3. Jaarrekening gemeente Veenendaal 2022 - jaarstukken

Inwoners die dakloos zijn kunnen sinds 1 januari 2022 een beroep doen op de regionale opvangvoorzieningen in Ede. In het eerste half jaar van 2022 werd de opvang in Ede gerenoveerd. Daardoor moest de regio het tijdelijk met minder plekken doen. Vanaf september is de renovatie afgerond en zijn er extra plekken gecreëerd om cliënten op te vangen. Vanuit de gemeente wordt samengewerkt met lokale partners als bemoeizorg en woningcorporatie, om zo dakloosheid te voorkomen. Waar dit toch gebeurt, wordt integraal gekeken welke ondersteuning nodig is om toe te werken naar uitstroom. Het is een regionale opgave om de opvangduur te beperken tot maximaal drie maanden. Als er nog geen vervolg voor handen is kan de indicatie onderbouwd worden verlengd. Materieel In 2022 is een subregionale aanbesteding hulpmiddelen uitgevoerd. Halverwege het jaar is het aanbestedingsproces voortijdig beëindigd. De opdracht is aangepast en er is een nieuw aanbestedingsproces gestart. Uiteindelijk heeft dit in december geresulteerd in een definitieve gunning aan één aanbieder. Het nieuwe contract gaat in per 1 maart 2023. Met ingang van het nieuwe contract zullen de kosten per voorziening met ongeveer 8% stijgen. In de eerste bestuursrapportage 2023 maken we dit financieel inzichtelijk.

73

Collectief Vraagafhankelijk Vervoer De Gemeenschappelijke Regeling Bedrijfsvoeringsorganisatie (GR BVO) Valleihopper coördineert de uitvoering van het vraagafhankelijk vervoer in de regio FoodValley en de Utrechtse gemeenten. In 2022 was het vervoersvolume lager dan voor corona. Het is de vraag of de vervoersvolumes weer gerealiseerd gaan worden tot het niveau van 2019 en/of dat de eerder verwachtte stijging van de Wmo-pashouders de daling zal ondervangen. Kortom, er is sprake van een nieuwe werkelijkheid. Met de regiogemeenten wordt onderzocht of en welke maatregelen er genomen moeten worden om de Valleihopper toekomstbestendig te maken. Een mogelijk nieuwe aanbesteding wordt ook onderzocht. Bij de te nemen maatregelen wordt ook het Wmo-forum betrokken. Daarnaast zullen er in 2023 gesprekken met de provincie Utrecht plaatsvinden over de uitvoering van het OV-vangnet in de Utrechtse gemeenten na 2023. Dit omdat het contract voor het OV-vangnet eindigt op 31 december 2023. Gezondheidsbeleid In 2022 hebben we een vervolg gegeven aan de uitvoering van GIDS (Gezond in de Stad) waarbij het verkleinen van gezondheidsverschillen centraal stond.

Vanuit GIDS was er aandacht voor laaggeletterdheid, gezondheidsvaardigheden in de taalgroepen, wandelgroepen vanuit de Eerstelijns Samenwerking (WSV), uitvoering van de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) voor minima en inzet van vrijwillige leefstijlcoaches. In 2022 ontvingen we de GIDS-impuls voor het laatste. Vanaf 2023 maakt de aanpak van gezondheidsverschillen deel uit van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Ook werd in 2022 uitvoering gegeven aan het Preventieakkoord, zijn we in dit kader bijvoorbeeld JOGG-gemeente geworden (Jongeren op Gezond Gewicht), gestart met preventie van middelengebruik samen met Iriszorg en is de interventie Stevig Ouderschap ingezet. Ook is een start gemaakt met de ontwikkeling van een ketenaanpak overgewicht. De coalitie Kansrijke Start bouwde verder voort op de reeds ontwikkelde zorgpaden voor kwetsbare zwangeren met een multi disciplinair overleg. De evaluatie van het gezondheidsbeleid vond eind 2022 plaats. De evaluatie laat zien dat er veel geïnvesteerd is in samenwerking met externe partners en dat dit gewaardeerd wordt. De uitkomsten uit de evaluatie worden gebruikt als basis voor nieuw gezondheidsbeleid wat in 2023 als onderdeel van het Integraal Beleidskader Sociaal Domein wordt ontwikkeld.

Thema IV - Sociaal domein – Jeugd Ontwikkeling Binnen de hulpvormen jeugd Zorg in natura zijn in 2022 de volgende ontwikkelingen zichtbaar geworden ten opzichte van 2021. Het totaal aantal cliënten is met 23 gering gestegen tot 1860. De kosten voor ambulante hulp zijn gestegen met € 800.000 tot een totaal van € 12.900.000, door vooral een stijging van begeleiding. De kosten op landelijk gecontracteerde zorgaanbod zijn gestegen met € 300.000 tot een totaal van € 500.000. De uitgaven op jeugdhulp in het kader van veiligheid zijn gedaald met € 500.000 tot een totaal van € 2.100.000. De uitgaven voor jeugdhulp met verblijf zijn fors gestegen met € 2.300.000 tot een totaal van € 6.900.000. We houden rekening met € 200.000 aan nakomende facturen voor 2022. In totaal rekenen we met een kostenstijging van € 3.100.000 ten opzichte van 2021. In totaal komen we daarmee op uitgaven van € 22.700.000 op Zorg in natura. Daarbij komen nog nakomende facturen van 2016-2021 die niet eerder zijn afgewikkeld, van € 445.000. Daarmee komen we op € 23.100.000 uit in totaal voor Zorg in Natura. De kosten PGB zijn met € 100.000 afgenomen tot € 328.000.

De kostenstijging Zorg in natura is te verklaren door: -een tariefsverhoging van € 570.000 ten opzichte van 2021 als gevolg van 1,99% loon- en prijscompensatie -de woonplaatsbeginselwijziging heeft geleid tot een stijging van € 240.000 als gevolg van zwaardere instroom dan uitstroom 74

-Een sterke stijging van aantallen op residentiele casuistiek: Er is over 81 clienten gedeclareerd ten opzichte van 50 in 2021. Dit betekent op maandbasis een verdubbeling. Deze stijging is moeilijk te verklaren en uitzonderlijk ten opzichte van eerdere jaren. We gaan uit van een incidentele situatie. De cliënten zijn voornamelijk 17 jaar en ouder. -Een stijging van ambulante begeleiding door hoger aantal clienten en hogere intensiteit. Samenwerking Ook in 2022 stond de versterking van samenwerking in het belang van de jeugdige met de kinderopvang, het onderwijsveld, de samenwerkingsverbanden passend onderwijs, welzijn, jeugdgezondheidszorg en het CJG centraal. Een terugkerend onderwerp blijft de beweging naar normaliseren; niet voor alles wat afwijkt hoeft geïndiceerde hulp ingezet te worden. Deze inzet ligt in lijn met het IBK en de uit te voeren maatregelen binnen het jeugddomein. Veiligheidsdomein Binnen jeugd is het veiligheidsdomein sterk in beweging. Landelijk onderzoek heeft uitgewezen dat de jeugdbeschermingsketen niet goed functioneert en de kwetsbaarste kinderen niet tijdig de juiste zorg krijgen. Dit zien we regionaal en lokaal ook terug. We merken bovendien dat het steeds onaantrekkelijker wordt om in de zorg, die zich ontfermt over de veiligheid van kinderen en gezinnen, te werken en maken ons zorgen om de jeugd. We zien noodzaak tot verandering.

