3. Jaarrekening gemeente Veenendaal 2022 - jaarstukken

26

Inhoud (toelichting) In 2022 zijn o.a. video's gemaakt van de ambassadeurs die worden ingezet om andere ondernemers te inspireren en aan te moedigen te verduurzamen. In 2023 zullen de ambassadeurs intensiever worden betrokken en ingezet voor de activiteiten binnen de pijler Werken van het programma, o.a. door middel van themabijeenkomsten. 4. We stellen in de periode 2022-2025 buurtuitvoeringsplannen op voor de 7 buurten/bedrijventerreinen die benoemd zijn in de Transitievisie Warmte, optellend naar gemiddeld 40% aardgasreductie in 2030. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Voor de eerste twee buurten (Dragonder Oost en de Faktorij-de Vendel) is in het voorjaar 2022 gestart met het opstellen van de startnotities met participatieplan voor de Buurtuitvoeringsplannen. Na behandeling in de raad zijn de projectteams, samen met meedenkgroepen in beide 'buurten', aan de slag gegaan met verschillende onderzoeken en de eerste aanzet voor een Buurtuitvoeringsplan. Zo is op Faktorij en de Vendel gestart met inventarisaties bij bedrijven om in beeld te brengen wat er nodig is om aardgasvrij te worden en op welke termijn dat kan. In Dragonder-Oost is o.a. geluidsonderzoek uitgevoerd om de effecten van warmtepompen in beeld te krijgen. In 2023 wordt voor beide buurten toegewerkt naar een Buurtuitvoeringsplan aan het einde van het jaar. In 2022 zijn ten slotte de eerste voorbereidingen gestart om in het voorjaar van 2023 te starten met een BUP-traject voor Dragonder-Zuid. 5. We stimuleren en realiseren innovaties op het gebied van energieneutraal wonen en werken. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In het programmaplan Energieneutraal 2022-2025 heeft de Energie-Innovatie een eigen pijler. Er is een coördinator aangesteld voor dit onderwerp, die samenwerkt met de coördinatoren voor energieneutraal Wonen en Werken. In 2022 is o.a. gewerkt aan innovatie voor de warmtevoorziening Groenpoort (o.a. innovaties aardgasvrije warmtenetten en bewonersparticipatie), onderzoek naar een waterstofecosysteem bij IW4, Wijkservice en ACV, ondersteunen van een tweetal grotere bewonersinitiatieven voor energiezuinig/aardgasvrij wonen, verkennen mogelijkheden zonthermie en infraroodverwarming, begeleiden zoeklocaties geothermie onderzoeksboring, uitbreiden van mogelijke maatregelen voor een duurzaamheidslening omdat de hoeveelheid technieken uitgebreid is, verkennen innovatieve oplossingen voor de netcongestie i.s.m. Stedin (bedrijventerrein Nijverkamp) en kennisdeling over nieuwe Standaard en Streefwaarden voor woningisolatie met corporaties, energieloket en Trefpunt.

27

6. We verrichten onderzoek, ontwikkelen beleidsinstrumenten en starten projecten op om gemeentebreed regie te voeren op de energietransitie. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) We bevorderen de energietransitie onder andere door het wegnemen van hobbels. We werken bijvoorbeeld sinds begin 2022 aan een Soortenmanagementplan (SMP). Dit plan zorgt voor een generiek kader bij dakisolatie en zon-op-dak (beschermde flora en fauna), zodat niet bij elk renovatieproject of aanleg van zonnepanelen een apart plan door de vergunningaanvrager opgesteld hoeft te worden. Het SMP is naar verwachting eind 2023 gereed. Voor de korte termijn heeft de provincie de mogelijkheid geboden voor een pré-SMP, waarbij voor particulieren op kortere termijn al een kader kan worden mee gegeven. Dit preSMP heeft ons tevens de kans geboden een provinciale subsidie aan te vragen voor de isolatie van slecht geïsoleerde koopwoningen. Eind 2022 is de subsidie toegekend, deze wordt in 2023 uitgekeerd/uitgevoerd. Daarnaast zorgt het recent opgestelde omgevingsvisie-puntensysteem voor meer focus op energiemaatregelen bij nieuwbouw. Verder vindt in samenwerking met de provincies en de regio onderzoek plaats naar mogelijke oplossingen voor de netcongestie (met name bij teruglevering van elektriciteit). Hiervoor is door het programma ENV een plan van aanpak gemaakt voor de Taskforce Netcongestie, die Q1 2023 van start zal gaan. 7.

We versterken bewustwording bij bedrijven door versterking van het energieloket voor bedrijven en met inzet van diverse communicatie-instrumenten. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Communicatie-uitingen vinden in nauwe samenwerking met de Bedrijvenkring Ondernemend Veenendaal (BOV) plaats, o.a. via hun nieuwsbrief. Zo is in 2022 een herinnering gestuurd aan bedrijven met kantoorpanden om hun panden voor 2023 gereed te maken voor de Label-C verplichting. Hierbij worden de bedrijven nadrukkelijk doorverwezen naar het Energieloket voor informatie en advies. 8. We versterken het energietoezicht bij bedrijven en maatschappelijke instellingen. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Met de ODRU is regelmatig afstemming geweest en zijn afspraken gemaakt over de wijze van toezicht en advisering door de Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU), wat betreft type en milieu-klasse van bedrijvigheid en de voorbereiding op het toezicht op de label-C verplichting voor kantoren per 2023.

28

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) Omgevingswet

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) 1. In 2022 stelt de gemeenteraad het Omgevingsplan deel I vast. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) De raad heeft op 7 maart 2022 het omgevingsplan deel 1 vastgesteld. 2. In 2022 en volgende jaren wordt bij de totstandkoming van het omgevingsplan en de uitvoering daarvan invulling gegeven aan participatie door samenleving en andere stakeholders. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In het proces van vaststelling van het Omgevingsplan, deel I is vanwege de beleidsneutrale overgang gekozen voor de formele route van participatie, te weten de ter inzage legging van het (voor)ontwerp. Een ieder heeft daarin de kans gekregen om een zienswijze naar voren te brengen. Vanaf inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt het omgevingsplan gewijzigd voor het mogelijk maken van initiatieven en het overhevelen van de huidige bestemmingsplannen. Per wijziging van het omgevingsplan voor het mogelijk maken van een initiatief wordt een participatieplan opgesteld waarmee het participatietraject kan worden ingericht en uitgevoerd. Bij het wijzigen van het omgevingsplan waarin de overheveling van bestemmingsplannen plaatsvindt, wordt per wijziging bepaald of participatie nodig is. Als het om een puur beleidsneutrale overgang gaat en er wordt dus geen nieuwe ontwikkelingsruimte geboden, dan is participatie niet aan de orde. 3. De organisatie is zodanig ingericht dat vanaf 1 juli 2022 de Omgevingswet adequaat uitgevoerd kan worden. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) De gemeente Veenendaal is aangesloten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet. Een nieuwe registratiepakket voor het behandelen van de aanvragen omgevingsvergunning (Centric Leefomgeving) is geïmplementeerd. De werkprocessen voor de Omgevingswet zijn afgerond. Met het vaststellen van de begroting 2022 e.v. is de formatie aangepast. De functies zijn beschreven en de werving is gestart van nieuwe medewerkers.

