3. Jaarrekening gemeente Veenendaal 2022 - jaarstukken

50

Inhoud (toelichting) Het Onderwijs en het Onderzoeksloket hebben een plaats gekregen in het Circulair loket. Hier kunnen partijen (o.a. ondernemers en overheid) terecht voor vragen en verbindingen. Het Circulair loket heeft een doorverwijsfunctie en draagt er zorg voor dat de vraag op de juiste plaats terecht komt. Ook vervult het loket een functie voor ondernemers die willen starten met een circulaire bedrijfsvoering, maar niet weten waar te beginnen. Momenteel zijn er negen projecten gerealiseerd, waarbij onderzoek & onderwijs zijn gekoppeld met het bedrijfsleven. Daarnaast worden goede voorbeelden breed gecommuniceerd en zijn er diverse themabijeenkomsten georganiseerd waar partijen bij elkaar gebracht werden. I.a.9. In samenwerking met de regio Foodvalley geven we Webinars voor ondernemers die willen starten met Circulaire Economie; Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In 2022 heeft er één Webinar plaatsgevonden op het gebied van circulaire economie. Het oorspronkelijke plan was om in de tweede helft van het jaar nog een tweetal Webinars te organiseren. Op verzoek van de deelnemers is echter gekozen voor fysieke bijeenkomsten. Op deze manier kunnen ondernemers beter bereikt worden en is er de mogelijkheid om te netwerken. Zo is er de tijdens de Dag van de Circulariteit een congres BouwCirculair voor de werkplaats Bouw georganiseerd. En voor alle ondernemers is een bijeenkomst Duurzaam Ondernemen bij Boot architecten georganiseerd. ZI.a.10. Samen met de regio Foodvalley worden er diverse netwerk evenementen georganiseerd om van elkaar te leren. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In 2022 hebben er een aantal evenementen plaatsgevonden, zoals de Foodvia, de Circulaire innovatieprijzen van de regio en de Masterclass No Waste. Ook zijn in samenwerking met Living Lab diverse bijeenkomsten georganiseerd: 100 Month to Change, Stop Voedselverspilling, Floriade, BouwCirculair, excursie Groenerie, Duurzaam Ondernemen en de Regiotour Food Valley.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.b. Behouden en uitbreiden werkgelegenheid in Veenendaal (MD05, IBK BE13).

51

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.b.1. We realiseren een jaarlijkse toename van de werkgelegenheid op basis van het aantal arbeidsplaatsen in vergelijking met het voorgaande jaar. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) We zien een toename van de totale werkgelegenheid van bijna 32.000 arbeidsplaatsen naar ruim 33.000 arbeidsplaatsen. Het gaat hierbij om een toename van 4,6%. De drie grootste sectoren in Veenendaal qua werkgelegenheid zijn de groot- en detailhandel, industrie en gezondheids- en welzijnszorg.

I.b.2. Stimuleren en faciliteren (startend) ondernemerschap door organiseren startersevent, ondernemersschool, gerichte informatie aanbieden over startend ondernemen, aanbieden startpunt. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Het jaarlijkse Startersevent zou na twee coronajaren weer fysiek plaatsvinden in het najaar 2022. Door beperkte capaciteit is dit event verzet naar het voorjaar 2023. De voorbereidingen voor het event zijn opgestart en gezamenlijk met lokale partijen wordt bepaald hoe we invulling geven aan het event. Gedurende het hele jaar komen er vragen van starters binnen bij de gemeente. Waar mogelijk wordt de starter verder geholpen, bijvoorbeeld bij vragen over bestemmingsplannen of advies met betrekking tot het ondernemersplan. Indien nodig wordt de starter doorverwezen naar andere partijen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een bank indien de starter een financieringsbehoefte heeft of naar een lokale ondernemersvereniging wanneer de starter het netwerk wil uitbreiden.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.c. Bedrijventerreinen, kantoorlocaties en binnenstad zijn aantrekkelijker gemaakt in 2022, gericht op een optimaal vestigings- en investeringsklimaat.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.c.1. Aanpak van enkele grote leegstaande kantoorpanden (meer dan 1.500 m2) samen met Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (OMU). Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) De kantorenleegstand in Veenendaal werd de afgelopen jaren grotendeels bepaald door het leegstaande pand waar voorheen het hoofdkantoor van BelCompany gevestigd was. Dit kantoorpand is in de zomer 2022 aangepast naar een noodopvang voor vluchtelingen zodat ze tijdelijk konden worden opgevangen. Door deze aanpassing is de kantorenleegstand 52

onder de 3% gekomen en daarmee onder de frictieleegstand van 5% tot 6%. Dit percentage is nodig om verschuivingen en doorgroei mogelijk te maken. I.c.2. Door regelmatig in gesprek te blijven met de kantorenmarkt werken aan behoud van een leegstandscijfer voor kantoren < 10%. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In gesprek blijven met vastgoedeigenaren van leegstaande kantoren blijft een continu proces. Zodoende houden we zicht op de ontwikkelingen. I.c.3. Uitvoering acties acquisitieplan. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In het acquisitieplan staat dat we ICT en wonen, werken en leven in Veenendaal meer zichtbaar willen maken via social media. Doel is om Veenendaal als een aantrekkelijke woonplaats te promoten, zodat de kans groter is dat ICT-medewerkers voor een ICT-bedrijf in Veenendaal gaan werken. Afgelopen jaar heeft de landelijke campagne ICT via LinkedIn gedraaid. Daarnaast heeft de promotiefilm ICT en promotiefilm over Veenendaal op de website www.ditisveenendaal.nl gestaan. Het resultaat is lastig te meten maar duidelijk is dat de website in 2022 meer is bezocht ten opzichte van 2021. Daarnaast hebben er doorlopend bedrijfsbezoeken plaatsgevonden met als doel verbinding te maken met het bedrijfsleven en het oppakken van signalen over wat er speelt onder de bedrijven in Veenendaal. Hierdoor zijn er korte lijnen en vanuit de Bedrijvenkring Ondernemend Veenendaal wordt dit gewaardeerd. I.c.4. We zorgen voor intensivering/revitalisering en vergroening bedrijventerreinen samen met Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (OMU). Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In 2022 hebben we samen met de Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (OMU) meerdere gesprekken gevoerd met vastgoedondernemers waarvan het vastgoed verouderd is en/of het perceel niet intensief wordt gebruikt. Het doel is om te bezien of dit vastgoed kan worden verbeterd door het te slopen en een nieuw duurzaam pand te realiseren. Dit is een moeizaam proces. Door de hoge vastgoedprijzen blijkt het opkopen door de OMU niet mogelijk bij een aantal lopende projecten. Uiteindelijk wordt het vastgoed dan doorverkocht aan andere vastgoedondernemers. Vooralsnog is er weinig beweging zichtbaar bij de vastgoedeigenaren tot intensivering of verduurzaming van het vastgoed. Dit is juridisch niet af te dwingen.

