van € 13.009.000 op het saldo van baten en lasten. Mutaties reserves De inzet van reserves hebben per saldo voor een bedrag van € 2.020.000 een positief effect op het gerealiseerde resultaat 2021. In de gewijzigde begroting werd dit effect nog geraamd op € 6.110.000 positief. Uiteindelijk is er € 8.176.000 meer gestort in de reserves en € 4.086.000 meer onttrokken. Per saldo leidt dit tot een nadeel van € 4.090.000 voor de reservemutaties. Gerealiseerd resultaat Het gerealiseerd resultaat komt uit op € 8.919.000 voordelig. Enerzijds is er voor een bedrag van € 19.425.000 aan hogere lasten gerealiseerd, anderzijds zijn voor een bedrag van € 28.346.000 aan hogere baten gerealiseerd ten opzichte van het geraamde resultaat in de gewijzigde begroting.
Vergelijking met (prognose) bestuursrapportages (bedragen x € 1.000,-) In onderstaande tabel vindt u de gerealiseerde financiële ontwikkeling over 2021: Voor resultaatbestemming
Na resultaatbestemming
Programmabegroting 2021
910
0
1e bestuursrapportage 2021
-564
-455
2e bestuursrapportage 2021
-1.320
1.369
3e bestuursrapportage 2021
4.987
156
Jaarstukken 2021
8.919
3.655
6
Toelichting verschillen ten opzichte van de 3e bestuursrapportage 2021 (bedragen x € 1.000,-) Taakveld
Afwijkingen V/N
Afval
1.407 V
Begraafplaatsen
137 V
Beheer overige gebouwen en gronden
228 V
Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
872 V
Maatwerkdienstverlening 18-
30 V
Milieubeheer
263 V
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
75 N
Parkeerbelasting
561 N
Parkeren
264 V
Riolering
29 V
Ruimtelijke Ordening
168 V
Samenkracht en burgerparticipatie
56 V
Wonen en bouwen
395 V
Overige verschillen
3N
Totaal programma Fysieke Leefomgeving
3.212 V
Bedrijfsloket en -regelingen
33 V
Belastingen Overig
39 N
Economische ontwikkeling
166 V
Economische promotie
99 V
Overige verschillen
8V
Totaal programma Economie, Werk en Ontwikkeling
268 V
Arbeidsparticipatie
77 V
Begeleide participatie
137 N
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
155 V
Geëscaleerde zorg 18+
223 V
Inkomensregelingen
691 V
Maatwerkdienstverlening 18-
1.040 V
Maatwerkdienstverlening 18+
295 V
Maatwerk-voorzieningen (WMO)
49 V
Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
461 V
Onderwijshuisvesting
161 V
Samenkracht en burgerparticipatie
647 V
Sportaccommodaties
200 N
Volksgezondheid
52 V
Wijkteams
513 V
Overige verschillen
40 V
Totaal programma Sociale Leefomgeving
4.067 V
Bestuur
538 V
Burgerzaken
48 V
Overige verschillen
34 N
Totaal programma Burger en Bestuur
552 V
Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds
1.594 V
Belastingen Overig
67 N
Overige baten en lasten
1.301 V
Treasury
337 N
Overige verschillen
42 N
Totaal programma Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien
2.449 V
Overhead: bedrijfsvoering
2.462 V
Totaal programma Bedrijfsvoering
2.462 V
Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
13.009 V
Reservemutaties
4.090 N
Gerealiseerd resultaat
8.919 V
V = voordeel; N = nadeel
7
Toelichting verschillen ten opzichte van de 3e bestuursrapportage 2021 Het gerealiseerd resultaat wijkt afgerond € 8,9 miljoen af van het geprognosticeerde saldo van lasten en baten zoals dit bij de 3e bestuursrapportage 2021 aan u is gepresenteerd. Dit wordt voornamelijk door de volgende ontwikkelingen veroorzaakt: 1. Het betreffen afwijkingen die in de 3e bestuursrapportage 2021 reeds als ontwikkeling/risico gemeld zijn en waarvan de financiële effecten nu in de jaarrekening verwerkt zijn. Dit is onder meer het geval bij de afwijkingen op de taakvelden inkomensregelingen, ad € 691.000, en overhead, ad, € 2.462.000 (o.a. TOZO, TONK) en onderwijsbeleid en leerlingenzaken, ad € 461.000, (o.a. leerlingenvervoer). 2. De afwijkingen dienden zich aan na het opstellen van de 3e bestuursrapportage 2021. Dit effect is onder andere zichtbaar bij de taakvelden maatwerkdienstverlening 18-, ad € 1.040.000, (o.a. jaarwerk regio Foodvalley), algemene uitkering, ad € 1.594.000, (o.a. decembercirculaire 2021), bestuur, ad € 538.000 (o.a. pensioenvoorziening voormalig wethouders) en het niet hoeven inzetten van de gereserveerde middelen voor de mogelijke corona-effecten. Voor de specifieke toelichtingen op bovengenoemde afwijkingen wordt verwezen naar de toelichtingen bij de diverse programma’s.
Reservemutaties Net als in de Jaarstukken 2020 worden de reservemutaties waar reeds een raadsbesluit aan ten grondslag ligt, niet meer afzonderlijk in het raadsvoorstel aan u voorgelegd. De betreffende mutaties zijn reeds in de administratie c.q. deze jaarstukken verwerkt. De reservemutaties, waarover uw raad in een eerder stadium nog geen besluit heeft genomen, worden zoals gebruikelijk wel via een afzonderlijk beslispunt in het raadsvoorstel aan u voorgelegd. In bijlage 9 vindt u het overzicht van de reservemutaties, welke afwijken van de begroting, maar die reeds op basis van eerdere besluitvorming verwerkt zijn in de Jaarstukken 2021.
Nog te bestemmen resultaat 2021 (bedragen x € 1.000,-) Hiervoor gaven we aan dat 2021 wordt afgesloten met een voordeel van € 8.919.000. Wij stellen als resultaatbestemming voor om een gedeelte van de middelen te storten in de bestemmingsreserve meerjarige middelen. Daarnaast wordt voorgesteld om een deel van de middelen die nog niet zijn uitgegeven in 2021 via de algemene reserve over te hevelen naar 2022. Bijlage 2 geeft een totaaloverzicht hiervan. Samengevat stellen wij de volgende resultaatbestemming voor: Nog te bestemmen resultaat
Bedrag
Gerealiseerd resulaat 2021
8.919
Voorgestelde bestemmingen: 2a: Storting in de bestemmingsreserve meerjarige middelen in verband met overheveling van meerjarige middelen naar 2022 en volgende jaren (bijlage 2, onderdeel a) 2b: Storting in de algemene reserve wegens overheveling van diverse exploitatiebudgetten naar 2022 (bijlage 2, onderdeel b) 2c: Storting in de egalisatiereserve bouwleges (bijlage 2, onderdeel c)
649 4.481 134
Totaal voorgesteld resultaatbestemmingen
5.264
Gerealiseerd resultaat na resultaatbestemming (excl. algemene reserve)
3.655
Wij stellen de raad voor het positieve rekeningresultaat van € 3.655.000 te storten in de algemene reserve.