29

Thema II: Openbare ruimte Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.a. De inwoners zijn tevreden als het gaat om de parameters ‘schoon, heel en veilig’ in de openbare ruimte en beoordelen dit met minimaal een 6,5.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.a.1. We houden bij het onderhoud en aanpassingen in de openbare ruimte rekening met de wensen van de inwoners. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Na vaststelling van het OPOR is er gestart met het maken van een uitvoeringsplanning voor het Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen (BOSS)-principe. In de buurten waar we de komende jaren aan de slag gaan wordt een Buurtvisiekaart gemaakt. Op de kaart hebben naast het BOSS ook andere beleidsdoelen een plek, zoals mobiliteit en klimaatadaptatie. De kaarten voor Dragonder Oost en een deel van Dragonder Noord zijn gemaakt. Daarnaast is een start gemaakt met de kaart voor drie buurten in Veenendaal West. Bij reconstructies (vervangingsopgave) en groot onderhoud van verhardingen, groen en spelen vormt de buurtvisiekaart de onderlegger voor het ontwerp of eventuele (kleine) wijzigingen in de openbare ruimte. In Dragonder Oost zijn we gestart met de realisatie van de BOSS aanpak. Zoals gebruikelijk zijn in het ontwerpproces van de reconstructies participatiebijeenkomsten en online peilingen gehouden. Dit hebben we onder andere gedaan voor de projecten De Pol (reconstructies 2023-2026), De Waterman, Duivenwal, Boslaan, Brinkersteeg, drempels verkeersveiligheid en overkappingen fietsparkeren bij bushaltes . II.a.2. Na realisatie projecten evalueren we samen met bewoners het resultaat en proces en stellen indien nodig het werkproces of resultaat bij. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Het is van belang om na de realisatie van een werk het project te evalueren met de omgeving. Is er overlast ervaren? Hadden werkzaamheden anders uitgevoerd kunnen worden? Voldoet het gerealiseerd plan aan de verwachtingen? De resultaten worden gebruikt om processen bij te stellen en verbeteringen door te voeren bij komende projecten. De projecten herinrichting Kerkewijk fase 3, Hertogenlaan-Regentesselaan, geluidsschermen Grote Beer, Ellekoot en de herinrichting van de Bobinestraat en Smalle Zijde zijn inmiddels geëvalueerd. De uitkomst van deze evaluaties hebben niet geleid tot bijstelling van processen of verbeteringen voor komende projecten.

30

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.b. de gemeente Veenendaal draagt met het verduurzamen van de mobiliteit bij aan de doelstellingen uit het ENV-programma voor 2022-2025.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.b.1. We werken aan bewustwording van verduurzamen van mobiliteitsgedrag. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) We hebben begin dit jaar een vervolg gegeven aan de “Fiets je Fit” fietsstimuleringscampagne om medewerkers te verleiden om op de fiets het woonwerkverkeer af te leggen. Verder is er een pilot gestart genaamd “High Five” om met een aantal scholen te werken aan fietsstimulering voor het woon-schoolverkeer. II.b.2. We zorgen dat het omgevingsbeleid (Omgevingsvisie, -programma's en -plan) in lijn is met de ambities voor duurzame mobiliteit. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In het omgevingsbeleid (omgevingsvisie Veenendaal 2030) staat beschreven wat we voor duurzame mobiliteit willen realiseren tot 2030. Hierbij is de lijn dat we meer inzetten op wandelen, fietsen en openbaar vervoer. Deze vormen van vervoer zijn het meest duurzaam. In 2022 is gewerkt aan een startnotitie die de aanpak weergeeft om te komen tot een Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit 2040. Hierin wordt de visie en ambitie op duurzame mobiliteit nader uitgewerkt en vertaald naar een uitvoeringsprogramma 20242030. De startnotitie is eind 2022 vastgesteld door de raad, in 2023 wordt het omgevingsprogramma uitgewerkt. Ondertussen is via diverse inspanningen in het programma Energieneutraal Veenendaal 2022-2025 al gewerkt aan de verduurzaming van mobiliteit, o.a. via campagnes, inzet op laadinfrastructuur en deelmobiliteit. Daarbij onderzoeken we hoe we slim kunnen aansluiten op het Regionaal Mobiliteitsprogramma van de provincie Utrecht om de mobiliteit energieneutraal te krijgen in 2050. II.b.3. We faciliteren elektrisch rijden. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Begin van 2022 is de laadvisie en de plaatsingsleidraad opgeleverd. Als vervolg hierop is er een laadpalenkaart gemaakt om te bepalen waar de laadpalen in gemeente Veenendaal moeten worden geplaatst. In maart is middels straatverf en via onze website meedoeninveenendaal.nl de mogelijkheid geboden om te reageren op de voorgestelde locaties. De kaart is hierdoor op enkele plaatsen aangepast. In 2022 hebben we op aanvraag weer veel e-laadvoorzieningen in Veenendaal gerealiseerd.

31

II.b.4.We stimuleren doorontwikkeling van waterstofmobiliteit. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Voorbeelden van inspanningen voor het doorontwikkelen van waterstofmobiliteit in de afgelopen periode zijn het verder uitwerken van de mogelijkheden voor een lokale waterstofkringloop (incl. voertuigen) bij het nieuwe pand van IW4/Wijkservice, in samenwerking met Stedin en ACV, een werkbezoek aan het Connectinitiatief met deelnemers uit het bedrijfsleven en afstemming met het waterstofinitiatief bij het tankstation Rondweg-Oost. II.b.5. We stimuleren en realiseren innovaties op het gebied van energieneutraal verkeer & energieneutrale mobiliteit Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In het programmaplan Energieneutraal 2022-2025 heeft Energie-Innovatie een eigen pijler. Er is een coördinator aangesteld voor dit onderwerp, die samenwerkt met de coördinator voor duurzame mobiliteit. Voorbeelden van projecten die zijn opgestart: snelladers als onderdeel van het project solar-carports op de carpoolplaats A12 en een onderzoek naar lokale waterstofproductie voor voertuigen van IW4. Daarnaast wordt samen met de gemeenten in de regio Foodvalley gewerkt aan een visie op deelmobiliteit.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.c. Veenendaal is beter bestand tegen klimaatveranderingen.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.c.1. We voeren stimuleringsacties uit voor het klimaatadaptief inrichten van particulier terrein, we streven hierbij naar het afkoppelen van 200 bestaande panden en het vergroenen/ontstenen van particulier terrein. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Wij stimuleren het klimaatadaptief inrichten van particulier terrein door de inzet van communicatietrajecten en subsidies. Deze subsidies zijn voor: • • • •

het ontstenen en vergroenen van particulieren terreinen (natuurlijke personen); het ontstenen en vergroenen van particulieren terreinen (niet-natuurlijke personen); een regentonactie waarbij de ton door aannemer van de gemeente wordt aangesloten op de regenpijp het actief aansluiten van regenpijpen op nieuw regenwaterriool bij reconstructies die de gemeente uitvoert.

32

Voor communicatie zetten wij, naast onze eigen communicatiemedewerkers, externe hemelwateradviseurs in. Dit jaar 2022 zijn de volgende aantallen bereikt: - subsidie natuurlijke personen: 54 aanvragen goedgekeurd en financieel afgehandeld -subsidie niet-natuurlijke personen: 1 aanvraag goedgekeurd en financieel afgehandeld - 149 regentonnen zijn door onze aannemer aangesloten bij particulieren -de daken van 101 woningen zijn actief door ons aangesloten op de nieuwe regenwaterriolering in de reconstructieprojecten Hertogenlaan/Koninginnelaan, Dragonder_noord fase 1 en de Ambachtstraat. De komende jaren voeren we projecten uit in gebieden met veel woningen, dus geld wat van deze regeling overblijft nemen we mee naar volgend jaar. II.c.2. Wij geven verder vorm aan de uitvoering van het plan van aanpak voor het ontstenen van de openbare ruimte van Veenendaal. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Naast subsidies om in particuliere terreinen te ontstenen, zijn we ook actief bezig om in de openbare ruimte het aandeel steen te verminderen en meer openbaar groen aan te brengen. Bij elk reconstructieproject onderzoeken wij of het aandeel groen verhoogd kan worden ten opzichte van de huidige situatie. Hierbij leggen wij waar mogelijk meer groen aan en verbeteren we de plant- en boomvakken. Een en ander binnen de geldende regels voor parkeervakken en wegbreedtes. Bij elke reconstructie is daadwerkelijk meer groen aangebracht dan in de oude situatie, waarmee het aandeel steen in de openbare ruimte is verminderd. Daarnaast wordt door halfverharding zoals grasbetonstenen toe te passen in parkeervakken het aandeel steen gehalveerd. Hierbij houden we wel rekening met de groeien onderhoudsmogelijkheden.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.d. De afvalinzameling draagt bij aan een circulaire economie waarbij we voor 2025 als tussendoel hebben: maximaal 100 kg restafval per inwoner per jaar, 75% afvalscheiding en 65% recycling.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.d.1. De gf+e inzameling bij hoogbouw wordt voortgezet. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Het behandelen van aanvragen voor een gf+e voorziening bij hoogbouw is een continu proces. Bij bestaande hoogbouw betreft het aanvragen voor een gf+e voorziening en bij nieuwe ontwikkelingen betreft het reserveren van ruimte voor een gf+e voorziening. Ook in 2022 is hier uitvoering aan gegeven. Aangezien dit onderdeel is van de reguliere bedrijfsvoering, zal dit niet (meer) afzonderlijk in het jaarplan worden opgenomen