53

I.c.5. Uitvoeren acties project Ondernemersdienstverlening op basis van een bijgesteld plan van aanpak MKB. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Vanwege vacatures en de extra inzet voor de Oekraïnecrisis werd de uitvoering van het plan van aanpak Ondernemersdienstverlening op onderdelen vertraagd. De focus lag op de doorontwikkeling van het digitale ondernemersloket en de noodzakelijke randvoorwaarden. In 2022 is een bedrijfsvolgsysteem in gebruik genomen. Hiermee heeft de ondernemersdienstverlening een impuls gekregen doordat alle relevante informatie van lokale ondernemers centraal beschikbaar is voor bevoegde personen. Met de Kamer van Koophandel en de provincie Utrecht zijn in regioverband basisafspraken gemaakt over het versterken van de dienstverlening richting ondernemers. I.c.6. Faciliteren, organiseren en stimuleren van evenementen gericht op kennisuitwisseling, netwerken en profilering. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In 2022 bleek het weer mogelijk om fysieke bijeenkomsten te organiseren die in samenspraak zijn georganiseerd en/of gefinancierd door het lokale bedrijfsleven en gemeente. Voorbeelden hiervan zijn de BOV Business School, Haringparty, Prinsjedaglunch, Sharing Innovation en en het jaarlijkse Business Event. I.c.7. We geven uitvoering aan het programma ICT Campus met het creëren van een aantrekkelijk ICT-vestigingsklimaat. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) We hebben in 2022 onze ICT-campus en Veenendaal onder de aandacht gebracht via een landelijke campagne. Verder zijn er op de website www.ditisveenendaal.nl regelmatig nieuwe promotiefilms geplaatst met daarbij een brochure. Deze online activiteiten worden goed bekeken en we krijgen positieve reacties. Onze wens om een aantal ICT-bedrijven te laten vestigen in het centrum heeft nog geen vruchten afgeworpen. Hiervoor zijn diverse redenen, zoals nog lopende huurcontracten of men ziet op tegen de hoge investering. I.c.8. We geven uitvoering aan het programma Vitale Binnenstad. Inhoud (indicator)

54

Inhoud (toelichting) Door middel van onderstaande vijf doelen is het afgelopen jaar gewerkt aan de uitvoering van het programma Vitale Binnenstad: • • • • •

Complete binnenstad; Toegankelijke binnenstad; Groene binnenstad; Duurzame binnenstad; Innovatieve binnenstad.

Zie voor een verdere uitwerking van de vijf doelen het programma Vitale Binnenstad.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.d. Meer bezoekers en ondernemers verleiden om naar Veenendaal te komen en te blijven. Meer ondernemingen op de bedrijventerreinen en in de binnenstad en meer bezoekers aan ons winkelcentrum.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.d.1. Via promotiefilms over Veenendaal willen wij Veenendaal op een interactieve manier onder de aandacht brengen bij werknemers en werkgevers. Daarnaast wordt het Merk Veenendaal #ditisVeenendaal volop ingezet in media. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Er is in 2022 ingezet op de zichtbaarheid van Veenendaal in de online media. Via #ditisVeenendaal is een vijftal online campagnes gevoerd: • • • • •

de afronding van de in 2021 gestarte ICT campagne (januari); de Oranjegeluk campagne (april); de Naar Buiten campagne (juni); de woonwerk-geluk campagne (september); de campagne Feestgeluk (december).

Doel van alle campagnes is te laten weten hoe fijn het is om in Veenendaal te wonen, te werken en te leven. In 2022 is ook de campagne Pak je Plek gelanceerd (september). Dit project betreft een samenwerking tussen de gemeente en Winkelstad Veenendaal. Pak je Plek nodigt ondernemers uit zich te laten informeren over vestiging in het centrum. De campagne is goed ontvangen en in meerdere vaktijdschriften is de start van de campagne benoemd.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.e. De bedrijven waarderen in 2022 de leefomgeving in Veenendaal als schoon, heel en veilig.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.e.1. Inzet instrument reclamebelasting om collectieve activiteiten te organiseren ten behoeve van de ondernemers op de bedrijventerreinen. Inhoud (indicator)

55

Inhoud (toelichting) De opbrengst van de reclamebelasting op bedrijventerreinen wordt aangewend ten behoeve van collectieve activiteiten, zoals het verduurzamen, beveiligen en sneeuwvrij houden van de bedrijventerreinen. In verband met de coronacrisis hebben ondernemers de afgelopen twee jaar meer tijd gekregen om de belasting aanslag te betalen. Vanaf dit jaar inden we de reclamebelasting weer conform de reguliere planning. In 2022 is er gewerkt aan verschillende onderwerpen, zoals parkeren op de bedrijventerreinen, cybersecurity, energie ambassadeurs en fietsen naar het werk. De activiteiten van de Stichting Ondernemersfonds worden continu gemonitord en er is regelmatig overleg tussen betrokken partijen. De uitvoeringsovereenkomst liep eind 2022 af en is inmiddels vernieuwd. Ook de raad werd hierbij meegenomen door een raadsinformatiebrief. I.e.2. In het kernwinkelgebied is een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) van kracht ten behoeve van de marketing, promotie en overige collectieve activiteiten in de binnenstad. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Voor de binnenstad is een bedrijveninvesteringszone (BIZ) van kracht. De BIZ had in beginsel een looptijd van vijf jaar en liep af op 31 december 2022. In oktober 2022 is een draagvlakmeting gehouden bij de deelnemers en zij hebben zich in grote meerderheid positief uitgesproken over verlenging van de BIZ gedurende de periode 2023 tot en met 2027. Naast vastgoedeigenaren, winkeliers en horecaondernemers nemen vanaf 2023 ook de culturele partijen in het centrum deel aan de nieuwe BIZ. Ter compensatie van de negatieve financiële effecten van de COVID19-lockdown in de eerste maanden van 2022 heeft de gemeente € 100.000,- toegekend. Met deze eenmalige middelen kon de BIZ-heffing voor de deelnemers met hetzelfde bedrag worden verlaagd. Door het afschaffen van de coronamaatregelen zijn er weer diverse activiteiten georganiseerd gedurende de periode april tot en met oktober. Door de stijgende energieprijzen zijn onder andere de decemberactiviteiten aangepast. Zo is Veenendaal on Ice, en de daarmee samenhangende activiteiten, komen te vervallen. I.e.3. Samen met politie, brandweer en georganiseerd bedrijfsleven uitvoering geven aan KVO-Bedrijventerreinen, KVO-Centrum en KVO-Bruïneplein. Enquête uitvoeren en KVOBscore bijhouden. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) Bedrijventerreinen is in juni 2022 opnieuw afgegeven. Dit betekent dat de werkgroep de komende drie jaar blijft samenwerken aan schone, hele en veilige bedrijventerreinen. In het plan van aanpak staat gespecificeerd aan welke doelen de partijen de komende drie jaar gezamenlijk gaan werken. Denk hierbij

56

bijvoorbeeld aan het verminderen van knelpunten in de verkeersveiligheid en een hogere bewustwording met betrekking tot de risico's voor cybercriminaliteit. De overleggen voor het centrum vonden ieder kwartaal weer fysiek plaats. Tijdens deze overleggen komen grote en kleinere aandachtspunten in de binnenstad aan bod. In juli is de maatregelenmatrix samen met de werkgroep geactualiseerd. Verder is de jaarlijkse schouw gedaan in het centrum met de werkgroep, waarbij alle aandachtspunten zijn geïnventariseerd. Ook met de ondernemers op het Bruïneplein en de Ellekoot hebben we een KVOoverlegstructuur. Deze structuur is minder formeel en kleiner van omvang omdat deze gebieden kleiner zijn. De behoeften van de ondernemers zijn leidend in de zaken die vanuit deze overleggen besproken en opgepakt worden.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.f. Veenendaal is in 2025 landelijk hét ICT-centrum voor Food, Health en Tech.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.f.1. We werken met hogescholen en ICT-bedrijven om Hbo’ers om te scholen tot ITtalenten. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Het gaat om een blijvende inspanning om HBO zij-instromers op te leiden tot ICT'ers. Een aantal bedrijven doet reeds mee met het zij-instroomtraject. Hiertegenover staat dat weer een aantal andere bedrijven een dergelijk traject spannend en risicovol vinden en liever gaan voor een traditionele werving. Langzamerhand begint er meer vertrouwen en een open houding te ontstaan in andere vormen van opleiden, werven en binden van personeel. I.f.2. We faciliteren zowel starters in de ICT als ook bestaande bedrijven die willen doorgroeien. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Er is, na de Corona-periode, vanaf 2022 weer ingezet op laagdrempelige innovatie via de Digitale Werkplaats (DigiLab) middels hackathons en bootcamps. Een groot aantal mkbbedrijven en studenten van mbo en hbo doet hieraan mee en werkt aan innovatieve oplossingen met een grote ICT-component. Ook defensie is aangehaakt met dit traject van multidisciplinaire aanpak van ICT-innovatie. Deze innovaties geven de mkb-bedrijven een concurrentievoordeel dat het helpt groeien. I.f.3. We werven gerichter en werken aan uitbreiding van ICT-bedrijfsvestigingen in Veenendaal met meer ICT-banen. Inhoud (indicator)