Vanaf 2019 zijn landelijke pilots gestart in de regio die hebben bijgedragen aan een nieuw toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. In dit scenario staat beschreven hoe een stelsel eenvoudiger, gezinsgerichter, transparanter en lerend kan werken. Stelselwijziging is nodig omdat de samenwerking met gezinnen en o.a. de volwassenzorg en GGZ moet worden versterkt. Tegelijk moeten organisaties voor jeugdbescherming meer integraal gaan werken en (grotendeels) samengaan. Er is een looptijd van 5-10 jaar uitgetrokken, waarbij de pilots allereerst gaan worden uitgebreid naar proeftuinen. Veenendaal is in het najaar 2022 gestart met de proeftuin Toekomstscenario. Sterkere samenwerking dient te leiden tot efficiëntere jeugdhulpinzet. In 2023 wordt hier verder aan gewerkt. Uitvoering van de maatregelen Hiervoor verwijzen wij naar het hoofdstuk Financieel Kader. Regionale inkoop In 2022 is gewerkt aan verbetering van onze regionale inkoop, conform de regionale visie “Ons verhaal”. Zie hiervoor maatregel IV.a.1. Binnen de regio heeft gemeente Veenendaal bijgedragen aan de versterking van inkoop- en contractmanagement via de programma's Veiligheid, Ambulant, Jeugdhulp&Onderwijs en Verblijf. De programma's dragen bij aan ombuiging van kosten en verbetering van kwaliteit binnen de jeugdhulpsegmenten.

Met deze programma's heeft ‘de inkoopstrategie’ een doorlopend karakter waar projectmatig aan gewerkt wordt, en waar doorlopend implementatie op plaatsvindt. De ontwikkelingen binnen de Hervormingsagenda en eventuele landelijke wijzigingen binnen de Jeugdwet worden gevolgd, zodat onze lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen op elkaar aansluiten. Wijziging woonplaatsbeginsel jeugdhulp Door een wijziging in de Jeugdwet wordt, in plaats van de woonplaats van gezag dragende ouder(s), de plaats waar de jeugdige zelf woont bepalend voor de bekostiging van jeugdhulp. Uitzondering hierop geldt voor jeugdigen met een voogdijregeling (er is dan geen sprake meer van ouderlijk gezag) en verlengde jeugdhulp (18+ en dus meerderjarig). In die gevallen blijft de gemeente van herkomst van de jeugdige verantwoordelijk voor de kosten jeugdhulp en niet langer de feitelijke woonplaats van de jeugdige. Dit laatste betreft veelal verblijfskosten en dat is een relatief dure vorm van jeugdhulp. De wetswijziging heeft voor Veenendaal tot hogere verblijfskosten tot effect gehad door relatief duurdere instroom dan uitstroom.

75

Prenatale Huisbezoeken en vaccinatie Meningokokken Tot en met 2021 kocht de gemeente de prenatale huisbezoeken in via de maatwerkovereenkomst met de GGD. Gemeenten kregen per 1 juli 2022 een wettelijke verantwoordelijkheid om prenatale huisbezoeken voor gezinnen die in een kwetsbare situatie zitten uit te laten voeren door de Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Voor de uitvoering van deze taak heeft het Rijk het structureel beschikbare budget in het gemeentefonds gestort (niet geoormerkt). Inhoudelijk betekende dit voor Veenendaal continuering van de huisbezoeken. Daarnaast heeft het RIVM financiering van de vaccinatie Meningokokken ACWY (MenACWY) overgedragen naar gemeenten. Omdat deze taken onderdeel zijn geworden van de basistaken van de GGD is de verantwoording via het algemene GGD-brede jaarverslag gaan lopen en niet meer via de maatwerkrapportages. Thema V - Onderwijs en ontwikkeling Lokale Educatieve Agenda (LEA)/lokaal onderwijsbeleid De Lokale Educatieve Agenda (hierna LEA) is een wettelijke overlegvorm om het lokaal onderwijsbeleid vorm en inhoud te geven. Op basis van de ingezette koers ten aanzien van gelijkwaardigheid en gemeenschappelijkheid van alle partners die deelnemen aan de LEA, is het LEA in april en september 2022 voorbereid door vertegenwoordigers namens het onderwijs en de Kinderopvangorganisaties die verenigd zijn in een Platform kinderopvang.

In het LEA zijn de wettelijke onderdelen zoals het Onderwijskansenbeleid en het Huisvestingsprogramma besproken. I Tevens zijn de in de Beleidsagenda 2021-2025 opgenomen thema’s, tekort aan leraren/medewerkers/onderwijsgevende i, Wetenschap, Techniek en Digitalisering en Doorlopende leer en ontwikkellijn, besproken. In 2022 is er conform de IKC visie gewerkt aan de ontwikkeling van Integrale Kindcentra en om die vanuit de inhoud goed vorm te geven. De beweging die wij ook in 2022 vooral vanuit de scholen hebben laten komen. Voor het IKC speciaal onderwijs/speciaal basisonderwijs/primair onderwijs en het IKC Ronde Erf nemen we deel om ook de verbinding met het gemeentelijk beleid tot stand te brengen. Tot en met 2022 namen wij deel aan de VNG Kopgroep Wethouders voor Kindcentra vanwege de vraagstukken in de ontwikkeling van Kindcentra. Begin 2022 is de ontwikkelde lessenserie die leerlingen bewust maakt van de gevaren op internet afgerond. Het gelijk uitgevoerde onderzoek van de Universiteit Twente laat zien dat na de lessenserie kinderen meer stil staan bij de gevaren en er naar handelen. Met Hackshield is de afspraak gemaakt dat zij de lessenserie verder gaan verspreiden in Nederland. Alle scholen ontvangen namens de gemeente in 2023 zowel het lesprogramma als het kwartetspel.

In 2022 is het plan van aanpak voor de inzet van de middelen NPO (Nationaal Programma onderwijs) vastgesteld en de implementatie gestart. De middelen die het rijk beschikbaar heeft gesteld dienen ter ondersteuning van de kinderen die door corona achterstanden hebben opgelopen op cognitief, executief, sociaal en emotioneel vlak. In 2022 is samen met het onderwijs gezorgd voor het inrichten van klassen voor het onderwijs aan Oekraïense kinderen, De Pimpelmees die we voorlopig hebben kunnen huisvesten op de locatie van de Dr. Steenblokschool. Er is met betrekking tot de instroom voor gekozen om aan te sluiten bij de systematiek die we hanteren voor alle nieuwkomers die naar school moeten. Dat betekent dat de kinderen in leeftijd 4 en 5 jaar instromen in het regulier onderwijs en vanaf de leeftijd van groep 3 instromen in de aparte klas. Deze klas wordt namens de schoolbesturen uitgevoerd door Wereldkidz. Leerlingen in de voortgezet onderwijs leeftijd stromen in de regionaal ingerichte Internationale Schakelklas (ISK) in Wageningen of in Ede/Bennekom. We zien door de verhoogde instroom van zowel statushouders, Oekraïense kinderen en de asielzoekerskinderen dat het steeds meer gaat knellen in het onderwijs door het te kort aan leerkrachten. Inmiddels hebben de ISK's een wachtlijst moeten instellen.

Om de problemen waar zowel de gemeente als het onderwijs me te maken hebben aan te kaarten is er vanuit de gemeenten in de regio Foodvalley en de nieuwkomersscholen gezamenlijk een brandbrief opgesteld en verzonden naar de minister.

76

Het in 2021 opgerichte crisisoverleg LEA (opgericht vanwege de sluiting van het onderwijs en de kinderopvangorganisaties) , met daarin vertegenwoordigers namens het onderwijs, CJG, leerplicht en welzijn, in verband met de corona, is in stand gebleven. Dit, vanwege een nieuwe ontwikkeling voor een groep kinderen met een kwetsbare achtergrond, waarop snel geschakeld dient te worden. De leden zijn betrokken bij de aanpak Oekraïense vluchtelingen. In 2022 hebben we een basisschool, De Pimpelmees, specifiek voor de Oekraïense kinderen opgestart onder de vlag van Wereldkidz in Veenendaal. De kinderen kunnen instromen vanaf 6 jaar. Als ze taalvaardig genoeg zijn kunnen de kinderen na een jaar overstappen naar het reguliere onderwijs van de keuze van ouders/verzorgers. Onderwijskansenbeleid Een wettelijke taak binnen het onderwijskansenbeleid is het zorgen voor voldoende aanbod van voor- en vroegschoolse educatie aan peuters in de leeftijd van 2,5 tot en met 4 jaar. In 2022 hebben we voldoende vve-kindplaatsen gerealiseerd. Naast deze wettelijke taak hebben de vve-specialisten op de vve-scholen aan docenten ondersteuning op maat gegeven, waarbij specifiek aandacht was voor de doorgaande ontwikkellijn. Extra aandacht is in 2022 daarnaast besteed aan ouderbetrokkenheid. Veens-Welzijn is gestart met een brede intake van ouders van kinderen met een vve-indicatie.