Stand van de algemene reserve (bedragen x € 1.000,-) De voorstellen voor de resultaatbestemming brengen mutaties van de algemene reserve met zich mee. Voorgesteld wordt onder meer de in 2021 over te hevelen budgetten opnieuw beschikbaar te stellen in 2022. Hierna bedraagt de stand van de algemene reserve € 23.737.000. 8
Stand algemene reserve
Bedrag
Stand voor resultaatbestemming (31-12-2021)
20.082
Storting wegens overheveling van diverse exploitatiebudgetten naar 2022
4.481
Onttrekking in verband met het opnieuw beschikbaar stellen van diverse exploitatiebudgetten in 2022
-4.481
Storting restant resultaat
3.655
Stand na resultaatbestemming
23.737
9
De coronacrisis (COVID-19) Algemeen In het voorjaar van 2020 werd de wereld voor het eerst geconfronteerd met het coronavirus. Naast veel problemen in de zorgsector heeft dit voor inwoners en bedrijven veel financiële en economische onzekerheden met zich meegebracht. Primair was er de angst voor de gezondheid en de effecten van het virus hierop, maar daarnaast ook de angst ten gevolge van de lockdown met de consequenties hiervan voor baan en/of bedrijf. In 2021 is Nederland begonnen met de inentingen tegen het virus en de ‘boosterprik’. Leken de vooruitzichten in de zomer van 2021 nog redelijk positief, de komst van het omikronvariant zette dat perspectief toch weer in een ander daglicht. Allerlei beperkingen waren opnieuw aan de orde. Bijkomend voordeel van deze variant is dat het weliswaar zeer besmettelijk is, maar dat men er over het algemeen minder ernstig ziek van werd. De (financiële) onzekerheid heeft ook invloed gehad op het reilen en zeilen van de gemeente. Wel is gebleken dat het Rijk adequaat heeft gereageerd om de kosten die in dit verband gemaakt zijn afdoende te compenseren. Op deze wijze kon goed worden ingespeeld op de lokale problemen die zich hebben voorgedaan.
Het college heeft op allerlei fronten gewerkt om de gevolgen van het virus zo draagbaar mogelijk te maken voor onze inwoners en ondernemers: • De rijksregelingen zoals TOZO; • Het afzien van de invordering precariobelasting voor de exploitatie van terrassen; • Spreiding van de betalingsmogelijkheden voor de gemeentelijke belastingen; • Het instellen van een coronafonds om initiatieven te ondersteunen om bepaalde maatschappelijke activiteiten weer op te starten. Door de coronamaatregelen hebben onze medewerkers een groot deel van het jaar thuis moeten werken. Daarin zijn ze zo goed mogelijk gefaciliteerd voor wat betreft een werkplek. De dienstverlening en de voortgang van de werkzaamheden hebben door de maatregelen betrekkelijk weinig problemen ondervonden. Er is adequaat ingespeeld op de veranderende omstandigheden en de doelstellingen zijn grotendeels toch gerealiseerd. Het gemeentehuis is meer een ontmoetingsplek geworden voor onderlinge contacten en vergaderingen. De flexibele manier van werken zal de komende jaren verder toenemen.
Financiële gevolgen Algemeen Zoals eerder aangegeven zijn de coronacrisis en de hieraan gekoppelde maatregelen ook in 2021 in belangrijke mate van invloed geweest op het financiële reilen en zeilen van onze gemeente. In de drie bestuursrapportages hebben we u tussentijds over de (verwachte) financiële gevolgen en risico’s geïnformeerd. In deze jaarrekening vindt u de definitieve financiële effecten van de coronacrisis zoals die zich in 2021 hebben voorgedaan. De financiële gevolgen zijn in grote lijnen onder te verdelen in 3 categorieën, t.w. compensatie vanuit het rijk, overige inkomsten (waaronder gederfde inkomsten) en extra kosten dan wel lagere uitgaven vanwege de maatregelen. Daarbij is belangrijk te vermelden dat de VNG met het kabinet heeft afgesproken dat gemeenten reëel gecompenseerd worden voor de extra kosten en inkomstenderving naar aanleiding van de coronacrisis. Deze financiële compensatie vanuit het rijk is dan ook een belangrijke pijler gebleken om de crisis in financiële zin het hoofd te kunnen bieden. De compensatie vanuit het rijk is voor een deel verstrekt via specifieke regelingen (o.a. TOZO) en voor een ander deel via de algemene uitkering. Voor de specifieke regelingen geldt dat de gemeente de rijksvergoeding moet inzetten voor het door het rijk bepaalde doel (en ook achteraf moet verantwoorden). Bij de compensatie via de algemene uitkering heeft
10
de gemeente de vrijheid om het naar eigen inzicht in te zetten. Daarmee is het een algemeen dekkingsmiddel. De compensatie vanuit de algemene uitkering voor de effecten van de corona-maatregelen bestaat uit meerdere tegemoetkomingen. De raad heeft besloten om deze compensatie als algemeen dekkingsmiddel te gebruiken voor de bekostiging van de corona-effecten. En bij alle afzonderlijke ontwikkelingen integraal te beoordelen in hoeverre de compensatie voor de betreffende maatregel nodig is c.q. daarvoor ingezet dient te worden. Dit mede gezien het feit dat er op gemeentelijk gebied ook effecten op kunnen treden, die niet of niet volledig gecompenseerd worden. We hebben ervoor gekozen om de gevolgen van de coronacrisis integraal te beoordelen. De financiële gevolgen zijn gedurende het jaar geïnventariseerd, inzichtelijk gemaakt en gemonitord. Een verwacht tekort zou ten laste van de algemene reserve worden gebracht, een geprognosticeerd overschot zou als ‘stelpost’ in de begroting beschikbaar blijven voor nog niet voorziene ontwikkelingen. Gedurende de monitoring in 2021 (via de bestuursrapportages) is, net als in 2020, gebleken dat de financiële gevolgen van de coronacrisis binnen de bestaande begroting en de ontvangen compensatie vanuit het Rijk opgevangen konden worden.