57

Inhoud (toelichting) De werving van ICT-bedrijven blijft belangrijk, om het profiel van Veenendaal als een ICTstad te blijven versterken. Er is een brochure gemaakt voor de profilering van de ICTbedrijven. Er is in de afgelopen periode vooral ingezet op het behoud van enkele grote bedrijven, en faciliteren van hun groei-ambities. I.f.4. We creëren een beter innovatief klimaat bij bedrijven in de regio door de digitale volwassenheid te vergroten en hoogwaardige ICT-kennis te koppelen met hoogwaardige domeinkennis op het gebied van agro/food. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Het project Startbaan is bedoeld om ondernemers uit de Agro/Food-sector te verbinden met innovatieve kennis uit de ICT-sector om samen te kijken naar de innovaties. De uitrol van dit project is vertraagd begonnen en de resultaten van de inspanning zullen pas in 2023 zichtbaar zijn.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.g. De complete en comfortabele binnenstad is een aantrekkelijke verblijfsplek met volop mogelijkheden om te ontmoeten en te beleven.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.g.1. We werken aan het strategische doel: Veenendaal heeft een complete binnenstad die divers is met meer functies (De Complete Binnenstad). Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Een heel aantal activiteiten is uitgevoerd om te werken aan de complete binnenstad. De in 2021 aangestelde Gebiedsregisseur Vitale Binnenstad is ook afgelopen jaar aan de slag geweest om de transformatie in de binnenstad te organiseren en om functies/vulling te bedenken voor leegstaande winkelpanden. Samen met Winkelstad Veenendaal hebben we de website www.pakjeplek.nl gelanceerd. Via deze portal wordt alle relevante informatie over de binnenstad voor potentieel nieuwe ondernemers ontsloten. De intensieve aanpak in de aanloopstraten om het aantal winkelmeters terug te brengen hebben we eind 2022 afgerond. De afgelopen jaren is in de aanloopstraten ruim 10.000 m2 retail getransformeerd en zijn diverse winkels verplaatst naar de binnenstad. We zijn begonnen met de uitwerking van de door de raad vastgestelde visie voor de Tuinstraat. Wat betreft Theater Lampegiet hebben we afgelopen jaar doorgewerkt aan de planvorming voor een nieuw theater. Hierbij geven we uitvoering aan de opdracht om het voorkeursscenario van de raad verder uit te werken tot een concreet voorstel. In 2022 hebben 2 werksessies met de raad plaatsgevonden over deze planvorming. De leegstand in de binnenstad is in 2022 verder afgenomen. Op basis van het aantal verkooppunten is de leegstand gedaald naar 14,3% en op basis van het winkelvloeroppervlak is de leegstand gedaald naar 12,9%.

58

I.g.2. We werken aan het strategische doel: Veenendaal heeft een toegankelijke binnenstad die alle (verkeer)gebruikers en functies een plek biedt (De Toegankelijke Binnenstad). Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Een heel aantal projecten en activiteiten is uitgevoerd om te werken aan de Toegankelijke Binnenstad. Om het fietsparkeren in betere banen te leiden hebben we aan de Brouwersgracht een extra overdekte fietsenstalling geopend. In dit gebied was de overlast wat betreft het fietsparkeren het grootst en met deze extra fietsenstalling kunnen we deze overlast terugbrengen. Naast de nieuwe fietsenstalling hebben we een aantal kleinere ingrepen gedaan om het fietsparkeren te verbeteren. Vanuit de werkgroep Keurmerk Veilig Ondernemen wordt er continu doorgewerkt om de binnenstad schoon, heel en veilig te houden. Het betreft veelal kleinere acties en ingrepen maar die zijn erg belangrijk om onze binnenstad op orde te houden. I.g.3. We werken aan het strategische doel: De groene en duurzame binnenstad speelt in op klimaatverandering en voegt verblijfskwaliteit en beleving toe aan de binnenstad (De Groene en Duurzame Binnenstad). Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Diverse activiteiten en projecten zijn uitgevoerd om te werken aan de Groene en Duurzame Binnenstad. Bij het Scheepjeshofplein zijn twee groenborders toegevoegd. Het Raadhuisplein is vergroend. In samenhang met het gerenoveerde bordes van het gemeentehuis is een grote groenborder gerealiseerd. In 2022 is het Stadsstrand opgeleverd en is daar succesvol het 1e Festival Zand georganiseerd. Op initiatief van de Cultuurfabriek is afgelopen zomer een street-art ontwerp op het Kees Stipplein gerealiseerd. Ook in 2022 zorgden de hanging baskets in de zomer en de feestverlichting in de winter voor een mooie aankleding van de binnenstad. Vanuit duurzaamheid zijn enkele acties met winkeliers opgepakt. Terwijl de winkels gewoon open waren is er met de campagne 'Wij zijn open' ingezet om winkeldeuren meer dicht te houden om daarmee energie te besparen. I.g.4. We werken aan het strategische doel: Veenendaal heeft een innovatieve binnenstad waarbij door digitalisering de binnenstad slimmer, duurzamer en aantrekkelijker wordt voor bezoekers (De Innovatieve Binnenstad). Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Verschillende activiteiten zijn uitgevoerd om te werken aan de Innovatieve Binnenstad. Samen met Winkelstad Veenendaal hebben we gewerkt aan de digitale zichtbaarheid van de binnenstad. Diverse campagnes zijn uitgevoerd. We hebben een aantal innovatieve systemen onderzocht om bezoekers van de binnenstad te tellen. Vanwege discussie over privacy zijn veel systemen niet meer mogelijk. Samen met Winkelstad Veenendaal hebben

59

we een online portaal opgezet waar alle nuttige informatie over de binnenstad voor bestaande en nieuwe ondernemers ontsloten wordt. I.g.5. We werken aan het strategische doel: Veenendaal heeft een goed georganiseerde binnenstad die centraal aangestuurd wordt en heeft een krachtige uitvoeringsorganisatie (De Goed Georganiseerde Binnenstad). Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Verschillende activiteiten zijn uitgevoerd om te werken aan de Goed Georganiseerde Binnenstad. In 2022 hebben we samen met Winkelstad Veenendaal de evaluatie en herverkiezing van de BIZ uitgevoerd. Ondernemers en vastgoedeigenaren hebben in grote meerderheid voor verlenging van de BIZ gestemd. Om de samenwerking en uitvoeringsorganisatie in de binnenstad krachtiger neer te zetten is in 2022 een onderzoek uitgevoerd naar een eventueel Bureau Binnenstad. Dit proces is nog niet afgerond en wordt in 2023 verder opgepakt. In 2022 zijn diverse grote evenementen succesvol georganiseerd waaronder de Oranjeweek, Wielerronde en Festival Zand.