Ouders zijn zo tijdig in beeld, wat helpt om vroegtijdig gericht ondersteuning te kunnen bieden. Het thema ouderbetrokkenheid is ook toegevoegd aan het project Boekstart in de kinderopvang dat in 2022 op een aantal locaties verder is uitgerold. De gemeentebrede schakelvoorziening is gecontinueerd. Een schakelvoorziening biedt extra ondersteuning voor nieuwkomers in de doorstroomfase (doorstromers) en kinderen met een taalachterstand of een vergroot risico daarop in de groepen 3 tot en met 8 van de basisschool. De eerste opvang van de nieuwkomer vindt plaats in de nieuwkomersklas, waar kinderen een jaar lang ondergedompeld worden in taalonderwijs. We hebben met de kinderopvang en het onderwijs afgesproken dat we als gemeente jaarlijks een activiteit aanbieden in het kader van professionalisering. In dat kader hebben we als gemeente een training gebarentaal georganiseerd voor alle pedagogisch medewerkers. De vve-specialisten hebben voor de leerkrachten van groep 1 en 2 een aantal studiemiddagen georganiseerd. Laaggeletterdheid In 2022 is het Taalhuis Veenendaal officieel gecertificeerd. De certificering houdt in dat tot 2026 het Taalhuis in Veenendaal de uitvoering van de aanpak laaggeletterdheid kan uitvoeren. Naast de aanpak op laaggeletterdheid is er ook meer aandacht voor de digitale vaardigheden.

Zo is het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) versterkt en is de inzet hierop geïntensiveerd. Nationaal Programma onderwijs Begin 2022 is er in samenwerking met onderwijs en maatschappelijke partners gewerkt aan een NPO plan van aanpak. Dit is in april 2022 vastgesteld door het college. Vervolgens is er een projectleider aangesteld die met de uitvoerende partners concrete invulling heeft gegeven aan de voorstelde activiteiten. Een aantal activiteiten, zoals een uitbreiding van het jongerenwerk, zijn in het najaar van 2022 van start gegaan. De overige activiteiten zijn verder voorbereid en starten in 2023. Ook is er vanuit NPO een onderzoek uitgevoerd naar de verbindingen tussen onderwijs, het jeugdhulpdomein en het sociale veld als het gaat om de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen en jongeren in Veenendaal. De conclusies en aanbevelingen van dit onderzoek worden in 2023 vertaald in aanvullende NPO maatregelen. Passend onderwijs In het kader van de aansluiting Passend Onderwijs en Jeugdhulp heeft in maart, juni en november 2022 het regionale Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) plaatsgevonden. In dit overleg zijn de ondersteuningsplannen van de samenwerkingsverbanden passend onderwijs (SWV's) besproken. Over de plannen van het 77

SWV Rijn en Gelderse Vallei en van SWV Barneveld Veenendaal is overeenstemming bereikt. Een belangrijk thema in de ondersteuningsplannen is de beweging die de SWV's en de scholen willen maken richting inclusief onderwijs. We voeren doorlopende gesprekken met het onderwijsveld over wat deze ontwikkeling betekent voor de inzet vanuit passend onderwijs en inzet vanuit jeugdhulp in de ondersteuning die we onze kinderen en jongeren willen bieden. Hierbij hebben we verkend wat we verstaan onder jeugdhulp op school en hoe we vorm kunnen geven aan vroegsignalerling en normalisering. Vanuit de regionale focusagenda zijn werkgroepen actief die invulling geven aan de regionale opdrachten. We hebben in 2022 geparticipeerd in de werkgroep doorontwikkeling model Passende Samenwerking, de werkgroep Leren van Data, de werkgroep Inzicht Onderwijszorgarrangementen en de werkgroep aanpak gespecialiseerd onderwijs. We blijven met het onderwijs het gesprek voeren over de definitie van jeugdzorg en zoeken naar de verbinding en vooral ook naar het bekend maken van de sociale basis bij onze onderwijspartners. Openbaar onderwijs Op 17 december 2020 heeft de raad besloten om per 1 januari 2021 de taken en bevoegdheden ten aanzien van het Rembrandt College o over te dragen aan de Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Veenendaal (SOVOV).

In de vastgestelde statuten zijn de taken en bevoegdheden opgenomen van de raad van toezicht en de bestuurder en op welke wijze naar de gemeente moet worden verantwoord. Alle schoolbestuurlijke middelen zijn in 2021 na de vaststelling van de gemeentelijke jaarrekening overgedragen aan het stichtingsbestuur. Op 7 december 2022 hebben wij de ontwerpbegroting 2023 ontvangen. Deze wordt in 2023 aangeboden aan de raad. Leerlingenvervoer Het leerlingenvervoer heeft ook begin 2022 last gehad van de coronacrisis. Hierdoor heeft de vervoerder ritten niet kunnen uitvoeren. In 2022 heeft ook onze vervoerder te maken gehad met een te kort aan chauffeurs. Dat betekent dat een enkele keer kinderen niet op tijd zijn opgehaald van of naar school. Met de vervoerder zijn hier goede gesprekken over gevoerd. Door ontwikkelingen in het sociaal domein en specifiek in het passend onderwijs is, op basis van de model verordening van de VNG, een aanzet gemaakt voor een nieuwe verordening leerlingenvervoer voor Veenendaal. De uitgangspunten zijn in het Op Overeenstemming Gericht Overleg met de Samenwerkingsverbanden Passend onderwijs besproken. In 2023 wordt de verordening verder uitgewerkt.

Onderwijshuisvesting Op basis van de uitvoeringsagenda behorende bij het Integraal Huisvestingsplan 2021-2024 (IHP) zijn er in 2022 diverse projecten in voorbereiding genomen in 2022 : IKC Franse Gat (technische ontwerpfase), IKC Dragonder-Noord en IKC SO/SBO/PO (initiatiefase) en de Joh. Calvijnschool (locatie-onderzoek). In aanvulling op het IHP heeft de raad in juni 2021 besloten tot een extra locatie in Veenendaal-Oost (IKC Groenpoort). Inmiddels in duidelijk geworden dat een extra locatie (in deze grootte) niet mogelijk is. Hierover is de raad geïnformeerd. De raad heeft vervolgens gevraagd om 2 scenario's uit te werken, namelijk een kleine locatie in Groenpoort of een locatie in Dragonder-Zuid. De raad heeft hierover in maart 2023 een besluit genomen. De financiële consequenties hiervan worden betrokken bij de afweging van de Programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027.

78

Thema VI – Sport Beleidskader sport en bewegen 2020 - 2023 ‘Sport verbindt Veenendaal' en Sportakkoord In 2022 is door de Stichting Sportservice Veenendaal (hierna Sportservice) uitvoering gegeven aan het in 2020 vastgestelde beleidskader sport en bewegen 2020 - 2023 ‘Sport verbindt Veenendaal’ en aan het Sportakkoord Veenendaal. Daarbij is vanzelfsprekend uitvoering gegeven aan het op orde houden van de binnen- en buitensportlocaties. Samen met Sportservice is ook gestart aan de uitvoering van JOGG. Hiermee willen we jongeren meer bewust maken van een gezonde leefstijl. Denk daarbij aan minder suikerhoudende dranken drinken, meer bewegen en voldoende slapen. Door middel van de JOGG aanpak betrekken we alle stakeholders rondom het kind bij het verbeteren van de gezonde leefstijl. Zo zijn we in gesprek met het onderwijs om op scholen, middels de gezonde school, kinderen hiervan bewust te maken. Ook is veelal ingezet op de leefstijlinterventies om volwassenen in beweging te krijgen, zijn er stappen gezet op het BOSS beleid en is er een eerste start gemaakt aan het nieuw te ontwikkelen sportbeleidskader. Vanwege de corona maatregelen heeft Sportservice begin 2022 minder inkomsten ontvangen. Middels de SPUK IJZ (ijsbanen en zwembaden) is een derde en vierde tranche compensatie aangevraagd. Daarmee is voor de periode 2021 en 2022 door het Rijk gecompenseerd in de misgelopen kosten.