33

II.d.2. Wij voeren het uitvoeringsprogramma van het afvalbeleidsplan uit. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) De acties uit het Beleidsplan huishoudelijk afval 2022-2025 uitvoeringsprogramma worden uitgevoerd. De behandeling van aanvragen voor en de realisatie van gf+e voorzieningen maakt deel uit van de reguliere bedrijfsvoering. Verder zijn dit jaar een nieuwe locatie voor luierinzameling en nieuwe ondergrondse papiercontainer gerealiseerd en is er een aanvraag voor een nieuwe locatie voor de luierinzameling in onderzoek. De uitvoering van de pilot recycleroute binnenstad is nog niet uitgevoerd; deze wordt meegenomen naar 2023.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.e. In 2022 vormt circulariteit altijd een inkoopcriterium binnen aanbestedingen.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.e.1. Circulariteit vormt een belangrijk onderdeel in de projecten. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In plaats van "De Pol" en Duivenwal/Duivenweide zijn dit jaar eerst de projecten ''herinrichting gedeelte wijk Dragonder-noord'' en de ''herinrichting Ambachtsstraat'' aanbesteed waarbij het onderdeel circulariteit mee heeft gewogen als EMVI (Economisch Meest Voordelige Inschrijving) criterium in de aanbesteding. Daarnaast wordt standaard binnen onze contracten Moederbestek.nl van toepassing verklaard waarbij producten die de aannemer moet leveren uit een specifiek percentage circulair materiaal moet bestaan. Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van circulariteit worden in de gaten gehouden.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.f. De gemeente draagt bij aan de CO2-reductie in de openbare ruimte uit het ENV programma voor 2022-2025.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.f.1. We onderzoeken en realiseren opwek van duurzame energie in de openbare ruimte. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) We streven naar een opwek van 1 MW tot eind 2025 door het plaatsen van zonnepanelen in de openbare ruimte zoals bermen en parkeerplaatsen (1 ha). Dit levert een bijdrage aan het voornemen van Veenendaal in de RES 1.0 om 0,047 TWh te realiseren in 2030 in de vorm van zon op bedrijfsdaken (0.043 TWh), parkeerterreinen en restgronden (0,004 TWh of 3 ha). We werken aan 3 projecten: 1. Energielandschap A12. Uit een verkenning die we samen met provincie Utrecht en de gemeenten Renswoude, Utrechtse Heuvelrug en Woudenberg hebben gedaan blijken er goede mogelijkheden voor zon te zijn langs de A12. Dit krijgt een vervolg in een OER(Opwek

34

Energie Rijksgronden)-project dat het 1e kwartaal van 2023 zal starten. In een OER-project stellen RWS (Rijkswaterstaat) en RVB (Rijksvastgoedbedrijf) capaciteit en middelen beschikbaar om energieprojecten te realiseren op rijksgronden. 2. Energie-opwek boven parkeerterreinen. Voor een aantal locaties zijn verkenningen uitgevoerd: carpoolplaats bij McDonalds, parkeerplaatsen Groenpoort, Duivenweide, Sportpark Panhuis en het parkeerterrein bij het zwembad. Op basis hiervan is besloten om voor de carpoolplaats en het zwembad een marktverkenning te starten en voor 6 parkeerplaatsen in Groenpoort een haalbaarheidsstudie uit te voeren in 2023. 3. Energie-opwek langs de Rondweg-oost. Er worden diverse varianten onderzocht voor inpassing van zonnepanelen langs de Rondweg-oost. De effecten van de panelen op het geluid in de wijk en de mogelijkheden voor DEVO als afnemer van de opgewekte energie zijn de belangrijkste vraagstukken. II.f.2. We nemen meer CO2 op door vergroening van Veenendaal. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) We streven in 2025 naar een groter boomkroonoppervlakte dan in 2021 vastgesteld is. Meer dan het aantal bomen, is de grootte van de boomkroon van invloed op de CO2-opname. De vergroening levert daarnaast ook een positieve bijdrage aan onze doelstellingen voor klimaatadaptatie en biodiversiteit. We hebben in 2022 uitwerking aan de vergroening gegeven via drie sporen: 1. We hebben meegedaan (en blijven meedoen) aan de Groene Stad Challenge en hebben daardoor tips, monitoringsresultaten en een prestatievergelijking van deelnemende gemeenten ontvangen. 2. Bij nieuwbouw en reconstructies hebben we gezorgd dat zoveel mogelijk bomen een passende standplaats krijgen, zodat bomen in volwassen toestand een gezonde boomkroon kunnen ontwikkelen. Zo is in 2022 besloten dat bij de reconstructie van de Lange Vore kwalitatief slechte bomen vervangen worden en extra bomen worden toegevoegd. Ook hebben we het Puntensysteem Omgevingsvisie Veenendaal vastgesteld: dit gaat leiden tot concrete gezonde en groene maatregelen bij nieuwbouw van woningen of bij zaken waar een herziening, uitwerking of wijziging van het bestemmingsplan nodig is. 3. We hebben een start gemaakt met het herzien van de criteria voor waardevolle bomen onder andere op de mogelijkheid om CO2 op te slaan. Hierdoor zullen we meer bomen een beschermde status kunnen geven.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.g. 0 (nul) verkeersdoden in 2050.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.g.1. Acties uit het verkeersveiligheidsprogramma (dat in 2021 nog moet worden vastgesteld) uitvoeren. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Het High Five-project is in september bij de twee deelnemende scholen gestart. Hiermee worden kinderen op het basisonderwijs gestimuleerd om lopend of op de fiets naar school te

35

komen. We hopen hierdoor de druk van het autoverkeer in de schoolomgeving te verminderen en daardoor ook de verkeersonveiligheid te verminderen. Begin 2023 zal een eerste tussen-evaluatie gehouden worden om te bekijken of het project aanslaat: gaan meer kinderen met de fiets of te voet naar school?

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) II.h. Eind 2023 is minimaal 90% van de Data Top-15 lijst op orde.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) II.h.1. Eind 2022 zijn 9 van de 15 Data Top-15 items op orde. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Eind 2023 moeten 15 data-items op orde zijn. We hebben ons tot doel gesteld dat we eind 2022 9 data-items op orde zouden hebben. Achter elk data-item wordt de stand van zaken weer gegeven. 1. Geplande wegwerkzaamheden: we hebben de door ons geplande werkzaamheden nu in het systeem staan. 2. Actuele wegwerkzaamheden: deze werkzaamheden moeten door de aannemer worden bijgehouden. Bij uitloop van de werkzaamheden wordt dit niet altijd tijdig bijgewerkt. Bij veel werkzaamheden namens particulieren, bedrijven, verenigingen van eigenaren zoals glazenwassen, verhuizen, verbouwingen is een gedeelte van de openbare ruimte nodig om die werkzaamheden uit te voeren. Deze zaken worden veelal niet gemeld bij de gemeente en daardoor kunnen wij deze voorziene werkzaamheden niet invoeren in het systeem. 3. Maximum snelheden: is gecontroleerd en gecorrigeerd. 4. Borden (ge- en verbod): zijn ingevoerd 5. Statische parkeerdata: is gekoppeld met het Nationaal ParkeerRegister waarin onze informatie wordt bijgehouden. 6. Evenementdata: we hebben een grote stap gezet. De grotere evenementen staan er goed in. Met de kleine evenementen is de tijdspanne tussen het verlenen van de toestemming en het evenement regelmatig te kort om het ook tijdig te kunnen doorvoeren. 7. iVRI data (incl. topologie): wij hebben nu nog geen iVRI en dus ook geen iVRI-data.