Ook het eindbeeld over 2021 laat zien dat de budgettaire consequenties van de coronacrisis opgevangen zijn met de beschikbare middelen en dat er per saldo een positief resultaat resteert van afgerond € 4,4 miljoen. In onderstaand overzicht vindt u per programma de financiële gevolgen van de coronacrisis voor 2021. Programma
Werkelijke inkomsten compensatie 2021
Overige afwijkingen inkomsten 2021
Werkelijke uitgaven Saldo 2021 2021
1 Fysieke Leefomgeving
€-
€ -561.000
2 Economie, Werk en Ontwikkeling
€-
€ -55.000
€ 5.000
€ -60.000
€ 2.379.000
€ 40.000
€ 2.050.000
€ 369.000
3 Sociale Leefomgeving 4 Burger en Bestuur 5 Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien 6 Bedrijfsvoering Eindtotaal
€ 98.000
€ -46.000
€ 3.821.000
€ 1.858.000
€ -20.000 € -541.000
€ 375.000 € -323.000 € 795.000
€ 4.884.000
€-
€ 45.000
€ -62.000
€ 107.000
€ 6.298.000
€ 1.281.000
€ 3.143.000
€ 4.436.000
Toelichting overzicht De belangrijkste financiële gevolgen worden hieronder inzichtelijk gemaakt. Voor het totaaloverzicht en een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar bijlage 10 van deze jaarstukken en de toelichtingen op de afwijkingen bij de diverse programma’s. 1. Inkomsten vanuit compensatie 2021: - rijksvergoeding TOZO (€ 2.135.000 voordelig); - compensatie kwijtschelden huur aan sportverenigingen (€ 244.000 voordelig); - compensatie Sociale Werkbedrijven (€ 166.000 voordelig); - compensatie controle coronatoegangsbewijzen (€ 98.000 voordelig); - compensatie Corona via algemene uitkering (€ 3.655.000 voordelig), een specificatie hiervan vindt u verderop in dit hoofdstuk; 2a. Gederfde inkomsten 2021: - lagere inkomsten parkeergelden (€ 561.000 nadelig); - lagere inkomsten BIZ-heffing (€ 100.000 nadelig); - lagere inkomsten APV (€ 29.000 nadelig); - lagere inkomsten drank- en horecavergoeding (€ 17.000 nadelig); - lagere inkomsten precariobelasting (€ 35.000 nadelig);
11
2b. Overige inkomsten 2021: - hogere inkomsten toeristenbelasting 2020 (€ 45.000 voordelig); - hogere inkomsten oud- en nieuwfeest 2021 (€ 40.000 voordelig); - hogere inkomsten TOZO uitvoering deelnemende gemeenten (€ 45.000 voordelig); - bijdrage reserve meerjarige middelen i.v.m. budgetoverheveling vanuit 2020 (€ 1.893.000 voordelig); 3. Uitgaven 2021 (> € 100.000): - lagere uitgaven leerlingenvervoer (€ 422.000 voordelig); - dekking vanuit resultaatbestemming 2020 (€ 120.000 nadelig); - hogere uitgaven TOZO (€ 1.849.000 nadelig); - lagere uitgaven subsidie Lampegiet (€ 149.000 voordelig); - hogere uitgaven kwijtschelding huur aan sportverenigingen (€ 244.000 nadelig); - lagere uitgaven bijdrage Veens Welzijn (€ 340.000 voordelig); - hogere uitgaven sociale werkvoorziening (€ 166.000 nadelig); - hogere uitgaven re-integratie (€ 399.000 nadelig); - lagere uitgaven collectief vervoer (€ 106.000 voordelig); - hogere uitgaven handhaving en toezicht (€ 180.000 nadelig); - hogere uitgaven interventieteams (€ 140.000 nadelig); - hogere uitvoeringskosten TOZO (€ 339.000 nadelig); - lagere uitgaven personele lasten (€ 413.000 voordelig); - lagere uitgaven facilitaire lasten (€ 150.000 voordelig); - hogere uitgaven Corona onkostenvergoeding werknemers 2020 en 2021 (€ 337.000 nadelig); - storting in reserve meerjarige middelen (€ 795.000 nadelig); - overige afwijkingen < € 100.000 (€
154.000 nadelig). Nadere specificatie compensatie via de algemene uitkering Zoals u uit bovenstaande toelichting kunt opmaken, hebben we in 2021 vanuit het rijk via de algemene uitkering afgerond € 3,7 miljoen ontvangen als compensatie voor de gevolgen van de coronacrisis. In onderstaand overzicht treft u een specificatie aan van de ontvangen compensatie via de algemene uitkering.