Thema II: Recreatie en toerisme Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.a. In 2022 hebben meer bezoekers en toeristen Veenendaal bezocht dan in 2019. Vanwege de Coronacrisis is 2021 geen goed jaar om mee te vergelijken en wordt het jaar voordat de coronacrisis begon, als vergelijkingsjaar genomen.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.a.1. Kansen en mogelijkheden in kaart brengen en de visie ontwikkelen. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In 2022 hebben we op verschillende delen van onze toeristische dossiers stappen gezet, zoals het verlengen van het contract met het Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT). Verder is er gewerkt aan de concretiseringsslag van het wandelnetwerk Oost en de voorbereiding van de revisie van het fietsnetwerk. Ook zijn er voorbereidingen getroffen voor de realisatie van recreatieve en ecologische verbindingen ten westen van Veenendaal (van Kwintelooijen tot Renswoude). Hiervoor is een Regiodeal (rijkssubsidie) aanvraag ingediend om een financiële basis te leggen onder de realisatie. Er is een start gemaakt met de visie recreatie en toerisme. Aanvankelijk was het de planning om deze visie in 2022 op te leveren, echter als gevolg van langdurig openstaande vacatures en prioritering van werkzaamheden is besloten de visie recreatie en toerisme uit te stellen tot 2023. II.a.2. We zetten Veenendaal op de kaart via het Merk Veenendaal. Inhoud (indicator)

60

Inhoud (toelichting) In het jaar 2022 is er samen met de partners van het Merk Veenendaal (#ditisVeenendaal) gewerkt aan de zichtbaarheid van onze gemeente. Doorlopende activiteiten zijn onder andere maandelijkse berichtgeving in de Rijnpost, artikelen op de website en berichtgeving via social media. Daarnaast worden er voortdurend specifieke campagnes gevoerd, zoals de campagne Oranjegeluk en de jaarcampagne 'Always On'.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.b. Veenendaal is beter verbonden met het groene ommeland.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.b.1. Deelname Routebureau. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Samen met de overige gemeenten in de provincie Utrecht is Veenendaal lid van het Routebureau Utrecht. De eerste 5 jaar van het bestaan was het routebureau statutair ondergebracht bij Recreatie Midden-Nederland (RMN). Eind 2022 is RMN opgeheven en per 1 januari 2023 wordt het Routebureau ondergebracht bij de provincie als een zelfstandige unit. De samenwerkingsovereenkomst en dienstverleningsovereenkomst is op de nieuwe situatie aangepast. In 2022 heeft het Routebureau een start gemaakt met de revisie van het fietsknooppuntennetwerk. De uitvoering gaat in 2023 en verder plaatsvinden. Ook is dit jaar gewerkt aan de voorbereidingen van de implementatie van het wandelknooppuntennetwerk in Utrecht Oost (zie verder II.c.1.).

II.b.2. Deelname Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT) Heuvelrug & Vallei. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Veenendaal neemt deel aan het Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT) Heuvelrug & Vallei. Namens de aangesloten gemeenten zet het RBT de regio op de kaart met daarbij ook aandacht voor de specifieke kenmerken van elke gemeente. Na twee jaren van coronamaatregelen zijn in 2022 de toeristische activiteiten weer herstart. Ook is er aandacht besteed aan het positioneren van de regio tijdens de Vuelta. Verder is wandelen en fietsen rondom Veenendaal beter gepositioneerd via de website van het RBT. Daarnaast is er speciale aandacht uitgegaan naar het monitoren van drukte in natuurgebieden. De lockdown heeft recreatieve en sportieve uitstapjes in de natuur gestimuleerd en een groot deel van deze nieuwe bezoekers heeft ook in 2022 de natuur regelmatig bezocht.

61

II.b.3. Uitvoering routes en paden samen met gemeenten uit voormalige recreatieschap. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) We voeren het pakket Routes en Paden en Groen Toezicht uit samen met de gemeenten die waren aangesloten bij het voormalige recreatieschap UHVK (Utrechtse Heuvelrug en Kromme Rijn). De uitvoering van de werkzaamheden, gericht op het beheer en onderhoud van de routes en paden en groen toezicht in de gezamenlijke regio, is belegd bij het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug. In 2022 is er gekeken naar de stand van zaken rondom de component boomveiligheid. Vooralsnog kan deze component worden gefinancierd uit restmiddelen van het voormalige recreatieschap, echter vanaf 2024 dienen de aangesloten gemeenten de schouw zelf te financieren en wordt ook deze component in het pakket opgenomen. In 2023 worden er voorbereidingen getroffen om de financiering, de onderlinge samenwerkingsovereenkomst en dienstverleningsovereenkomst op de nieuwe situatie aan te passen. II.b.4. Samen met Rhenen geven we uitvoering aan Club Kwintelooijen. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In samenwerking met de gemeente Rhenen werken we aan het beheer van het natuurgebied Kwintelooijen. In 2022 is een start gemaakt met het opstellen van een nieuw beheerplan voor de komende 10 jaar. De opening van de horecavoorziening is doorgeschoven van 2022 naar 2023 doordat de te doorlopen procedures meer tijd in beslag nemen dan vooraf is voorzien. Inmiddels zijn de plannen in een vergevorderd stadium en de planning is dat de horecavoorziening in de eerste helft van 2023 wordt geopend.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.c. In 2022 zijn er voor inwoners en bezoekers meer recreatieve voorzieningen in Veenendaal bereikbaar.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.c.1. We werken aan het aansluiten van Veenendaal op het landelijke wandelknooppuntennetwerk. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In 2022 zijn stappen gezet met de voorbereiding van een wandelnetwerk in het oostelijk deel van de provincie Utrecht. Er zijn gesprekken gevoerd met een groot deel van de grondeigenaren over wiens grondgebied het ruim 850 kilometer lange netwerk wordt uitgelegd en dat heeft geleid tot een aantal aanpassingen. Ook is per gemeente gekeken of het concept ontwerp nog aanpassingen behoeft op grond van infrastructurele wijzigingen.

62

Voor het grondgebied van Veenendaal is ruim 40 kilometer netwerk ingepland. Er wordt gekeken naar een goede aansluiting van het oostelijk deel van de provincie Utrecht op delen van het (toekomstig) wandelknooppuntennetwerk in Gelderland. Ten behoeve van de daadwerkelijke aanleg van het oostelijke netwerk is in de tweede helft van 2022 het proces van aanbesteding gestart door de provincie Utrecht. In 2023 wordt er meer duidelijk over de fasering van de aanleg en wanneer Veenendaal aan de beurt is. II.c.2. We werken samen met de gemeente Rhenen aan het verruimen van de gebruiksmogelijkheden en aantrekken van nieuwe doelgroepen op recreatieterrein Kwintelooijen. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Veenendaal en Rhenen werken samen in Club Kwintelooijen. Er vindt afstemming plaats over het beheer en onderhoud van dit natuurgebied en het van toepassing zijnde evenementenbeleid. De planning is dat de horecagelegenheid in de eerste helft van 2023 de deuren gaat openen. Hiermee wordt het gebied aantrekkelijker voor dagjesmensen. Als gevolg van de coronamaatregelen hebben nieuwe doelgroepen het gebied ontdekt en een deel van hen is ook na de opheffing van de maatregelen het gebied blijven bezoeken. Verder zijn er in 2022 gesprekken gevoerd met eigenaren en beheerders van bos- en natuurgebieden rondom Kwintelooijen waardoor er meer inzicht is ontstaan in kansen en mogelijke knelpunten. II.c.3. Profileren Veenendaal door het beter op de kaart zetten van de Grebbelinie. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Veenendaal maakt onderdeel uit van de Grebbelinie. We zien dit gebied als een mooie kans om de regio verder op de kaart te zetten. In 2022 heeft het Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT) Heuvelrug & Vallei, namens de aangesloten ondernemers langs de Grebbelinie, de marketing van het gebied op zich genomen. Dit is mogelijk gemaakt via het programma Leader en een bijdrage van de betrokken gemeenten. Tijdens de opening van het toeristische seizoen, waarbij spelers op het gebied van recreatie en toerisme uit de regio bij elkaar komen, is bijzondere aandacht uitgegaan naar de Grebbelinie en de kansen die dit voor de betrokken gemeenten en de regio als totaal kan bieden. II.c.4. Stimuleren ontwikkeling aantrekkelijke wandel- en fietsroutes via groenstructuren en (historische) waterlopen. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In samenwerking met het Routebureau Utrecht stimuleren we de ontwikkeling van aantrekkelijke wandel- en fietsroutes. Daar waar mogelijk verbinden we het centrum van 63