Als wij in 2023 een iVRI gaan plaatsen, dan moet dit geregeld zijn voordat de automaat operationeel is. 8. Data voor logistiek (o.a. milieuzones, laad- en losplekken, doorrijhoogtes): zijn ingevoerd 9. Fietsdata (o.a. herkomst- /bestemming, routes en snelheden, gebruik stallingen): beschikbare data is ingevoerd. Veel fietsdata zoals herkomsten en bestemmingen is onbekend. Wij zijn aan het onderzoeken of wij bij de provincie Utrecht kunnen aanhaken zodat deze data automatisch op basis van Floating Car Data kan worden ingevuld. Het betreft hier dan voornamelijk punten 2 en 6.

36

Thema III: Wijkgericht werken Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.a. Meer betrokkenheid van inwoners voor elkaar en/of voor hun buurt, door het stimuleren van bewonersinitiatieven.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.a.1.We gaan in 2022 verder met het stimuleren en faciliteren van bewonersinitiatieven in de buurt, o.a. door de PR-campagne verbeter je wijk, (fysiek) loket in iedere wijk, de wijknieuwsbrieven en vermelden van initiatieven op social media. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Op verschillende manieren stimuleren de wijkmanagers de inwoners in het realiseren van bewonersinitiatieven. Dit heeft geresulteerd tot verschillende initiatieven, zoals: • In heel Veenendaal zijn op verschillende locaties veiligheidsmiddagen georganiseerd in samenwerking met externe partners. • Aan de Lodewijk van Nassaustraat willen bewoners graag een moestuin starten. De eerste gesprekken zijn gevoerd en wijkbudget is toegekend. • In het Schrijverspark is door bewoners een winterfeest georganiseerd. Het feest was druk bezocht. • In november is een netwerkbijeenkomst georganiseerd door Veens Welzijn samen met de wijkmanager. Doel was kennismaken bewoners (organisaties). Vervolg in januari 2023. Thema's uit de wijk zijn benoemd. • Op diverse locaties in Veenendaal is Burendag gevierd. • Doorstart van speeltuin de Reling. In juni is het plan van aanpak besproken. E.e.a. in combinatie met de kinderraad die financiën heeft toegekend aan dit initiatief. Ook is wijkbudget toegekend. • In winkelcentrum de Ellekoot wil men kinderactiviteiten organiseren. Voorbereidingen zijn gestart. • Wat willen bewoners van de Pampagras samen doen? Hierover ging het wijkteam Noordoost het gesprek aan met bewoners van dit complex. Wat kunnen zij zelf (samen) gaan organiseren met ondersteuning van Veens Welzijn? III.a.2.

We gaan in 2022 werken met het participatietool: Open Stad. Op dit platform kunnen bewonersinitiatieven worden vermeld. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In mei 2022 is de participatietool (Open Stad) op de site verbeterjewijk.nl gelanceerd. Via idee.verbeterjewijk.nl kunnen inwoners ideeën aandragen. Eerst bekijkt een team van wijkmanager, participatiespecialist en moderator of de ideeën binnen bestaand beleid en budgetten kunnen worden gerealiseerd. Kan dat niet, dan is er nog de mogelijkheid om het idee te presenteren tijdens een beeldvormende avond van de gemeenteraad. Op dit moment zijn er 9 ideeën aangedragen.

37

Met deze tool kunnen ook andere participatiesites gebouwd worden, zoals we ook al gezien hebben bij de site raadsakkoord.veenendaal.nl.

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.b. Meer betrokkenheid van inwoners bij hun eigen leefomgeving (schoon, heel, veilig en leefbaar) door het stimuleren van burgerparticipatie.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.b.1. We gaan in 2022 verder met het stimuleren en faciliteren van burgerparticipatie op het gebied van schoon, heel, leefbaarheid en toegankelijkheid in de buurt. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Er zijn verschillende burgerparticipatie trajecten ingezet. Op deze wijze worden inwoners betrokken bij verschillende onderwerpen in de wijk of buurt. Mooie voorbeelden hiervan zijn: • In De Pol heeft een klankbordgroep meegedacht over de verschillende mogelijke en noodzakelijke ingrepen rondom de grootschalige reconstructie van de wegen. De wegen in deze buurt worden vernieuwd en er wordt een hemelwaterriool aangelegd. • Aan de Dijkstraat West is een bewonersbijeenkomst geweest over parkeren. • In Dragonder Oost is gesproken met bewoners die deelnemen aan de werkgroep voor de Buurt Uitvoerings Plannen voor Energie Neutraal Veenendaal. • In het Franse Gat is gesproken met de ambassadeursgroep. • Hoe is het wonen aan de Roerdomp/op eiland G in Veenderij. Dit is waar het wijkteam Noordoost het gesprek over voerde met bewoners van dit eiland. Aanleiding waren melding van jongeren overlast en botsende leefstijlen. III.b.2. We gaan in 2022 werken met het participatietool: Open Stad. Op dit platform kunnen burgerparticipatietrajecten worden vermeld. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Inmiddels is Openstad ingezet. Een evaluatie volgt eerste kwartaal 2023. III.b.3. Bij reconstructies en grote onderhoudswerkzaamheden inventariseren we met de inwoners de beperkingen die worden ervaren in de toegankelijkheid. Tijdens de werkzaamheden worden deze beperkingen zoveel mogelijk aangepakt. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Bij iedere reconstructie wordt toegankelijkheid meegenomen als item.

38

Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.c. Samen met inwoners uitvoering geven aan de wijkplannen die zich richten op het verbeteren van de leefbaarheid in de buurt en/of wijken.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.c.1. De wijkteams gaan samen met de inwoners de wijkinitiatieven en burgerparticipatietrajecten die vermeld staan in het wijkplan vormgeven. Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) De wijkplannen zijn geplaatst op verbeterjewijk.nl. De input van de fysieke bijeenkomsten en actuele participatie onderwerpen zijn toegevoegd aan de wijkplannen op de site.

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit programma: •

Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU);

•

Duurzame Energie Veenendaal-oost BV (DEVO);

•

Ontwikkelingsbedrijf Veenendaal-Oost BV (OVO);

•

Afvalcombinatie De Vallei NV (ACV);

•

Gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht (AVU);

•

Stichting Ontmoetingshuis;

•

Parkeervoorzieningen (Tricotage en Arie van Hensbergen).

Zie voor meer informatie paragraaf E Verbonden partijen.

Financiële programmarealisatie 2022 (bedragen x € 1.000,-) Programma 1 Fysieke Leefomgeving Primitief

Raming 2022 Na begrotingswijziging

Realisatie 2022

Saldo 2022

Lasten

38.513

41.776

42.247

-471

Baten

30.215

32.334

39.288

6.954

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

-8.298

-9.443

-2.959

6.484

Toevoeging aan reserve

1.733

6.157

12.182

-6.025

Onttrekking aan reserve

1.374

4.354

4.538

184

Gerealiseerd resultaat

-8.657

-11.246

-10.604

642

39

Toelichting op de financiële programmarealisatie (bedragen x € 1.000,-) Ten opzichte van de in de 3e bestuursrapportage 2022 aangepaste begroting, zijn de grootste afwijkingen als volgt: Taakveld