12
Onderwerp
Toegekende compensatie decembercirculaire 2020
Toegekende compensatie maartbrief 2021 BZK
Toegekende compensatie meicirculaire 2021
Toegekende compensatie septembercirculaire 2021
Toegekende Totaal compensatie toegekende decembercirculaire compensatie 2021
2021
2021
Lokale culturele voorzieningen
€ 513.000
€ 192.000
€ 161.000
€ 866.000
Extra kosten verkiezingen
€ 82.000
€ 82.000
Compensatie quarantainekosten
€ 108.000
€ 108.000
Aanvullende pakket re-integratiekosten
€ 203.000
€ 203.000
Gemeentelijk schuldenbeleid
€ 115.000
€ 115.000
Bijzondere bijstand
€ 40.000
€ 40.000
Perspectief jeugd en jongeren
€ 152.000
€ 152.000
Jongerenwerk
€ 52.000
€ 52.000
Mentale ondersteuning
€ 43.000
€ 43.000
Activiteiten en ontmoeting
€ 30.000
€ 30.000
Bijzondere bijstand (TONK)
€ 242.000
Afvalverwerking
€ 102.000
€ 102.000
Bestrijden eenzaamheid ouderen
€ 127.000
€ 127.000
Extra begeleiding kwetsbare groepen
€ 141.000
€ 141.000
Voorschoolse voorziening peuters
€ 19.000
€ 19.000
€ 727.000
Heroriëntatie zelfstandigen
€ 20.000
Jeugd aan Zet
€ 10.000
€ 969.000
€ 20.000 € 10.000 € 38.000
Buurt- en dorpshuizen
€ 38.000
Continuïteit van zorg (COVID 19) meerkosten jeugd
€ 120.000
€ 120.000
Continuïteit van zorg (COVID 19) meerkosten Wmo
€ 80.000
€ 80.000
Inkomstenderving gemeenten 2020
€ 338.000
€ 338.000
€ 699.000
€ 3.655.000
Totaal
€ 1.061.000
€ 908.000
€ 30.000
€ 957.000
Voor het gedetailleerde overzicht van de financiële effecten van de Coronacrisis (waaronder de inzet van de compensatiemiddelen) wordt verwezen naar bijlage 10 van deze jaarstukken. Doorbetaling (zorg)leveranciers Er zijn in 2021 afspraken gemaakt over het bieden van financiële zekerheid en ruimte aan zorgorganisaties en professionals. Deze afspraken zijn voornamelijk gericht op het zo goed mogelijk organiseren van de continuïteit van zorg voor cliënten. Ook zijn in 2021 betalingen verricht aan (zorg)leveranciers terwijl de prestatie op dat moment door de coronamaatregelen niet geleverd kon worden. Het gaat specifiek in 2021 om de volgende beleidsterreinen en bedragen: 1. Leerlingenvervoer € 101.000 2. Jeugd € 0 3. Wmo € 0 Totaal € 101.000 13
Bovenstaand (door)betalingen zijn bekostigd vanuit de reguliere budgetten en veroorzaken daarmee geen budgettair effect in deze jaarrekening. Om die reden zijn ze niet in het financiële overzicht opgenomen. Zoals u uit bovenstaand overzicht kunt opmaken, is bij de onderdelen jeugd en Wmo in 2021 geen sprake geweest van betalingen terwijl de prestatie door de coronamaatregelen niet geleverd is. In de eerste maanden van 2020 was dit wel het geval en zijn de wegvallende inkomsten bij de zorgleveranciers door de gemeente gecompenseerd, maar in 2021 zijn er geen aanwijzingen dat er zorg gedeclareerd is die niet geleverd is. Risico’s In de risicoparagraaf A (weerstandvermogen en risicobeheersing) zijn de mogelijke toekomstige risico’s in verband met de coronacrisis opgenomen. De inschatting is dat het gaat om een bedrag van € 1,7 miljoen en we gaan er in de risicoparagraaf van uit dat de risico’s een incidenteel karakter hebben. Lange termijn effecten We gaan er nog steeds vanuit dat de gevolgen van de Corinacrisis ook op de langere termijn doorwerken. Daarbij denken we onder andere aan de mogelijke economische effecten (faillissementen, winkelleegstand) en sociale effecten (o.a. onzekere gevolgen van de vertraging in de jeugdzorg, eenzaamheid en isolement), die direct en indirect hun weerslag hebben op het gemeentelijke reilen en zeilen.
Ook valt niet uit te sluiten dat de pandemie op termijn weer oplaait. Op dit moment is daarom nog niet in te schatten wat de exacte effecten op de langere termijn zullen zijn. Wij houden dit nauwlettend in de gaten en informeren u in financiële zin via de diverse P&C-documenten over de toekomstige ontwikkelingen. Coronaherstelfonds Voor de activiteiten vanuit de 1e tranche van het coronaherstelfonds is in 2021 € 100.000 beschikbaar gesteld. In 2021 zijn de volgende aanvragen gehonoreerd: - St. Kinderkoor Oase: Musical "Into the Woods Junior", (project voor kinderen en jongeren) kosten € 4.500; - Netwerk voor jou: 'Get up and enjoy' (project voor jongeren tussen 16 en 27 jaar), kosten € 25.000; - Ritmeester veenzangers mannenkoor (voor een gratis en publiek toegankelijk kerstconcert) kosten € 4.495; - Veenendaal kamerkoor (voor een publiekelijk toegankelijk concert), kosten € 1.200; - Ontmoetingshuis onder ons (voor relatie opbouw avonden voor echtparen), kosten € 3.525; - Bibliotheek (voor zondagsopenstelling 1e halfjaar van 2022), kosten € 22.390. Eind 2021 resteert nog een budget van afgerond € 39.000. Dit bedrag is gestort in de reserve meerjarige middelen en voorgesteld wordt om het bedrag opnieuw beschikbaar te stellen in 2022 voor het coronaherstelfonds. Daarnaast is in 2021 € 75.000 beschikbaar gesteld voor uitvoeringskosten van 1e en 2e tranche van deze regeling.
Van dit budget is in 2021 € 13.000 uitgegeven, waardoor in 2021 een bedrag niet besteed is van € 62.000. Voorgesteld wordt om dit bedrag via de resultaatbestemming over te hevelen naar 2022. Resultaat en voorstel resultaatbestemming Uit het bovenstaande blijkt dat het voordelige budgettaire effect, welke veroorzaakt wordt door de Coronacrisis, € 4.436.000 bedraagt. Dit bedrag is in grote lijnen als volgt onder te verdelen: 1. Restant middelen Corona steunpakket (de zgn. 'stelpost coronagelden') 2. Afwijkingen reguliere inkomsten en uitgaven
14
€ 1.281.000; € 3.155.000;
1. Restant middelen Coronasteunpakket (stelpost coronagelden) Voor het dienstjaar 2021 is in totaliteit € 3.655.000 vanuit het Rijk ontvangen als compensatie vanuit het Corona steunpakket. Van dit bedrag resulteert eind 2021 € 1.281.000. Voorgesteld wordt om dit bedrag via de resultaatbestemming over te hevelen naar 2022 ter dekking van de verwachte corona-effecten in 2022. 2. Afwijkingen reguliere inkomsten en uitgaven Op de reguliere en reeds beschikbaar gestelde budgetten is een voordelig resultaat gerealiseerd van € 3.155.000. Dit komt onder meer doordat bepaalde activiteiten door de coronamaatregelen niet of niet volledig konden worden uitgevoerd. Ook is er in enkele gevallen sprake van meerjarige activiteiten waardoor de middelen in 2021 maar gedeeltelijk zijn ingezet. In beide gevallen wordt u voorgesteld om de niet ingezette middelen over te hevelen naar 2022 en volgende jaren voor de uitvoering van de geplande activiteiten. Het betreft in totaal een bedrag van € 1.281.000 en concreet gaat het om de volgende activiteiten: - Buurt- en wijkactiviteiten Veens Welzijn - Tozo uitvoeringskosten - Opgavebudget sociaal domein - Raad/Griffie - Uitvoering Coronaherstelfonds - Veiligheidsbeleid Totaal
€ 302.000; € 649.000; € 171.000; € 62.000; € 62.000; € 35.000; € 1.281.000
Voor een uitgebreide toelichting op de voorstellen voor de resultaatbestemming wordt u verwezen naar bijlage 2 'Specificatie van de resultaatbestemming 2021'. Resume In totaliteit wordt derhalve voorgesteld om van het voordelige effect vanwege de Coronacrisis, ad € 4.436.000, een bedrag van per saldo € 2.562.000 via de resultaatbestemming over te hevelen naar 2022 en volgende jaren voor de uitvoering van de geplande activiteiten. Met betrekking tot het resterende bedrag, ad € 1.874.000, wordt voorgesteld om, tezamen met de overige afwijkingen in deze jaarrekening, dit bedrag bij de resultaatbestemming toe te voegen aan de algemene reserve.