Veenendaal met het groene ommeland via routes langs groenstructuren en (historische) waterlopen. Zie verder ook II.b.1 en II.c.1.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.d. Een aantrekkelijke woon- en leefgemeente met een divers aanbod van veilige evenementen.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.d.1 Het evenementenbeleid actualiseren en waar nodig vernieuwen, waarbij door middel van participatie inzicht wordt verkregen in de wensen en behoeftes vanuit de samenleving. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Vanwege de coronacrisis is de vernieuwing van het evenementenbeleid uitgesteld naar 2023. Het jaar 2022 is gebruikt voor het ophalen van informatie (participatie), uitvoeren van evaluaties en het opstellen van nieuw beleid, waarna dit in 2023 ter vaststelling aan de raad wordt aangeboden. II.d.2 Proberen een beter begrip van en voor het aspect ‘geluid’ te krijgen door tijdens één van de muziekevenementen een geluidstest te doen met een afvaardiging van onze bevolking en raad. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Vanwege de coronacrisis is de vernieuwing van het evenementenbeleid reeds eerder uitgesteld naar 2023. Inmiddels is besloten dat de geluidstest is komen te vervallen. De raad wordt door middel van een RIB over de voortgang geïnformeerd. II.d.3 De uitkomsten van de Projecten herinrichting Stadspark en herinrichting Duivenwal mee te nemen voor (de aanpassing van) de locaties voor evenementen. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Vanwege de coronacrisis is de vernieuwing van het evenementenbeleid uitgesteld naar 2023. Het jaar 2022 en 2023 worden gebruikt om informatie op te halen. In het nieuw op te stellen evenementenbeleid wordt ook een aangepaste lijst van locaties voor evenementen opgenomen. Separaat lopen de projecten herinrichting Stadspark en herinrichting Duivenwal en de uitkomsten hiervan -voor wat betreft mogelijkheden voor evenementen- worden in het nieuwe evenementenbeleid meegenomen. De raad wordt door middel van een RIB over de voortgang geïnformeerd.

64

Verbonden partijen De volgende verbonden partij levert een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit programma: •

Sociale werkvoorziening Zuid-Oost Utrecht (IW4).

Zie voor meer informatie paragraaf E Verbonden partijen.

Financiële programmarealisatie 2022 (bedragen x € 1.000,-) Programma 2 Economie, Werk en Ontwikkeling Primitief

Raming 2022 Na begrotingswijziging

Realisatie 2022

Saldo 2022

Lasten

1.892

2.820

2.177

Baten

961

1.075

1.035

643 -40

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

-931

-1.745

-1.142

603 -535

Toevoeging aan reserve

0

641

1.176

Onttrekking aan reserve

846

1.387

1.387

0

Gerealiseerd resultaat

-85

-999

-931

68

Toelichting op de financiële programmarealisatie (bedragen x € 1.000,-) Ten opzichte van de in de 3e bestuursrapportage 2022 aangepaste begroting, zijn de grootste afwijkingen als volgt: Taakveld

Afwijking 2022

V/N

Economische ontwikkeling

510 V

Economische promotie

124 V

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

34 N

Overige verschillen

3V

Totaal afwijkingen programma 2

603

Economische ontwikkeling: voordeel € 510.000 Van het budget voor het programma ICT Campus fase 2 resteert € 535.000. Deze middelen zijn voor meerjarig gebruik beschikbaar gesteld. Voorgesteld wordt dit resterende budget via de reserve meerjarige middelen in 2023 opnieuw beschikbaar te stellen. Economische promotie: voordeel € 124.000 Het voordeel op de directe lasten bij het evenementenbeleid bedraag € 66.900, hetgeen grotendeels wordt verklaard door het niet doorgaan van Veenendaal On Ice in 2022. Voorgesteld wordt om een bedrag van € 50.300 als resultaatbestemming op te nemen en in 2023 beschikbaar te stellen ten behoeve van: - Veenendaal On Ice: door de aanzienlijk gestegen kosten, zal er mogelijk (incidenteel) een hogere bijdrage nodig zijn om de continuïteit van Veenendaal on Ice te waarborgen; - als gevolg van de sterk gestegen prijzen worden naar verwachting hogere subsidiebedragen gevraagd; - in 2023 wordt een nieuw evenementenbeleid vastgesteld. De ervaring leert dat bij de vaststelling van nieuw evenementenbeleid er ook maatschappelijk weer extra aandacht is voor evenementen en de verschillende mogelijkheden (zoals bijvoorbeeld subsidie) en er derhalve ook meer aanvragen voor subsidie worden ingediend wat redelijkerwijs tot gevolg zal hebben dat er daardoor ook meer aanvragen om subsidie komen.

65

Fysieke bedrijfsinfrastructuur: nadeel € 34.000 De gemeente heeft ook in 2022( incidenteel) nog voornamelijk juridische kosten gemaakt ten behoeve van het ter beschikking stellen van een stuk grond langs de A12 waarop een huurder een reclamemast kan exploiteren, nadeel € 38.700. Daarnaast is er een iets hogere opbrengst van € 5.000 gerealiseerd voor ontvangen rechten van opstal (voordelig). Overige verschillen: voordeel € 3.000 Reservemutaties Toevoegingen aan de reserves: nadeel € 535.000 In lijn met eerdere besluitvorming zijn de volgende toevoegingen aan de reserves, die afwijken van de begroting, verwerkt: - Een storting van € 535.000 in de reserve meerjarige middelen van het resterende budget in 2022 van het programma ‘ICT Campus’.

66

Programma 3: Sociale leefomgeving Visie Sociaal domein De visie Sociaal Domein ‘De kracht van de samenleving’ geeft perspectief op het Sociaal Domein tot medio 2030. De samenhang tussen de decentrale thema’s Participatie, Wmo, Jeugd en Gemeentelijke Schulddienstverlening is in de afgelopen jaren en met het opgavegericht werken sterker geworden. Model Veenendaal 2020 en het Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2020-2023 (IBK-SD) bieden ons inmiddels al enkele jaren een goed fundament om te werken aan de tien maatschappelijke doelen, met jaarlijks een uitvoeringsplan dat in goed overleg met onze maatschappelijk partners en de overlegorganen tot stand is gekomen. Onze uniforme toegang blijkt voor inwoners een goed adres voor ondersteuning per domein, en met een brede uitvraag waar nodig (er is geen ‘verkeerde deur’). De integrale aanpak binnen het sociaal domein draagt bij aan een beweging van zware naar lichte zorg met een laagdrempelige sociale basis. De Stichting Veens Welzijn heeft haar positie – ondanks een lastige start in de corona-periode – stevig neergezet. Deze sociale basis maakt ook de komende jaren een verdere ontwikkeling door. Verbinden en onderlinge samenwerkingen verstevigen blijft nodig en actueel. In Veenendaal kennen we een sterke sociale basis en we blijven investeren in het verder verstevigen en uitbreiden daarvan.

De digitale toegang tot het sociaal domein heeft verder vorm gekregen in de doorontwikkeling van het Sociaal Startpunt Veenendaal. De geïntegreerde hulpwijzer zorgt voor een duidelijke verwijzing naar hulpvormen voor onze inwoners. De doorontwikkeling zal ook de komende jaren nog aandacht blijven vragen. In deze jaarstukken over het jaar 2022 leest u welke inspanningen we hebben verricht om de visie op het sociaal domein verder ten uitvoer te brengen. De inmiddels vertrouwde effectmonitor Sociaal Domein biedt voor iedereen - van bestuurder tot inwoner - inzicht in de bereikte resultaten. Opgave sociaal domein Binnen de opgave sociaal domein is in 2022 systematisch verder gewerkt aan de maatschappelijke doelen zoals in het Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2020-2023 is beschreven. Dit betekende o.a. het verder ontwikkelen van het integraal dashboard sociaal domein (Werk & Inkomen, Wmo en Jeugd). Ook in 2022 is een sociaal domein brede bijeenkomst georganiseerd. Deze bijeenkomst vond voor het derde achtereenvolgende jaar plaats maar kon in 2022 voor het eerst fysiek plaatsvinden. Het thema was 18-/18+. Verder is de publiekscampagne “Zelf, maar niet alleen” voorbereid (uitrol 2023) en er is gestart met de voorbereiding van het nieuwe Integraal Beleidskader Sociaal Domein dat wordt opgesteld voor de jaren 2024-2027.