Door de gestegen energieprijzen heeft Sportservice, met name voor het zwembad, meer kosten dan begroot. Vanuit het Rijk wordt in april 2023 een compensatie voor deze gestegen lasten verwacht. In lijn met de landelijke aanpak hebben we sportverenigingen in eerste instantie verwezen naar de verduurzamingsmaatregelen die ze zelf kunnen treffen en we hebben ze verwezen naar de landelijke mogelijkheden voor compensatie. In november 2022 is een uitvraag gedaan onder alle sportverenigingen en hieruit blijkt dat de sport, op dit moment, de lasten kan opvangen. Wel iser een paar verenigingen waar de energielasten exponentieel gestegen zijn, voor deze verenigingen kan de financiële situatie in 2023 onder druk komen te staan. Voor de sportverenigingen geldt dat we samen met Sportservice, vinger aan de pols houden en eventueel maatwerk kunnen bieden als sportverenigingen in financiële problemen komen. Regeling specifieke uitkering stimulering sport (SPUK) In 2019 heeft het ministerie van VWS de btw-vrijstelling voor sport verruimd. Hierdoor kan de gemeente de voorbelasting op basis van een compensatieregeling Sport compenseren. Het gaat hierbij om de investeringen in hardware en over de kosten in exploitatie en beheer. In 2022 is vanuit deze regeling € 672.018,21 verleend. Dit bedrag is lager dan de aangevraagde uitkering van € 912.735,95.

Dit komt doordat het totaalbedrag van alle aanvragen hoger is dan het uitkeringsplafond. Hierdoor wordt het bedrag naar rato (73,63%) verdeeld onder de aanvragers. De huidige regeling loopt tot en met 2023. Het is op dit moment niet duidelijk of er een regeling komt voor de periode vanaf 2024. Thema VII – Cultuur Op 16 september 2021 heeft de raad 'Glans aan de Grift' vastgesteld. In Glans aan de Grift is voor de komende beleidsperiode 2022-2030 de visie, missie en strategie voor de Veense cultuursector geformuleerd. Tevens bevat dit document een uitwerkingsagenda waarin de doelen voor de komende vier jaar in activiteiten staan uitgewerkt. De culturele basisvoorzieningen dragen allen bij aan de uitvoering van de cultuurnota. Met deze basisvoorzieningen worden afspraken gemaakt, passend bij hun kernactiviteit en expertise. In 2022 is veel gebeurd. Enkele voorbeelden ter illustratie zijn: de MAAK Academie is ontwikkeld waar gratis cursussen voor vrijwilligers en amateurkunstenaars worden gegeven, Museum Veenendaal heeft de samenwerking gezocht met kinderopvang en verzorgt workshops voor kinderen gerelateerd aan de Veense geschiedenis, School & 79

Cultuur heeft een aparte voortgezet onderwijs webpagina gebouwd waarop docenten o.a. cultuurlessen kunnen vinden of maatwerklessen kunnen aanvragen rondom een project of themaweek, de bibliotheek heeft het cursusaanbod voor volwassenen verder uitgebreid en vernieuwd en is meer uren per week open voor ontmoeting en activiteiten. Vlow0318 heeft na jaren van corona weer volop activiteiten kunnen organiseren zoals de Vlowronde en Jamsessies. De Muzen heeft naast het aanbieden van kunsteducatie in 2022 verder gewerkt aan de uitvoering van Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK). Het hoofddoel van CMK is de kwaliteit van het cultuuronderwijs en de educatie voor scholen door culturele aanbieders te versterken door het stimuleren van het ontstaan van duurzame en intensieve samenwerking tussen onderwijs en de culturele sector. De Muzen is penvoerder van dit programma en heeft een regiefunctie hierin. Thema VIII – Welzijn Stichting Veens Welzijn Veens Welzijn heeft in 2022 voor het tweede jaar gewerkt aan de uitvoering van de opdracht Welzijn. Aan het begin van het jaar speelden nog de coronamaatregelen. Naarmate het jaar vorderde zijn er steeds meer groepsactiviteiten opgepakt. Deze zijn ook verder uitgebreid op basis van de behoeften die er zijn binnen de samenleving.

Naast de reguliere opdracht Welzijn is in het voorjaar aan Veens Welzijn de aanvullende opdracht gegeven om locatiemanagers in te zetten op de gemeentelijke opvanglocaties voor ontheemden uit Oekraïne. Tot de zomer is dit door wijkcoaches opgepakt, vanaf de zomer zijn aparte locatiemanagers aangesteld. De werkzaamheden in de wijken zijn vanaf de zomer weer volop opgepakt. Veens Welzijn is in 2022 verder gegaan met het verbreden van de contacten met lokale partners, is de samenwerking met partners nog meer aangegaan en is volop aangesloten bij gemeentelijke ontwikkelingen als het Preventieakkoord en Energiearmoede. In 2022 is er incidenteel extra ingezet op jongerenwerk (vooral in Franse Gat) en beleidsontwikkeling. Mensen met een vervoersbeperking kunnen gebruik maken van de Valleihopper en van vrijwilligersvervoer om zoveel mogelijk zelfredzaam te zijn en deel te nemen aan de samenleving. Op dit moment wordt verkend of het huidige aanbod van vrijwilligersvervoer voldoet aan de (toekomstige)vraag en welke andere vormen van vrijwilligersvervoer ontwikkeld kunnen worden. In overleg met de Wmo-vervoersconsulenten, Veens Welzijn en het Wmo Forum wordt een plan ontwikkeld voor een toekomstbestendig vrijwilligersvervoer.

Thema I: Inkomen Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.a. Onrechtmatig gebruik van ondersteuning in het sociaal domein voorkomen we of sporen we op en pakken we aan (MD10, IBK BE28).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.a.1. We geven in 2022 uitvoering aan het rechtmatigheidsplan sociaal domein. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Eind 2021 is het Beleidsplan Handhaving Sociaal Domein 2022-2025 vastgesteld. Het beleidsplan vormt het meerjarenbeleid en geeft richting aan het handhavingsbeleid. In het beleidsplan wordt de visie van het college op handhaving binnen het sociaal domein beschreven. Daarbij maken we onderscheid tussen fouten, fraude en ondermijning. 80

Daarnaast zien we een verschuiving van strikte handhaving naar het hanteren van de menselijke maat. Voor de doorvertaling van het handhavingsplan is in het tweede kwartaal een toezichthouder aangetrokken. De toezichthouder richt zich op de implementatie van handhaving binnen het bredere sociaal domein en stelt hiervoor een implementatieplan op. Daarnaast wordt strakker gestuurd op contractbeheer, bijvoorbeeld binnen de Wmo. Via de effectmonitor is handhaving opgenomen in de reguliere P&C-cyclus. Medio 2022 ging veel aandacht uit naar de door ons gehanteerde systematiek voor het plannen van rechtmatigheidsheronderzoeken op grond van de Participatiewet. Dit naar aanleiding van berichten in de media over het gebruik van een fraudescorekaart. Deze kaart was een beslisondersteunend instrument voor het bepalen van de onderzoeksfrequentie. Inwoners met een lager frauderisico hoefden daarmee minder te worden gecontroleerd dan personen met een hoog risico. Nu bleek dat dit instrument niet meer gevalideerd werd, is besloten de fraudescorekaart niet meer te hanteren en de ingeplande heronderzoeken te verwijderen. Op 8 november is de raad geïnformeerd over de wijze waarop zij rechtmatigheidsonderzoeken vormgeeft. In maart 2023 wordt de nieuwe heronderzoekssystematiek Participatiewet beeldvormend met de raad besproken.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.b. Financiële kaders vormen geen belemmering voor integraal werken (MD 10, IBK BE27).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.b.1. We realiseren een structurele inbedding van het maatwerkbudget voor 2022 e.v. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Eind 2021 is door het college het Plan van Aanpak 'Onderzoek mogelijkheden voorliggende voorzieningen maatwerkbudget 2022-2023' vastgesteld. De uitvoering van dit plan is vertraagd in verband met de extra ureninzet voor de uitvoering van de energietoeslag en werkzaamheden ten behoeve van de opvang ontheemden Oekraïne. In 2022 is aan diverse onderdelen van het Plan van Aanpak gewerkt. Er is onder andere gestart met het inzetten van specialistische schuldhulpverlening voor ondernemers. Ook wordt er vanuit de Wmo vaker maatwerk toegepast om de eigen bijdrage op nul euro vast te stellen. Verder zijn er voorbereiding getroffen voor de oprichting van Stichting Urgente Noden en Stichting Leergeld. Op die manier kan maatwerk worden geleverd waar de gemeente dit juridisch niet kan en mag.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.c. Veenendalers nemen meer deel aan de samenleving (MD01, IBK BE4).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.c.1. Verhoging van 25% van het aantal ondernemers dat is aangesloten bij de minimaregelingen t.o.v. 2020. Inhoud (indicator)