15
Jaarverslag
16
A. Programmaverantwoording
17
Programma 1: Fysieke leefomgeving Visie In de 2e helft van 2022 treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking. In oktober 2021 heeft de raad het ontwerp omgevingsplan deel 1 vastgesteld. In dit plan zijn naast regels uit verordeningen voor de fysieke leefomgeving ook de bruidsschatregels en instructieregels van provincie en waterschap opgenomen. De raad heeft in juni 2021 de uitwerking van de ambitie om in 2050 energieneutraal te zijn voor de komende periode vastgesteld door middel van het Programmaplan ENV, de Transitievisie Warmte en de RES Foodvalley. Daarnaast heeft de raad het goede voorbeeld gegeven in duurzaam denk en doen door vaststelling van het Duurzaam Meerjaren Onderhoudsplan voor het gemeentelijk vastgoed in mei 2021 en de besluitvorming over de energieneutrale nieuwbouw van een aantal gemeentelijke gebouwen.
Thema's De visie van het Programma Fysieke leefomgeving komt tot uiting in drie thema’s: I. Ruimtelijke ontwikkeling II. Openbare ruimte III. Wijkgericht werken Daarnaast speelt de opgave Groei en Bloei een rol binnen (voornamelijk) het Programma Fysieke leefomgeving. Opgave Groei en Bloei We hebben in 2021 gewerkt aan een verdergaande samenwerking met onze buurgemeenten en de provincies Utrecht en Gelderland, gericht op de ontwikkeling binnen en aan de randen van Veenendaal. Onze posities zijn versterkt en uitgebouwd om onze doelstellingen voor nu en op de lange termijn te bereiken: • We zijn gekomen tot een Verstedelijkingsstrategie Arnhem/Nijmegen/Foodvalley, waarin 27.500 nieuwe woningen zijn voorzien voor Foodvalley Zuid waar Veenendaal deel van uitmaakt. Om de balans in de leefomgeving goed te houden bij het woningvraagstuk is het van belang ook ruimte te reserveren voor werkgelegenheid, natuur, water, voorzieningen, bereikbaarheid en duurzaamheid. Met de betrokken partijen in Foodvalley Zuid is gewerkt aan een Ruimtelijk Regionale Verkenning en gebiedsvisie ter uitwerking van ons gebied binnen de Verstedelijkingsstrategie. • Wij hebben via een intensieve Utrechts Aanbod-lobby voor elkaar gekregen dat er in het regeerakkoord voor ons gunstige passages staan opgenomen die ons op den duur helpen bij de realisatie van onze ambities.
Ondermeer: bouwen bij bestaande infrastructuur en ovknooppunten en extra middelen van het rijk voor de ontsluiting van de verstedelijkingsgebieden zoals voor de verbreding van de Rijnbrug. • Zowel intern als extern hebben wij gewerkt aan de totstandkoming van versterkte samenwerking op fysieke dossiers, zodat er beter gewerkt kan worden aan een integrale gebiedsontwikkeling die recht doet aan de Groei en Bloei van de gemeente Veenendaal. Het opgaveteam verenigt alle fysieke dossiers en bij de provincie Utrecht hebben we nu een accounthouder voor onze regio die bij de provincie de afzonderlijke sectoren moet samenbrengen voor onze regio. • Ook in 2021 is er gewerkt aan het in kaart brengen van alle bestaande structuren waarbinnen wij bestuurlijk en ambtelijk functioneren of nog moeten gaan functioneren en waarmee wij beter inzicht krijgen in het opbouwen en versterken van strategische allianties zodat wij stevig in de wedstrijd staan. Dit zetten we in 2022 voort. • Doordat de vorming van een nieuw kabinet in 2021 lange tijd op zich liet wachten hebben we nog geen akkoord met rijk, provincies en gemeenten kunnen sluiten in het Bestuurlijk Overleg MIRT (infrastructuur) en het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving. Wel heeft Minister
18
Ollongren eind 2021 de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van de verstedelijkingsstrategie in Regio Arnhem-Nijmegen-Foodvalley (Groene Metropool) en zes andere regionale verstedelijkingsstrategieën. Thema I – Ruimtelijke ontwikkeling Gebiedsgerichte aanpak stikstof In tegenstelling tot de andere gebiedsprocessen hebben we bij het Binnenveld te maken met vier gemeentelijke overheden (Ede, Veenendaal, Wageningen en Rhenen), twee provincies (Utrecht en Gelderland) en het Rijk (ministerie van Landbouw Natuur & Voedselkwaliteit, LNV). Daarnaast zijn er nog tal van andere stakeholders actief in het gebied, zoals de WUR, LTO, Staatsbosbeheer, het Waterschap Vallei en Veluwe, maar ook verschillende stichtingen en grondbezitters. Een complex speelveld dus. Afgelopen maanden is met alle betrokken overheidspartijen – provincies, gemeenten en waterschap – verkend hoe er voor het Binnenveld een waardevol integraal gebiedsproces ingericht kan worden. Een gebiedsgerichte aanpak waarbij niet het recht van de snelste geldt, maar er een gezamenlijke visie op het Binnenveld komt waar we allemaal aan bijdragen. Om te komen tot goede afwegingen en toekomstbestendige maatregelen voor het Binnenveld is een interbestuurlijk, integraal gebiedsproces mét het gebied nodig.
Ingegeven door de stikstofdoelstellingen van het Rijk hebben alle betrokken overheidspartijen (inclusief het Waterschap) op 22 november 2021 akkoord gegeven op het gezamenlijk ontwikkelen van een Gebiedsvisie voor het Binnenveld. Dat zal in 2022 plaatsvinden. Voor Veenendaal is het van belang dat er experimenteerruimte komt voor Gebiedsgericht Extern Salderen in het Binnenveld zodat de stikstofruimte bijvoorbeeld kan worden ingezet voor de uitbreiding van de Rondweg-Oost. Daarnaast hebben we groot belang bij een mooi recreatief buitengebied. Dat is dan ook onze inzet in dit gebiedsproces. Verstedelijkingsstrategie De verstedelijkingsstrategie (eerste fase) is door betrokken partijen vastgesteld. Veenendaal heeft in september 2021 ook ingestemd. Hiermee zijn de ontwerpprincipes voor de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen vastgelegd. De komende periode wordt gewerkt aan de tweede fase, het verstedelijkingsakkoord. Dit akkoord staat voor 2022 op de planning. Bodemtaken Met het uitstel invoering Omgevingswet naar 1 juli 2022 is ook de overdracht van de bevoegd gezag bodemtaken naar de Gemeenten uitgesteld. Inhoudelijk is tussen betrokken overheden inmiddels verregaande overeenstemming over de toekomstige wijze van werken en afstemming (onder het voorbehoud dat de financiering van de nieuwe taken op orde is).