De start van dit proces eind 2022 klinkt vroeg, maar is noodzakelijk om het participatietraject goed vorm te geven. In 2023 zetten we dit proces voort met als doel om de gemeenteraad in november 2023 een nieuw IBK te kunnen laten vaststellen. Cultuur We willen voor inwoners van Veenendaal kunstzinnige en culturele activiteiten ontsluiten. Culturele activiteiten creëren op een laagdrempelige manier door ontmoeting en verbinding. Voor miljoenen mensen is het vanzelfsprekend om actief deel te nemen aan kunst- en cultuuractiviteiten; voor een even grote groep is dit niet vanzelfsprekend omdat zij drempels ervaren. Minima kunnen kampen met een financiële drempel, laaggeletterden met informatieve en digitale drempels, inwoners met een beperking ervaren vaak fysieke drempels, inwoners met een niet-westerse achtergrond vinden niet vanzelfsprekend aansluiting bij de (overwegend) westerse cultuur. Cultuur is, met de kunstuitingen daarbinnen, een krachtig instrument om in te zetten voor de samenleving: kunst en cultuur dragen bij aan zingeving, zelfvertrouwen, individuele ontplooiing en ontwikkeling, saamhorigheidsgevoel, betrokkenheid bij de samenleving, meer begrip voor elkaars 67

waarden, normen en (culturele) achtergronden en dragen bij aan positieve geestelijke en fysieke gezondheid van de inwoners. Gezondheid In Veenendaal benaderen we gezondheid en preventie zo breed mogelijk. Met als doel gezonde inwoners die zoveel mogelijk zelf regie kunnen voeren en deelnemen aan de samenleving. Gezondheid hangt samen met psychisch welbevinden, schulden, eenzaamheid, middelengebruik, laaggeletterdheid, opgroeien, leefstijl en bewegen. Vanuit deze brede benadering is ook in 2022 in- en extern samengewerkt met verschillende partners vanuit de thema's jeugd, veiligheid, armoede, sport en welzijn. Daarbij zoeken we constant verbinding tussen het sociaal en medisch domein. We hebben in Veenendaal speciale aandacht voor gezondheidsverschillen. Veenendaal is één van de 155 gemeenten die in 2022 een overheidsstimulering ontving om verschillen terug te dringen. Inwoners met een lage opleiding overlijden gemiddeld vier jaar eerder dan inwoners met een hoge opleiding. Ook leven zij vijftien jaar minder in goed 'ervaren' gezondheid. Ook inkomen en positie op de arbeidsmarkt hebben hier invloed op. We zetten in op het terugdringen hiervan en hebben de overtuiging dat we alleen kunnen verkleinen door de samenwerking dwars door de sociale en medische onderdelen heen.

Sport Met Stichting Sportservice Veenendaal en sportverenigingen zetten we meer in op het in beweging brengen van alle inwoners, jong tot oud. Onder meer door de inzet vanuit het Lokaal Sportakkoord hebben we sportverenigingen versterkt, zijn we gestart als JOGG gemeente en hebben we diverse activiteiten georganiseerd om inwoners in beweging te krijgen. Veenendaal is een sportieve gemeenten, maar ondanks de inzet en goede faciliteiten is er een grote groep inwoners die minder vaak bewegen en we zien in alle leeftijdsgroepen een toename van het percentage inwoners met overgewicht. Een andere trend is de druk op de verenigingen. We zien dat sport vaak geconsumeerd wordt en dat de bereidheid om deel te nemen in het verenigingsleven blijft dalen. Daarom is ingezet op verenigingsondersteuning en kijken we samen met de clubs naar nieuwe manieren om de accommodaties efficiënt te gebruiken. Daarnaast hebben we ook meer ingezet op samenwerking met zorg en welzijn. Er is een actieve samenwerking ontstaan vanuit het preventieakkoord. Onderwijs en onderwijskansen Wij willen kinderen de beste kansen geven om zich te kunnen ontplooien en ontwikkelen, zodat hun start in het onderwijs en in de maatschappij zo optimaal mogelijk is. In de eerste jaren maakt het kind de grootste ontwikkeling door, dit is dan ook een kansrijk moment om preventief in te zetten op de taalontwikkeling.

We willen kinderen die opgroeien in een minder kansrijke economische, sociale of culturele omgeving ondersteuning bieden, waardoor hun onderwijskansen worden vergroot. Ook in 2022 is vanuit het gemeentelijk onderwijskansenbeleid gelijke onderwijskansen voor kinderen met een gelijk onderwijspotentieel bevorderd. In onze visie staat het kind en zijn ontwikkeling centraal en is de ambitie dat alle doelgroepkinderen bereikt worden . Het doel is om bij deze kinderen zo mogelijk een achterstand te voorkomen of een achterstand te verkleinen indien reeds aanwezig. In 2022 is intensief samengewerkt met het onderwijs en de kinderopvang om te zorgen dat alle kinderen zo goed mogelijk voorbereid starten op de basisschool en het voortgezet onderwijs.

68

Thema's De visie van het Programma Sociale Leefomgeving komt tot uiting in acht thema’s: I. Inkomen II. Sociaal domein – Participatie en re-integratie III. Sociaal domein – WMO IV. Sociaal domein – Jeugd V. Onderwijs en ontwikkeling VI. Sport VII. Cultuur VIII. Welzijn Thema I – Inkomen Bestandsontwikkeling In 2022 is het bestand bijstandspartijen licht gedaald, van 1.052 naar 1.040. Ook het aantal inwoners met een IOAW- of IOAZ-uitkering is gedaald, van 35 partijen naar 28 partijen. Het bestand is gedaald met 1,8% en dat is redelijk in lijn met het landelijke beeld in de Divosa Benchmark (2,1%). De krapte op de arbeidsmarkt -zoals benoemd onder programma 2biedt kansen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Armoedebeleid/Minimaregelingen In 2022 is de Veenendaalpas verder geïmplementeerd. Het aantal aanbieders dat is aangesloten is met 31% gestegen ten opzichte van de start van de Veenendaalpas op 1 december 2021. Vanwege prioritering van werkzaamheden ten behoeve van de energietoeslag is de toename van het aantal sportaanbieders minder groot dan verwacht. In 2023 gaan we hier extra actie op inzetten. Het aantal inwoners dat een Veenendaalpas heeft is gestegen met 21% ten opzichte van 1 december 2021. Deze stijging heeft meerdere oorzaken. Enerzijds heeft extra promotie van de Veenendaalpas begin 2022 geleid tot meer bekendheid onder niet bijstandsgerechtigden.

Anderzijds is er een koppeling tussen het aanvragen van de energietoeslag met de Veenendaalpas: indien een inwoner recht heeft op de Veenendaalpas dan heeft men automatisch ook recht op de energietoeslag. Schulddienstverlening en – preventie In 2022 is het aantal meldingen bij het Budgetloket toegenomen. In 2021 kwamen er 219 meldingen binnen en in 2022 in totaal 232 meldingen, een stijging van 6%. Van het totale aantal meldingen is 17% het directe gevolg van vroegsignalering. Met vroegsignalering ontvangt de gemeente signalen van betalingsachterstanden bij huur, gas, water, licht en zorgpremie. Hiermee kunnen schuldensituaties in een zo vroeg mogelijk stadium worden aangepakt, zodoende worden duurdere trajecten voorkomen. Een melding bij het Budgetloket leidt -afhankelijk van de hulpvraag- tot stabilisatie van een crisissituatie, de aanpak van de schulden of het beheren van het budget. Het Budgetloket begon op 1 januari 2022 met 278 dossiers. Als gevolg van onrust over sterk stijgende energielasten steeg het aantal meldingen sterk. Na de uitbetaling van de energietoeslag daalde de onrust. Het aantal dossiers was in de tweede helft van het jaar weer vergelijkbaar met 1 januari 2022 (285). Landelijk wordt een jaarlijkse stijging van 12% verwacht. Het lokale beeld is hiermee niet in overeenstemming. Wij onderzoeken waar dit mee samenhangt.