81

Inhoud (toelichting) In 2020 waren er 53 ondernemers aangesloten bij de minimaregelingen. Destijds kon een inwoner de kosten declareren met een bonnetje of producten kopen in de webshop. Sinds 1 december 2021 is de Veenendaalpas gelanceerd: het aantal aanbieders is sindsdien toegenomen van 151 begin 2022 naar 198 aanbieders eind 2022. Daarmee is de doelstelling gerealiseerd.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.d. Vroegtijdige interventies bij opvoed-, financiële, woon- en/of psychosociale gezondheidsvraagstukken, om zo problematische vraagstukken (en dus maatwerkvoorzieningen) te voorkomen (MD04, IBK BE11).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.d.1. We zetten in op het in 50% van de aanmeldingen sneller tot stand brengen van minnelijke schuldregelingen en het voorkomen van uitval uit de schuldenregeling. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Een schuldenregeling komt sneller tot stand met de inzet van saneringskredieten. We zijn hiermee in 2022 gestart. De inzet van schuldenregelingen is inmiddels geëvalueerd en op basis hiervan zijn de eerste voorbereidingen getroffen om de inzet in samenwerking met de Kredietbank verder uit te breiden. Daarnaast zijn de voorbereidingen gestart om deel te nemen aan het schuldenknooppunt zodat een regeling (nog) sneller tot stand komt. Naar verwachting wordt dit in het eerste kwartaal van 2023 afgesloten. Dit heeft ook gevolgen voor de rol van de gemeente als schuldeiser. Verder is de gemeente Veenendaal sinds 2022 aangesloten op de verwijsindex schuldhulpverlening (vish) zodat er sneller schuldenrust ontstaat. I.d.2. We implementeren Vroegsignalering in het eerste kwartaal 2022. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Voor vroegsignalering is een aanpak geschreven voor de periode 2022-2024 en op basis hiervan is er formatie gerealiseerd. Vroegsignalering is als onderdeel van het Budgetloket geïmplementeerd in het derde kwartaal van 2022. De resultaten worden gemonitord via een dashboard. Implementatie van het plan in het eerste kwartaal 2022 bleek niet haalbaar, omdat voor de uitvoering extra formatie nodig was, ook voor Rhenen en Renswoude. Sinds de implementatie zijn er circa 50 inwoners ingestroomd bij het Budgetloket. Daar waar mogelijk wordt de inwoner doorverwezen naar Schuldhulpmaatjes. Naast het wettelijk traject is Veenendaal sinds 2022 aangesloten bij de Nederlandse Schuldhulproute. Dit leidt ook tot een stijging van het aantal meldingen, vooral bij Over Rood (partner schuldhulpverlening aan ondernemers).

82

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.e. De ondersteuning is gericht op een duurzaam effect (MD04, IBK BE12).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.e.1. Aanbieden van financiële educatie en voorlichting op scholen. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) De gemeente Veenendaal heeft een opleidingsplan ontwikkeld om financiële educatie aan te bieden op onderwijsinstellingen. Vooralsnog hebben de onderwijsinstellingen hier geen gebruik van gemaakt omdat de reguliere onderwijstaken alle tijd in beslag nemen. In 2023 wordt gezocht naar alternatieve oplossingen. We zijn voorbereidingen aan het treffen om tot een andere aanpak te komen. Naar verwachting wordt in 2023 een nieuwe aanpak (op Rijksniveau) gepresenteerd. Dit zal tot een andere lokale aanpak kunnen leiden. I.e.2. Aanbieden van financiële educatie en voorlichting voor volwassenen. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Het budgetloket heeft in 2022 financiële educatie en voorlichting aangeboden in de vorm van een budgetcursus voor alle inwoners. Ook is er gestart met het aanbieden van de cursus Eurowijzer en budgetbeheer. De doelgroep hiervoor zijn asielmigranten aan wie een inburgeringstraject is aangeboden. Daarnaast treffen we voorbereidingen om de financiële educatie rond schuldhulpverlening voor ondernemers vorm te geven. Naar verwachting wordt dit in 2023 vastgesteld.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.f. In 2023 is een integrale werkwijze sociaal domein binnen de gemeente en tussen gemeentelijke partijen en externe partijen gerealiseerd (MD8, IBK BE22).

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.g. De deskundigheidsbevordering tussen uitvoerende partijen in het sociaal domein is gefaciliteerd (MD9, IBK BE23).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.g.1. In 2022 worden er activiteiten georganiseerd die bijdragen aan de integrale benadering in het Sociaal Domein. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Op 1 december 2022 is een bijeenkomst georganiseerd voor uitvoeringsmedewerkers van het budgetloket, de Wmo, Werk & Inkomen, het CJG en Veens Welzijn. Deze bijeenkomst stond in het teken van ontmoeten en inspireren. Aan de hand van een gastspreker en een 83

theatergroep zijn de deelnemers met elkaar in gesprek gegaan en hebben elkaar zodoende beter leren kennen. Doel van deze bijeenkomst is gericht op een verbetering in de toekomstige samenwerking. Voor een volgende keer worden ook medewerkers van Veens Welzijn hiervoor uitgenodigd.

Thema II: Sociaal domein - Participatie en re-integratie Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.a. Er is sprake van een doorlopende lijn arbeidsparticipatie in samenwerking met onze partners (MD05, IBK BE14).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.a.1. Eind 2022 is er een vereenvoudiging en verbetering gerealiseerd in de doorlopende lijn van arbeidsparticipatie. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) We ontwikkelen de doorlopende lijn van arbeidsparticipatie op verschillende manieren: - In samenwerking met sociaal werkbedrijf IW4 en aanbieder van dagbesteding Reinaerde wordt het traject 'Door' aangeboden. Dit draagt bij aan de doorlopende lijn van arbeidsparticipatie, omdat het cliënten met een dagbestedingsindicatie de mogelijkheid geeft om te onderzoeken of een stap naar werk haalbaar is of (nog) niet. Vooralsnog wordt er minder gebruik gemaakt van het traject 'Door' dan verwacht. Voor 2022 waren er 20 trajecten begroot, echter zijn er 5 trajecten daadwerkelijk gestart. Een mogelijke verklaring is dat het traject onvoldoende onder de aandacht is geweest van zowel de eigen organisatie als bij aanbieders van dagbesteding. - In de arbeidsmarktregio nemen de Foodvalley gemeenten deel aan het project 'Hoofdzaak Werk' waarin partners als het UWV, WSP, Sociaal ontwikkelbedrijven, werkgevers en GGZinstellingen samenwerken om mensen met een psychische kwetsbaarheid te begeleiden naar werk. Veenendaal heeft zich niet gecommitteerd aan de landelijke doelstelling van 100 kandidaten per jaar, maar richt zich meer op de kwaliteit van de aangeboden trajecten. In 2022 zijn er nog geen trajecten binnen dit project bekostigd, omdat er geen procesafspraken waren rondom aanmelding en vergoeding. Voor 2023 zijn deze er wel.