De hoofdlijnen zijn ambtelijk uitgewerkt en beleidsmatig op onderdelen voorbereid in het Bodem- en waterprogramma van de Provincie. Over de financiering van de nieuwe bodemtaken zijn landelijk gesprekken gaande aangezien deze taken een belangrijke verschuiving (toename) van kosten met zich meebrengt (VTHtaken ODRU). In het kader van het regionale bodembeschermingsbeleid is in nauwe samenwerking met de Provincie, RUD en ODRU gekomen tot regionaal bodembeleid inclusief -kwaliteitskaart voor de PFAS-problematiek. Tevens is in ODRU-verband de nota Bodembeheer inclusief bijhorende bodemkwaliteitskaarten ge-update en klaar voor de toekomst. Met betrekking tot de twee historische stortplaatsen in De Hellen is het stort Rauweveldseweg inmiddels gesaneerd en heringericht. De sanering van het voormalig stort Ketelweg is in 2021 voorbereid en opgestart en wordt voorjaar 2022 afgerond. Franse Gat In 2021 is hard gewerkt aan de verder uitwerking van de, in 2020 vastgestelde, Gebiedsvisie 19
voor de wijk. Voor het zuidelijk deel zijn door het college en Patrimonium in 2021 de Stedenbouwkundige Randvoorwaarden vastgesteld. Met deze spelregels worden deelplannen in het zuidelijk deel fase voor fase verder uitgewerkt. Bij elke fase zullen de bewoners betrokken worden bij de verdere uitwerking. De gemeente is hierbij verantwoordelijk voor de inrichting van de openbare ruimte en Patrimonium voor de ontwikkeling van de woningen. Een nauwe samenwerking hiervoor is van belang en in dit kader is het college met Patrimonium bezig met het maken van een Samenwerkingsovereenkomst waarin afspraken gemaakt worden over de samenwerking, uitgangspunten en het verhaal van kosten. Inmiddels zijn er in het Meerjareninvesteringsplan (MIP) 2022-2025 middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de 1e deelplannen in het zuidelijk deel. Thema II – Openbare Ruimte Parkeren Sportpark Panhuis In 2021 zijn de kantine en de kleedkamers van s.v. Unitas gesloopt. In 2023 is de reconstructie van de Verlengde Sportlaan voorzien. Daarom is besloten het parkeerterrein en de fietsenstalling een tijdelijke inrichting te geven. De voorbereidende werkzaamheden hebben in 2021 plaatsgevonden. De realisatie zal in het eerste kwartaal van 2022 plaatsvinden.
De definitieve inrichting van het parkeerterrein en de fietsenstalling zal gelijktijdig met de reconstructie van de Verlengde Sportlaan uitgevoerd worden zodat hier een integraal ontwerp voor gemaakt kan worden. Langparkeren bedrijventerreinen Samen met de bedrijven is gewerkt aan het beheersbaar houden van de parkeerdruk op de bedrijventerreinen. Er blijkt op dit moment geen draagvlak voor een algeheel parkeerverbod, maar knelpunten worden aangepakt. In verband met de covid-omstandigheden is het traject wel vertraagd en is de noodzaak van maatregelen wellicht ook minder aanwezig. Met de bedrijven is afgesproken elkaar frequent (driemaandelijks) in gesprek te zijn over de parkeerproblematiek en eventuele maatregelen. Onderhoud openbare ruimte Er is in 2021 gewerkt om de kwaliteit van de buitenruimte in Veenendaal op peil te houden. IW4 heeft via een groepsdetachering hieraan een substantiële bijdrage geleverd. Werkzaamheden zijn waar mogelijk uitgevoerd in samenwerking met de bewoners (scholen, instellingen voor dagbesteding). Vanwege de situatie rondom corona heeft het echter wederom veel moeite gekost de beheerkwaliteit op alle vlakken op orde te houden; met name rondom zwerfafval en straatmeubilair is de kwaliteit niet in alle gevallen gerealiseerd. Ook zijn verschillende reconstructies van de openbare ruimte uitgevoerd.
Bij deze reconstructies is zoveel als mogelijk gebruik gemaakt van digitale manieren (www. meedoeninveenendaal.nl) om bewoners mee te laten praten over de herinrichting. Bij reconstructies is aandacht geweest voor het realiseren van groen/biodiversiteit en het afkoppelen van regenwater. Voor een overzicht van de uitgevoerde reconstructies wordt verwezen naar de paragraaf kapitaalgoederen. In de projecten zijn de minimale eisen ten aanzien van circulariteit en CO2 besparing uitgevraagd en wordt opdrachtnemers gevraagd wat er nog meer mogelijk is. Dit heeft in een aantal gevallen (zie ook de doelenboom) tot mooie resultaten geleid. In 2021 is ook het Omgevingsprogramma Openbare Ruimte vastgesteld waarin zowel het behoudt van de kwaliteit als de realisatie van de diverse ambities in de openbare ruimte voor de komende jaren geborgd is. SBR-infill kunstgras Op 19 december 2019 heeft de rechtbank Rotterdam uitspraak gedaan over het niet nakomen van de zorgplicht (art 13 wet bodembescherming) inzake de verspreiding van SBR Infill naar de omgeving. Hieruit blijkt dat beheerders/eigenaren die maatregelen moeten treffen die redelijkerwijs getroffen kunnen worden om verspreiding tegen te gaan. In 2021 is opdracht verleend om de maatregelen in het kader van de zorgplicht uit te voeren voor de
20
(13) kunstgrasvelden en (1) trainingsstrook. Door materiaalschaarste kon de levering van de aluminium kantplanken pas in 2022 plaatsvinden. De werkzaamheden zijn recent gestart. De verwachting is dat de werkzaamheden in april 2022 afgerond worden. Gevelbeplating gemeentehuis De gemeenteraad heeft in haar vergaderingen van mei en september budget beschikbaar gesteld voor de vervanging van de gevel, in combinatie met het verbeteren van de isolatie en het opwekken van energie uit zonnepanelen op het dak en aan de gevel. Hiermee wordt verduurzaamd op een logisch moment. De voorbereiding van het project is in volle gang. Thema III - Wijkgericht werken Ondanks de beperkingen die de coronamaatregelen gaven is het de wijkteams gelukt om inwoners te stimuleren of te faciliteren bij het realiseren van ideeën om de openbare ruimte te verbeteren. Afhankelijk van het initiatief hebben zij hierbij ook ondernemers, bedrijven, verenigingen en andere organisaties of afdelingen van de gemeente betrokken. Bij plannen en acties in de wijk, heeft het wijkteam ervoor gezorgd dat inwoners op verschillende manieren konden meedenken en meedoen. Op deze manier zijn er samen plannen gemaakt of oplossingen gevonden voor problemen die werden ervaren in een wijk. Eind van het jaar is gestart met het opstellen van dynamisch digitale wijkplannen voor 2022/2023.