Afwijking 2022

Afval

V/N 1.754 V

Beheer overige gebouwen en gronden

58 V

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

38 N

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

954 V

Maatwerkdienstverlening 18-

49 V

Milieubeheer

378 V

Parkeerbelasting

339 N

Parkeren

307 V

Riolering

169 V

Ruimtelijke Ordening

98 N

Samenkracht en burgerparticipatie

124 V

Wonen en bouwen

3.133 V

Overige verschillen

32 V

Totaal afwijkingen programma 1

6.484

Afval: voordeel € 1.754.000 De Afval Combinatie de Vallei (ACV) en Afval Verwijdering Utrecht (AVU) geeft een voordeel van € 1.172.000. Dit wordt veroorzaakt doordat de inzamel- en verwerkingskosten van ACV en AVU flink lager zijn uitgevallen doordat de hoeveelheden fijn en grof huishoudelijk afval en GFT fors lager liggen dan begroot. De daling van de hoeveelheid afval en GFT is waarschijnlijk het gevolg van de energiecrisis en de hoge inflatie en specifiek voor GFT ook nog door seizoensinvloeden. Daarnaast zijn de opbrengsten van het papier fors hoger dan begroot als gevolg van de hogere grondstofprijzen en daarmee ook de vergoeding per ton. De extra inkomsten bij afrekening afval voorgaande jaren ad € 252.000 wordt ook veroorzaakt door de hogere opbrengsten van het papier. De stijgende lijn van de vergoeding per ton is in 2021 ingezet en is tussen de conceptjaarrekening en definitieve jaarrekening over 2021 verder doorgestegen. Hierdoor is er in de jaarrekening 2021 minder geld opgenomen, dan er uiteindelijk is binnengekomen. De inkomsten uit de afvalstoffenheffing 2022 zijn € 332.000 hoger dan vooraf voorzien. Dit komt doordat er uiteindelijk meer aanslagen zijn opgelegd dan vooraf rekening mee is gehouden. Dit betekent dat voor het vaste tarief er € 155.000 en voor het variabele tarief € 78.000 hogere opbrengsten zijn gerealiseerd.

Daarnaast is er nog voor € 91.000 aan inkomsten voorgaande jaren ontvangen en € 7.000 aan enkele kleine afwijkingen. Beheer overige gebouwen en gronden: voordeel € 58.000 In de exploitatiebegroting van vastgoed is jaarlijks € 123.000 opgenomen voor het onderhouden van panden die leeg staan en/of op de nominatie staan voor de verkoop, zoals voormalige schoolgebouwen. In 2022 waren de kosten hiervoor € 99.000. Dit jaar is hierdoor € 24.000 van het budget niet benut. Naast lagere lasten zijn er meer baten gerealiseerd vanwege de verkoop van stukjes grond in de gemeente ad € 26.000. Daarnaast zijn er nog enkele kleine afwijkingen van circa € 8.000. Fysieke bedrijfsinfrastructuur: nadeel € 38.000 Jaarlijks wordt aan de hand van de verkochte liters brandstof een bijdrage in rekening gebracht voor de huur van de ondergrond van het tankstation Rondweg-Oost. In verband met een lopend geschil is dit tot op heden nog niet gebeurd ( € 28.000 minder opbrengsten) en worden kosten hiervoor gemaakt (€ 12.000 hogere kosten) waardoor er een nadeel is ontstaan van totaal € 40.000. Daarnaast zijn er nog enkele kleine afwijkingen van circa € 2.000 voordelig. 40

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen): voordeel € 954.000 Bij de grondexploitaties over 2022 is per saldo ten opzichte van de begroting een voordeel gerealiseerd van afgerond € 954.000. Dit voordelige saldo wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen: Nadelige saldi Nadelig liquidatie saldo complex 5 Heebink

€ 3.961,41

Nadelig liquidatie saldo complex 82 Herontwikkeling Hoogvliet

€ 8.185,10

Nadelig liquidatie saldo complex 91 Zuidpoort Zuid

€ 4.406,43

Nadelig saldo complex 84 Sationskwartier D-Noord

€ 18.349,59

Gedeeltelijke terugstorting voorziening grondexploitaties tbv cpl 43 Pionierkwartier cf projectenboek 2023

€ -16.148,00

Totaal nadelig saldo 2022

€ 18.754,53

Batige saldi Gedeeltelijke terugstorting eerdere winstneming complex 1 Ontw. posities cf projectenboek 2023

€210.066,00

Tussentijdse winstneming complex 2 Veenendaal Oost cf projectenboek 2023

€ 1.064.752,00

Gedeeltelijke terugstorting eerdere winstneming complex 8 1e Melmseweg cf projectenboek 2023

€ -52.078,00

Gedeeltelijke terugstorting eerdere winstneming complex 30 Balkons cf projectenboek 2023

€502.094,00

41

Tussentijdse winstneming complex 39 Vrijkomend Vastgoed cf projectenboek 2023

€ 300.370,00

Tussentijdse winstneming complex 92 Lindewijck cf projectenboek 2023

€ 263.902,00

Batig saldo complex 90 Restanten geliquideerde complexen

€ 9.602,12

Saldo per 31 december 2022 fabricagerekening projecten (dit wordt weer beschikbaar gesteld per 1 januari 2023)

€ 98.466,65

Totaal batig saldo 2022

€ 972.854,77

Totaal saldo 2022 grondexploitatie

€ 954.100,24

Milieubeheer: voordeel € 378.000 Milieuzaken algemeen Het budget milieuzaken algemeen geeft een voordeel van € 57.400. In het kader van de invoering van de nieuwe Omgevingswet is in 2022 extra budget toegekend. Echter door uitstel van de invoering van de Omgevingswet is het budget in 2022 nog niet nodig geweest. Stikstofdossier Van het budget voor het stikstofdossier resteert € 130.000. Deze middelen zijn voor meerjarig gebruik beschikbaar gesteld. Voorgesteld wordt dit resterende budget via de reserve meerjarige middelen in 2023 opnieuw beschikbaar te stellen. ENV/verduurzaming vastgoed Van het budget voor het programma ENV resteert € 35.000. Deze middelen zijn voor meerjarig gebruik beschikbaar gesteld. Voorgesteld wordt dit resterende budget via de reserve meerjarige middelen in 2023 opnieuw beschikbaar te stellen. Energievoorziening groenpoort Van het budget voor het project Energievoorziening Groenpoort resteert € 132.900. Deze middelen zijn voor meerjarig gebruik beschikbaar gesteld. Voorgesteld wordt dit resterende budget via de reserve meerjarige middelen in 2023 opnieuw beschikbaar te stellen. Duurzaamheid Het voordeel op de directe lasten bedraagt € 30.200.

Dit wordt voor het grootste deel veroorzaakt omdat de keuzes en uitvoering van het in 2022 door Enedos opgestelde advies "Inventarisatie en energieadvies bedrijven De Faktorij en De Vendel Buurtuitvoeringsplan aardgasvrij" in 2023 of later plaatsvindt waardoor uitvoeringsuitgaven in 2022 lager zijn.

42

Parkeren: nadeel € 32.000 (Parkeerbelasting: nadeel € 339.000 Parkeren: voordeel € 307.000) Het totaal resultaat op parkeren is per saldo € 32.000 nadelig. Dit komt voornamelijk vanwege minder parkeer inkomsten dan oorspronkelijk geraamd. Van de geraamde € 2,3 miljoen is uiteindelijk ruim € 2 miljoen aan parkeerinkomsten gerealiseerd. De lagere inkomsten worden grotendeels weer opgevangen door lagere lasten. De lagere lasten ontstaan op diverse onderdelen binnen de parkeer exploitatie, van verzekeringen, energie tot beheerkosten. Riolering: voordeel € 169.000 Het totale voordeel op het taakveld Riolering bedraagt € 769.000. In de begroting is € 155.000 opgenomen voor het afkoppelen van het hemelafvoer op het riool. Hiervan is in 2022 € 50.000 benut, resteert een voordeel op de uitgaven van € 105.000. Voornamelijk veroorzaakt door lagere uitgaven voor communicatie en het lagere uit te betalen bedrag per aanvraag. De raad heeft middelen beschikbaar gesteld voor het afkoppelen van woningen van het riool in reconstructiewerkzaamheden. Deze reconstructies hebben een meerjarig karakter en de bijdrage wordt achteraf vastgesteld wanneer definitief bekend is hoeveel woningen er zijn afgekoppeld. Diverse werken lopen nog door in 2023 waardoor voorgesteld wordt € 219.000 mee te nemen naar 2023.