Maatwerktrajecten voor bijstandsgerechtigden met GGZ-problematiek zijn dit jaar bekostigd vanuit het reintegratiebudget. II.a.2. We realiseren in 2022 de kwantitatieve doelstellingen m.b.t. de Participatiewet (in- en uitstroom). Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Voor de uitvoering van onder andere de Participatiewet ontvangen gemeenten een gebundelde uitkering van het Rijk (Buig-budget). Sinds een aantal jaren is onze gemeente een zogenaamde "voordeel-gemeente". Dat wil zeggen dat onze uitgaven voor bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies lager zijn dan de middelen die we hiervoor van het Rijk ontvangen. 84

Om een positief resultaat te behouden dienen we beter te presteren dan het landelijke beeld. Daarom hanteren we relatieve doelstellingen: 'we presteren beter dan landelijk'. Gedurende het jaar toetsen we onze prestaties aan de landelijke trend. Eind 2022 is het bijstandsbestand met 1,8% gedaald ten opzichte van het begin 2022 en blijven wij presteren in de lijn van het landelijke beeld met een daling van 2,1%. II.a.3. In 2022 evalueren we het transitieplan IW4 2019-2021. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In 2018 zijn door de gemeenteraden van Veenendaal, Rhenen en Renswoude besluiten genomen over de financiering van de WSW en de toekomst van sociaal werkbedrijf IW4. Deze besluiten gingen over: - Gemeentelijke compensatie in het subsidietekort WSW; - Doorontwikkeling IW4; - Versterken governance; - Verbeteren gezamenlijke werkgeversbenadering. Mede op basis daarvan heeft IW4 een transitieplan opgesteld met een looptijd van 2019 tot en met 2021. De gemeenten Rhenen, Renswoude en Veenendaal hebben hiervoor destijds extra middelen beschikbaar gesteld. Een onafhankelijk bureau heeft de evaluatie van het transitieplan getoetst. De conclusie is dat IW4 een positief resultaat heeft gehaald ten aanzien van de gestelde doelen in 2018. Eind 2022 zijn de resultaten van deze evaluatie gepresenteerd aan de drie gemeenteraden om hen te informeren over de uitkomsten van de evaluatie van het transitieplan. In februari 2023 worden de stukken behandeld door de gemeenteraden. Voorgesteld wordt om een nieuw financieringsmodel vast te stellen, waarbij een jaarlijkse gemeentelijke bijdrage vervalt en de bestemmingsreserve WSW wordt opgeheven.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.b. De samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt is versterkt (MD05, IBK BE15).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.b.1. We werken regionaal samen met als doel de samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt verder te verstevigen. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In de arbeidsmarktregio Foodvalley werken gemeenten, UWV, werkgeversorganisaties, onderwijs en vakbonden aan een inclusieve arbeidsmarkt. De aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt maakt hiervan onderdeel uit. Op het gebied van samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt werken we aan een bevordering van de instroom vanuit onderwijs naar werk, maar ook aan (om)scholing van werkzoekenden en werkenden. In de arbeidsmarktregio ligt de focus op ondersteuning van inwoners die kwetsbaarder zijn op de arbeidsmarkt.

85

In 2022 heeft de arbeidsmarktregio projecten gerealiseerd of ondersteund die hieraan bijdragen zoals het Leerwerkloket dat inwoners advies geeft over (om-) scholing en leerwerktrajecten. Hierbij worden ook werkzoekenden door gemeenten, UWV, Werkgevers Servicepunt (WSP) en regionale mobiliteitsteam voor advies doorverwezen; Er is een netwerkcoördinator aangesteld die zorg draagt voor een goede verbinding tussen PRO/VSO scholen, gemeenten, het Leerwerkloket, en het programma Voortijdig Schoolverlaters; Een regionale subsidie is verleend aan Stichting Aan de Slag om meerderjarige schooluitvallers uit de regio te begeleiden naar werk, een reële opleiding of een combinatie van beide. Lokaal biedt de stichting ondersteuning aan de doelgroep 12 – 17 jarigen. Uit een onderzoek naar de ondersteuning aan jongeren in kwetsbare posities zijn aanbevelingen gedaan die in 2023 en verder kunnen bijdragen aan verdere doorontwikkeling van een succesvolle arbeidstoeleiding. Daarnaast werken we vanuit de Human Capital agenda in een bredere opgave aan een goed werkende arbeidsmarkt. In 2022 is een subsidieaanvraag ingediend om personeel te vinden en (om) te scholen voor werkzaamheden ten behoeve van de energietransitie. Bij toekenning van deze subsidie kan dit project in 2023 starten.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.c. Veenendalers nemen meer deel aan de samenleving (MD01, IBK BE4).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.c.1. We begeleiden meer inburgeringsplichtigen naar taallessen op B1 niveau. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Op 1 januari 2022 is de Wet inburgering 2021 in werking getreden. We voeren met alle asielen gezinsmigranten gesprekken om het haalbare taalniveau en gewenste inburgeringsprogramma te inventariseren. De eerste taallessen zijn van start gegaan. Daarnaast wordt het programma aangeboden om kennis op te doen over de Nederlandse samenleving en de Nederlandse arbeidsmarkt. Als gevolg van een tekort aan taaldocenten, de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en een verhoogde taakstelling huisvesting asielmigranten is de instroom hoger dan verwacht en zijn wachtlijsten ontstaan. De formatie is om die reden tijdelijk uitgebreid. II.c.2. We richten een overkoepelend multidisciplinair team in t.b.v. de regie op het inburgeringsproces. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Het overkoepelend multidisciplinair team is van start gegaan en zoekt nog naar de meest logische werkvorm.

86

Thema III: Sociaal domein - WMO Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.a. In 2022 is de sturing op aanbieders vergroot (MD10, IBK BE26).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.a.1. Stimuleren van een actieve rol van zorgaanbieders in het proces van herindicatie, specifiek gericht op het toekomstperspectief van hun cliënten. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In 2022 hebben we gewerkt aan de gewenste ontwikkelingen binnen het IBK. De Sociaal Domein-brede bijeenkomst met als thema '18-/18+: De overstap naar volwassenheid' heeft op 30 juni plaatsgevonden. We hebben de formatie voor contractmanagement voor Wmo-aanbieders uitgebreid. Daardoor hebben we het contractmanagement kunnen verstevigen. Alle Wmo-aanbieders zijn in 2022 gesproken, de grote aanbieders vaker dan de kleinere. Met de aanbieders bespreken we actuele ontwikkelingen, signalen over kwaliteit en uitvoering, de samenwerking en hoe we samen kunnen werken aan de visie van de gemeente. Ook is in 2022 gestart met een nieuwe werkwijze bij Wmo uitvoering. De werkwijze bij opdrachtgeverschap houdt in dat de Wmo-consulent opdrachtgever wordt over het begeleidingstraject van de inwoner en er door de zorgaanbieder resultaatgericht gewerkt wordt. De Wmo consulent is daarbij in direct contact met de zorgaanbieder, waarbij o.a. gekeken wordt naar het toekomstperspectief van een cliënt. III.a.2. Evalueren van de huidige inkoop van immateriële ondersteuningstaken en daarin de mogelijkheden van de Wet Maatschappelijk Verantwoord Inkomen Jeugdwet en Wmo benutten. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) De evaluatie van het inkoopproces van Wmo Immaterieel heeft vanwege gebrek aan capaciteit en prioritering vertraging opgelopen en wordt in het eerste kwartaal van 2023 afgerond. III.a.3. De accountgesprekken met de belangrijkste Wmo- zorgaanbieders van begeleiding en schoonmaakondersteuning worden structureel gevoerd en gebaseerd op tevoren vastgestelde criteria en data. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Doordat de formatie is uitgebreid is het contractmanagement verstevigd en werken we aan de gewenste ontwikkelingen in het IBK. Met de aanbieders bespreken we actuele 87