Helaas konden door de coronamaatregelen de fysieke bijeenkomsten met inwoners in het najaar niet plaatsvinden, waardoor de input vanuit deze bijeenkomsten op dit moment nog niet kan worden meegenomen in de wijkplannen. Zodra het mogelijk is, zullen deze bijeenkomsten alsnog plaatsvinden en worden de uitkomsten toegevoegd aan de digitale wijkplannen. Wel hebben inwoners mee kunnen denken via het leefbaarheidsonderzoek, input kunnen aanleveren via verbeterjewijk.nl, via contact en gesprekken met inwoners en wijkmanagers Participatietool In 2021 is gewerkt aan een participatietool die in het eerste kwartaal van 2022 wordt gelanceerd. Met deze participatietool kunnen inwoners bewonersinitiatieven indienen en vanuit de gemeente kunnen er participatietrajecten op geplaatst worden. De tool heeft functionaliteiten als het indienen van initiatieven, stemtools, participatief begroten, reageren en beargumenteren, ondersteund door gebruiksvriendelijke functionaliteiten als een interactieve kaart, eenvoudige inlog en een inzichtelijke tijdlijn. Inwoners kunnen zelf medestand organiseren en zien hoe de besluitvorming verloopt. De tool is een Open Source product, ontwikkeld met en door gemeenten en ondersteund door de VNG. Nieuwe functionaliteiten kunnen zelf, of samen met andere gemeenten, worden ontwikkeld en komen ten goede aan alle gebruikers.
Thema I: Ruimtelijke ontwikkeling Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.a. Goede afweging van de invulling van de ruimtelijke omgeving waarbij we proactief een gezonde duurzame en veilige leefomgeving bevorderen.
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.a.1. Integrale afweging tussen alle onderwerpen die ruimte vragen waarbij een zorgvuldige afweging van de belangen plaatsvindt. Inhoud Bij ruimtelijke ontwikkelingen worden alle relevante beleidsterreinen integraal betrokken. Daarnaast vindt burgerparticipatie plaats om op die wijze te komen tot een zorgvuldige belangenafweging.
21
I.a.2. Kosten voor ruimtelijke investeringen en eigen plankosten aan derden doorberekenen. Inhoud Elk plan wordt getoetst op de gemeentelijke plankosten en deze worden via een anterieure overeenkomst met een derde vastgelegd en doorberekend. I.a.3. Goede beheersing van actieve, gemeentelijke grondexploitaties. Inhoud Uit het projectenboek 2021, op 24 juni 2021 vastgesteld door de raad, bleek dat de grondexploitaties zich goed ontwikkelen en de risicoreserve grondexploitaties goed op peil is. In 2021 is de beheersing van de actieve, gemeentelijke grondexploitaties voortgezet. In het projectenboek 2022 wordt hier nader op ingegaan. Geld Eventuele financiële aanpassingen worden bij het Projectenboek 2022 aan de raad voorgelegd en in de jaarrekening 2021 verwerkt. I.a.4. Actueel ruimtelijk beleid voortzetten en uitvoeren. Inhoud Bij nieuwe ontwikkelingen wordt het bestaande beleid gevolgd. Indien nodig wordt nieuw beleid ontwikkeld of wordt bestaand beleid aangepast. I.a.5. Als voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet stellen we het omgevingsplan deel 1 vast. Inhoud Op 28 mei 2021 is de inwerkingstredingdatum van de Omgevingswet (Ow) met een halfjaar verplaatst van 1 januari 2022 naar 1 juli 2022. Enerzijds omdat het DSO (ICT-kant) nog onvoldoende gereed is, maar ook vanwege diverse aanvullingswetten die nog afgerond moeten worden.
Niettemin bereidt de gemeente zich voor op deze invoeringsdatum. De Omgevingswet (Ow) kent een aantal instrumenten waarvan het Omgevingsplan er één is. Deze wordt vastgesteld door de raad. Daarnaast zijn er de Omgevingsvisie (vastgesteld door de gemeenteraad op 17 december 2020) dat het beleid en doelstellingen voor de fysieke leefomgeving bevat, het Omgevingsprogramma dat invulling geeft aan de uitvoering van het beleid (college bevoegdheid) en de Omgevingsvergunning voor concrete initiatieven (college bevoegdheid). Het college heeft op 14 januari 2020 de Nota van uitgangspunten voor het opstellen van het lokale Omgevingsplan vastgesteld. Er is besloten het Omgevingsplan in twee delen op te delen en vast te stellen. • ‘Omgevingsplan, deel I’ (deze bestaat uit regels uit de verordeningen die gevolgen (kunnen) hebben voor de fysieke leefomgeving, instructieregels van de provincie en de bruidsschat) en een; • ‘Omgevingsplan, deel II’ ter vervanging van het omgevingsplan van rechtswege (dit zijn alle vigerende bestemmingsplannen voor gehele grondgebied tezamen). Dit kan zowel gebiedsals themagericht plaatsvinden. Op 14 juli 2020 heeft het college in haar besluit ‘Omgevingsplan deel I', criteria vastgesteld voor 3S (specificeer, stem af en schrap)’.