Bijzondere bijstand / individuele inkomenstoeslag De uitgaven voor bijzondere bijstand zijn met 2% gedaald ten opzichte van 2021. Opvallend is dat het aantal inwoners dat bijzondere bijstand ontvangt voor bewindvoering in 2022 met 10% is gedaald. Een verklaring van deze daling is een betere samenwerking van het Budgetloket met interne en externe partners. Zodoende wordt het Budgetloket steeds vaker betrokken bij de keuze om al dan niet bewindvoering in te zetten.

69

Het aantal inwoners dat individuele inkomenstoeslag ontvangt, en dus langdurig in de armoede zit, is met ongeveer 7% gedaald. Studietoeslag De individuele studietoeslag is door een wetswijziging op 1 april 2022 gewijzigd in de studietoeslag. De belangrijkste wijzigingen: • • • •

Vanaf 15 jaar kun je een beroep doen op de studietoeslag, dit was 18 jaar; De toeslag is geen bijstand meer. Hierdoor is er geen vermogensgrens meer van toepassing en kan de regeling met terugwerkende kracht worden verleend; De studietoeslag is landelijk genormeerd. Gemeenten mogen in hun beleid de toeslag hoger bepalen, maar niet lager; De studietoeslag wordt verstrekt zolang er recht bestaat en hoeft dus niet periodiek te worden aangevraagd.

De regeling is bedoeld om studenten die door een arbeidsbeperking niet kunnen werken naast hun studie financieel te ondersteunen. Vooruitlopend op de wetswijziging zijn de normbedragen van de regeling al op 1 januari 2022 gelijk gesteld aan de landelijke normbedragen. Het gebruik van de regeling neemt toe: van 14 studietoeslagen in 2021 naar 18 studietoeslagen in 2022. Energiearmoede Medio 2022 heeft het Rijk een energietoeslag in het leven geroepen om huishoudens met een laag inkomen deels te compenseren voor de gestegen energieprijzen. Voor deze eenmalige energietoeslag is de Participatiewet tijdelijk gewijzigd. Het wetsvoorstel eenmalige energietoeslag is 12 juli 2022 door de Eerste Kamer aangenomen. Het richtbedrag van de energietoeslag van € 800,- is op 5 juli 2022 door het Rijk verhoogd naar € 1.300,-. De gemeente heeft de beleidsvrijheid om te bepalen hoe zij de energietoeslag precies vormgeeft. Om meer huishoudens te compenseren voor de gestegen energieprijzen heeft het college in september 2022 besloten de inkomensgrens te verhogen van 120% naar 150% van de toepasselijke bijstandsnorm. Door intensieve communicatie en goede samenwerking met onze maatschappelijke partners hebben we ongeveer 95% van de huishoudens met een inkomen tot 120% van het wettelijk minimum bereikt.

De doelgroep met een inkomen tussen 120% en 150% van het wettelijk minimum is moeilijker te bereiken, hier ligt het bereik op ongeveer 40%. Naast de energietoeslag ondersteunen we inwoners op diverse manieren om zuiniger met energie om te gaan en om hun huis energiezuiniger te maken, zodat zij de energierekening kunnen blijven betalen. Hieronder een overzicht van verschillende activiteiten: • Inzet van energiecoaches en energievrijwilligers bij het Trefpunt en Veenvesters. Hier wordt in 2023 een fixbrigade aan gekoppeld voor ondersteuning bij het uitvoeren van kleine energiebesparende aanpassingen in huis; • Periodiek rijdt er een energiecaravan door de wijken waar inwoners terecht kunnen met vragen over het verduurzamen van de woning; • De ‘Veense isolatie-actie’: woningeigenaren worden ontzorgd bij het isoleren van de woning; • Verstevigen van de samenwerking tussen de energievrijwilligers en de vrijwilligers van SchuldHulpMaatje. Daarnaast onderzoeken we aanvullende mogelijkheden om huishoudens te ondersteunen in het meer energiezuinig maken van hun huis en het bekostigen van de energielasten. Hierbij leren we van successen binnen andere gemeenten. Verder onderzoeken we de mogelijkheden om leenbijstand te verstrekken voor energiebesparende maatregelen.

70

Leefgeldregeling en arbeidsparticipatie Oekraïners In 2022 is de Regeling opvang ontheemden Oekraïne op grond van de Wet verplaatsing bevolking in werking getreden. Op basis van deze Regeling heeft iedere ontheemde uit Oekraïne en die in een gastgezin of gemeentelijke opvanglocatie verblijft recht op leefgeld. In aanloop naar een vaste regeling werden in de eerste maanden (april en mei) supermarktbonnen uitgedeeld voor de eerste levensbehoeften. Sinds april ontvangt iedere ontheemde een moneycard waarop maandelijks het leefgeld wordt gestort. Het leefgeld wordt beëindigd zodra de ontheemde aan het werk gaat. Uit een evaluatie blijkt dat er 41 ontheemden aan het werk zijn gegaan. Dit is vergelijkbaar met het landelijke beeld. Thema II – Sociaal domein – Participatie en re-integratie IW4 Eind 2018 zijn door de gemeenteraden van Veenendaal, Rhenen en Renswoude besluiten genomen over de financiering van de WSW (Wet Sociale Werkvoorziening) en de toekomst van IW4. Dit besluit is door het bestuur van de GR (Gemeenschappelijke Regeling) aangemerkt als strategische visie van de GR IW4. Ook is de governance van de gemeenten via de Gemeenschappelijke Regeling op de NV (Naamloze Vennootschap) versterkt. Mede op basis van de strategische visie heeft de NV een transitieplan 2019-2021 opgesteld.

In deze periode werkte IW4 toe naar een toekomstbestendige organisatie (inclusief toekomstbestendige huisvesting). Het transitieplan is in 2022 geëvalueerd en extern getoetst door een onderzoeksbureau. Voor de raad is in het vierde kwartaal een voorlichtingsavond georganiseerd door het bestuur van de GR en IW4. Om te komen tot een toekomstbestendige financiering van de Wet sociale werkvoorziening (WSW) en goed te zorgen voor de bestaande WSW-dienstverbanden, is eind 2022 aan de raad voorgesteld om een nieuw financieringsmodel vast te stellen. In dit model wordt de rijksbijdrage WSW in zijn geheel aan de Gemeenschappelijke Regeling IW4 beschikbaar gesteld. Een jaarlijkse gemeentelijke bijdrage voor de WSW is niet meer nodig en komt te vervallen (per 1 januari 2023). Dit is mogelijk door de stijging van de rijkssubsidie per WSWgeïndiceerde, de daling van het aantal WSW-ers en de afronding van de transitieperiode. Verder is aan de raad voorgesteld om de bestemmingsreserve WSW op te heffen. De bouw van het nieuwbouwpand gaat voorspoedig en IW4 verwacht in het begin van het tweede kwartaal 2023 te verhuizen naar het nieuwe pand. Waar in januari 2021 rekening was gehouden met bouwkosten van de nieuwe huisvesting van maximaal 10 miljoen euro, bleek uit de aanbesteding dat dit door gestegen grondstofprijzen niet meer haalbaar was. Daartoe is destijds het bouwbudget verruimd.