ontwikkelingen, signalen over kwaliteit en uitvoering, de samenwerking en hoe we samen kunnen werken aan de visie van de gemeente.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.b. Eind 2023 is een integraal dashboard sociaal domein beschikbaar, waarbij integrale monitoring tot op buurtniveau mogelijk is (MD10, IBK BE29).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.b.1. We zijn in het sociaal domein eind 2022 in staat om beleid te baseren op beschikbare data door middel van een dashboard per beleidsveld. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) De ontwikkeling van het dashboard Jeugd is in 2022 afgerond en geïmplementeerd. III.b.2. Eind 2022 is er een integraal dashboard Sociaal Domein, inclusief kostenontwikkeling en begroting voor het gehele sociaal domein. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Het integrale dashboard Sociaal Domein, inclusief kostenontwikkeling is eind 2022 gereed gekomen. De presentatie van de opgeleverde dashboards (ambtelijk en bestuurlijk) heeft plaatsgevonden in januari 2023. In 2023 wordt ingezet op het leren werken met de beschikbare data en dashboards op beleidsniveau.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.c. Veenendalers wonen zo lang mogelijk thuis (MD01, IBK BE2).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.c.1. Veenendaal voert per 1 januari 2022 zelf regie op inkoop en toegang voor Beschermd Wonen in Veenendaal en werkt daarbij samen met de gemeenten uit het centrumgemeentegebied Ede. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) De implementatie en opstart van de lokale toegang en regievoering is vormgegeven in een nauwe samenwerking tussen beleid, kwaliteit en uitvoering. Door inzicht in de inhoudelijke en financiële gegevens is meer regie ontstaan. We zien de gewenste beweging ontstaan. Beschermd Thuis wordt vaker ingezet, waardoor Beschermd Wonen kan worden voorkomen. Het transformatieproces van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis blijft een actueel thema dat we in gesprek met de individuele zorgaanbieders bespreken en tijdens de ontwikkeltafel met alle gecontracteerde aanbieders.

88

De inkoop voor Beschermd Wonen en Beschermd Thuis voor 2023 is afgerond. Er zijn 5 nieuwe partijen gecontracteerd. Hiermee is onder andere het Beschermd Thuis aanbod voor inwoners met een licht verstandelijke beperking uitgebreid. III.c.2. In 2022 wordt uitvoering gegeven aan pilots die bijdragen aan de invulling van het meerjarenplan lokale aanpak Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Er is in 2022 een meerjarenuitvoeringsplan Beschermd Wonen en Beschermd Thuis opgesteld, gebaseerd op de resultaten van het narratief onderzoek, de woon/zorg analyse en de bijeenkomst met zorgaanbieders. In het uitvoeringsplan is gekozen voor een spreiding van initiatieven en activiteiten in plaats van twee specifieke pilots. Op basis van het meerjarenuitvoeringsplan gaan we komende jaren gefaseerd werken aan gunstige omstandigheden om inclusie en participatie van inwoners met een psychische kwetsbaarheid te vergroten. Het meerjarenuitvoeringsplan wordt in 2023 ter besluitvorming voorgelegd aan het college.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.d. Mantelzorgers blijven actief met passende ondersteuning om overbelasting te voorkomen (MD03, IBK BE8).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.d.1. Veens Welzijn geeft ook in 2022 uitvoering aan de ondersteuning van mantelzorgers. Concrete afspraken hierover zijn vastgelegd in het jaarplan 2022. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In 2022 zijn mantelzorgers ondersteund via verschillende activiteiten vanuit Veens Welzijn. In de jaarafspraken met Veens Welzijn is dit als taak opgenomen. Samen met een zorgaanbieder zijn ontmoetingsmomenten voor mantelzorgers gestart (Veense huiskamer). Er zijn ook aparte activiteiten voor jonge mantelzorgers georganiseerd. III.d.2. Besluitvorming over het verruimen van het respijtzorgaanbod logeerzorg zodat mantelzorgers hun taken met beter welbevinden blijven uitvoeren. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Veenendaal is een samenwerkingsovereenkomst aangegaan met de gemeenten Ede, De Bilt, Bunnik, Utrechtse Heuvelrug, Wijk bij Duurstede en Zeist. Dit met als doel een plan van aanpak voor een Bovenregionaal Logeerhuis op te stellen. In 2022 is het plan van aanpak gereed gekomen met daarbij de budgetverdeling per gemeente. Het besluit van het college over dit plan volgt in 2023.

89

III.d.3. De publiciteitscampagne richt zich op een nog nader te specificeren groep mantelzorgers. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) De publiciteitscampagne is nog in ontwikkeling. De plannen liggen er om mantelzorg en werkgeverschap meer onder de aandacht brengen. De voorbereiding om te starten vraagt meer tijd waardoor we hier in 2023 verder mee aan de slag gaan.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.e. In 2022 evalueren we het gezondheidsbeleid (MD04, IBK BE10).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.e.1. Eind 2022 heeft het maximale aantal inwoners (zoals opgenomen in het GIDS-plan en uitvoeringsplan) geprofiteerd van de preventie-activiteiten. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Eind 2021 is het GIDS-projectplan voor 2022 vastgesteld. De projecten zijn in 2022 grotendeels conform GIDS-plan uitgevoerd. Het GIDS-projectplan is samen met het gezondheidsbeleid geëvalueerd. Het gaat dan bijvoorbeeld om: - de wandelgroepen van Eerstelijns Samenwerking Veenendaal, alle groepen hebben gewandeld, niet alle groepen heeft het maximale aantal deelnemers behaald. Deelnemers zijn in beweging gezet en professionals uit de eerste lijn hebben een bijdrage geleverd aan de kennis van de deelnemers. - de Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI): er is op diverse manieren ingezet op werving, waaronder door een kaart te sturen naar alle inwoners met een gemeentepolis. Er hebben 82 deelnemers meegedaan aan deze GLI in 2022. - Gezondheid is als onderdeel geborgd in het taalaanbod van Veenendaal. Daarnaast is het spel 'Positieve Gezondheid' gelanceerd en maken de taalgroepen hier gebruik van. Met de werkgroep GIDS hebben bijeenkomsten plaats gevonden om de samenwerking te bevorderen, projecten op elkaar af te stemmen en resultaten te monitoren. III.e.2. We geven uitvoering aan het lokaal preventieakkoord Veenendaal. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In 2021 is er een lokaal preventieakkoord gesloten. In 2022 zijn vrijwel alle onderdelen van het preventieakkoord in uitvoering gegaan. Er is gestart met het opzetten van een preventienetwerk in samenwerking met Eerstelijns Samenwerking Veenendaal (ESV) (de eerste bijeenkomst staat gepland voor januari 2023). Een aantal projecten is uitgevoerd door 90

partners, zo voerde de GGDrU twee interventies uit gericht op de Gezonde School aanpak en Stevig Ouderschap. Bij beide interventies is de afgesproken inzet gepleegd. Iriszorg ging in gesprek met middelbare scholen over mogelijkheden om in te zetten op preventie van middelengebruik en verslaving en organiseerde ouderavonden met ditzelfde doel. Nadat in maart de samenwerkingsovereenkomst met JOGG-NL is getekend, werd in het tweede kwartaal een plan van aanpak geschreven en werd in het derde kwartaal gestart met de uitvoering. De WUR inventariseerde met inwoners van Schrijverspark hun voedselomgeving en organiseerde drie bijeenkomsten met horeca en detailhandel om in gesprek te gaan over welke invloed we hebben op deze voedselomgeving.