Er zijn € 112.000 meer inkomsten gegenereerd aan rioolheffing door gerealiseerde in uit- en inbreidingsplannen zoals in Veenendaal-oost. Doordat er werken/reconstructies later uitgevoerd worden dan in 2022 gepland, zijn er voor € 282.000 lagere kapitaallasten. Na verwerking van de personeelskosten, de kwijtscheldingen en het voorstel om € 219.000 mee te nemen naar 2023 resteert per saldo een positief bedrag van € 549.700. Dit bedrag is gestort in de voorziening riolering. Ruimtelijke Ordening: nadeel € 98.000 Herziening en ontwikkeling van bestemmingsplannen Zowel aan de directe lasten als baten is de afwijking kleiner dan € 25.000. De lasten zijn overgeschreden met € 17.700 doordat de advisering voor bestemmingsplannen op dit budget zijn verantwoord. In voorgaande jaren zijn deze advieskosten ten laste van de opbrengst leges omgevingsvergunningen geboekt. De inkomsten zijn hoger dan geraamd door hogere exploitatiebijdragen voor wijziging bestemmingsplannen. Stedebouwkundige structuurvisies De directe lasten wijken € 9.100 af hetgeen wordt veroorzaakt door hogere kosten voor het opstellen van de samenwerkingsovereenkomst (SOK) Franse Gat,. Met Veenvesters is afgesproken dat de gemaakte kosten voor de SOK voor 50% wordt vergoed. In 2023 wordt deze bijdrage ontvangen. In 2022 is een subsidie van € 10.000 ontvangen van de provincie voor het opstellen van de SOK.

Ontwikkeling buitengebied In de 3e bestuursrapportage 2021 is een bedrag van € 15.000 overgeheveld naar 2022 in het kader van het LEADER programma Utrecht-Oost. Vanwege het ontbreken van voldoende concrete projecten zijn er in 2022 geen uitgaven geweest. Invoering Omgevingswet In 2022 zijn de kosten hoger uitgekomen dan bij de 3e bestuursrapportage 2022 is ingeschat. In de bestuursrapportage is aangegeven dat een budget van € 317.000 kon worden overgeheveld naar 2023. De kosten voor inhuur van personeel en ICT-kosten voor de invoering van de Omgevingswet zijn echter toen te laag ingeschat zodat per saldo € 152.200 meer is uitgegeven ten laste van het budget in 2022 dan bij de 3e bestuursrapportage verwacht. Via een resultaatbestemming wordt deze te hoge budgetoverheveling naar 2023 gecorrigeerd.

43

Kadaster In 2022 zijn de directe lasten 47.000,- lager dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat er in 2022 beduidend minder landmetingen zijn geweest. Samenkracht en burgerparticipatie: voordeel € 124.000 Het voordeel op de directe lasten van het Ontmoetingshuis bedraagt € 74.000 en wordt grotendeels veroorzaakt door de lagere uitgaven op de raming van kosten voor onvoorziene omstandigheden. Omdat de jaarrekening 2022 van Stichting Ontmoetingshuis nog niet is ontvangen en de inmiddels ingediende begroting van de Stichting voor 2023 een duidelijk negatief resultaat laat zien is het positieve saldo van € 74.000 over 2022 minder onttrokken aan de reserve Aanloopverliezen Stichting Ontmoetingshuis. Daarnaast is de doorbelasting van de kapitaallasten € 65.000 lager dan begroot. De toelichting op de kapitaallasten wordt toegelicht bij het programma bedrijfsvoering. Daarnaast is er een nadeel op de vastgoedkosten voor het MFA Panorama van circa € 15.000. Wonen en bouwen: voordeel € 3.133.000 Project verkabeling hoogspanning Het project verkabeling hoogspanningslijn betreft een meerjarig project waarbij de uitgaven en de hiervoor in de betreffende jaarschrijf te verantwoorden deel van de te ontvangen subsidie, per jaar afwijken van de begroting in dat jaar.

Deze afwijkingen komen niet ten gunste of ten laste van de algemene middelen, maar moeten overgeheveld worden naar het volgende jaar/jaren, om de totale raming van het project in tact te houden en beschikbaar te houden voor de uitvoering van het project ook wanneer de verdeling van de inkomsten en uitgaven over de jaren heen verschuiven. In 2022 is het resultaat van de werkelijk verantwoorde baten en lasten ten opzichte van de raming afgerond € 167.500 negatief (aan de uitgavenkant is er een onderschrijding van € 1.139.800 en aan de inkomstenkant een onderschrijding van € 1.307.300). Voorgesteld wordt dit te verwerken via de reserve meerjarige middelen ten laste van raming voor dit project in 2023 e.v. Opgave Groei en Bloei In 2022 zijn er minder kosten (€ 64.300) gemaakt voor de opgave Groei en Bloei. Deze middelen zijn voor meerjarig gebruik beschikbaar gesteld. Voorgesteld wordt dit resterende budget via de reserve meerjarige middelen in 2023 opnieuw beschikbaar te stellen. Bouwleges De interne capaciteit voor het beoordelen van de aanvragen van omgevingsvergunningen is in 2022 beperkt geweest. Enerzijds door de nodige vacatures bij de vergunningverleners en anderzijds door de voorbereidingen voor de invoering van de nieuwe Omgevingswet. De twee factoren hebben geleid tot hoge inhuurkosten.

Een deel van die kosten is gedekt uit de vacatureruimte, waardoor er uiteindelijk een minder grote overschrijding op de kosten van de bouwleges is gerealiseerd dan in de eerdere bestuursrapportages was gecorrigeerd (€ 194.900 lagere kosten). De opbrengst van de waboleges is lager uitgevallen (lagere baten € 344.800) dan geraamd doordat het bij een groot deel van de aanvragen om relatief kleine bouwactiviteiten is gegaan met een lagere legesopbrengst. Het aantal grote bouwaanvragen is in 2022 ook beperkter van omvang geweest. Per saldo betekent dit een nadeel bij de bouwleges van € 149.900, voorgesteld wordt dit bedrag te onttrekken aan de reserve bouwleges. Rondweg-oost Vanuit de grondexploitaties Veenendaal-oost is een bijdrage ontvangen van ruim € 3.300.000 voor bovenwijkse voorzieningen. Conform nota bovenwijkse voorzieningen uit het vastgestelde raadsbesluit 5-09-2020 wordt deze bijdrage in de bestemmingsreserve reserve leefbaarheid Rondweg-oost gestort.

44

Overige verschillen: voordeel € 32.000 Reservemutaties Toevoegingen aan de reserves: nadeel € 6.025.000 In lijn met eerdere besluitvorming zijn de volgende toevoegingen aan de reserves, die afwijken van de begroting, verwerkt: - Een lagere storting in de reserve meerjarige middelen van € 152.200 voor de invoering van de omgevingswet dan verwacht bij de 3e bestuursrapportage 2022. - Een lagere storting in de reserve meerjarige middelen van € 12.200 voor het programma Energieneutraal Veenendaal dan verwacht bij de 3e bestuursrapportage 2022. - Een lagere storting van in de reserve meerjarige middelen € 3.400 voor het programma Vitale Binnenstad dan verwacht bij de 3e bestuursrapportage 2022. - Een storting van € 64.300 in de reserve meerjarige middelen van het resterende budget voor de meerjarige opgave Groei en Bloei. - Een storting van € 47.000 in de reserve meerjarige middelen van het resterende budget voor verduurzaming vastgoed programma ENV 2050. - Een storting van € 130.000 in de reserve meerjarige middelen van het resterende budget voor het stikstofdossier. - een storting van het resultaat op afval in de egalisatiereserve afvalverwijdering en verwerking van € 1.664.500; Het resultaat op afval totaal bestaat naast het taakveld afval nog uit kwijtscheldingen, interne doorbelasting van uren inclusief overhead en verrekening BTW.