Doel van deze criteria is te voldoen aan eenvoudige, duidelijke, toegankelijke en actuele regels in het Omgevingsplan deel I (verder: OPI). Deze criteria zijn dan ook gehanteerd bij het opstellen van OPI. Op 11 mei 2021 heeft het college -in lijn met de eerdere besluitvorming- een nieuwe stap gezet richting de vaststelling van OPI door de gemeenteraad, waarbij de raad tussentijds geconsulteerd is op de toepassing van de 3S-criteria en op de inhoudelijke onderdelen van het OPI. Gelet op de gewijzigde invoeringsdatum van de Ow, heeft ook een herijking
22
plaatsgevonden van de planning voor de vaststelling van OPI. Volgens de ge-herijkte planning heeft het voorontwerp OPI al zes weken ter inzage gelegen voor inspraak. Daarnaast heeft het college op 17 augustus 2021 ingestemd met het ontwerp OPI en heeft de raad hier op 14 oktober 2021 ook mee ingestemd. Vervolgens is het ontwerp OPI voor zes weken ter inzage gelegd. De vaststelling van OPI is gepland op 24 februari 2022 en zal op zijn vroegst vier weken nadat het besluit ter inzage is gelegd in werking treden. Aangezien OPI niet eerder in werking kan treden dan de Ow, zal dit op zijn vroegst vier weken na de inwerkingtreding van de Ow (1 juli 2022) zijn. I.a.7. We geven uitvoering aan programma Energieneutraal Veenendaal (1e planperiode 2017-2021) met projecten uit de ENV-pijlers Wonen, Werken en Communicatie. Inhoud Zie toelichting bij onderdelen voor Programmaplan ENV 2050, ten behoeve van doelstellingen bij inwoners, bedrijven en communicatie.
Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.b. Voldoende aanbod van het juiste type woningen afgestemd op de vraag naar wonen.
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.b.1. De komende jaren met name op inbreidingslocaties de juiste typen woningen neer te zetten. Inhoud Als een inbreidingslocatie beschikbaar komt wordt conform de Omgevingsvisie eerst gekeken voor welk doel deze plek het meeste geschikt is. Indien dit woningbouw blijkt te zijn wordt het bouwprogramma bepaald op basis van de omliggende bestaande woningvoorraad. We voegen toe wat daar aan type(n) woningen ontbreekt zodat de bewoners ook in de toekomst kunnen kiezen uit een divers aanbod in de wijk. I.b.2. Anticiperen op demografische en economische ontwikkelingen door het nieuwe woonbeleid in de Omgevingswet. In het woonbeleid wordt per woonwijk vastgelegd welke typen woningen er toegevoegd worden als de kans zich voordoet. Inhoud Het aantal ouderen in Veenendaal neemt de komende jaren toe, terwijl de overige leeftijdsgroepen ongeveer gelijk blijven. Dit betekent dat we de woningvoorraad hierop aan moeten passen. Dit betekent niet dat we "seniorenwoningen" gaan bouwen, maar wel woningtypen die levensloop- of zorggeschikt zijn. Dit zijn normale woningen, maar wel aanpasbaar zodra dit in de toekomst nodig is. Daardoor kan men (langer) in die woning blijven wonen.
Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.c. Het cultuurhistorisch erfgoed van Veenendaal draagt bij aan de identiteit van de stad.
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.c.1. Het cultuurhistorisch erfgoed wat er is behouden door subsidie voor onderhoud te verstrekken. Inhoud Er is dit jaar één definitief subsidiebedrag toegekend en er zijn voor drie gevallen voorlopige subsidies verstrekt die wachten op uitvoering of gereedmelding. Eén van deze drie is een bijdrage ten behoeve van het herstel van het kerkje aan de Zandstraat.
23
Geld Er is voor de (voorlopige) subsidies een bedrag van circa € 73.000,- uitgegeven voor het behoud van gemeentelijke monumenten. Van het budget is nog ruim € 50.000,- over dit jaar. Omschrijving (toelichting) I.c.2. Onderzoek naar nieuwe monumenten en beeldbepalende panden implementeren. Inhoud Voor erfgoed is een beleidsnota uitgewerkt, waarin is aangegeven welke structuren, objecten en panden we nader willen beschermen en op welke wijze. Deze panden, objecten en structuren zijn juridisch verankerd in het Omgevingsplan deel 1. De planning is dat de beleidsnota in februari 2022 wordt vastgesteld door de raad. Ook is gestart met de voorbereiding voor het aanwijzen van nieuwe monumenten en is de verwachting dat de procedure hiervoor in maart 2022 kan worden gestart. Geld Er is hiervoor een bedrag van € 15.160,- uitgegeven inclusief lopende verplichtingen. Dit valt binnen het hiervoor bedoelde budget. Er is nog € 2.000,- hiervan over. Omschrijving (toelichting)
Thema II: Openbare ruimte Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.a. De inwoners zijn tevreden als het gaat om de parameters ‘schoon, heel en veilig’ in de openbare ruimte en beoordelen dit met minimaal een 6,5.
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.a.1. We monitoren de ervaring van bewoners via het burgerpanel of Lemon-onderzoek en sturen indien noodzakelijk bij. Inhoud De gegevens van het onderzoek zijn geanalyseerd en eind 2021 zijn de resultaten opgeleverd. De vragenlijst en het onderzoek zijn opgesteld in samenwerking met de twee woningcorporaties en met de teams binnen de gemeente Veenendaal met een directe betrokkenheid bij de aandachtsgebieden 'schoon, heel en veilig' binnen de openbare ruimte. II.a.2. We houden bij het onderhoud en aanpassingen in de openbare ruimte rekening met de wensen van de inwoners. Inhoud Ondanks de beperkingen vanuit de coronamaatregelen heeft het afgelopen jaar het participatieproces plaatsgevonden voor o.a. de projecten Hertogenlaan-Regentesselaan en Lange Vore, Ploegschaar, Lemoen, Dissel en Tarweveld en de Ambachtstraat en Boslaan. Geld Kosten van de participatie binnen projecten worden meegenomen in de voorbereidingskosten. II.a.3. Na realisatie projecten evalueren we samen met bewoners het resultaat en proces en stellen indien nodig het werkproces of resultaat bij. Inhoud
24
De volgende projecten zijn geëvalueerd, intern en met de bewoners en bedrijven: - Herinrichting Valleistraat; - Herinrichting van de Kerkewijk fase 2; - Parkeerterrein Spitsbergenweg. Onze werkprocessen worden daar waar dat nodig is, aangepast op basis van de uitkomsten van deze evaluaties. Een aantal projecten zouden aan het einde van dit jaar nog geëvalueerd worden. Doordat de uitvoering van deze projecten wat langer duurt zijn deze doorgeschoven naar het eerste kwartaal van 2022. Het betreft de herinrichting Hertogenlaan-Regentesselaan, rioolaanleg Bobinestraat/Smalle zijde en de Dragonderweg. Ook de Ellekoot wordt in 2022 geëvalueerd. Geld Niet van toepassing. Omschrijving (toelichting)