III.e.3. We geven uitvoering aan interventies voor gezonde leefstijl met de door het Rijk vanuit het Preventieakkoord- extra beschikbaar gestelde middelen. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Binnen het preventieakkoord zetten we een aantal interventies in die zich richten op een gezonde leefstijl. Het gaat hier om de interventies JOGG-NL, Gezonde School aanpak, gezondheidsbevordering statushouders en de inzet van Iriszorg voor preventie van middelengebruik. Al deze interventies zijn in 2022 uitgevoerd als onderdeel van het Preventieakkoord. III.e.4. In 2022 wordt gestart met het opstellen van een nieuw gezondheidsbeleid. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Eind 2022 is het gezondheidsbeleid in samenhang met de GIDS-aanpak, preventieakkoord en coalitie Kansrijke Start geëvalueerd. Op basis van de aanbevelingen wordt in 2023 nieuw gezondheidsbeleid ontwikkeld als onderdeel van het Integraal Beleidskader (IBK) sociaal domein.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.f. Vroegtijdige interventies bij opvoed-, financiële, woon- en/of psychosociale gezondheidsvraagstukken, om zo problematische vraagstukken (en dus maatwerkvoorzieningen) te voorkomen (MD04, IBK BE11).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.f.1 Eind 2022 is het netwerk voor de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling doorontwikkeld en verder uitgebreid naar relevante organisaties of beroepsgroepen. Inhoud (indicator)

91

Inhoud (toelichting) In 2022 is er uitvoering gegeven aan de activiteiten zoals opgenomen in het uitvoeringsplan Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Voor de aandachtfunctionarissen Huiselijk Geweld en Kindermishandeling is een netwerkbijeenkomst in het najaar van 2022 georganiseerd. Zij zijn tijdens deze bijeenkomst onder andere geïnformeerd over het project "Maatje achter de voordeur", waarbij ervaringsdeskundigen worden ingezet om het thema laagdrempelig bespreekbaar te maken en lotgenotenkennis te bieden. III.f.2. In 2022 werkt de geboortezorgketen in Veenendaal gestructureerd samen in het vroegtijdig signaleren en overdragen van opvoed-, financiële, woon- en/of gezondheidsvraagstukken bij toekomstige en jonge ouders. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In 2022 heeft de coalitie Kansrijke Start een gestructureerde samenwerking gerealiseerd. Er zijn zorgpaden afgesproken die ondersteunen bij de samenwerking en vroegsignalering. In Multi Disciplinaire Overleggen (MDO's) wordt op inhoud met elkaar meegedacht en samengewerkt. Ook buiten deze MDO's weten partners elkaar goed te vinden. De coalitie heeft afgesproken om in 2023 verder samen te werken aan het realiseren van ambities gericht op een Kansrijke Start voor zoveel mogelijk kinderen en jonge gezinnen in Veenendaal. III.f.3. In 2022 geven we invulling aan het uitvoeringsprogramma van de regiovisie ‘Voor een veilig Thuis’. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In 2022 heeft o.a. de week tegen huiselijk geweld plaatsgevonden, waarbij er allerlei activiteiten georganiseerd zijn met en door partners, waaronder de expositie 'Wij... doorbreken de cirkel van geweld' in het centrum, dit heeft geleid tot extra aandacht rondom dit thema. Daarnaast hebben er nog een aantal activiteiten plaatsgevonden die bijdragen aan het doorbreken van de cirkel van geweld. Zo is in het najaar het project Maatje achter de voordeur gestart. Er heeft voorlichting plaatsgevonden over de meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling aan de medewerkers van het Klant Contact Centrum en de balie. Vanuit Veenendaal is aangesloten bij de internationale campagne van Orange the World (Geweld tegen Vrouwen). Via verschillende communicatie uitingen is invulling gegeven aan deze campagne, onder andere via de medestandersposter van het College en het oranje kleuren van de Bernard van Kreelpoort gedurende de campagneperiode.

III.f.4. In 2022 voeren we de pilot Welzijn op Recept uit. Inhoud (indicator)

92

Inhoud (toelichting) De pilot Welzijn op recept is in 2022 in gezondheidscentrum Appelvink uitgevoerd en een succes gebleken. Zowel de patiënten, huisartsen, praktijkondersteuners als de welzijnscoach zijn tevreden over de samenwerking en de korte lijnen. Patiënten voelen zich gehoord en gezien door de welzijnscoach. Zij worden naar tevredenheid geholpen door de welzijnscoach of komen (indien nodig) sneller terecht bij voor hen passende zorg. Dit betekent ook een verlichting van taken van de huisarts en praktijkondersteuner. In 2023 wordt de pilot uitgebreid naar een tweede praktijk. III.f.5. We zetten in op minimaal één erkende interventiemethode vanuit de Kansrijke Start. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In het kader van Kansrijke Start hebben we in 2022 gebruik gemaakt van twee erkende interventies. 1. Prenatale huisbezoeken, deze interventie zetten we al langer in, vanaf juli 2022 is dit als wettelijke taak opgenomen in de Wet Publieke Gezondheidszorg; 2. Stevig Ouderschap, zetten we sinds begin 2022 in. Het aantal afgesproken trajecten (15) is in 2022 behaald. III.f.6. We hebben afspraken met GGD-regio Utrecht / JGZ over de uitvoering van de Prenatale Huisbezoeken en vaccinatie Meningokokken. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Vanaf 1 juli 2022 is de Wet Publieke Gezondheid gewijzigd en moeten alle gemeenten prenatale huisbezoeken aanbieden. In Veenendaal werken we al langer met prenatale huisbezoeken en zijn er goede samenwerkingsafspraken in de geboortezorgketen. Deze samenwerkingsafspraken en de uitvoering van de huisbezoeken zijn na de wetswijziging gecontinueerd. De uitvoering van de Meningokokkenvaccinaties is opgepakt door de GGD. In mei/juni 2022 werden de groepsvaccinatiesessies uitgevoerd tegen de meningokokken ACWY. Deze vaccinatie is gegeven aan de 14-jarigen (geboortejaar 2008) in Veenendaal.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.g. Het aantal meerderjarigen dat begeleiding ontvangt waar behandeling passender is, is afgenomen (MD06, IBK BE19).

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.g.1. Samen met Veens Welzijn ontwikkelen we aanbod om wachtenden op GGZbehandeling te ondersteunen. Inhoud (indicator)

93

Inhoud (toelichting) Er heeft een eerste verkenning plaatsgevonden. De mogelijkheden om wachtenden op GGZbehandeling te ondersteunen zijn door Veens Welzijn in kaart gebracht. Om vervolgstappen te kunnen zetten is aanvullend budget nodig. In de programmabegroting 2023 zijn hiervoor extra middelen beschikbaar gesteld. In 2023 gaan we hiermee verder aan de slag.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.h. We continueren de zorg voor personen met verward gedrag en de taken van de WvGGZ.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.h.1. In 2022 realiseren we definitieve borging van het Advies en Meldpunt Verward. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Met de gemeenten Renswoude en Rhenen zijn afspraken gemaakt over de definitieve inrichting van het Advies- en Meldpunt Verward en is een samenwerkingsovereenkomst ondertekend. Ook het Verkennend Onderzoek in het kader van de Wvggz blijft het Adviesen Meldpunt uitvoeren voor Renswoude, Rhenen en Veenendaal. De gemeenten en ketenpartners zijn tevreden met het Advies- en Meldpunt omdat we hierdoor inwoners met verward gedrag beter en sneller kunnen helpen. Tevens is door het Advies en Meldpunt de ketensamenwerking versterkt. III.h.2. We onderzoeken de mogelijkheden voor aansluiting bij de GGZ-pilot Buiten de lijntjes (Pro Persona, Iriszorg, Gelderse Vallei en gemeente Ede). Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) De pilot GGZ Buiten de lijntjes is opgezet in de gemeente Ede. Pro Persona, Iriszorg, ziekenhuis de Gelderse Vallei en RIBW zetten hier een samenwerking op. Hierdoor verbetert de samenwerking rond inwoners met psychiatrische, verslavings- en somatische problematiek. Het opzetten van de samenwerking is een complex proces. Er is op dit moment nog geen zicht op wanneer inwoners van de gemeente Veenendaal gebruik kunnen maken van deze samenwerking. III.h.3. In 2022 verbeteren we de ketensamenwerking rond de zorg voor personen met verward gedrag. Inhoud (indicator)