- een storting in de risicoreserve bouwgrondexploitaties van € 890.500 zijnde het batige saldo (inclusief de winstnemingen) van de bouwgrondexploitaties in 2022. - Een storting van € 147.200 in de reserve bovenwijkse voorzieningen voor de dekking van lasten van bovenwijkse voorzieningen. - Een storting van 3.250.000 in de reserve leefbaarheid Rondweg-oost vanwege de ontvangen bijdrage van OVO. Onttrekkingen aan de reserves: voordeel € 184.000 In lijn met eerdere besluitvorming zijn de volgende toevoegingen aan de reserves, die afwijken van de begroting, verwerkt: - Een lagere onttrekking aan de reserve aanloopverliezen van € 74.000, vanwege minder uitgaven door onvoorzien. - Een lagere onttrekking aan risicoreserve bouwgrondexploitaties € 63.500. - Een hogere onttrekking aan de egalisatiereserve begraafplaatsen van € 3.800. - Een hogere onttrekking aan de reserve bestemmingsreserve verkabeling hoogspanning van € 167.600 vanwege hogere uitgaven in dit betreffende jaar. - Een hogere onttrekking aan de egalisatiereserve bouwleges van € 149.900 vanwege een nadeel op de leges.

45

Programma 2: Economie, Werk en Ontwikkeling Visie Economische groei leidt in brede zin tot het versterken van het economische klimaat in Veenendaal. Hierbij gaan we uit van een sterke relatie tussen het behoud én uitbreiden van de lokale en regionale werkgelegenheid. Een belangrijk aandachtspunt hierbij is om Veenendaal aantrekkelijk te houden als vestigingsplaats voor ondernemingen. Dit doen we door een zo goed mogelijk vestigingsbeleid en ondernemersklimaat te realiseren en een goede ondernemersdienstverlening te organiseren. Het uitgangspunt is het stimuleren van de lokale economie en het aanbieden van kwalitatieve en kwantitatieve werkgelegenheid op alle onderscheiden niveaus. Inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt stimuleren en begeleiden we om volledig of in deeltijd deel uit te kunnen maken van het arbeidsproces. Dit levert daarbovenop een wezenlijke bijdrage aan de participatie van de Veenendaalse samenleving. Naast bovengenoemde thema's onderscheiden we binnen dit begrotingsprogramma de volgende onderwerpen; de opgave Informatiesamenleving (waaronder programma ICTCampus), het regionale programma Circulaire economie (Living Lab Regio Foodvalley Circulair), het programma Vitale Binnenstad en de uitvoering van de Visie Bedrijventerreinen.

Hieronder bij thema I en thema II leest u meer over welke inspanningen we hebben verricht om de visie van programma Economie, Werk en Ontwikkeling ten uitvoer te brengen.

Thema's De visie van het Programma Economie, Werk en Ontwikkeling komt tot uiting in twee thema’s: I. Economische ontwikkeling en werkgelegenheid II. Recreatie en toerisme Thema I – Economische ontwikkeling en werkgelegenheid Werkgelegenheid Voor 2022 was de verwachting dat eventuele naweeën van de coronacrisis (veroorzaakt door bijvoorbeeld het afbouwen van diverse steunmaatregelen) alsook de oorlog in Oekraïne van invloed konden zijn op de lokale en regionale werkgelegenheid en de werkloosheidscijfers. De beschikbare PAR-cijfers over 2022 laten echter een ander beeld zien. De werkgelegenheid in Veenendaal is in 2022 met 4,6% gestegen ten opzichte van 2021. Ook het aantal faillissementen bleef lager dan gemiddeld. Het beëindigen van de landelijke steunmaatregelen eind 2021, waar ook Veenendaalse ondernemers gebruik van hebben gemaakt, bleek daarmee minder invloed te hebben dan verwacht, maar de onzekerheid hierover op middellange termijn blijft. Voor bepaalde sectoren kan deze, in combinatie met de hoge energieprijzen en inflatie, nog negatieve effecten hebben. Uit de cijfers van het UWV blijkt dat het aantal werkloosheidsuitkeringen (WW) in de regio Foodvalley over het hele jaar 2022 met 23% is gedaald. De huidige economische vooruitzichten zijn daarmee nog niet terug te zien in de WW-ontwikkeling.

Dit hangt samen met de krapte op de arbeidsmarkt die naar verwachting aanhoudt in 2023. Voortdurend aandachtspunt in onze arbeidsmarktregio Foodvalley, net als in andere regio’s, is het realiseren van een goede aansluiting tussen vacatures en beschikbare kandidaten. Enerzijds zetten we in op de flexibiliteit van werkgevers om functieprofielen aan te passen, en vervolgens matchen we deze aan kandidaten die hier in grote mate aan kunnen voldoen. In de regio zijn verschillende projecten geïnitieerd en uitgevoerd om deze aansluiting te verbeteren en te versterken, waarbij ook nieuwe groepen inwoners worden benaderd. Bij dit laatste gaat het in grote mate om het zogenaamde onbenutte arbeidspotentieel.

46

Ondernemers en Vitale Binnenstad Samen met onze stakeholders in de binnenstad geven we uitvoering aan het door de raad vastgestelde programmaplan Vitale Binnenstad. Verschillende projecten zijn opgestart en uitgevoerd om onze binnenstad meer compleet en comfortabel te maken. Op onder andere het Scheepjeshofplein en Raadshuisplein hebben we concrete aanpassingen gedaan om deze pleinen te vergroenen en te verlevendigen. Voor de Tuinstraat is een visie vastgesteld om deze straat te transformeren van een distributiestraat naar een aantrekkelijke stadsstraat waar gewoond wordt. Wat betreft Theater Lampegiet hebben we verder gewerkt aan de planvorming voor een nieuwe Lampegiet en Duivenweide. Ondernemers en eigenaren hebben in grote meerderheid voor de verlenging van de bedrijveninvesteringszone (BIZ) Winkelstad gestemd. Hiermee wordt de samenwerking in de binnenstad voorgezet en met de beschikbaar gestelde middelen kunnen ook diverse plannen en projecten door Winkelstad worden uitgevoerd. In 2022 is het aantal bedrijfssluitingen beperkt gebleven terwijl er wel een heel aantal nieuwe ondernemingen zijn gestart. De leegstand in de binnenstad is hiermee verder afgenomen.

Hoewel de binnenstad een relatief goed jaar achter de rug heeft zijn er ook (nieuwe) zorgen: de energiecrisis heeft de energierekening van ondernemers in de laatste maanden van 2022 doen oplopen, terwijl de bezoekers als gevolg van diezelfde crisis en hogere inflatiecijfers, minder te besteden hebben. Regiodeal De gemeente levert een bijdrage aan de regiodeal via de ICT Campus. Deze bijdrage is bedoeld voor de ICT-ondersteuning van de regiodeal en in het bijzonder voor de sporen 1 en 2, respectievelijk transitie in de landbouw en gezonde voeding. Bij het beschrijven van de inhoudelijke werkzaamheden van de twee sporen was het onduidelijk welke activiteiten onder de ICT-ondersteuning vallen. Voor beide sporen is deze invulling geconcretiseerd in 2022. Voor spoor 1 wordt onder andere een meetnetwerk en dashboard gemaakt door partners die verbonden zijn aan ICT Campus. De complexiteit en uitdaging zit in het creëren van een hoge mate van betrouwbaarheid voor het meten van de emissies die onweerlegbaar zijn en het vertrouwen genieten van alle partijen. In 2022 is een prototype gemaakt en voldoende succesvol gebleken om in de loop van 2023 verder te ontwikkelen. Voor spoor 2 wordt een aantal digitale producten geleverd, zoals e-learning applicaties. Met deze producten worden metingen verricht of trainingen gegeven die verband houden met gezonde voeding.

ICT Campus Het blijft een grote uitdaging voor de ICT Campus om ICT personeel te werven en te binden aan de regio. Jaarlijks zijn er in de regio 400 tot 500 nieuwe ICT'ers nodig en dat is aanzienlijk meer dan er vanuit de diverse opleidingen uitstromen. Het is daarom van belang om ICT bedrijven kennis te laten maken met andere vormen van opleidingen en werving van ICT medewerkers. Daarom is er het afgelopen jaar ingezet op duale opleidingen, associate degree programma's, zij-instromers en micro-accreditatie. De activiteiten van de ICT Campus hebben zich in 2022 voornamelijk gericht op het voortzetten van ICT innovaties door inzet van mbo- en hbo-studenten. Een record aantal bedrijven en studenten heeft deelgenomen aan hackathons en bootcamps om problemen van het mkb op te lossen via multidisciplinaire teams, waar ICT een groot onderdeel van was. Voor het bevorderen van ICT-innovaties is de Digitale Werkplaats ingezet om het midden- en kleinbedrijf te ondersteunen met het zetten van innovatieve stappen. De Digitale Werkplaats is ingezet bij de uitrol van cybersecurity maatregelen bij alle bedrijven in Veenendaal (via BOV). Daarnaast faciliteerde de ICT Campus het mkb in het maken van verbindingen tussen ICT bedrijven en agro-food bedrijven om zodoende tot nieuwe innovaties te komen.