Breed offensief Het breed offensief is een brede agenda om de arbeidsmarktkansen voor mensen met een arbeidsbeperking te vergroten. Voorstellen om de wet- en regelgeving aan te passen en de uitvoering te verbeteren maken onderdeel uit van dit offensief. Dit leidt tot wetswijzigingen in de Participatiewet, SUWI, Wajong, Wet banenafspraak en de Wet Taaleis. Deze wetswijzigingen werden voorzien per 1 januari 2022. In voorliggende jaren zijn een aantal onderdelen uit het oorspronkelijke wetsvoorstel gehaald en via andere wetgevingstrajecten al in werking getreden. Het wetsontwerp Breed Offensief is meerdere keren uitgesteld en uiteindelijk eind 2022 aangenomen met datum inwerkingtreding 1 juli 2023. Wijzigingen in de integrale verordening en een aantal beleidsregels zullen dan ook in 2023 plaats vinden. Voor twee wijzigingen kent de wet een eerdere datum inwerkingtreding: de extra inkomstenvrijlating voor werknemers met een doelgroepindicatie en aanvullende bijstand, en de wijziging van de minimumleeftijd voor de kostendelersnorm van 21 naar 27 jaar zijn al sinds 1 januari van kracht. Het Breed Offensief geeft een verdere impuls aan het doel in Veenendaal een doorlopende lijn van arbeidsparticipatie te realiseren (II.a.1). Wet Inburgering De Wet inburgering 2021 (Wi2021) is op 1 januari 2022 in werking getreden.

Op grond van deze wet dienen inburgeraars binnen drie jaar de taal te leren (bij voorkeur op het niveau van 71

B1), wordt er een participatieverklaringstraject en een module arbeidsmarkt en participatie aangeboden. Naast deze verplichte trajecten biedt de gemeente de cursus Eurowijzer en een module gezondheid aan. Ter ondersteuning ontvangen inburgeraars maatschappelijke begeleiding. Het regime onder de ‘oude wet’ (de Wet inburgering 2013) werd gekenmerkt door een kleinere regierol voor de gemeente. Deze groep – ongeveer 100 inburgeraars – wordt ook begeleid door de gemeente, waar mogelijk volgens de systematiek van de nieuwe wet inburgering. Voor de uitvoering van het inburgeringstraject zijn er in 2021 en 2022 contracten gesloten met drie verschillende taalscholen, met Vluchtelingenwerk Nederland en met Furca. Tot slot is er subsidie verleend aan de Bibliotheek voor het informele aanbod. De regie over het inburgeringstraject wordt uitgevoerd door de gemeente zelf. Hiervoor is een cluster inburgering opgericht, waarin verschillende disciplines zijn ondergebracht. De regie wordt onder andere gevoerd door het voeren van een brede intake, het opstellen van een persoonlijk plan (het PIP) en het verder begeleiden van de inburgeraar. In 2022 is de taakstelling verhoogd. Er werden in 2022 in Veenendaal, Rhenen en Renswoude ongeveer 100 mensen inburgeringsplichtig (asielmigranten, gezinsmigranten, overige migranten). De formatie is hierop tussentijds tijdelijk verhoogd.

In de periode tot en met mei 2022 was er grote onduidelijkheid over de indeling in de oude en de nieuwe wet. Dit heeft geleid tot vertraging van het proces: vanaf juni 2022 kon er echt worden gestart met de uitvoering van de Wet inburgering 2021. Een personeelstekort bij een van de gecontracteerde taalscholen heeft als gevolg dat een wachtlijst is ontstaan. Dit heeft gevolgen voor het snel en goed leren van de taal (op ten minste B1 niveau). Dit heeft weer consequenties voor het (duurzaam) uitstromen uit de bijstand. De taalscholen hebben inmiddels besloten tot verruiming van de klassen (naar maximaal 20), en docenten in opleiding worden nu ook ingezet om taallessen te verzorgen. Vluchtelingenwerk Nederland heeft vanwege een tekort aan vrijwilligers inmiddels besloten een betaalde medewerker te werven. Hiermee hopen de contractpartijen op termijn de ontstane wachtlijsten te verkleinen. Om te voorkomen dat een groep niet meedoet in de samenleving wordt tot slot door de gemeente Veenendaal ook nog een alternatief programma ontwikkeld. Beschut werk Het instrument beschut werk maakt onderdeel uit van de Participatiewet. Beschut werk is werk in een beschermde omgeving onder aangepaste omstandigheden en heeft altijd de vorm van een dienstbetrekking. Het UWV geeft hiervoor indicaties af en bepaalt of iemand hiervoor in aanmerking komt.

De gemeente heeft vervolgens de opdracht om voor hen een geschikte plek te vinden. Waar deze dienstbetrekking wordt georganiseerd is een keuze van de gemeente. De gemeente streeft daarbij naar een inclusieve arbeidsmarkt. In Veenendaal krijgt dit voet aan de grond en inmiddels kennen we een aantal sociale werkbedrijven. Het merendeel van de kandidaten (18) gaat naar IW4. Verder plaatsten we ook kandidaten (7) bij meer reguliere bedrijven. Landelijk is er een discussie over de vergoedingen die het rijk beschikbaar stelt voor begeleiding van beschut werkers. De VNG en brancheorganisatie Cedris pleiten voor een hogere landelijke begeleidingsvergoeding mede gebaseerd op ervaringscijfers van andere SW-bedrijven. Daarnaast is per 1 juli 2021 een nieuwe CAO van kracht die kostenverhogend voor IW4 werkt. IW4 geeft aan dat zij Beschut Werk niet kostendekkend kan uitvoeren. In 2022 zijn er gesprekken met IW4 gevoerd over de financiering voor beschut werkers. Momenteel wordt in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een onderzoek gedaan naar de begeleidingskosten Beschut Werken en naar verwachting wordt dit onderzoek begin 2023 afgerond. Wij wachten dit onderzoek af en anticiperen hierop.

72

Thema III – Sociaal domein – WMO Maatwerkvoorzieningen Immaterieel In 2022 is een nieuwe werkwijze geïmplementeerd bij de Wmo consulenten. Deze nieuwe werkwijze betekent dat we langere indicaties afgeven en tussentijds evalueren. We stellen duidelijke doelen op voor de aanbieder en voeren regie op het halen van de doelen. Hierdoor verbetert de kwaliteit van de ondersteuning, kunnen we meer afschalen, waar nodig opschalen of aanvullende ondersteuning inzetten, blijft de werkvoorraad beter onder controle en zijn de kosten lager. Door de aanstelling van twee contractmanagers waren we in staat om in 2022 alle aanbieders van Wmo Immaterieel te spreken. Deze gesprekken leverden inzicht op in het zorglandschap, in onze contracten en leidde tot betere naleving van de contracten. Met name door de twee hierboven genoemde ontwikkelingen is de taakstelling op het Wmo budget gehaald, ondanks de verdere stijging bij Schoonmaakondersteuning. Het aantal inwoners dat schoonmaakondersteuning ontvangt is in 2022 verder gestegen. Daardoor zijn de kosten ook verder gestegen. Binnen de kaders van de wet zijn er vrijwel geen aanvullende mogelijkheden om de kostenstijging verder te beperken. In 2025 gaat de eigen bijdrageregeling veranderen.

Deze zal de groei naar verwachting wat af gaan remmen, maar we verwachten vooralsnog dat de korting op het gemeentefonds groter zal zijn dan het remmende effect van de nieuwe eigen bijdrageregeling. Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Per 1 januari 2022 voert Veenendaal zelfstandig de toegang uit voor Beschermd Wonen. In het eerste jaar na de regiowijziging hebben we de beweging van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis al kunnen inzetten. Het aantal meldingen voor Beschermd Wonen is afgenomen. Een belangrijke reden is dat we geen meldingen meer ontvangen van cliënten (met name jongvolwassenen) uit de regio Amersfoort. Waar mogelijk zijn cliënten uitgestroomd naar een zelfstandige woonplek. We hebben Beschermd Thuis ingezet in die situaties waar geen 24/7 noodzaak tot verblijf aan de orde was. Daarbij hebben we meegedacht met passende ondersteuning voorliggend aan Beschermd Wonen. Dit heeft geresulteerd in een afname van het aantal indicaties Beschermd Wonen en een lichte groei van Beschermd Thuis indicaties. Het proces van afbouw verloopt daarmee sneller dan verwacht. Het is dan ook van belang om het komende jaar verder te investeren in goede voorwaarden om thuis te kunnen blijven wonen en in woonconcepten voorliggend aan intramurale zorg. Daarvoor is het herschikken van het budget Beschermd Wonen voor duurzame woonoplossingen van belang.