47

Thema II – Recreatie en toerisme In 2022 heeft de nadruk gelegen op herstel van de toeristische sector na twee jaren van lockdown als gevolg van de coronamaatregelen. Voor het eerst sinds 2019 konden weer grootschalige evenementen worden georganiseerd (zie ook evenementenbeleid). De ons omringende natuurgebieden hebben een stijging van bezoekers laten zien. Twee coronajaren hebben velen op het spoor van 'ontspanning zoeken' in de natuur gezet. Een deel van deze 'nieuwe bezoekers' is ook na de afschaffing van de maatregelen de natuur blijven bezoeken. De verwachting is dat dit de komende jaren zo blijft. In 2022 hebben we samen met de regiogemeenten gewerkt aan het verbeteren van de toegankelijkheid en het beheer van wandel- en fietsroutes in de ons omringende groene regio (voorbereidingen realisatie wandelnetwerk regio Oost, voorbereiding revisie fietsnetwerk). Vanuit de opgave Groei en Bloei en het provinciale programma Groen Groeit Mee, zijn voorbereidingen getroffen voor de realisatie van recreatieve en ecologische verbindingen ten westen van Veenendaal (van Kwintelooijen tot Renswoude). Hiervoor is een Regiodeal (rijkssubsidie) aanvraag ingediend waarmee een degelijke financiële basis kan worden gelegd voor de realisatie van deze verbindingen.

Evenementenbeleid Het opstellen van een nieuw evenementenbeleid is mede vanwege de voortdurende impact van de coronamaatregelen verplaatst naar 2023. Bij het opstellen van dit beleid worden tevens de visies voor een tweetal projecten (herinrichting Duivenwal/Nieuwbouw Theater en Stadspark) betrokken en door middel van brede participatie wordt inzicht verkregen in de wensen en behoeftes vanuit de samenleving.

Thema I: Economische ontwikkeling en werkgelegenheid Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.a Een volledig circulaire economie in 2050. 50% minder gebruik van primaire grondstoffen (metalen, fossiel, mineralen) in 2030.

Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.a.1. Samen met de regio Foodvalley bouwen we de bestaande werkplaatsen verder uit; Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) In de regio Foodvalley zijn inmiddels 7 werkplaatsen actief: bouw, inkopen & beleid, circulaire voedselketens, meetbaarheid, waterstof, industrie en circulaire bedrijventerreinen. De strategie bleef verdieping van de bestaande werkplaatsen, waardoor er geen uitbreiding van nieuwe werkplaatsen is geweest. I.a.2. In samenwerking met de regio Foodvalley voegen we het thema Waterstof toe aan de werkplaatsen; Inhoud (indicator)

48

Inhoud (toelichting) De werkplaats Waterstof is sinds 2021 actief. Het aantal deelnemers is toegenomen en er loopt inmiddels een aantal projecten. Een belangrijk project is Milkrun welke zich richt op het gebruik van waterstof in vorkheftrucks. Dit jaar hebben er twee bijeenkomsten plaatsgevonden, onder meer een excursie naar Industriepark Kleefse Waard (IPKW) in Arnhem waar duurzame en energie-gerelateerde bedrijven zijn gehuisvest. Daarnaast werkt een aantal partijen aan de realisatie van de waterstof tankstation aan de Rondweg-oost. Totaal zijn er 6 bijeenkomsten geweest dit jaar. I.a.3. In samenwerking met de regio Foodvalley zetten we een werkplaats Industrie – kunststoffen op; Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) De werkplaats Industrie en kunststoffen is sinds 2021 actief. In deze werkplaats ligt de focus op het hergebruik van reststoffen en afvalstromen. Andere speerpunten zijn klimaatneutraal bouwen, kortere voedselketens en natuur-inclusieve landbouw. Er is gekeken naar opschaling van deze werkplaats, omdat reststromen het beste op bedrijventerreinniveau gerealiseerd kan worden. Daarbij worden mogelijk bedrijventerreinen Faktorij en De Vendel betrokken. I.a.4. Samen met de regio Foodvalley werken we aan een Proeftuin Voedselverspilling; Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) De proeftuin Voedselverspilling brengt ondernemers, inwoners en onderwijs samen met als doel het tegengaan van voedselverspilling. In deze werkplaats vindt kruisbestuiving plaats met andere projecten op dit thema, zoals Voedsel- en Eiwittransitie en Landbouwnetwerk in de regio Foodvalley. Daarnaast wordt er samengewerkt met organisaties als het Voedingscentrum, Stichting tegen Voedselverspilling, de WUR en Foodvalley NL. In juni 2022 is het project Stop Voedselverspilling met het Technasium georganiseerd. Ook zijn er twee reguliere werkplaatsen georganiseerd en een excursie naar de Groenerie in Harskamp. I.a.5. In samenwerking met alle partijen binnen de regio Foodvalley breiden we het aantal partners uit; Inhoud (indicator)

49

Inhoud (toelichting) Het doel is om het aantal partners verder uit te breiden zodat er extra middelen beschikbaar komen voor investeringen. Een aantal bedrijven heeft echter vanwege financiële problemen het partnerschap opgezegd. Desondanks zijn er de afgelopen twee jaar circa tien bedrijven toegetreden als nieuwe partner. Om het aantal partners verder uit te breiden hebben de acht gemeenten in de regio Foodvalley een lijst met potentiële partners opgesteld en deze zijn de afgelopen periode benaderd. Deze actie heeft drie nieuwe partners opgeleverd, waardoor er nu 60 partners zijn. I.a.6. In samenwerking met hogescholen en universiteiten ondersteunen we Onderzoeks- en onderwijsprojecten; Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Met het onderwijs (mbo, hbo, wo) en onderzoeksinstellingen werden gezamenlijk projecten uitgevoerd. Voorbeelden hiervan zijn de MBO challenge Voedselverspilling, Technova SMART Circular Bouw, MBO Vakschool Circulaire voedselketens en Circulaire Innovatie top 20. Verder is er het project Stop Voedselverspilling georganiseerd en wordt er gewerkt aan een app om voedselverspilling te voorkomen. Ook bij de Innovatieprijs Foodvalley (in het teken van Circulair) en bij de Floriade is nauw samengewerkt met het onderwijs. I.a.7. In samenwerking met de regio Foodvalley werken we samen met het Circles programma en beide provincies; Inhoud (indicator)

Inhoud (toelichting) Circles is een ontmoetingsplek voor iedereen die in Oost-Nederland een bijdrage wil leveren aan de transitie naar een circulaire economie. We werken intensief samen met de provincies Utrecht en Gelderland en het Circles programma. Doel is om van elkaar te leren en elkaar te versterken, onder andere bij subsidieaanvragen bij de provincie voor projecten van het Living Lab. Er is voor 2023 en 2024 een subsidieaanvraag van € 600.000,- ingediend bij de provincie Utrecht, samen met Alliantie Cirkelregio Utrecht en Groene Hart Werkt. Deze is toegekend. Ook wordt samen met Circles een aanvraag bij de provincie Gelderland voorbereid. De beoogde middelen worden besteed aan een bijdrage voor de werkplaatsen, samenwerking met het onderwijs en communicatie. Verder staan subsidieaanvragen met Circles en het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) op de rol. I.a.8. Samen met de regio Foodvalley creëren we een Onderwijs & onderzoeksloket voor o.a. praktijkstages en onderzoeksprojecten Circulaire Economie; Inhoud (indicator)